CH NG VIII.ƯƠ
TỪ VI MÔ ĐẾN VĨ MÔ
CÁC HẠT SƠ CẤP
TIẾT 67
Ở thế kỷ XIX nhiều nhà khoa học đã chứng tỏ rằng nhiều
chất quen thuộc như oxy và carbon đều có một thành
phần nhỏ nhất có thể nhận dạng được và họ gọi chúng là
các nguyên tử. Vào những năm 1930, những công trình
tập thể của Joseph John Thomson, Ernest Rutherford,
Niels Bohr và James Chadwick đã cho ra đời một mô
hình nguyên tử giống như hệ mặt trời (vì thế mô hình này
còn được gọi là "mẫu hành tinh") mà phần lớn chúng ta
đều đã rất quen thuộc. Trong mô hình này, nguyên tử
không phải là thành phần sơ cấp nhất của vật chất mà là
được tạo thành từ một hạt nhân chứa proton và neutron
với đám mây electron bao quanh

Khái niệm hạt sơ cấp
Tính chất của các hạt sơ cấp
Tương tác của các hạt sơ cấp
NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Hạt sơ cấp là gì ?
1. Hạt sơ cấp là gì ?
Cho đến nay người ta đã phát hiện được các hạt có kích thước
và khối lượng rất nhỏ, như: phôtôn ( ), electron (e-), pôzitrôn
(e+), prôtôn (p), nơtron (n), nơtrinô( )…các hạt đó là các hạt sơ
cấp.
2. Sự xuất hiện các hạt sơ cấp mới
2. Sự xuất hiện các hạt sơ cấp mới
Để có các hạt sơ cấp mới, người ta làm tăng vận tốc của
một số hạt và cho chúng bắn vào các hạt khác nhau. Công

2. Phản hạt
2. Phản hạt
Mỗi hạt sơ cấp có một phản hạt tương ứng. Phản hạt
của một hạt sơ cấp có cùng khối lượng nhưng điện tích
trái dấu và cùng giá trị tuyệt đối.
I.Tính chất của các hạt sơ cấp
1. Thời gian sống (trung bình)
1. Thời gian sống (trung bình)
Một số ít hạt sơ cấp là bền (thời gian sống ~ ∞) còn đa
số là không bền: chúng tự phân hủy và biến thành hạt sơ
cấp khác.Ví dụ:
2. Phản hạt
2. Phản hạt
Mỗi hạt sơ cấp có một phản hạt tương ứng. Phản hạt
của một hạt sơ cấp có cùng khối lượng nhưng điện tích
trái dấu và cùng giá trị tuyệt đối.
Trường hợp hạt sơ cấp không mang điện như nơtron thì thực
nghiệm chứng tỏ nơtron vẫn có momen từ khác không; khi
đó phản hạt của nơtron là hạt sơ cấp có cùng khối lượng như
nơtron nhưng có momen từ ngược hướng và cùng độ lớn.
Hạt
Phản hạt
π
−
~
p
~
n
e
−

3. Tương tác yếu. Các Leptôn.
3. Tương tác yếu. Các Leptôn.
Đó là tương tác giữa các leptôn. VD. Các quá trình phân rã
4. Tương tác hấp dẫn
4. Tương tác hấp dẫn
Là tương tác giữa các hạt (các vật) có khối lượng khác
không. Ví dụ: trong lực, lực hút giữa Trái Đất và Mặt
Trăng, giữa Mặt Trời và các hành tinh,…
e
p n e v
+
→ + +
~
p n e
e
v
−
→ + +
•
Trong điều kiện bình thường, cường độ của các loại tương tác kể
trên được so sánh với nhau theo tỉ lệ tương đối là:
•
Tuy nhiên lí thuyết và thực nghiệm đã chứng minh được rằng, trong
điều kiện các năng lượng cực cao, thì cường độ của các tương tác sẽ
cùng cỡ đối với nhau.
Tương tác Mạnh Điện từ Yếu Hấp dẫn
Độ mạnh 1 1/137 10mũ-14 10mũ-39
Tìm hiểu thêm về
Sự thống nhất của các tương tác
•


Edit your company slogan
BÀI TẬP VỀ NHÀ
CÁC BÀI TẬP + CÂU HỎI SGK tr 208
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT