Báo cáo thực tập tổng hợp Gvhd: GS. TS Nguyễn Quang Quynh
LỜI NÓI ĐẦU
Trong điều kiện kinh tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp trong nước đang đứng
trước những thách thức vô cùng to lớn khi cạnh tranh với các doanh nghiệp nước
ngoài. Để tìm kiếm những nhà đầu tư, các doanh nghiệp khi phát hành báo cáo tài
chính ra công chúng thì bắt buộc các báo cáo tài chính đó cần được kiểm toán. Do
đó, kiểm toán ngày càng có vị trí quan trọng không thể thiếu trong nền kinh tế quốc
dân.
Hoạt động kiểm toán làm trung thực và hợp lý các thông tin công khai trong
báo cáo tài chính, phát hiện và ngăn ngừa các hành vi gian lận, lừa đảo của các tổ
chức và cá nhân trong kinh doanh và các hoạt động kinh tế, tài chính giúp cho các
nhà đầu tư có quyết định đúng đắn và đạt hiệu quả tối ưu. Kiểm toán độc lập hiện
nay đang cùng với kiểm toán nhà nước và kiểm toán nội bộ góp phần to lớn vào sự
phát triển của nền kinh tế nước ta. Một trong những công ty kiểm toán có thể nói
đến đó là Công ty TNHH Kiểm toán An Phú. Qua quá trình thực tập tại Công ty
TNHH Kiểm toán An Phú, Em đã có điều kiện áp dụng những kiến thức đã học
trong Trường vào trong thực tế để từ đó củng cố kiến thức, đi sâu vào tìm hiểu và
nắm bắt cách thức tổ chức công tác kiểm toán đối với từng loại hình.
Nội dung Báo cáo thực tập tổng hợp của Em gồm có 3 phần chính:
Chương 1: Tổng quan về Công ty TNHH Kiểm toán An Phú;
Chương 2: Đặc điểm tổ chức kiểm toán của Công ty TNHH Kiểm toán An
Phú;
Chương 3: Nhận xét và các giải pháp hoàn thiện hoạt động của Công ty
TNHH Kiểm toán An Phú.
Em xin chân thành cảm ơn GS. TS Nguyễn Quang Quynh và các anh chị
trong Công ty TNHH Kiểm toán An Phú đã tận tình hướng dẫn giúp Em hoàn thành
báo cáo này. Do trình độ hiểu biết còn hạn chế nên Báo cáo của Em không tránh
khỏi những thiếu sót nên Em rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô.
Em xin chân thành cảm ơn!
Đặng Thị Thu Hằng Kiểm toán 48C
1
2
Báo cáo thực tập tổng hợp Gvhd: GS. TS Nguyễn Quang Quynh
kiểm toán cũng như thay đổi về các chính sách thuế, tài chính liên quan tới môi
trường kinh doanh.
Công ty TNHH Kiểm toán An Phú đã xây dựng được quy trình quản lý chất
lượng kiểm toán để đảm bảo nguyên tắc nghề nghiệp là độc lập, khách quan, bảo
mật số liệu và tuân thủ pháp luật. Từ khi thành lập đến nay, tuy trong thời gian ngắn
nhưng Công ty luôn luôn giữ nguyên tắc hoạt động độc lập, đạo đức nghề nghiệp,
chất lượng dịch vụ cung cấp và uy tín của Công ty; đó là tiêu chuẩn hàng đầu mà
mọi nhân viên của An Phú luôn luôn thực hiện. Về tài chính, Công ty hoạt động
theo nguyên tắc tự chủ. Tổng tài sản của công ty khoảng gần 4 tỷ đồng với doanh
thu tính tới thời điểm 30/9/2008 vào khoảng 3,8 tỷ đồng.
Năm 2008, Công ty TNHH Kiểm toán An Phú đã được Ủy ban Chứng khoán
Nhà nước chấp thuận được cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính năm 2008-
2009 cho các doanh nghiệp niêm yết theo Quyết định Số 773/QĐ-UBCK ngày
27/11/2008. “Vì sự thành công của khách hàng và nhân viên trong Công ty” là quan
điểm cung cấp dịch vụ của An Phú cùng với mục tiêu phát triển là: “Trở thành công
ty dịch vụ chuyên ngành hàng đầu tại Việt Nam và khu vực”. Sự kết hợp hài hòa hai
yếu tố trên là cơ sở quan trọng để Công ty có thể đạt được mục tiêu và phương
châm hoạt động của mình.
