T tởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc
và sự nghiệp giải phóng dân tộc
Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng mời Nga đã mở ra một kỷ
nguyên mới, kỷ nguyên cách mạng vô sản và cách mạng giải
phóng dân tộc là một bộ phận khăng khít của cách mạng vô sản thế
giới. Hồ Chí Minh nói: "Lê nin đã mở ra một thời đại mới, thật sự
cách mạng trong các nớc thuộc địa. Lênin là ngời đầu tiên đã kiên
quyết lên án mọi thành kiến đối với nhân dân các nớc dân tộc
thuộc địa đã ăn sâu trong xơng tuỷ của nhiều công nhân Châu Âu
và Châu Mỹ.
Cho nên, công cuộc giải phóng thuộc địa có thể và phải chủ
động thực hiện bằng sự nỗ lực của bản thân nhân dân thuộc địa.
Cách mạng giải phóng dân tộc ở các nớc thuộc địa là "Một trong
những cái cánh của cách mạng Vô sản". Ngời cho rằng: "Sự tàn
bạo của chủ nghĩa t bản đã chuẩn đất rồi: Chủ nghĩa xã hội chỉ còn
phải làm cái việc là gieo hạt giống cho cho công cuộc giải phóng
dân tộc nữa thôi". Ngời còn dự báo, khi mà cách mạng giải phóng
dân tộc ở các nớc thuộc địa thành công, khi mà họ thủ tiêu một
1
trong những điều kiện tồn tại của chủ nghĩa t bản, tức là chủ nghĩa
đế quốc thì, "họ có thể giúp đỡ những ngời anh em mình ở phơng
Tây trong sự nghiệp giải phóng hoàn toàn".
Một đặc điểm nổi bật ở các nớc thuộc địa là kinh tế cha phát
triển. ở đó kinh tế nông nghiệp là chủ yếu và nông dân chiếm số
đông trong dân c; Hồ Chí Minh đã nhìn thấy: nếu chỉ với lực lợng
riêng của chính mình, nông dân không thể tự giải phóng khỏi ách
áp bức, bóc lột của đế quốc. Trong nhiều nớc thuộc địa, nông dân
đã nhiều lần nổi dậy, nhng lần nào cũng bị dìm trong biển máu, vì
họ còn thiếu tổ chức, thiếu ngời lãnh đạo. Ngời khẳng định: "Trong
thời đại hiện nay, giai cấp công nhân là giai cấp độc nhất và duy
nhất có có sứ mệnh lịch sử là lãnh đạo cách mạng đến thắng lợi

nghĩa t bản và chủ nghĩa đế quốc, quyền lợi của vô sản "chính quốc" và
quyền lợi của nhân dân thuộc địa là thống nhất. Ngời nói: "Theo Lênin,
cách mạng ở phơng Tây muốn thắng lợi thì nó phải liên kết chặt chẽ với
phong trào chống chủ nghĩa đế quốc ở các thuộc địa và các nớc bị nô dịch
và vấn đề dân tộc nh Lênin đã dạy chúng ta, chỉ là một bộ phận của vấn đề
chung về cách mạng vô sản và chuyên chính vô sản". Luận điểm này đã đ-
ợc Hồ Chí Minh nêu lên bằng hình tợng "con đỉa hai vòi" và "hai cánh của
một con chim". Sự phối hợp và giúp đỡ nhau của các dòng thác cách mạng
trên thế giới từ thập kỷ 70 lại đây trong việc xoá bỏ đi một vết nhơ trong
lịch sử loài ngời. Chế độ thuộc địa nói lên ý nghĩa thời đại của t tởng Hồ
Chí Minh.
ở các nớc thuộc địa đã nảy sinh phơng thức sản xuất t bản
chủ nghĩa, giai cấp công nhân đã ra đời, thì ở đó kẻ bóc lột giai
cấp, áp bức là bọn t bản, đế quốc đến cớp nớc và tay sai của chúng.
Vì vậy, giai cấp công nhân ở các nớc ấy phải là ngời lãnh đạo cách
mạng, để giải phóng cho mình đồng thời giải phóng toàn thể dân
tộc khỏi xiềng xích của đế quốc chủ nghĩa. ở các nớc thuộc địa,
4
giai cấp công nhân phần lớn xuất thân từ nông dân, có quan hệ mật
thiết với nông dân. Đó là một đặc điểm mà khi thành lập đảng của
giai cấp công nhân, những ngời cộng sản phải chú ý lôi cuốn nông
dân và các phong trào yêu nớc vào cuộc cách mạng giải phóng dân
tộc của nớc mình. Chỉ với điều kiện ấy, Đảng mới giơng cao đợc
ngọn cờ lãnh đạo của mình trong cách mạng giải phóng dân tộc.
"Muốn cứu nớc và giải phóng dân tộc, không có con đờng
nào khác con đờng cách mạng vô sản" đó là kết luận quan trọng
mà Bác Hồ đã rút ra từ thực tiễn hoạt động cách mạng của Ngời. Vì
vậy, mục tiêu cách mạng ở các nớc thuộc địa là độc lập dân tộc và
chủ nghĩa xã hội: "Cách mạng giải phóng dân tộc phải phát triển
thành cách mạng xã hội chủ nghĩa thì mới giành đợc thắng lợi hoàn

