Nghị luận xã hội về tư tưởng đạo lý
Trong cuộc sống, nhân cách và đạo đức muôn đời là thước đó giá trị của
nỗi người chúng ta. Chính vì lẽ đó chăng mà từ ngàn đời nay, ông cha ta
đã luôn chú trọng việc giáo dục đạo đức cho cháu con mình? Như vậy,
việc tu dưỡng đạo đức của bản thân trong đời sống hằng ngày đã trở
thành những bài học quý giá mà chúng ta cần phải thấm nhuần. Và "Đói
cho sạch, rách cho thơm" - một câu tục ngữ quen thuộc đã cho chúng ta
thấy rằng cuộc sống dù : khó khăn, thiếu thốn, khó khăn đến đâu thì
chúng ta nhất thiết luôn phải sống sao cho trong sạch, sao cho giữ gìn
được nhân cách và phẩm chất của chính bản thân mình. Vậy nhân cách
là gì? Tại sao chúng ta phải gìn giữ nhân cách bản thân? Là những điều
ta cần tìm hiểu trong câu tục ngữ này.
Trước hết, ta có thể hiếu câu tục ngữ là một lời khuyên về việc ăn, cách
mặc của con người. Đó là dù bản thân có đói đến đâu chăng nữa thì ta
cũng phải biết ăn uống cho hợp vệ sinh - "đói cho sạch"; quần áo tuy có
cũ nhường nào cũng vẫn còn sử dụng được thì ta phải chú ý ăn mặc sao
cho sạch sẽ, tinh tươm "rách cho thơm". Nhưng sâu xa trong câu tục ngữ
này, ngoài việc nhắc nhở cháu con trong cách ăn, mặc, cha ông ta còn
nhắn nhủ một lời khuyên quý báu về lối sống, về cách gìn giữ đạo đức,
nhân cách của bản thân con người thông qua lối nói ẩn dụ. Cặp hình ảnh
" đói - rách" là nói về hoàn cảnh sinh dộng của con người còn rất khó
khăn, thiếu thốn nhiều về mặt vật chất.; còn “sạch - thơm" là cặp hình
ảnh nói về nhân cách, đạo đức và phẩm chất của con người. Như vậy, ta
có thể khẳng định được rằng, nguyên cả câu tục ngữ là một lời khuyên
cho mọi người về việc gìn giữ nhân phẩm bản thân trong bất kì hoàn
cảnh nào của cuộc sống.
Vậy thế nào là nhân cách? Nói chung, nhân cách là những đức tính tốt
đẹp của con người và phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức mà xã hội
quy định như lòng biết ơn, sự hiếu thảo, lòng dũng cảm, tính kiên trì,
tinh thần yêu nước
Thế tại sao còn người phải giữ gìn nhân cách của mình? Đầu tiên, đó là

ta chỉ có thể làm lại chính mình bằng những việc làm tốt đẹp, bằng
những cố gắng thay đổi bản thân của chính con người anh thôi. Hơn nữa,
trong thực tế con người chúng ta thường có một thói quen xấu khá phổ
biến là "Đói ăn vụng, túng làm liều”. Nghĩa là, khi ở trong hoàn cảnh
quá khó khăn, đói khổ mà ko tìm ra giải pháp và lối thoát cho mình con
người thường không còn tỉnh táo để suy sét về hành động của bản thân
mà lại sinh ra thói trộm cắp nhằm giải quyết cái đói, cái khát trước mắt
nên vì thế mà đánh mất nhân cách của bản thân. Ngoài ra, trong xã hội
hiện tại còn : một số cá nhân thích đua đòi theo bè bạn để đúng với thời
thượng, đẳng cấp. Họ ăn chơi xa hoa, coi trọng vật chất, tiền tài, danh
vọng hơn cả phẩm giá của bản thân mình, chính thế mà những người này
sẵn sáng bán rẻ nhân phẩm vì những mục đích xa xỉ. Vậy ra những việc
làm tai hại như thế đâu chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới họ - bản thân những
người gây ra như bị bè bạn khinh rẻ, bị mọi người lánh xa, bị luật pháp
trừng trị nghiêm khắc mà còn ảnh hưởng rất xấu tới xã hội, tới cộng
đồng khi gây mất trật tự, an ninh và cũng còn muôn vàn tệ nạn xã hội
khác nữa
Và chúng ta cũng biết rằng, từ xưa đến nay, việc giữ gìn nhân cách,
phẩm chất đã trở thành một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, dân tộc
Việt Nam anh hùng. Chính thế mà chúng ta luôn phải tiếp thu, biết kế
thừa và phát huy để mãi mãi gìn giữ vẻ đẹp này của dân tộc. Như vậy, để
lời khuyên về nhân cách luôn được truyền lưu cho các thế hệ mai sau,
các thể loại văn học dân gian đã đúc kết đưa ra những bài ca dao, các
câu tục ngữ thực sự ý nghĩa như bài ca dao "Con cò mà đi ăn đêm" hay
"Giấy rách phải giữ lấy lề", "Chết vinh hơn sống nhục", "Chết đứng hơn
sống quỳ" cũng là những câu tục ngữ thực sự thâm thúy. Và đặc biệt
nhất có lẽ là lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu của chúng ta,
người đã bảo: "Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó. Có tài
mà không có đức thì là người vô dụng”.
Tóm lại, câu tục ngữ "Đói cho sạch, rách cho thơm” mãi mãi là một lời