Khách hàng của An Phú rất đa dạng, bao gồm tất cả các loại hình doanh
nghiệp và dự án hoạt động trong các ngành nghề và lĩnh vực khác nhau của nền
kinh tế, các Doanh nghiệp hàng đầu trong nền kinh tế thuộc các Tập đoàn kinh tế và
Tổng Công ty lớn của Việt Nam như Tổng Công ty Công nghiệp Xi măng Việt
Nam, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt
Nam, Tập đoàn Than khoáng sản Việt Nam, Tổng Công ty Thuốc lá Việt Nam,
Tổng Công ty Thép Việt Nam, Tổng Công ty Bia Rượu nước giải khát Sài Gòn…,
các Doanh nghiệp Nhà nước khác, Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các
Công ty Cổ phần, Công ty trách nhiệm hữu hạn, hợp đồng hợp tác kinh doanh... và
rất nhiều các Dự án ODA khác tại Việt Nam.
Thứ ba là dịch vụ kiểm toán quyết toán các công trình, dự án đầu tư
Đặng Thị Thu Hằng Kiểm toán 48C
4
Báo cáo thực tập tổng hợp Gvhd: GS. TS Nguyễn Quang Quynh
Với mục tiêu là đưa ra ý kiến độc lập về tính phù hợp và đúng đắn của các
thông tin trình bày trong Báo cáo quyết toán vốn đầu tư của dự án. Để đạt được mục
tiêu đó, việc kiểm toán phải được thực hiện theo hệ thống Chuẩn mực kiểm toán
Việt Nam, Quy chế kiểm toán độc lập hiện hành tại Việt Nam, các văn bản pháp
quy của Nhà nước Việt Nam ban hành trong lĩnh vực quản lý đầu tư xây dựng.
Nguyên tắc cơ bản đảm bảo cho sự thành công của An Phú trong thực hiện
kiểm toán Báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành là sử dụng một nhóm
nhân viên chuyên nghiệp, các chuyên gia có trình độ cao được đào tạo chính quy
trong lĩnh vực kiểm toán xây dựng cơ bản nhằm cung cấp cho khách hàng một dịch
vụ hoàn hảo và có độ tin cậy cao nhất. Kết quả kiểm toán của công ty được các cơ
quan thẩm quyền tin cậy dùng làm cơ sở phê duyệt quyết toán vốn đầu tư các dự án
hoàn thành. Các loại hình kiểm toán trong lĩnh vực đầu tư bao gồm: Kiểm toán báo
cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành các công trình, hạng mục công trình;
Kiểm toán xác định giá trị quyết toán công trình; Kiểm toán báo cáo tài chính hàng
năm của Ban quản lý dự án, chủ đầu tư.
Thứ tư là dịch vụ tư vấn thuế
Dịch vụ tư vấn thuế bao gồm:Trợ giúp lập chiến lược thuế; Tư vấn thuế toàn
cầu; Trợ giúp giải quyết khiếu nại thuế; Thuế thu nhập cá nhân và các dịch vụ thuế
quốc tế. Trợ giúp lập chiến lược thuế bao gồm: Hoạch định chiến lược thuế; Cơ cấu
kinh doanh có hiệu quả cho mục đích tính thuế; Soát xét tính tuân thủ luật thuế của
doanh nghiệp; Tính thuế và lập tờ khai thuế. Dịch vụ tư vấn thuế toàn cầu gồm có:
Đề xuất những mô hình thuế trong nước và quốc tế hiệu quả nhất; Lập chiến lược
cho các hoạt động đầu tư ở nước ngoài và chuyển lợi nhuận để giảm thiểu thuế;
Dịch vụ tư vấn liên quan đến hải quan; chuyển chi phí và các khoản thanh toán khác
giữa các bên liên quan; Lập kế hoạch và chuẩn bị các thỏa thuận chia sẻ chi phí liên
quốc gia đối với các nghiệp vụ chuyển giao công nghệ qua biên giới; Vận dụng hiệu
thiếu được. Một nhóm các chuyên gia có trình độ cao của Công ty về kế toán, kiểm
toán và quản lý sẽ cung cấp các chương trình đào tạo đáp ứng yêu cầu của khách
hàng. Các chương trình đào tạo này bao gồm từ đào tạo về các chuẩn mực kế toán
và kiểm toán Việt Nam đến đào tạo về các chính sách và quy chế mới nhất áp dụng
Đặng Thị Thu Hằng Kiểm toán 48C
6
Báo cáo thực tập tổng hợp Gvhd: GS. TS Nguyễn Quang Quynh
cho từng ngành cụ thể hay cho hoạt động kinh doanh trên cả nước. Công ty cũng tổ
chức các chương trình đào tạo các kỹ năng kiểm toán nội bộ để trợ giúp khách hàng
thực hiện các chương trình kiểm toán nội bộ. Các chương trình này bao gồm: Tổ
chức đào tạo và hội thảo; Quản lý nguồn nhân lực.
