MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ LƯU Ý KHI SỬ DỤNG TẬP QUÁN NGÂN
HÀNG TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ VỀ KIỂM TRA CHỨNG TỪ THEO
UCP600 (ISBP745I)
MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ CẦN LƯU Ý KHI SỬ DỤNG TẬP QUÁN
NGÂN HÀNG TIÊU CHUẨN QUÔC TẾ VỀ KIỂM TRA CHỨNG TỪ
THEO UCP600 (ISBP745 ICC 2013)
GS Đinh Xuân Trình
PGS, TS Đặng Thị Nhàn
Khoa Tài chính – Ngân hàng
Đại học Ngoại thương
Tạp chí KTĐN số 61
Từ khóa: Thư tín dụng (L/C), Tín dụng chứng từ (D/C), xuất trình
phù hợp (complying documents), Các tập quán và thực hành thống
nhất về tín dụng chứng từ (UCP600 2007), Thực tiễn ngân hàng
tiêu chuẩn quốc tế về kiểm tra chứng từ theo UCP600 (ISBP745
2013), Phòng thương mại quốc tế (ICC).
Tóm tắt: Khoảng cách về không gian, thời gian của thương mại
quốc tế so với thương mại nội địa đã sản sinh ra một phương thức
thanh toán quốc tế ưu việt, thuận tiện, an toàn và đảm bảo gắn
trách nhiệm với quyền lợi của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu
thông qua vai trò quan trọng của các ngân hàng, đó là phương
thức tín dụng chứng từ (Documentary Credits). Khi sử dụng
phương thức tín dụng chứng từ, khả năng người xuất khẩu có được
thanh toán hay không là hoàn toàn phụ thuộc vào chứng từ giao
hàng (Shipping Documents) được yêu cầu xuất trình. Vì vậy đòi hỏi
nhà xuất khẩu phải tuân thủ một cách chặt chẽ những quy định về
chứng từ xuất trình. Các ngân hàng chỉ trả tiền khi các chứng từ
xuất trình của người xuất khẩu phù hợp với thư tín dụng (L/C), với
các điều khoản có thể áp dụng được của Các tập quán và thực hành
thống nhất về tín dụng chứng từ (UCP600 2007), phù hợp với Thực
tiễn ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế về kiểm tra chứng từ theo

dẫn áp dụng các điều khoản của UCP. Đó chính là bản quy tắc Tập
quán Ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế để kiểm tra chứng từ trong
phương thức tín dụng chứng từ (International Standard
Banking Practice for the examination of documents under
documentary credits – gọi tắt là ISBP). ISBP đầu tiên ra đời năm
2002 mang số hiệu 645 áp dụng cho việc kiểm tra chứng từ theo tín
dụng chứng từ đã tạo ra một hành lang pháp lý cho các ngân hàng
kiểm tra chứng từ theo L/C, nhờ đó đã giảm thiểu rất nhiều các
tranh chấp.
Sau khi ban hành bản sửa đổi UCP600,ICC đãxuất bản ấn
phẩm ISBP681 2007 thay cho ấn phẩm cũ ISBP 645 2002. ISBP
681 đưa ra các quy tắc kiểm tra chứng từ nhằm giúp đỡ các ngân
hàng trong việc quyết định bộ chứng từ có phù hợp hay không. Từ
đó ISBP 681 được áp dụng đương nhiên cùng với phiên bản UCP
600.
Tuy nhiên, sau gần 7 năm áp dụng, trong chừng mực nào đó
ISBP681 đã bộc lộ nhiều thiếu sót và chưa đáp ứng được yêu cầu
thực tế về kiểm tra chứng từ theo L/C, do vậy, mới đây vào tháng 4
năm 2013 Ủy ban Ngân hàng của ICC đã thông qua bản ISBP sửa
đổi với tên gọi mới là ISBP 745 (International Standard
Banking Practice for the Examination of Documents under
UCP600 - ISBP 2013 ICC Publication No. 745).
ISBP 745 2013 bổ sung và sửa đổi tổng thể các quy tắc của
ISBP 681 2007. Có thể thấy ISBP745 có một số điểm mới so với
ISBP681 như sau:
1.1. ISBP745 được đổi tên: là “Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn
quốc tế để kiểm tra chứng từ theo UCP600” (International
Standard Banking Practice for the Examination of
Documents under UCP600 - ISBP745 2013 ICC) thay vì tên cũ “Tập
quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế để kiểm tra chứng từ theo tín

