Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
Bước sang thế kỷ 21, thế kỷ đem lại cho đất nước ta nhiều cơ hội và
thử thách to lớn. Nền kinh tế nước ta thật sự đang phải đối mặt với nhiều vận
hội và thử thách mới. Tuy nhiên với sự lãnh đạo tài tình và nhạy bén của
Đảng và chính phủ, mức tăng trưởng kinh tế trong mấy năm gần đây của nước
ta đều xếp vào loại hàng đầu trên thế giới. Việt Nam thực sự là điểm đến của
các nhà đầu tư trong nước cũng như quốc tế.
Mua bán hàng hoá là một nhân tố quan trọng nhất trong nền kinh tế và
nó đặc biệt quan trong trong nền kinh tế thị trường đầy biến động như ở nước
ta hiện nay.
Hợp đồng mua bán hàng hoá là một đề tài đã rất quen thuộc đối với
sinh viên chuyên ngành Luật kinh tế cũng như một vài chuyên ngành khác
của ĐH - KTQD. Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay khi đất nước ta đã thực
sự hội nhập vào nền kinh tế quốc tế (gia nhập WTO), hàng loạt các đạo luật
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
mới ra đời (trong đó có Luật Thương mại 2005) thì việc tìm hiểu và nghiên
cứu các quy định về hợp đồng mua bán hàng hoá là thực sự cần thiết.
Em tin rằng với sự cố gắng của bản thân cộng với sự tận tình giúp đỡ
của thầy PGS.TS. Trần Văn Nam chuyên đề thực tập tốt nghiệp của em thật
sự hoàn thiện và có ý nghĩa cho thực tiễn.
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
2
Website: Email : Tel : 0918.775.368
CHƯƠNG I
CHẾ ĐỘ PHÁP LÝ VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HOÁ THEO
LUẬT THƯƠNG MẠI 2005.
I. KHÁI QUÁT VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HOÁ
1. Quá trình phát triển các quy định pháp luật về mua bán hàng hoá

Sang đến đầu thập kỷ 70, Đảng chủ trương việc quản lý kinh tế phải
thực hiện triệt để nguyên tăc kế hạch hoá, hoạch toán kinh tế, bảo đảm quyền
tự chủ kinh doanh, đồng thời tăng cường trách nhiệm của các đơn vị kinh tế
cơ sở, cái tiến kế hoạch hoá, cho các đơn vị kinh tế cơ sở đặt các quan hệ kinh
tế với nhau… Do vậy ba Điều lệ tạm thời ban hành kèm theo nghị định số 004
- TTg tỏ ra không còn phụ hợp nữa với yêu cầu của cơ chế quản lý kinh tế
mới; Hội đồng chính phủ đã ban hành Nghị định số 54/CP ngày 10/3/1975 về
Điều lệ chế độ hợp đồng kinh tế. Điều lệ này đã tổng kết kinh nghiệm thực tế
của 15 năm công tác hợp đồng kinh tế, hệ thống lại các quy định đã có, bãi bỏ
những quy định không còn phù hợp, bổ sung nhiều quy định mới và là Điều lệ
chính thức đầu tiên về hợp đồng kinh tế, Nghiên cứu bản Điều lệ, này ta thấy:
Đây là văn bản quy phạm pháp luật về hợp đồng kinh tế dài nhất, có thể điều
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
nhất cho đên lúc đó; các quy phạm của văn bản này thể hiện rõ tính kế hoạch,
hành chính, tập trung, bao cấp của cơ chế kinh tế vào những năm đó.
Như vậy, trong suốt một thời gian dài, nền kinh tế nước ta quản lý theo
dõi kế hoạch hoá tập trung, bao cấp, nặng vè hiện vật. Điều kiện đó đã làm
cho hợp đồng kinh tế mất đi giá trị đích thức của mình với tính cách là hình
thức pháp lý chủ yếu của các quan hệ kinh tế.