1.3 Tổ chức bộ máy quản lý của Công ty TNHH Kiểm toán An Phú
Sơ đồ 1.1. Tổ chức bộ máy quản lý của Công ty TNHH Kiểm toán An Phú
Hội đồng Thành viên là cơ quan ra quyết định cao nhất của Công ty. Hội
đồng thành viên có nhiệm vụ quyết định chiến lược phát triển và kế hoạch kinh
doanh hàng năm của Công ty; quyết định tăng hoặc giảm vốn điều lệ, thời điểm và
phương thức tăng, giảm vốn điều lệ; phê duyệt tăng số lượng thành viên góp vốn và
chấm dứt tư cách thành viên; quyết định phương thức đầu tư và dự án đầu tư có giá
trị lớn hơn 50% tổng giá trị tài sản được ghi trong báo cáo tài chính tại thời điểm
Đặng Thị Thu Hằng Kiểm toán 48C
Hội đồng Thành viên
Ban Giám đốc
Phòng Kiểm
toán Tài chính
Phòng Kiểm
toán Quyết toán
vốn đầu tư xây
dựng cơ bản
Phòng Hành
chính Kế toán
Giám đốc phụ trách các hoạt động, dịch vụ của Công ty; chịu trách nhiệm chính
Đặng Thị Thu Hằng Kiểm toán 48C
8
Báo cáo thực tập tổng hợp Gvhd: GS. TS Nguyễn Quang Quynh
trong việc xây dựng chiến lược kinh doanh hàng năm trình Hội đồng Thành viên
phê duyệt. Giám đốc tham gia vào các hợp đồng kiểm toán với vai trò là Giám đốc
điều hành phụ trách khách hàng và quản lý chất lượng kiểm toán, duy trì mối quan
hệ với các cán bộ cấp cao của khách hàng. Đây là việc làm hết sức cần thiết để
Công ty có thể liên tục nắm bắt được hoạt động kinh doanh của khách hàng và có
thể sớm phát hiện được những vấn đề có thể phát sinh. Giải đáp các thắc mắc về kế
toán và kiểm toán có tầm quan trọng lớn trong quá trình thực hiện công việc kiểm
toán và Giám đốc là người đưa ra quyết định cuối cùng cho các vấn đề còn vướng
mắc. Đánh giá cồn việc kiểm toán đã thực hiện và chịu trách nhiệm bảo đảm rằng
công việc kiểm toán đã được thực hiện đầy đủ làm cơ sở cho các kết luận được rút
ra trong những phần kiểm toán quan trọng.
Phó giám đốc Công ty là người đồng sáng lập và trực tiếp điều hành hoạt
động của An Phú. Với nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán và các
lĩnh vực tư vấn, xác định giá trị doanh nghiệp phục vụ mục đích cổ phần hóa doanh
nghiệp. Là thành viên quan trọng của bộ máy lãnh đạo và điều hành An Phú Phó
Giám đốc sẽ tham gia vào các hợp đồng kiểm toán với vai trò phụ trách khách hàng
và quản lý chất lượng kiểm toán. Phó Giám đốc cũng giữ vai trò là Giám đốc đào
tạo và tuyển dụng , đảm bảo đội ngũ nhân viên luôn đủ năng lực và kinh nghiệm
cung cấp dịch vụ.
Giám đốc kiểm toán đứng đầu phòng kiểm toán, với vai trò phát triển khách
hàng, kiểm soát và quản lý chất lượng dịch vụ kiểm toán và tư vấn. Các chủ nhiệm
kiểm toán cấp cao phụ trách từng mảng kiểm toán cụ thể như kiểm toán báo cáo tài
chính, kiểm toán đầu tư xây dựng cơ bản, tư vấn…tham gia phát triển khách hàng
cũng như kiểm soát chất lượng kiểm toán, phụ trách kỹ thuật kiểm toán, bố trí nhân
sự, trực tiếp phụ trách các nhóm kiểm toán bao gồm kiểm toán viên, trợ lý kiểm
toán viên và các nhân viên.
10
Báo cáo thực tập tổng hợp Gvhd: GS. TS Nguyễn Quang Quynh
ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC KIỂM TOÁN CỦA CÔNG TY
THNN KIỂM TOÁN AN PHÚ
2.1 Đặc điểm tổ chức đoàn kiểm toán
Sau khi đã đánh giá rủi ro về hợp đồng kiểm toán, đạt được sự hiểu biết sơ
bộ về khách hàng Công ty bố trí đoàn kiểm toán theo yêu cầu công việc và kinh
nghiệm nghề nghiệp của các nhân viên. Đoàn kiểm toán do Trưởng phòng kiểm
toán trực tiếp phân công, chỉ định người tham gia sau khi có ý kiến chỉ đạo của
Giám đốc dựa trên quy mô và tính chất phức tạp của cuộc kiểm toán, số lượng nhân
viên hiện có, khả năng chuyên môn, lịch trình công việc…để sắp xếp công việc cho
phù hợp.