Trong cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp, ngời kêu gọi:
"Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nớc,
nhất định không chịu làm nô lệ".
Là chiến sĩ kiên cờng của phong trào cộng sản và công nhân
quốc tế, Hồ Chí Minh đã đấu tranh chống những t tởng sai lầm về
vấn đề dân tộc và thuộc địa. Ngời cũng đã tính cực chống những
khuynh hớng cơ hội chủ nghĩa, cải lơng, thoả hiệp".
Ngời đã định hớng từ đầu cho cách mạng Việt Nam: tiến
hành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên chủ nghĩa xã
hội. Độc lập dân tộc là tiền đề của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã
hội là để củng cố độc lập dân tộc. Có giải pháp dân tộc mới giải
phóng đợc giai cấp, giải phóng xã hội.
Độc lập dân tộc là tiền đề của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã
hội là để củng cố độc lập dân tộc. có giải phóng đợc giai cấp, giải
phóng xã hội và có giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội mới giải
phóng đợc dân tộc, giải phóng đợc con ngời.
7
Nắm vững chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh và Đảng ta
đã giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc, giữa
cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới, giữa lòng yêu nớc và
tinh thần quốc tế vô sản, giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,
giữa độc lập tự do của dân tộc và tự do của mỗi ngời.
Hồ Chí Minh quan niệm độc lập dân tộc, tự do cho dân tộc
mình là điều kiện cho độc lập, tự do cho mọi dân tộc. Chỉ có làm
cho tất cả các dân tộc trê thế giới đèu đợc độc lập tự do, bình đẳng
có quyền sống, quyền hởng hạnh phúc thì mới bảo đảm đợc tự do,
bình đẳng, quyền sống, quyền hạnh phúc cho mỗi ngời và mọi ng-
ời. Chính vì vậy mà cách mạng Việt Nam đợc cả loài ngời tiến bộ
đồng tình ủng hộ, tạo điều kiện cho nhân dâ ta đánh thắng đợc
những tên đế quốc to là Pháp và Mỹ và bớc vào giai đoạn xây dựng

một dân tộc thuộc địa đã vận dụng sáng tạo học thuyết Mác -
Lênin, sớm nêu ra luận điểm về sự thống nhất giữa giải phóng dân
tộc với giải phóng giai cấp vô sản, giải phóng con ngời trong điều
kiện một nớc thuộc địa nửa phong kiến.
Đầu thập kỷ thứ hai của thế kỷ này, nhiều ngời cộng sản Châu
Âu cho rằng, chủ nghĩa cộng sản không thể áp dụng ở các nớc ph-
ơng Đông, nơi kinh tế cha phát triển. Họ coi phong trào giải phóng
dân tộc chỉ là đồng minh căn cứ vào đặc điểm châu á và phong
trào giải phóng dân tộc trên thế giới đã khẳng định: "Chủ nghĩa
Cộng sản thích nghi dễ dàng với châu á hơn là với châu Âu" và
theo Ngời: "Vấn đề dân tộc và giải phóng dân tộc là một bộ phận
khăng khít của vấn đề chung về cách mạng vô sản và chuyên chính
vô sản".
ở Việt Nam một nớc thuộc địa nửa phong kiến, kinh tế cha
phát triển, nông dân chiếm hơn 95% dân số, giai cấp công nhân và
giai cấp t sản dân tộc đang trong bớc đầu hình thành, cả dân tộc
chìm trong đêm dài nô lệ, thì theo Hồ Chí Minh nhiệm vụ chiến l-
ợc của Đảng vô sản là: phải giải phóng cho dân tộc trong đó có giai
10
cấp mình khỏi ách áp bức bóc lộc của đế quốc xâm lợc và tay sai
của chúng.
Năm 1921, Ngời viết: "chỉ có giải phóng giai cấp vô sản thì
mới giải phóng đợc dân tộc. Cả hai cuộc cuộc giải phóng này chỉ
có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và của cách mạng thế
giới". Khi thành lập Đảng, Ngời "chủ trơng làm t sản dân quyền
cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội công sản". Tháng
11 - 1930 Ngời cho rằng: "Dân tộc cách mạng vẫn là nhiệm vụ
trong giai cấp cách mạng, sự chuyển biến lối này sang lối khác đó
là do hoàn cảnh từng nơi, từng lúc, chứ không phải hai đờng sai trái
với nhau". Năm 1941, Ngời về nớc lãnh đạo cách mạng. Tại hội