Sáng kiến kinh nghiệm
A/ Đặt vấn đề:
I/ Lý do chọn đề tài:
Để góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục đáp ứng được xu hướng phát
triển của xã hội trong thời đại ngày nay. Ngành Giáo dục nói chung và đội
ngũ giáo viên nói riêng đã nhận được sự quan tâm rất lớn của Đảng và Nhà
nước. Giáo dục và đạo tạo được coi là quốc sách hàng đầu trong sự nghiệp
phát triển kinh tế đất nước và để thực hiện tốt nhiệm vụ: Nâng cao dân trí,
đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Là giáo viên dạy môn
GDCD tôi cũng rất mong mình sẽ góp một phần công sức bé nhỏ cho sự
nghiệp giáo dục của đất nước. Bởi ở trường THPT môn Giáo dục công dân
giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục cho học sinh ý thức hành vi của
người công dân, hình thành và phát triển nhân cách đạo đức và lối sống để trở
thành công dân có ích cho xã hội. Chương trình GDCD từ lớp 10,11,12, đều
có sự liên kết nối tiếp chương trình với nhau trong cả cấp học, đối với học
sinh Lớp10 mới bước chân vào cấp THPT đã được tiếp cận ngay với phần
kiến thức của triết học. Thực tế cho thấy đây là phần kiến thức mới và khó
đối với học sinh đầu cấp, nếu sử dụng phương pháp chưa phù hợp học sinh
tiếp thu kiến thức một cách thụ động, dẫn đến khả năng vận dụng bài học vào
thực tiễn còn khó khăn, chưa đáp ứng được mong muốn của người dạy.
Vì vậy qua nhiều năm giảng dạy ở trường THPT Đào Duy Từ với nhiều
đối tượng học trò cùng với việc dự giờ của đồng nghiệp cũng như quá trình
nghiên cứu, tôi rất trăn trở suy nghĩ trước cách dạy các bài học làm sao cho
có chất lượng. Tiết dạy GDCD phải được học sinh lĩnh hội tri thức một cách
chủ động phát huy được vai trò sáng tạo của người học. Đến nay, phần nào
tôi đã đúc rút được một số kinh nghiệm nhỏ nên tôi mạnh dạn đưa vấn đề
“Một số kinh nghiệm khi dạy bài 6- GDCD Lớp 10 – THPT: Khuynh
hướng phát triển của sự vật hiện tượng cho học sinh” làm đề tài sáng kiến
GV: Cao Thị Chúc - Trường THPT Đào Duy Từ
1
Sáng kiến kinh nghiệm

Phương
10C3 44 8 = 18,2% 23 = 52,2% 13 = 29,6% 0
10C4 45 9 = 20% 24 = 53,4% 11 = 24,4% 1 = 2,2%
GV: Cao Thị Chúc - Trường THPT Đào Duy Từ
2
Sáng kiến kinh nghiệm
pháp
mới
GV: Cao Thị Chúc - Trường THPT Đào Duy Từ
3
Sáng kiến kinh nghiệm

Đối với Bài 5 : Cách thức vận động phát triển của sự vật hiện tượng
+ Khai thác khái niệm chất, lượng : Tôi sử dụng đồ dùng trực quan hỗ trợ và
phương pháp thảo luận nhóm nhỏ. Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm đặt tên
nhóm là những tên của các đồ dùng trực quan : Nhóm Quả cam, quả tranh,
quả ớt, gói muối trắng.
Câu hỏi :
1. Em hãy quan sát các sự vật và cho biết chúng có đặc điểm gì ở bên
trong và bên ngoài ?
2. Thuộc tính cơ bản bên trong của mỗi sự vật, hiện tượng có thể nhầm
lẫn với các sự vật, hiện tượng khác không ? Tại sao ?
3. Trong các thuộc tính đó đâu là chất, đâu là lượng ?
+ Học sinh trả lời Các nhóm nhận xét bổ sung sau đó giáo viên kết luận (giáo
viên sử dụng giáo án điện tử)
+ Khi tìm hiểu nội dung sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất :
giáo viên sử dụng phương pháp nêu vấn đề hoặc khai thác các ví dụ:
+ Sự biến đổi từ lượng : giáo viên đưa ra tình huống sau:
Đầu năm trong lớp 10C có 30 học sinh. Giữa kỳ I có1học sinh bị ốm nên phải
nghỉ điều trị. Chúng ta nói, lớp học đã giảm đi về lượng. Điều này có đúng