1.2. Giai đoạn từ năm 1990 đến 1997.
Từ năm 1989, nhà nước ta chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hoá,
nhiều thành phần, thị trường tạo ra yếu tố cạnh tranh sản xuất phát triển và
nâng cao chất lượng sản phẩm. Từ những đặc điểm đó đòi để phải trả lại giá
trị định thức hợp đồng kinh tế để đảm bảo cho các hợp đồng kinh tế thực sự là
sự thống nhất ý trí của các bên tham gia ký kết theo nguyên tắc tự do, tự
nguyện, bình đẳng và cùng có lợi. Trong điều kiện đó, Nhà nước đã ban hành
pháp lệnh hợp đồng kinh tế ngày 25/9/1989, Nghị định số 17 - HĐBT ngày
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45

1989 đã trả qua 14 năm tồn tại, nó đã phát huy được những ưu điểm và hữu
ích, là công cụ để nhà nước có thể kiểm soát được và điều chỉnh sự hoạt động
sản xuất kinh doanh của các chủ thể kinh doanh trong nền kinh tế quốc dân.
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
8
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Tuy nhiên trong giai đoạn này, nền kinh tế nước ta đang trong thời kỳ phát
triển và hội nhập với nền kinh tế thế giới, hơn nữa những quy định về pháp
luật kinh tế nói chung và pháp luật về mua bán hàng hoá nói riêng lại được
ban hành cách đây hơn 10 năm do đó rõ ràng là sẽ có những hạn chế và bất
cập, những quy định tỏ ra không còn phù hợp với hiện tại nữa. Chính vì vậy
mà ngày 10/5/1997 Quốc hội đã ban hành luật Thương Mại (1997).
Trong luật này, mau bán hàng hoá là một trong 14 loại hành vi thương
mại được quy định ở Điều 45. Mua bán hàng hoá chính là hành vi cơ bản của
thương nhân trong hoạt động thương mại. Tại khoản 2 Điều 5 - Luật thương
mại (1997) định nghĩa: Hoạt động thương mại là hành ứng dịch vụ thương
mại và các hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mục đích lợi nhuận hoặc
nhằm thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội.
1.4. Giai đoạn từ 2005 đến nay.
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Trong một vai năm gần đây, Nhà nước đã thực hiện đường lối đổi mới
cơ chế kinh tế với sự thừa nhận đã hình thức sở hữu, đa hình thức kinh doanh.
Quá trình đổi mới kinh tế ở nước ta hiện nay đã đạt được những thành tựu nổi
bật. Nhưng quá trình đó càng đi vào chiều sâu và bề rộng thì càng bộc lộ rõ
những vấn đề mới cần giải quyết. Tự do, năng động , sáng tạo, nhạy bén là
thuộc tính khách quan và là yêu cầu của nền kinh tế thị trường, nhưng gắn
liền với nó là nguy cơ tự do về Chính phủ, tuỳ tiện, gian lận kinh doanh,
thương mại… Hơn nữa, trong giai đoạn này nước ta đã thực sự hội nhập vào

sản được hình thành tương lai và những vật gắn liền với đất đai.
Để tạo điều kiện thuận tiện cho hoạt động kinh doanh của thương nhân
Việt Nam khi tham gia các quan hệ mua bán hàng hoá quốc tế, khi ký kết hợp
đồng thì pháp luật cho phép các bên có quyền thảo thuận với nhau về việc áp
dụng pháp luật nước ngoài, tập quán thương mại quốc tế đó không trái với với
các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam. Khi đó, pháp luật nước ngoài,
tập quán thương mại quốc tế sẽ có giá trị bắt buộc đối với các bên tham gia
hợp đồng.