Đoàn kiểm toán thường từ 5 đến 8 người, thời gian làm việc tùy vào tính
chất và quy mô của cuộc kiểm toán. Những người tham gia cuộc kiểm toán sẽ chuẩn
bị file tài liệu bao gồm các giấy tờ làm việc cần thiết, phương tiện tính toán và kiểm
tra thích ứng với đặc điểm tổ chức kế toán của khách hàng, phương tiện kiểm kê
thích ứng với từng loại vật tư, đá quý…Ví dụ đoàn kiểm toán tại Công ty Cổ phần
tư vấn Xây dựng Vinaconex cho kỳ kết thúc ngày 30/9/2009 như sau: Thành viên
Ban Giám đốc phụ trách khách hàng là ông Vũ Bình Minh, Chủ nhiệm kiểm toán là
bà Đoàn Thu Hằng, Kiểm toán viên chính/ Trưởng nhóm là bà Đoàn Thu Hằng,
Kiểm toán viên Trần Đức Hùng, Trợ lý kiểm toán viên gồm ông Mai Lâm Đại và bà
Đào Minh Loan. Thời gian kiểm toán bắt đầu từ ngày 26/10/2009 kết thúc ngày
30/10/2009.
Các thành viên trong đoàn kiểm toán, theo sự phân công của trưởng nhóm là
người chịu trách nhiệm về kết quả của cuộc kiểm toán với Giám đốc công ty và
Pháp luật sẽ đảm nhận nhiệm vụ cụ thể được nêu trong giấy phân công công việc.
Trưởng nhóm kiểm toán có nhiệm vụ lập kế hoạch kiểm toán trình lên Trưởng phòng
kiểm toán kế hoạch phục vụ và giao dịch với khách hàng, trong đó nêu rõ căn cứ cho
việc hoạch định chương trình kiểm toán, kế hoạch về thời gian và nhân sự.
Đặng Thị Thu Hằng Kiểm toán 48C
hình doanh nghiệp, hình thức sở hữu, công nghệ sản xuất, tổ chức bộ máy quản lý
Đặng Thị Thu Hằng Kiểm toán 48C
12
Báo cáo thực tập tổng hợp Gvhd: GS. TS Nguyễn Quang Quynh
và thực tiễn hoạt động của đơn vị, qua đó đánh giá được khả năng và có thể thu
thập được thông tin cần thiết cho việc thực hiện công việc kiểm toán. Việc tiếp nhận
thư mời kiểm toán phải do người có thẩm quyền quyết định như Giám đốc hoặc Phó
giám đốc thực hiện. Đối với những khách hàng lâu năm Công ty cũng cần có sự tìm
hiểu và xem xét có tiếp tục chấp nhận kiểm toán trong năm nay hay không thông
qua việc xem xét hồ sơ kiểm toán năm trước, cập nhật thông tin mới có ảnh hưởng
tới quyết định tiếp tục kiểm toán năm nay hay không như vấn đề liên quan tới khả
năng hoạt động liên tục của khách hàng.
Ví dụ đối với Công ty Cổ phần tư vấn xây dựng Vinaconex, để đánh giá rủi
ro kinh doanh khi ký hợp đồng cung cấp dịch vụ, kiểm toán viên tiến hành thu thập
các thông tin ban đầu về khách hàng, đó là đặc điểm về loại hình kinh doanh; hình
thức sở hữu vốn; ngành nghề kinh doanh; bộ máy kế toán… Để có các thông tin
trên kiểm toán viên thu thập từ những nguồn tài liệu như hồ sơ năm trước; qua báo
chí, tạp chí chuyên ngành; trao đổi trực tiếp với Ban Giám đốc, Hội đồng quản trị
của Vinaconex; thu thập thông tin từ các bên liên quan, tiếp cận với các văn bản
pháp lý như Giấy đăng ký kinh doanh; Quyết định thành lập doanh nghiệp;…tìm
hiểu thông tin qua các Biên bản họp Hội đồng quản trị; các quyết định bổ nhiệm,
miễn nhiệm các chức danh chủ chốt trong Công ty Vinaconex.
Thiết lập các điều khoản hợp đồng kiểm toán
Sau khi chấp nhận kiểm toán, đã có sự hiểu biết sơ bộ về khách hàng và yêu cầu của
công việc thì Giám đốc sẽ xem xét và thiết lập các điều khoản cần thiết trong hợp
đồng như: khối lượng công việc thực hiện trong cuộc kiểm toán, phạm vi thực hiện,
thời gian thực hiện, trách nhiệm các bên, phương pháp làm việc, giá phí, hình thức
báo cáo kiểm toán phát hành… Được sự đồng ý của khách hàng, hợp đồng kiểm
toán được kí kết và phải do giám đốc ký tên đóng dấu theo quy định hiện hành.
Trong hợp đồng kiểm toán phải có các điều khoản về trách nhiệm của ban giám đốc