nếu các chứng từ xuất trình phù hợp hay không phù hợp với điều
kiện và điều khoản của L/C và các sửa đổi L/C kèm theo có dẫn
chiếu đến UCP600.
- ISBP745 không sửa đổi hay hủy bỏ các điều khoản của UCP600:
“The practices do not expressly modify or exclude an applicable
article in UCP 600”. Điều này hàm ý mục đích ban hành ISBP của
ICC chỉ nhằm diễn giải và hướng dẫn áp dụng các điều khoản của
UCP600 mà không sửa đổi, bổ sung hay hủy bỏ các điều khoản của
UCP600.
Tuy nhiên hàm ý này của ISBP 745 cần được luận bàn rõ ở
phần dưới.
1.3. ISBP 745 đã viết lại phần lớn các phần hướng dẫn của
ISBP 681, bổ sung thêm nhiều diễn giải và hướng dẫn áp dụng
một cách rõ ràng và minh bạch hơn các quy tắc của ISBP 681
2007.
Có thể dẫn ra một vài ví dụ sau đây:
- Về chữ viết tắt: ISBP 745 bổ sung đa ký hiệu sẹc (///), bổ sung ký
hiệu dấu phẩy đơn hoặc đa dấu phẩy.
- Về chứng từ vận tải hàng không, các dữ liệu không có yêu cầu phải
điền vào trong ô có tên “Accounting Information” hoặc “Handling
Information” thường tìm thấy trong AWB. Cũng có thể tìm đọc
trong mục A37 liên quan đến các yêu cầu đối với chữ ký thể hiện
trong bất cứ trong ô, khu vực hay nơi nào.
- Về xác định bản gốc và bản sao chứng từ, ISBP745 loại bỏ quy tắc
33 ISBP681 quy định về bản gốc và bản sao dẫn chiếu đến tài liệu
470/871 của ICC bằng cách đưa trực tiếp một số nội dung của tài
liệu 470/871 thành hướng dẫn trong ISBP sửa đổi lần này: “Một
chứng từ thể hiện ra bên ngoài có chữ ký gốc, ký hiệu, dấu, hoặc
nhãn hiệu của người phát hành sẽ được coi như là một chứng từ
gốc, trừ khi chứng từ ghi rõ rằng nó là một bản sao. Các ngân hàng

không sửa đổi hay hủy bỏ các điều khoản của UCP600. “The
practices …do not expressly modify or exclude an applicable article
in UCP 600”
Tuy nhiên, khi đọc lời giới thiệu “Introduction” ISBP 745 cũng
như khi đọc một số quy tắc của ISBP 745 ta lại thấy rõ sự "sửa đổi -
revision hay bổ sung - supplement" UCP 600 2007 ICC. Vậy thì
những quy tắc của ISBP745 2013 đã "sửa đổi hay bổ sung" UCP 600
2007 liệu có giá trị pháp lý để kiểm tra chứng từ xuất trình theo
L/C hay không, nếu như L/C không dẫn chiếu áp dụng ISBP 745?
2.1.1. Về các quy tắc của ISBP 745 có tính chất bổ sung một số nội
dung cho UCP600
ISBP 745 2013 ban hành với mục đích nhằm "diễn giải và áp
dụng" các ĐIỀU KHOẢN (Articles) của UCP 600 2007, tuy nhiên có
nhiều nội dung chưa được UCP 2007 tổ hợp thành các Điều khoản
như:
- ISBP 745 đã diễn giải và hướng dẫn áp dụng “Quy tắc chung về
kiểm tra chứng từ” - một nội dung chưa được UCP 600 2007 điều
chỉnh dưới dạng là một điều khoản (Article)
- ISBP 745 đã diễn giải và hướng dẫn áp dụng 6 nội dung mới liên
quan đến các loại chứng từchưa được đề cập trong các điều khoản
của UCP600 như Hối phiếu (drafts), Giấy chứng nhận xuất xứ
(Certificate of origin), Phiếu đóng gói (Packing List), Giấy chứng
nhận của người hưởng lợi (Beneficiary's Certificate), Phiếu kê khai
trọng lượng (Weight List) và các giấy chứng nhận (Certificates)
khác.
Riêng đối với chứng từ Hối phiếu, ISBP 745 2013 đã dành
hẳn một mục bao gồm 9 quy tắc để diễn giải và hướng dẫn áp dụng
mặc dù UCP 600 không có điều khoản riêng biệt nào điều chỉnh hối
phiếu.
Vì UCP600 không có điều khoản riêng biệt nào quy định chi