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
12
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Hợp đồng mua bán qua sở giao dịch hàng hoá lần đầu tiên được quy
định trong luật thương mại năm 2005 (Điều 64), bao gần hợp đồng kỳ hạn và
hợp kỳ hạn và hợp đồng quyền chọn. Hợp đồng kỳ hạn là thoả thuận, theo đó
bên bán cam kết giao và bên mua cam kết nhận hàng hoá tại một thời điểm
trong tương lai theo hợp đồng. Hợp đồng về quyền chọn mua hoặc quyền
chọn bán là thoả thuận, theo đó bên mua quyền có quyền được mua hoặc
được bán một hàng hoá xác định với mức giá định trước (gọi là giá giao kết)
và phải trả một khoản tiền nhất định để được mua quyền này (gọi là giá giao
kết) và phải trả một khoản tiền trước (gọi là giao kết) và phải trả một khoản
tiền nhất định để được mua quyền này (gọi là tiền mua quyền). Bên mua
quyền có quyền chọn thực hiện hoặc không thực hiện việc mua bán hoặc bán
hàng đó.
2.2. Phân loại hợp đồng mua bán hàng hoá.
* Căn cứ vào phạm vi của hợp đồng có thể chia ra hai loại đó là:
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
13
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Hợp đồng mua bán hàng hoá trong nước và hợp đồng mua bán hàng
hoá quốc tế. Đối với hợp đồng mua bán hàng hoá trong nước thi đương nhiên

15
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Nội dung của hợp đồng là tất cả những gì mà các bên thoả thuận và
pháp luật quy định đối với một hợp đồng. Một hợp đồng mua bán hàng hoá sẽ
có giá trị pháp luật khi thoả mãn tối thiểu những điều kiện về nội dung mà
pháp luật quy định. Khi thiếu một trong những nội dung đó thì hợp đồng
không thể phát sinh hiệu lực. Trong thực tế, hậu quả xấu đã xảy ra xuất phát
từ điểm các bên trong hợp đồng không quy định rõ ràng hoặc đầy đủ những
nội dung của hợp đồng dẫn tới có tranh chấp xảy ra các bên sẽ không có
chứng cứ hoặc chứng cứ không rõ ràng và những thiệt hại không cần thiết có
thể xảy ra đối với tất cả các bên và không thể lường trước được.
Luật thương mại năm 1997 quy định hợp đồng mua bán hàng hoá, dù là
trong nước hay đối với thương nhân nước ngoài phải có nội dung chủ yếu sau
đây: Tên hàng, số lượng hàng, quy cách, chất lượng hàng hoá, giá cả hàng
hoá, phương thức thanh toán, thời gian và địa điểm giao nhận hàng hoá và các
thoả thuận khác. tuy nhiên, đến Luật Thương mại năm 2005 đã không quy
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
16
Website: Email : Tel : 0918.775.368
định về nội dung hợp hợp mua bán hàng hoá. Trên cơ sở việc xác lập mối
quan hệ với bộ luật Dân sự, khi xem xét vấn đề nội dung của hợp đồng mua
bán hàng hoá chúng ta có thể dựa trên các quy định của bộ luật Dân sự. Theo
đó trong hợp đồng mua bán hàng hoá, các bên có thể thoả thuận về những nội
dung sau đây:
* Đối tượng của hợp đồng.
Trong mua bán hàng hoá, đối tượng của hợp đồng là một hàng hoá nhất
định đây là điều khoán cơ bản của một hợp đồng mua bán hàng hoá, mà khi
thiếu nó hợp đồng mua bán hàng hoá không thể hình thành được do người ta
không thể hình dung được các bên tham gia hợp đồng nhằm mục đích gì, trao
đổi cái gì. đối tượng của hợp đồng mua bán hàng hoá được xác định thông

giảm giá như giao hàng sớm, do mua số lượng nhiều và quy định rõ mức giá
giảm.
* Phương thức thanh toán.
