KỸ NĂNG THU THẬP, NGHIÊN CỨU VÀ SỬ DỤNG CHỨNG CỨ CỦA LUẬT
SƯ TRONG CÁC VỤ ÁN HÀNH CHÍNH
NỘI DUNG
PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU
PHẦN II : - HOẠT ĐỘNG CỦA LUẬT SƯ TRONG QUÁ TRÌNH THU THẬP
NGHIÊN CỨU VÀ SỬ DỤNG CHỨNG CỨ
1. Khái niệm, mục đích, ý nghĩa của việc điều tra, xác minh thu thập chứng cứ
của luật sư
2. Nội dung của việc điều tra, xác minh, thu thập chứng cứ trong giai đoạn chuẩn
bị xét xử
3. Các công việc chính khi điều tra, xác minh, thu thập chứng cứ
 Yêu cầu đương sự cung cấp bổ sung chứng cứ, tài liệu và trình bày những
vấn đề cần thiết
 Xác minh tại chỗ
 Đề nghị trưng cầu giám định hoặc nhờ giám định
4. Các yêu cầu khi nghiên cứu hồ sơ vụ án hành chính
5. Nội dung của việc nghiên cứu hồ sơ vụ án.
* Tài liệu, chứng cứ của người khởi kiện
* Tài liệu chứng cứ do người bị kiện cung cấp
* Tài liệu, chứng cứ do người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cung cấp
* Tài liệu do cơ quan, tổ chức hữu quan cung cấp
* Tài liệu, chứng cứ do tòa án thu thập được
* Tài liệu chứng cứ do luật sư tự điều tra, xác minh, thu thập
6. Phương pháp nghiên cứu hồ sơ vụ án hành chính
PHẦN III: KẾT LUẬN
PHẦN I
LỜI MỞ ĐẦU
Trong xã hội phát triển, việc giải quyết khiếu kiện bằng con đường Tòa án đối với
các quyết định, hành vi hành chính là một đòi hỏi khách quan mà nhà nước cần đáp ứng.
Do vậy đã xuất hiện luật sư tham gia tranh tụng cũng như giúp đỡ người dân về những
khía cạnh pháp lý khác trong các vụ việc về hành chính được giải quyết tại Tòa án.

biến các tình tiết của vụ án. Trường hợp luật sư được mời tham gia sau khi vụ án đã được
tòa án thụ lý, các công việc này, kết hợp vối một loạt các hoạt động khác, sẽ giúp luật sư
hệ thống từ đầu các tình tiết liên quan cũng như điều tra và thu thập thêm được những
chứng cứ cần thiết. Đối với các luật sư tham gia giúp đỡ khách ngay từ khi trước khi khởi
kiện, những công việc này vẫn rất cần thiết vì nó là sự bổ sung chứng cứ cho luật sư
trong giải quyết vụ việc, củng cố các tài liệu, lý lẽ để đạt được hiệu quả tham gia tốt nhất
tại phiên tòa. Các hoạt động này thực sự thiết yếu, đảm bảo chất lượng tham gia của luật
sư trong cả quá trình tố tụng nói chung cũng như trong phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án
nói riêng.
2.2 Nội dung của việc điều tra, xác minh, thu thập chứng cứ trong giai đoạn chuẩn bị
xét xử
Khi chuẩn bị cho một phiên tòa sơ thẩm vụ án hành chính, người luật sư cần xác định cho
mình một loạt những vấn đề cụ thể để điều tra, xác minh, thu thập chứng cứ mà cụ thể là:
 Trả lời câu hỏi về sự phù hợp với các quy định pháp luật của yêu cầu khởi kiện.
 Xác định quan hệ giữa các đương sự, từ đó có định hướng nhất định trong việc
điều tra xác minh, thu thập chứng cứ.
 Có thiệt hại xảy ra do các quyết định, hành vi hành chinh bị kiện gây ra hay
không, mức độ thiệt hại, người khởi kiện có yêu cầu được bồi thường thiệt hại hay
không.
 Năng lực chủ thể của người khởi kiện
 Xác định vị trí, vai trò của những người tham gia tố tụng; xác định những thành
phần không thể thiếu trong vụ án để lấy lời trình bày hoặc cần thiết thì yêu cầu tòa án
triệu tập
2.3 Các công việc chính khi điều tra, xác minh, thu thập chứng cứ
Khi đã xác định được nội dung cần thiết trong việc giải quyết vụ kiện, luật sư tiến hành
điều tra, xác minh, thu thập những chứng cứ liên quan mà mình thấy là cần thiết trong
quá trình tranh tụng tại tòa. Các công việc cụ thể, chủ yếu mà luật sư cần tiến hành trong
việc điều tra, xác minh, thu thập chứng cứ bao gồm:
 Yêu cầu đương sự cung cấp bổ sung chứng cứ, tài liệu và trình bày những vấn đề
cần thiết