- Về kĩ năng :
GV: Cao Thị Chúc - Trường THPT Đào Duy Từ
5
Sáng kiến kinh nghiệm
+ Liệt kê được sự khác nhau giữa phủ định biện chứng và phủ định siêu
hình
+ Hiểu, vận dụng và lấy ví dụ chứng minh cho hình “xoắn ốc” biểu tượng
khuynh hướng của sự phát triển
- Về thái độ :
+ Phê phán thái độ phủ định sạch trơn quá khứ hoặc kế thừa thiếu chọn lọc
đối với cái cũ.
+ Đồng tình ủng hộ cái mới, bảo vệ cái mới, cái tiến bộ.
II.Tài liệu, phương tiện và kĩ năng sống:
1. Tài liệu: SGK, sách chuẩn kiến thức kĩ năng, SGV, thiết kế bài giảng bài
tập tình huống lớp 10.
2. Phương tiện : máy chiếu, sơ đồ, phiếu học tập, đồ dùng trực quan liên
quan đến bài giảng, sử dụng giáo án điện tử, sưu tầm tranh ảnh liên quan
đến bài học.
3. Kĩ năng sống : Kĩ năng tư duy, phê phán, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ
năng hợp tác, kĩ năng nhận thức …
III. Tiến trình lên lớp:
1. Kiểm tra bài cũ :
Câu 1: Hãy lựa chọn một phương án mà em cho là đúng duy nhất trong mỗi câu sau:
1. Khái niệm chất (của triết học) được dùng chỉ :
a. Quy mô của sự vật hiện tượng
b. Trình độ của sự vật hiện tượng
c. Cấu trúc và phương thức liên kết của sự vật hiện tượng
d. Những thuộc tính cơ bản vốn có và tiêu biểu của sự vật, hiện tượng
2. Khái niệm lượng (của triết học) được dùng chỉ :
a. Những thuộc tính cơ bản vốn có và tiêu biểu của sự vật, hiện tượng.

+ Tìm hiểu khái niệm phủ định : Giáo
viên sử dụng phương pháp nêu vấn đề qua
một số câu hỏi sau:
CH1: Nhà trường muốn thay đổi một số
nội quy về nề nếp mới vào vị trí nội quy
GV: Cao Thị Chúc - Trường THPT Đào Duy Từ
7
Sáng kiến kinh nghiệm
cũ, không phù hợp hiện nay, trước hết
nhà trường phải làm gì ?
CH2: để xây dựng một toà nhà mới, hiện
đại vào vị trí khu nhà ổ chuột ở ngoại ô
thành phố, điều đầu tiên họ phải làm gì ?
CH3: Bác An muốn mua 1 cái Tivi mới để
thay cho cái Tivi hiện tại ở phòng khách
đang bị hỏng Bác An phải làm gì?
CH? Vậy phủ định là gì ?
Giáo viên: (chiếu hình ảnh và các câu hỏi
lên màm hình gọi học sinh trả lời nhanh)
Giáo viên: kết luận, bổ sung:
Để cái mới, tiến bộ ra đời thay vào vị trí
cái cũ, lạc hậu, không phù hợp thì cần xoá
bỏ sự tồn tại của sự vật cũ. Việc xoá bỏ sự
tồn tại sự vật như thế được gọi là phủ định
– Học sinh ghi nhớ khái niệm
+ Tìm hiểu nội dung phủ định biện
chứng và phủ định siêu hình.
Hoạt động 2: Giáo viên sử dụng
phương pháp thảo luận nhóm nhỏ và dùng
đồ dùng trực quan, hình ảnh, máy vi tính

