Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Công Nghiệp Hoá-Hiện Đại Hoá (CNH-HĐH ) nh một bản nhạc giao hởng kỳ
diệu khiến nhiều ngời bị lôi cuốn. Từ những nớc đang phát triển đến những nớc phát
triển đều coi đó là chiếc chìa khoá vàng để mở cửa cho sự thịnh vợng của đất nớc mình.
Ví dụ: CNH-HĐH là tiền đề cho quá trình tăng trởng nhanh ở Singapore từ năm 1974
đến năm 1989, cho HongKong những thập niên 70 và 80, Cộng hoà Nam Triều Tiên
giai đoạn 1972 -1981. Hầu hết các nớc phát triển hiện nay đều đi lên bằng con đờng
CNH-HĐH. Vì sự tiến bộ vợt bậc của khoa học kỹ thuật đã tạo điều kiện cho sự phát
triển của nhiều nớc trong rất nhiều ngành từ những ngành mang tính công nghệ cao đến
những ngành mà trớc đây chỉ sử dụng phơng pháp thủ công nh ngành nông nghiệp. Việt
Nam trớc bối cảnh đó, với điều kiện nền kinh tế còn nhiều khó khăn, chúng ta phải thực
hiện CNH-HĐH. Nhng tính 2 mặt của vấn đề này đang là niềm băn khoăn của các nhà
hoạch định chính sách hiện nay. Bởi vì, bên cạnh những thành tựu to lớn mà CNH-HĐH
đem lại, còn có những mặt trái của nó để lại những nỗi buồn thơng tâm về mọi mặt
trong xã hội, nó đi vào từng ngõ ngách của xã hội để gây ra nhiều hậu quả khó lờng. Do
đó, ở bất cứ quốc gia nào đi lên bằng con đờng CNH-HĐH đều cần đến bàn tay vô hình
của Nhà nớc. Quan tâm đến tầm quan trọng này hơn nữa đây là một vấn đề rất mang
tính thời sự hiện nay, em đã chọn đề tài: Vai trò của nhà nớc đối với quá trình CNH-
HĐH ở nớc ta .
Đề tài này gồm có 2 phần:
Chơng 1: Một số vấn đề cơ bản về vai trò của nhà nớc đối với CNH-HDH.
Chơng 2: Thực trạng vai trò của nhà nớc đối với CNH-HDH trong thời gian qua
Để hoàn thành đợc đề án này em xin chân thành cảm ơn các thầy cô bộ môn đã giúp em
những kiến thức cơ bản cho đề tài!
Nội dung
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chơng 1: Một số vấn đề cơ bản về vai trò của
nhà nớc đối với CNH-HDH:
1.1: Quan điểm CNH-HĐH:

nền kinh tế nớc ta từ nền sản xuất nhỏ tiến lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa trở thành
một nớc công nông nghiệp hiện đại, văn hoá và khoa học kĩ thuật tiên tiến, quốc phòng
vững mạnh cuộc sống ấm no hạnh phúc. Đờng lối công nghiệp hoá đợc xác định là u
tiên phát triển công nông nghiệp một cách hợp lí trên cơ sở phát triển nông nghiệp và
công nghiệp nhẹ. Đại hội lần thứ VIII của đảng cộng sản việt nam lại một lần nữa xác
định mục tiêu của công nghiệp hoá, hiệnđại hoá là xây dựng nớc ta thành một nớc có
cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp
với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc
phòng an ninh vững chắc, dân giàu nớc mạnh, xã hội công bằng văn minh.Từ nay đến
năm 2020, ra sức phấn đấu đa nớc ta cơ bản trở thành một nớc công nghiệp.
Trớc đổi mới công nghiệp hoá đợc tiến hành theo cơ chế cũ tập trung bao cấp
ngày nay chúng ta tiến hành theo cơ chế mới đó là cơ chế thị trờng có sự quản lí của nhà
nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa. Trớc đây công nghiệp hoá đợc hiểu là việc của
nhà nớc thông qua hai khu vực quốc doanh và tập thể, ngày nay là sự nghiệp của toàn
dân với sự tham gia của tất cả các thành phần kinh tế. Chiến lợc công nghiệp hoá trớc
đây là công nghiệp hoá hớng nội thay thế nhập khẩu là chủ yếu gần nh cô lập với thị tr-
ờng thế giới còn bây giờ là chiến lợc hớng về xuất khẩu trong điều kiện mở cửa với các
nớc khác trên thế giới.
