ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC
MÔN SINH HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
Người thực hiện: Bùi Văn Trình
Trường THCS Thạnh Bình
Sinh học là môn khoa học thực nghiệm, với con đường hình thành kiến thức,
kĩ năng thông qua quan sát thực tế và quan sát các thí nghiệm sinh lí và tìm hiểu
cấu tạo và tập tính, khái quát thành đặc điểm chung. Thí nghiệm Sinh học khó về
sinh lý của sinh vật không những giúp cho học sinh hình thành, củng cố kiến thức
về sinh lý thúc đẩy các em tích cực áp dụng kiến thức của mình vào đời sống. Để
phát huy tính tích cực hoạt động nhận thức của học sinh phải tăng cường sử dụng
các phần mềm hỗ trợ trong dạy học nói chung và Sinh học nói riêng để đạt được
mục tiêu của quá trình dạy học.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Thế giới bước vào kỉ nguyên mới nhờ tiến bộ nhanh chóng của việc ứng
dụng công nghệ thông tin(CNTT) vào tất cả các lĩnh vực. Cho đến nay phải nói
rằng không nghi ngờ về vai trò to lớn và những tác dụng kỳ diệu của CNTT trong
đời sống. Việc ứng dụng CNTT cũng đã đem lại nhiều kết quả đáng kể và những
chuyển biến lớn trong dạy học. CNTT đã góp phần hiện đại hóa phương tiện, thiết
bị dạy học, và đổi mới phương pháp dạy học.
Việc đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải sử dụng phương tiện hiện
đại và CNTT cung cấp cho giáo viên những phương tiện dạy học hiện đại. Những
phương tiện này cho phép giáo viên có thể khai thác, sử dụng, cập nhật và trao đổi
thông tin. Cụ thể, giáo viên có thể tham khảo được những bài giảng offiline hoặc
Online của đồng nghiệp, thu thập được các phần mềm, các tài liệu, tham khảo các
loại dịch vụ mạng phục vụ cho mục tiêu và nội dung dạy học của mình.
2. NHỮNG ƯU ĐIỂM VÀ HẠN CHẾ CỦA VIỆC ỨNG DỤNG CNTT
TRONG DẠY SINH HỌC VÀ MỘT SỐ ĐỀ XUẤT.
2.1 Những ưu điểm
Trong vài năm trở lại đây, nhìn chung CNTT đang được ứng dụng rộng rãi
trong việc dạy học Sinh học ở các trường phổ thông. Rất hiều giáo viên đã biết sử

a. Việc chuẩn bị bài giảng có ứng dụng CNTT đổi mới phương pháp dạy
học, giáo viên cần lưu ý là việc ứng dụng CNTT vào dạy học cần kết hợp một cách
hài hòa giữa ý tưởng thiết kế nội dung bài giảng và kỹ thuật vi tính. Một mặt phải
đảm bảo đặc trưng bộ môn, chuyển tải được các đơn vị kiến thức cơ bản cần thiết,
mặt khác phải đảm bảo tính thẩm mỹ, khoa học và thuận tiện trong việc sử dụng.
Điều này đòi hỏi khi thiết kế giáo án điện tử cần nắm bắt tính hệ thống và kết cấu
của một bài giảng điện tử, những thông tin, hình ảnh, đoạn phim phải được chọn
lọc, phải thiết thực với phù hợp với nội dung bài giảng.
- Xem xét nôi dung bài học, có những nội dung nào cần sự hỗ trợ của CNTT.
Chỉ nên ứng dụng khi dạy các quá trình khó mô tả bằng lời, các đồ thị, biểu đồ,
phim, hình ảnh minh họa…
b. Lựa chọn các hình thức dạy học phù hợp.
Trong ứng dụng CNTT vào đổ mới phương pháp dạy học, phải chú ý CNTT
chỉ là phương tiện hỗ trợ đối với phương pháp và học chứ không phải là tất cả.
Máy tính không hề thủ tiêu vai trò của người thầy mà trái lại cần phát huy hiệu quả
hoạt động của giáo viên trong quá trình dạy học. Vì vậy trong bài giảng nên kết
hợp sử dụng phương pháp truyền thống và CNTT. Không nhất thiết phải soạn
giảng hoàn toàn trên máy tính mà có thể ứng dụng ở một số nội dung cần thiết như
trình chiếu hình ảnh, phim, bài tập, thí nghiệm sinh lý…, còn phần nội dung kiến
thức cơ bản vẫn ghi ở bảng như tiết dạy thông thường.
c. Một số vấn đề cần lưu ý khi lên lớp.
- Khó khăn của học sinh trong tiết học CNTT là việc ghi bài do đó giáo viên
nên ghi bảng như những tiết dạy bình thường để học sinh có thể ghi chép được.
- Việc sử dụng kênh màu, kênh chữ phải hài hòa, hợp lý, rõ ràng.
- Do thời gian giành cho các thao tác thực hành của giáo viên được rút ngắn
nên cần lưu ý tiến độ thực hiện bài dạy phải phù hợp với tốc độ thao tác của học
sinh.
3. MỘT SỐ PHẦN MỀM ỨNG DỤNG HỖ TRỢ TRONG DẠY HỌC SINH
HỌC
3.1 Phần mềm PowerPoint