phủ định của nhóm mình?
Nhóm 3 : nhận xét cách phủ định của hai
nhóm?
CH1 ? Cách phủ định của 2 nhóm khác
nhau ở điểm nào ?
CH2 ? Trong 2 cách phủ định đó, cách
nào diễn ra do sự tác động từ bên ngoài ?
Cách nào diễn ra ngay trong bản thân sự
vật ?
Giáo viên kết luận : Như vậy, từ sự phân
tích của các nhóm chúng ta thấy có hai
cách phủ định hoàn toàn khác nhau. Phủ
định theo cách của nhóm 1, là phủ định
do sự tác động từ bên ngoài, xoá bỏ sạch
trơn sự tồn tại của sự vật gọi là phủ định
siêu hình. Còn cách phủ định của nhóm
2, là sự diễn ra trong bản thân sự vật có
kế thừa những yếu tố tích cực,tiến bộ,
phủ định như thế gọi là phủ định biện
+ Nhóm 2 : đem quả trứng gà cho gà
mẹ ấp để trứng nở thành gà con . Vì
làm như thế lai tạo được nhiều giống
nòi và có nhiều trứng hơn
+ Nhóm 3 :
Khác nhau ở chỗ nhóm 1 đập vỡ quả
trứng không để cho trứng phát triển
Nhóm 2 thì nói là ấp trứng để trứng
nở và có những giống gà mới Cách
thứ nhất diễn ra do có sự can thiệp từ
bên ngoài Còn cách thứ 2 diễn ra ngay

b/Phủ định biện chứng :( HS ghi nhớ )
là sự phủ định được diễn ra do sự phát
triển của bản thân sự vật hiện tượng, có
kế thừa những yếu tố tích cực của sự
vật và hiện tượng cũ để phát triển sự
vật và hiện tượng mới .
Hạt đậu Nảy mầm Cây đậu
Học sinh :
+Phủ định siêu hình có sự can thiệp
tác động từ bên ngoài , xóa bỏ làm cho
GV: Cao Thị Chúc - Trường THPT Đào Duy Từ
10
Sáng kiến kinh nghiệm
sự vật không tồn tại pt được .
Ví dụ : mổ lợn làm thịt ăn , nhổ cái
cây
+Phủ định biện chứng
diễn ra bên trong bản thân sự vật hiện
tượng là cơ sở cho sự xuất hiện sự vật
mới tiếp tục phát triển
Ví dụ : giữ lại con lợn để nuôi và lai
tạo cho nó sinh ra một thế hệ mới
(Bảng so sánh Phủ định biện chứng và Phủ định siêu hình)
Phủ định siêu hình Phủ định biện chứng
- Diễn ra do sự can thiệp, tác động từ bên
ngoài
- Xoá bỏ sự tồn tại và phát triển tự nhiên
của sự vật.
- Sự vật hiện tượng sẽ bị xoá bỏ hoàn toàn,
không tạo ra và không liên quan đên sự vật

các ví dụ
+ Tính khách quan : Nguyên nhân của
phủ định biện chứng diễn ra ngay trong
lòng của sự vật, hiện tượng. Đó là quá
trình giải quyết mâu thuẫn làm cái mới
cái tiến bộ ra đời và tiếp tục vận động
theo cách thức của lượng chất. Tạo
điều kiện làm tiền đề cho sự phát triển.
Ví dụ : Cuộc đấu tranh giữa di truyền
và biến dị sinh vật mới ra đời.
+ Tính kế thừa : Cái mới ra đời trong
lòng cái cũ, có kế thưa những yếu tố
tích cực của cái cũ, đảm bảo cho quá
trình phát triển của sự vật, hiện tượng
diễn ra liên tục và khách quan.
Ví dụ : Lớp 10 phủ định Lớp 9 ; Xã hội
tư bản phủ định xã hội phong kiến ;
Cây lúa non phủ định hạt thóc …
Giáo viên Củng cố bài cho học sinh
làm bài tập.
Đặc điểm của phủ định biện chứng:
Học sinh :
- Tính khách quan : Nguyên nhân của
phủ định biện chứng diễn ra ngay trong
bản thân của sự vật, hiện tượng. Đó là
quá trình giải quyết mâu thuẫn làm cái
mới ra đời thay thế cái cũ.
- Tính kế thừa : Cái mới ra đời trong
lòng cái cũ , có kế thừa những yếu tố
tích cực của cái cũ, đảm bảo cho quá

xã hội loài người, phát triển từ thấp
đến cao…
Bài 6 : Khuynh hướng phát
triển của sự vật, hiện tượng
(Tiết 2)(Theo PPCT tiết 11)
1. Phủ định biện chứng và phủ
định siêu hình (Tiết 1)
2.Khuynh hướng phát triển của
sự vật hịên tượng . (Tiết 2)
Hoạt động 1: Tìm hiểu khuynh
Hình ảnh
2/ Khuynh hướng phát triển của sự
vật và hiện tượng:
+ Phủ định của phủ định
GV: Cao Thị Chúc - Trường THPT Đào Duy Từ
13