Phương thức thanh toán là các cách thức mà bên mua và bên bán thoả
thuận, theo đó bên mua phải thanh toán cho bên bên bán tiền hàng đã mua
theo một phương thức nhất định. Có nhiều phương thức thanh toán nhưng
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
19
Website: Email : Tel : 0918.775.368
việc lựa chọn phương thức nào cũng xuất phát từ nhu cầu của người bán là
thu tiền nhanh đầy đủ và yêu cầu của người mua là nhận được hàng đúng số
lượng, chất lượng, thời hạn như đã thoả thuận và không có rủi ro trong thanh
toán. Việc chọn phương thức thanh toán trong hợp đồng hoàn toàn phụ thuộc
vào sự thoả thuận giữa các bên khi tham gia qua lệ hợp đồng mua bán hàng
hoá. Sự lựa chọn phương thức thanh toán cũng căn cứ vào mức độ an toàn của
phương thức thanh toán và phí tổn cho việc thanh toán.
* Thời gian và địa điểm, phương thức thực hiện hợp đồng.
Thời gian thực hiện hợp đồng là khoảng thời gian mà bên bán phải
hoàn thành nghĩa vụ giao hàng cho bên mua theo đúng đối tượng của hợp
đồng đúng địa điểm đã thoả thuận trong hợp đồng. Bên mua có nghĩa vụ và
nhận hàng đúng thời gian và địa điểm và trả tiền cho bên bán. Các bên có thể
thoả thuận với nhau sao cho hợp lýy căn cứ vào tình hình thực tiễn, khả năng
thực hiện của mỗi bên. Địa điểm giao hàng có thể do hai bên thoả thuận, phù
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
20
Website: Email : Tel : 0918.775.368
hợp với điều kiện thực tế, thuận tiện và có lợi cho cả hai bên. Khi thoả thuận
cần thoả thuận cụ thể địa chỉ giao hàng, đảm bảo nguyên tắc phù hợp với khả
năng đi lại của phương tiện vận chuyển, đảm bảo an toàn cho phương tiện.
Trong mua bán hàng hoá, việc giao nhận hàng hoá có thể được thực

Thương nhân sẽ không bao gồm hộ gia đình, tổ hợp tác vì tuy được
thừa nhận là chủ thể của luật dân sự, có quyền hoạt động kinh doanh dưới
hình thức hộ kinh doanh, cá thể song hộ gia đình, tổ hợp tác không phải tổ
chức kinh tế, cũng chẳng phải là cá nhân. Thương nhân gồm có thương nhân
Việt Nam và thương nhân nước ngoài có thể là cá nhân, pháp nhân hoặc chủ
thể khác việc xác định tư cách thương nhân nước ngoài phải căn cứ nước
ngoài phải căn cứ theo pháp luật của nước mà thương nhân đó mang quốc
tịch. Việc xác định điều kiện để cá nhân, pháp nhân, hộ gia đình, tổ chức trở
thành tư nhân phải dựa trên quy đinh của pháp luật Việt Nam. Vì vậy, thương
nhân nước ngoài là thương nhân được thành lập hoặc đăng kýy kinh doanh
theo quy định của pháp luật nước ngoài hoặc được pháp luật nước ngoài công
nhận (khoản 1, điều 16 luật thương mại).
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45
23
Website: Email : Tel : 0918.775.368
a. Thương nhân là cá nhân.
Để được công nhận là thương nhân thì một cá nhân phải có năng lực
hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật và hoạt động thương mại
một cách độc lập, thường xuyên như một nghề nghiệp. Cá nhân cũng có thể
trở thành tư nhân ngay cả khi hoạt động thương mại một cách độc lập thường
xuyên như một nghề nghiệp mà chưa đăng ký kinh doanh.
Thương nhân là cá nhân sẽ bao gồm: - cá nhân kinh doanh.
- Doanh nghiệp tư nhân.
- Công ty hợp doanh
Trong lĩnh vực hoạt động thương mạim do thương nhân phải chịu trách
nhiệm đầy đủ về hành vi thương mại của mình, vì vậy những người sau dây sẽ
không được công nhân là tư nhân: - Người không có năng lực hành vi dân sự
đầy đủ, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi
dân sự.
Sinh viên: Nguyễn Đức Đạt Lớp: Luật Kinh doanh - K45