hoạt hình lẫn mô phỏng. Người học có thể tương tác với các đối tượng trong các
file flash mô phỏng và tạo ra các hoạt hình (animation) trong khi thiết kế các thí
nghiệm. Không nên dùng Flash để tạo ra một bài giảng vì nó sẽ tốn khá nhiều công
sức, mà chỉ dùng để tạo ra các tư liệu rồi kết hợp với Violet hoặc PowerPoint để
tạo thành một bài giảng hoàn chỉnh.
Với phần mềm MacromidaFlash, chúng ta có thể thiết kế các quá trình, cơ
chế, thí nghiệm…hoặc tất cả những yếu tố có tính động để dạy sinh học cho học
sinh.
3.3.2 Cách tiến hành tạo Flash mô phỏng thí nghiệm.
Để tiến hành tạo flash mô phỏng thí nghiệm, giáo viên phải thực hiện quá
trình sau:
+ Xây dựng kịch bản ( Khâu quan trong quyết định 50% thành công)
+ Thể hiện kich bản.
+ Xử lý tư liệu.
Hình 1: Giao diện của Macro media Flash 8
3.3.3 Ví dụ minh họa
Thí nghiệm mô phỏng dùng phần mềm Flash trong chương trình Sinh học 6:
“ Thí nghiệm xác định chất mà lá cây chế tạo được khi có ánh sáng” (Bài 21:
QUANG HỢP )
Bước 1: Xây dựng kịch bản.
• Xác định mục tiêu thí nghiệm
Về kiến thức, qua thí nghiệm học sinh phải xác định được chất mà lá cây chế
tạo được khi có ánh sáng là tinh bột.
Về kỹ năng, yêu cầu học sinh làm thí nghiệm theo sự tưởng tượng (thao tác
tư duy thí nghiệm)
• Xây dựng hoạt cảnh:
Cảnh 1(Bắt đầu): Chậu rau lang trong chậu xuất hiện.
Cảnh 2(Bóng tối ): Màn hình tối và đồng hồ xuất hiện quay 48 tiếng.
Cảnh 3(Bịt lá): Màn hình sáng và băng đen hình chữ nhật di chuyển từ phải sang
áp sát vào lá rau lang, gấp một phần ôm lấy 1/3 giữa lá.

Cảnh 6: Tẩy diệp lục
Cảnh 5: Tháo băng
Cảnh 1: Bắt đầu
Cảnh 2: Bóng tối
Cảnh 8: Thử iốt
Cảnh 7: Rửa nước ấm
Bước 2: Thể hiện kịch bản
- Sưu tầm tư liệu bằng cách sử dụng công cụ tìm kiếm google để tìm hình ảnh.
- Dùng MacromediaFlash 8 để thiết kế, mô phỏng theo kịch bản.
- Đóng gói tập tin.
Bước 3: Xử lý tư liệu.
- Sử dụng phần mền PowerPoint để trình chiếu sản phẩm được thiết kế
- Sử dụng phần mềm Flash để trình chiếu các cảnh theo trình tự thí nghiệm.
- Sử dụng phần mềm excel để đánh giá kết quả học tập của học sinh.
KẾT LUẬN
Ứng dụng CNTT vào dạy học nói chung và dạy học nói riêng Sinh học nói
riêng là một việc làm cần thiết, nó không còn là chuyện của cá nhân của mỗi GV
mà là trách nhiệm và là biện pháp nhằm thúc đẩy hoạt động dạy học ở các bậc học.
Ứng dụng CNTT vào dạy học Sinh học ở trường THCS sẽ giải quyết một phần
những vướng mắc mà chúng ta vấp phải như dạy chay, thầy đọc trò chép, tiết kiệm
được thời gian làm các thí nghiệm cần thời gian dài. GV có thể sử dụng CNTT,
các, các chương trình thí nghiệm, các chương trình phục vụ cho hoạt động dạy học,
phát huy tính tích cực và hứng thú của HS. Tuy nhiên chúng ta cũng không thể dựa
hoàn toàn vào CNTT, có những bài học chúng ta có thể sử dụng CNTT, nhưng
cũng có những bài ta phải sử dụng phương pháp khác hoặc kết hợp nhiều phương
pháp khác hoặc là chúng ta phải kết hợp nhiều phương pháp lại để có được một bài
giảng hiệu quả nhất.