Đặc
Điểm
Tính khách quan
Nguyên nhân của PĐ nằm ngay
trong bản thân SV, HT
- Tiền đề cho sự phát triển
Tính kế thừa :
Cái mới ra đời từ trong lòng cái
cũ gạt bỏ những yếu tố tíêu cực
của cái cũ, giữ lại những yếu tố
tích cực phù hợp để pt cái mới.
- Đảm bảo cho sv, ht pt liên tục
Sáng kiến kinh nghiệm

- Những con gà tiếp theo đó đã phủ
định con gà ban đầu nhưng chúng lại là
sản phẩm của nó. Hay nói cách khác,
quả trứng sau khi đã nở thành con gà
(cái mới), con gà lại tiếp tục đẻ trứng,
trứng lại nở ra gà (cái mới hơn) như thế
gọi là “phủ định của phủ định ” tức là
cái mới lại bị cái mới hơn phủ định . Tuy
nhiên những cái mới và cái mới hơn đó
(Có thể hiểu là F1 và F2) không hoàn
toàn giống cái ban đầu (F) nhưng chúng
có kế thừa những yếu tố tích cực của cái
ban đầu ở trình độ cao hơn, hoàn thiện
hơn .
- Quá trình tạo ra những con gà tiếp
theo có thể gặp rất nhiều khó khăn có
khi bị thất bại, trứng không nở được…
Ví dụ:
Con gà đẻ trứng con gà đẻ trứng con gà

Ban đầu(F) ấp nở - cái mới(F1)ấp nở- cái mới
hơn (F2)…

(Học sinh ghi nhớ )

Khuynh hướng pt của sự vật hiện tượng
vận động đi lên, cái mới ra đời kế thừa
và thay thế cái cũ nhưng ở trình độ cao
GV: Cao Thị Chúc - Trường THPT Đào Duy Từ
14

Sự vật
đang tồn tại
tồn tại
Sự vật mới
Sự vật
mới hơn
Phủ định lần
1
Phủ định lần 2
Nguồn gốc
gốcgốc
Cách thức Khuynh hướng
Quy Luật mâu
thuẫn
Lượng đổỉ - Chất
đổi
Phủ định của phủ
định
Cái mới ra đời và phát
triển
Sáng kiến kinh nghiệm
đấu tranh giữa cái mới cái cũ, cái lạc hậu. Nhưng theo quy luật chung cuối
cùng cái mới sẽ chiến thắng cái cũ. Từ đó giáo viên cho học sinh liên hệ thực
tiễn
Câu hỏi : Qua bài đã học em rút ra bài học thực tiễn gì ?
Học sinh trả lời giáo viên nhận xét và kết luận : Chúng ta cần nhận thức cái
mới, ủng hộ cái mới. Tôn trọng quá khứ, tránh bảo thủ, phủ định sạch trơn,
cản trở sự tiến bộ, tránh ảo tưởng về sự ra đời cái mới một cách dễ dàng.
Câu hỏi : Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta có nên phê bình và tự phê
bình không ? nếu cần thì phải làm như thế nào cho phù hợp với quan điểm