1.1.2. CNH-HĐH không phải là hai quá trình tách rời mà gắn bó mật thiết với nhau
trong quá trình phát triển của đất nớc
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Cho tới nay, thế giới đã hai lần trải qua cách mạng về kỹ thuật và công nghệ. Lần
thứ nhất với tên gọi là cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật diễn ra vào cuối thế kỉ 18 đợc
thực hiện đầu tiên ở nớc Anh mà nội dung chủ yếu là thay thế lao động thủ công bằng
lao động cơ khí hoá; lần thứ hai với tên gọi là cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện
đại đợc bắt đầu vào giữa thế kỉ 20 mà nội dung chủ yếu của nó không chỉ dừng lại ở tính
chất hiện đại của các yếu tố t liệu sản xuất, mà còn ở kỹ thuật công nghệ sản xuất hiện
đại, phơng pháp sản xuất tiên tiến Hiện nay cuộc cách mạng khoa học và công nghệ
có nhiều nội dung phong phú, trong đó có thể chỉ ra những nội dung nổi bật sau đây:

nghĩa xã hội không phải từ CNTB. Vù vậy cần phải nhận thức đầy đủ và sáng tạo các
quy luật khách quan trong đó quy luật sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực
lợng sản xuất là quy luật cơ bản nhất nhằm cảu tạo các thành phần kinh tế khai thác mọi
tiềm năng sản xuất. Phát huy tính chuyển động sáng tạo của các chủ thể thành phần
kinh tế trong nền kinh tế nhiều thành phần kinh tế quốc doanh phải phát triển mạnh mẽ
và có hiệu quả để thực sự có tác dụng chủ đạo với các thành phần kinh tế khác.
1.1.3. CNH-HĐH tạo điều kiện kinh tế cho chúng ta phát triển đất nớc đồng bộ:
Hiện nay hệ thống những nớc CNXH trên thế giới không còn chiếm u thế nh trớc
nữa, vì vậy muốn khẳng định sự đúng đắn của con đờng mình đã chọn chúng ta phải
chứng tỏ sức mạnh kinh tế của mình. Con đờng nhanh nhất phát triển kinh tế, một điều
kiện tất yếu là CNH-HĐH trong mọi lĩnh vực. Với bớc đi đầu tiên là ngành nông
nghiệp, chúng ta đang phấn đấu có đợc vị thế lớn trên thị trờng lơng thực thế giới. Và
còn nhiều lĩnh vực khác trong hoạt động kinh tế mà có CNH-HĐH chúng ta thực hiện đ-
ợc dễ dàng. Vì vậy CNH-HĐH giúp chúng ta xây dựng cơ sở vật chất kinh tế cho
CNXH.
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Hơn nữa, trong chuyển dịch cơ cấu hiện nay, chúng ta gặp rất nhiều khó khăn
nhất là về kỹ thuật. Trên thế giới đã trải qua rất nhiều cuộc cách mạng khoa học kỹ
thuật trong khi ở đất nớc ta nhiều vùng vẫn còn nền sản xuất nông nghiệp thuần tuý, du
canh du c, cha áp dụng kỹ thuật sản xuất vào trong nông nghiệp. Nên CNH-HĐH nh
cánh tay đắc lực giúp chúng ta chuyển dịch cơ cấu.
Trong giai đoạn hiện nay, trớc sự đi lên của nhiều nớc trên thế giới, áp dụng khoa
học kỹ thuật hiện đại, việc sản xuất đã đợc chuyên môn hoá cao, con ngời chỉ là ngời
điêù khiển máy móc. Điều đó đòi hỏi lực lợng sản xuất phải phù hợp với trình độ sản
xuất, CNH-HĐH chính là áp lực để chúng ta có những công nhân giỏi, chuyên môn hóa
cao, những ngời thợ lành nghề.
Với sự phát triển cả về trình độ sản xuất lẫn lực lợng sản xuất, đòi hỏi chúng ta
phải có đội ngũ quản lý giàu kinh nghiêm, giỏi về chuyên môn, linh hoạt và nhanh nhạy
trớc những biến động trong thực tế. Về bộ máy kinh tế của Nhà nớc, CNH-HĐH đòi hỏi

đại hoá.
Đề ra các chính sách cần thiết để khai thác mọi tiềm năng, nguồn lực trong và
ngoài nớc để thực hiện nhanh, mạnh, chắc quá trình công nghiệp hoá.
Nhà nớc tổ chức lại, xây dựng lại bộ máy quản lý đủ mạnh về cả chất lợng và số
lợng để quản lý có hiệu quả, kiên quyết thực hiện tiêu chuẩn hoá cán bộ công chức nhà
nớc, lựa chọn các cán bộ có khả năng, trình độ kinh nghiệm để đa đất nớc ta nhanh
chóng tiến lên hiện đại hoá hệ thống quản lý nhà nớc theo yêu cầu công nghiệp hoá.
Nhà nớc thực hiện việc quản lý qúa trình công nghiệp hoá bằng pháp luật và các
văn bản dới luật. Hoàn thiện và xây dựng mới các công cụ cần thiết nh chế độ thống kê
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
kế toán và kiểm toán, chế độ tài chính và báo cáo tài chính công khai chính xác để quản
lý thống nhất.
Nhà nớc phối hợp, điều hoà các hoạt động trong quá trình công nghiệp hoá hiện
đại hoá nền kinh tế quốc dân theo mục tiêu và định hớng đúng đắn đã đợc xác định, vì
quá trình công nghiệp hoá chỉ có thể thành công khi có sự phối hợp cả về chiều ngang
và chiều dọc.