20 và 22 UCP 600 2007 về quy định người gửi hàng ký hậu chứng
từ vận tải.
ü Quy tắc D26, E22, G20, F20, H22 và J17 ISBP 745 bổ sung các điều
khoản 19, 20, 21, 22, 23, 24 UCP 600 2007 về mô tả hàng hóa trên
các chứng từ vận tải.
ü Quy tắc K5 ISBP 745 bổ sung điều khoản 28 UCP 600 2007 về ký
đối chứng trong chứng từ bảo hiểm vv và vv…
2.1.2. ISBP 745 2013 đã sửa đổi một số điều khoản của UCP 600
2007
- Các quy tắc D24, E20, F18, G18, H20, J15 ISBP 745 sửa đổi điều
khoản 27 UCP 600 2007 về chứng từ vận tải hoàn hảo. UCP 600 đưa
ra khái niệm chứng từ vận tải hoàn hảo là “chứng từ mà trên đó
không có điều khoản hoặc ghi chú nào tuyên bố một cách rõ ràng về
tình trạng khuyết tật của hàng hóa hoặc bao bì”, ISBP 745 2013 đã
sửa lại “… không có điều khoản hoặc các điều khoản ”, bỏ từ “ghi
chú”.
- Quy tắc D1c ISBP745 sửa đổi quy định của điều 19UCP600: Nếu
một Thư tín dụng yêu cầu xuất trình một chứng từ vận tải mà
không phải là chứng từ vận tải liên hợp hay đa phương thức và nó
chỉ rõ tuyến đường chuyên chở hàng hóa quy định trong Thư tín
dụng và do nhiều phương thức vận tải chuyên chở, ví dụ, nếu chứng
từ vận tải chỉ rõ nơi nhận hàng nội địa hoặc nơi hàng đến cuối cùng
hoặc chỉ rõ cảng bốc hàng hoặc khu vực dỡ hàng đã thực hiện ở
một nơi mà thực tế là một nơi nội địa và không phải là một cảng,
thì Điều khoản 19 UCP 600 sẽ được áp dụng để kiểm tra chứng từ
đó.
Theo nhóm tác giả, nếu như ISBP 745 đã thành công trong
việc khắc phục sai sót lớn của ISBP 681 2007 là không gắn với UCP
600, thì sửa đổi ISBP 745 lần này lại phạm phải một sai sót không
nên mắc phải, đó là một phần lớn nội dung của ISBP 745 2013 đã

khoản có thể áp dụng của quy tắc này (UCP 600) và tập quán
ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế”. Hiện có tới 3 “Tập quán ngân
hàng tiêu chuẩn quốc tế ISBP” mang số hiệu khác nhau là 645, 681
và 745. Vậy thì quy định ISBP trong điều 2 nói trên chưa rõ mang số
hiệu nào? Quy định như thế là mơ hồ, cho nên không nên hiểu là
một khi đã dẫn chiếu áp dụng UCP 600 thì đương nhiên cũng áp
dụng cả ISBP 745.
Trong điều kiện chưa sửa đổi được điều 2 của UCP 600 hoặc
là chỉ rõ số hiệu của ISBP hoặc là ghi thêm cụm từ “đang có hiệu lực
thi hành” vào cuối câu “tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế”, thì
khi phát hành một L/C, ngân hàng phát hành nên tham chiếu áp
dụng UCP 600 và cả ISBP 745 nhằm tránh những tranh chấp không
cần thiết có thể phát sinh.
ISBP745 gắn với UCP600 và cùng với UCP 600, ISBP754 đã
được biên soạn để lấp đầy khoảng cách giữa các nguyên
tắc chungcủa UCP600 và thực hành hàng ngày. Tất cả các chuyên
gia ngân hàng, các hãng dịch vụ vận tải, bảo hiểm, các luật gia và
doanh nghiệp xuất nhập khẩu, các trường đại học và các viện
nghiên cứu trên toàn thế giới, các bên tiếp xúc với phương thức tín
dụng chứng từ có thể sử dụng ISBP 745 2013 như một cuốn cẩm
nang pháp lý cho thói quen tạo lập và kiểm tra chứng từ hàng ngày
của họ.
Tài liệu tham khảo:
1. GS Đinh Xuân Trình, PGS, TS Đặng Thị Nhàn (2011) - Giáo
trình Thanh toán quốc tế - NXB Khoa học & Kỹ thuật – Đại học
Ngoại thương
1. GS Đinh Xuân Trình (2010) - Bộ tập quán quốc tế về L/C
của ICC – NXB Thông tin và Truyền thông.
2. ICC Publication: 745E (2013) – International Standard
Banking Practice for the Examination of Documents