MỞ ĐẦU
Quốc hội là cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà
nước cao nhất của Việt Nam. Chính vì thế mà quyền hạn và vai trò của Quốc hội là
rất lớn đối với các hoạt động của bộ máy nhà nước để thực hiện chức năng của nhà
nước. Quốc hội thực hiện vai trò lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng nhất
của đất nước. Trong đó, lĩnh vực ngân sách nhà nước là một lĩnh vực quan trọng.
Quốc hội cùng các cơ quan chuyên trách của mình tham gia vào lĩnh vực ngân sách
nhà nước ngay từ khâu ban hành và bãi bỏ các sắc thuế, quyết định dự toán ngân
sách nhà nước, phân bổ ngân sách trung ương, quyết định chiến lược và chính sách
tài chính quốc gia…
Và thực tế cho thấy, Quốc hội đã đạt được những kết quả rất lớn và tác động
tích cực trong việc thực hiện chức năng quyết định ngân sách Nhà nước, các chương
trình, dự án quan trọng quốc gia. Tuy nhiên, bên cạnh đó, một số hạn chế về quy
trình ngân sách, tổ chức bộ máy cơ quan lập pháp và công cụ hỗ trợ đã là những tồn
tại và hạn chế trong việc nâng cao vai trò của Quốc hội.
Vậy, việc thực thi quyền hạn của Quốc hội trong lĩnh vực ngân sách nhà nước
trong thực tế hiện nay ở nước ta như thế nào? Đây là một vấn đề cần được sự quan
tâm, tìm hiểu của tất cả chúng ta. Do đó, trong bài tập nhóm tháng 1 lần này, nhóm
chúng em đã lựa chọn đề bài số 3: “Thực thi quyền hạn của Quốc hội trong lĩnh vực
ngân sách nhà nước - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện”.
Do khả năng còn hạn chế nên bài tiểu luận của chúng em không tránh khỏi
những thiếu sót. Vì vậy, chúng em rất mong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến
của các thầy, cô giáo để chúng em hoàn thiện được kiến thức của mình. Chúng em
xin chân thành cảm ơn!
1
NỘI DUNG
1. Cơ sở pháp lý.
Hiến pháp năm 1992 đã được Quốc hội khóa X sửa đổi, bổ sung năm 2001.
Tại khoản 4 Điều 84 của Hiến pháp này đã khẳng định quyền và nghĩa vụ của Quốc
hội trong lĩnh vực tài chính ngân sách như sau: “Quyết định chính sách tài chính,
tiền tệ quốc gia; quyết định dự toán ngân sách Nhà nước và phân bổ ngân sách Nhà

a) Tổng số và mức chi từng lĩnh vực;
b) Dự toán chi của từng bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và cơ quan
khác ở trung ương theo từng lĩnh vực;
c) Mức bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách từng địa phương, bao gồm
bổ sung cân đối ngân sách và bổ sung có mục tiêu;
5. Quyết định các dự án, các công trình quan trọng quốc gia được đầu tư từ nguồn
ngân sách nhà nước;
6. Quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách nhà nước trong trường hợp cần thiết;
7. Giám sát việc thực hiện ngân sách nhà nước, chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia,
nghị quyết của Quốc hội về ngân sách nhà nước, các dự án và công trình quan trọng
quốc gia, các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, các dự án và công trình xây
dựng cơ bản quan trọng khác;
8. Phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước;
9. Bãi bỏ văn bản của Chủ tịch nước, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ
tướng Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao về lĩnh
vực tài chính - ngân sách trái với Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội.”
3
2. Thực thi quyền hạn của Quốc hội và vai trò của Quốc hội trong lĩnh vực ngân
sách nhà nước.
2.1 Thực thi quyền hạn của Quốc hội trong lĩnh vực ngân sách nhà nước.
Một là, quyết định dự toán ngân sách nhà nước. Với thẩm quyền này trước tiên
Quốc hội thảo luận và quyết định tổng quát về dự toán ngân sách nhà nước gồm
tổng số thu ngân sách nhà nước và tổng số chi ngân sách nhà nước, mức bội chi
ngân sách nhà nước và nguồn bù đắp. Sau đó, Quốc hội quyết định chi tiết một số
nội dung quan trọng trong dự toán ngân sách nhà nước. Những nội dung chủ yếu của
thẩm tra dự toán và phân bổ ngân sách nhà nước: thẩm tra việc bảo đảm yêu cầu
mục tiêu, nhiệm vụ của ngân sách theo chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng,
Nhà nước; thẩm tra các căn cứ xây dựng dự toán và phân bổ dự toán; thẩm tra tính
công bằng hợp lý, việc bảo đảm các mục tiêu ưu tiên; đối với năm đầu của thời kỳ
ổn định ngân sách còn phải thẩm tra các nội dung về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ

nhiệm vụ thu, chi ngân sách cho các Bộ, ngành trung ương, tỉnh, thành phố trực
thuộc Trung ương; Giám sát quá trình chấp hành NSNN; Giám sát việc phê chuẩn
quyết toán NSNN.
Quốc hội là cơ quan có trách nhiệm cao nhất trong hoạt động ngân sách nhà
nước, có quyền phể chuẩn, quyết toán ngân sách nhà nước, quyết toán các dự án,
công trình đầu tư quốc gia quan trọng đã được Quốc hội phê chuẩn.
2.2 Vai trò của Quốc hội trong trong lĩnh vực ngân sách nhà nước.
Quốc hội là người quyết định cuối cùng để đảm bảo cho dự toán ngân sách nhà
nước có hiệu lực pháp lý thi hành. Pháp luật trao quyền quyết định tối cao cho
Quốc hội chính là để cho bản dự toán được thể hiện đầy đủ nhất nguyện vọng và lợi
ích chính đáng của nhân dân vì bản chất của Quốc hội là cơ quan đại diện cao nhất
của nhân dân.
Sự tham gia trực tiếp của Quốc hội trong việc quyết định phân bổ chi tiết ngân
sách Trung ương và số bổ sung cho ngân sách địa phương, quyết định những công
5