III. Hiệu quả đạt được trong việc sử dụng các phương pháp vào
bài giảng phần triết học GDCD lớp 10 - Dẫn chứng bài 6 :
Khuynh hướng phát triển của sự vật hiện tượng.
1. Đối với học sinh
Về nhận thức, thái độ và hành vi.
Sau mỗi một khoá học theo phương pháp như trên tôi thấy học trò đã
trưởng thành hơn nhiều. Ngoài việc xác định rõ nhiệm vụ học tập của mình
các em đã có ý thức hơn như thực hiện pháp luật an toàn giao thông giảm hẳn,
có ý thức bảo vệ môi trường, biết thương yêu đoàn kết chia sẻ với những hoàn
cảnh khó khăn trong cuộc sống cụ thể như; các em thường xuyên tham gia các
GV: Cao Thị Chúc - Trường THPT Đào Duy Từ
17
Sáng kiến kinh nghiệm
hoạt động từ thiện, đóng góp ủng hộ giúp đỡ học sinh nghèo trẻ em bị chất
độc da cam
Giữ gìn vệ sinh môi trường, lớp học sạch sẽ
Nề nếp lớp học có những chuyển biến tốt hơn đi học đúng giờ, lễ phép
với các thầy cô giáo trong trường thể hiện là người có văn hoá.
Những hoạt động sinh hoạt ngoại khóa hoặc hoạt động NGLL học sinh
mà cho là lười học chưa chăm thì khi được giao việc các em lại tỏ ra rất có
trách nhiệm, tham gia rất nhiệt tình và tích cực .
Hiệu quả cụ thể : Qua thời gian nghiên cứu 2 năm học như sau : Đối với
các lớp sử dụng phương pháp cũ năm học 2011 – 2012 như lớp 10B2,10B3
kết quả chưa có gì khả quan lúc đấy hệ thống máy chiếu chưa lắp đặt được
nên vận dụng các phương pháp thiếu linh hoạt vi thế không đưa được các
sơ đồ và hình ảnh làm cho giờ học không sinh động và kết quả là:
Ví dụ bài kiểm tra viết của 2 lớp phần này như sau:
Lớp Sĩ số Giỏi Khá Trung bình Yếu
10B2 42 4 = 9,5% 15 = 35,7% 19 = 45,3% 4 = 9,5%
10B3 43 3 = 7 % 15 = 34,8% 20 = 46,5% 5 = 11,7%

sự khuyên răn, nêu gương và tâm sự với các em, giao việc cho các em để các
em cá biệt đó cũng có cơ hội sáng tạo nêu lên suy nghĩ và ý tưởng của mình
từ đó dần dần hình thành ý thức suy nghĩ thi đua phấn đấu và học tập.

C. Kết luận, kiến nghị đề xuất.
1/ Kết luận :
Triết học là phần có dung lượng kiến thức khó và trìu tượng, phạm vi
kiến thức rộng nên gây không ít khó khăn cho việc học cũng như việc dạy của
học sinh và giáo viên. Khi bắt tay vào nghiên cứu đề tài này tôi rất băn khoăn
lo lắng cho việc hoàn thành đề tài của mình. Nhưng khi thực hiện đề tài tôi đã
nhận được ngay sự ủng hộ của học sinh ngay từ tiết đầu tiên đó là sự chú ý
lắng nghe của học sinh xây dựng bài tích cực trong giờ học, tiết học thu hút
lôi cuốn được hơn 95% học sinh trong lớp chú ý nghe giảng, xây dựng bài,
ngoài ra tôi đã nhận được sự đồng tình ủng hộ của các đồng nghiệp trong tổ
rất nhiều. Chính vì vậy dù có khó khăn đến đâu, nhưng để góp phần nhỏ bé
GV: Cao Thị Chúc - Trường THPT Đào Duy Từ
19
Sáng kiến kinh nghiệm
của mình vào việc giảng dạy, tuyên truyền, đường lối chính sách của Đảng và
Pháp luật của Nhà nước mà Bộ GD-ĐT và sở GD-ĐTđã đề ra: Thực hiện giáo
dục toàn diện đổi mới mạnh mẽ nội dung phương pháp dạy học, phát huy tính
tích cực chủ động sáng tạo của học sinh, nên tôi thấy việc mình làm tuy là rất
nhỏ bé chưa có gì là lớn lao nhưng lại có ý nghĩa vô cùng lớn đối với tôi. Bởi
vì thực hiện đề tài này không những giúp học sinh nắm chắc được kiến thức
mà còn tạo cơ hội học hỏi trao đổi lẫn nhau về kinh nghiệm trong nghề và để
góp phần nhỏ bé vào sự nghiệp trồng người và tất cả vì học sinh thân yêu.
2/ Kiến nghị, đề xuất :
Về phía nhà trường phổ thông :
Môn GDCD cần được đặt ở vị trí công bằng như bao môn học khác
trong trường cụ thể như : Thi cuối kỳ cũng tập trung học sinh theo số báo