1.2.2. Những vai trò của nhà nớc đối với quá trình CNH-HĐH:
Nhà nớc nh chiếc kim chỉ nam cho mọi hoạt động kinh tế, để thể hiện vai trò này,
trớc hết, Nhà nớc tạo môi trờng thuận lợi cho quá trình CNH-HĐH. Bằng cách đầu t
máy móc thiết bị Nhà nớc đã đa nền sản xuất từng bớc hiện đại hoá. Đối với hệ thống
pháp luật, Nhà nớc cố gắng xây dựng và điều chỉnh hợp lý cho từng thời kỳ, an ninh
quốc phòng và trật tự xã hội, môi trờng kinh doanh an toàn đó có đợc chỉ khi có sự can
thiệp sâu sắc của Nhà nớc.
Những bớc đi của CNH-HĐH cần phải có sự dẫn dắt hợp lý, phải có những kế
hoạch, mục tiêu trong tng giai đoạn, việc đó không thể do cá nhân đa ra mà phai do toàn
thể cá nhân trong xã hội đa ra và cảm thấy phù hợp, đại diện là Nhà nớc.
CNH-HĐH bên cạnh những thuận lợi còn có những mặt trái của nó, thể hiện sâu
sắc nhất là vấn đề chuyên môn hoá dẫn đến sự phân công lao động xã hội đôi khi không
hợp lý. Sản xuất ngày càng hiện đại dẫn đến tình trạng thất nghiệp, tệ nạn xã hội Đòi

phong kiến và thực dân phong kiến, do đó nền kinh tế Trung Quốc rơi vào tình trạng
nghèo nàn, lạc hậu. Trớc khi chủ nghĩa t bản thực dân phơng Tây xâm nhập, cơ sở kinh
tế của chế độ phong kiến Trung Quốc là nền kinh tế tự nhiên, nông nghiệp là nền tảng
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
kinh tế, thủ công nghiệp phát triển phụ thuộc vào nông nghịêp và tồn tại chủ yếu với t
cách là nghề phụ trong gia đình. Do đó phân công lao động xã hội kém phát triển, kinh
tế kéo dài trong tình trạng tự cấp, tự túc. Nửa đầu thế kỷ XIX, một vài yếu tố sản xuất
kinh doanh t bản chủ nghĩa nảy sinh ở Trung Quốc, từ đó các nớc đế quốc đã nhảy vào
xâu xé, phân chia những khu vực ảnh hởng ở Trung Quốc, biến đất nớc này thành xã hội
nửa thuộc địa, nửa phong kiến. Chế độ phong kiến và chế độ nửa thuộc địa nửa phong
kiến, đã để lại di sản kinh tế nặng nề ở Trung Quốc. Đó là nền nông nghiệp lạc hậu,
công nghiệp nhỏ bé, công nghiệp chỉ chiếm tỷ trọng 10% trong tổng sản lợng công
nông nghiệp Trung Quốc trong những năm 1936-1949.Đó là thực trạng của nền kinh tế
Trung Quốc vốn đã yếu kém, lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề.
1.3.2. Thành tựu của Trung Quốc khi thực hiện CNH-HĐH:
Sau ngày giải phóng, nền kinh tế Trung Quốc đang đứng trớc nhiều khó khăn, sản
xuẩt nông công thơng nghiệp trong tình trạng giảm sút nghiêm trọng. Đến năm 1976,
Trung Quốc chủ trơng thực hiện Bốn hiện đại hoá: Công nghiệp, nông nghiệp, khoa
học kĩ thuật và quốc phòng.Thực hiện chủ trơng trên, Trung Quốc cố gắng tăng
nhanh tích luỹ, đẩy mạnh nhập khẩu thiết bị và vay vốn của nớc ngoài. Tỷ lệ tích lũy
trong thu nhập quốc dân tăng lên tới 36,5%, Trung Quốc tăng cờng đầu t cho xây dựng
cơ bản, năm 1978 là 45 tỷ nhân dân tệ, bằng 1,5 lần 1977. Nguồn vốn đầu t của Trung
Quốc chủ yếu tập trung cho những ngành công nghiệp hiện đại.Tuy nhiên những diễn
biến kinh tế ở Trung Quốc từ 1976 đến 1978 phản ánh sự nôn nóng, là quá trình tiếp nối
chủ trơng đại nhảy vọt trớc đây.Do vậy, dẫn tới những ảnh hởng nghiêm trọng cho
nền kinh tế xét trên phơng diện cơ cấu và hiệu quả.Trong thời gian thực hiện Bốn hiện
đại hoá, tỷ trọng nông nghiệp, công nghiệp trong nền kinh tế có sự thay đổi. Nông
nghiệp năm 1957 chiếm tỷ trọng 44%, năm 1978 chỉ còn khoảng 28%; tỷ trọng công
nghiệp tăng từ 56% lên 72% trong tổng giá trị sản lợng công nông nghiệp. Hơn 20 năm