vụ án song nếu có thể tiếp xúc với người bị kiện và lấy được các tài liệu, chứng cứ này
trong thời gian sớm hơn sẽ giúp luật sư chuẩn bị cho việc bảo vệ của mình chu đáo hơn
và hợp lý hơn.
Ngoài ra, trong quá trình này, người luật sư cũng cần tiếp xúc với các cơ quan, tổ chức,
cá nhân hữu quan để có thể thu thập được các tài liệu liên quan trong quá trình hình thành
quyết định, hành vi hành chính, biết được lập luận liên quan trong việc giải quyết ban đầu
theo thủ tục hành chính cũng như quan điểm khi giải quyết theo thủ tục tố tụng tại phiên
toà.
Việc tiếp xúc với những người làm chứng trong giai đoạn này là hết sức cần thiết và nó
càng đặc biệt ý nghĩa đối với các vụ kiện liên quan đến các hành vi hành chính. Đối với
các quyết định hành chính, việc hỏi người làm chứng trong việc thi hành các quyết định
này cũng là công việc cần tiến hành và có thể chính là mấu chốt để giải quyết vấn đề.
 Xác minh tại chỗ
Đây là hoạt động có vị trí rất quan trọng. Trong quá trình xác minh, thu thập chứng cứ,
nếu xét thấy cần thiết, luật sư phải đến tận hiện trường để nghiên cứu, xem xét, so sánh,
đối chiếu các đồ vật, tài sản là vật chứng của vụ án. Hoạt động xác minh tại chỗ cần
được tiến hành một cách kỹ lưỡng, thận trọng, tỷ mỉ và chính xác đặc biệt là những vấn
đề có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án. Việc xác minh tại chỗ phải được ghi chép,
mô tả đầy đủ trong văn bản hoặc được lập thành biên bản. Nội dung biên bản phải đảm
bảo trung thực, khách quan, không thêm bớt, không được bình luận, giải thích theo cảm
tính, chủ quan của cá nhân. Các đói tượng xác minh tại chỗ phải được đảm bảo nguyên
hiện trạn, không xáo trộn, không được làm hư hỏng, mất mát, thất lạc.
 Đề nghị trưng cầu giám định hoặc nhờ giám định
Giám định là nhằm đánh giá, kết luật về một vấn đề, sự vật hay hiện tượng có liên quan
đến việc giải quyết vụ án. Kết luận giám định có giá trị là một nguồn chứng cứ khoa học
làm căn cứ cho việc giải quyết vụ án. Tòa án là cơ quan có thẩm quyền đánh giá giá trị
chứng cứ của kết luận giám định. Việc thu thập, sử dụng chứng cứ của giám định, quá
trình giám định phải đảm bảo các yêu cầu sau:
+ Giám định viên phải đảm bảo các yêu cầu chuyên môn về lĩnh vực giám định;
+ Hoạt động giám định phải tuân theo các quy định của pháp luật tố tụng;

2.5 . Nội dung của việc nghiên cứu hồ sơ vụ án.
Việc nghiên cứu hồ sơ vụ án hành chính được thực hiện theo những nội dung nhất định,
phù hợp với tính chất, đặc điểm các loại vụ án hành chính và theo quy định của pháp luật
tố tụng hành chính. Có thể xem xét nghiên cứu liên quan tới:
 Tài liệu, chứng cứ của người khởi kiện
Xem xét tài liệu này cho luật sư thấy được sự thỏa mãn hay không các điều kiện khởi
kiện, đối tượng khởi kiện, yêu cầu của người khởi kiện, sơ bộ đánh giá các chứng cứ,
căn cứ pháp lý cho việc giải quyết vấn đề và từ đó có hướng suy nghĩ và cách lập luận
phù hợp.
 Tài liệu chứng cứ do người bị kiện cung cấp
Nghiên cứu tài liệu loại này cho phép luật sư xác định giá trị pháp lý của quyết định,
hành vi hành chính đã được ban hành hoặc thực hiện. Ngoài ra, loại tài liệu không thể bỏ
qua chính là các văn bản pháp lý, tài liệu mà dựa vào đó, cơ quan nhà nước, cá nhân có
thẩm quyền trong cơ quan nhà nước đó ra quyết định hoặc có hành vi hành chính. Đặc
biệt cần chú ý về thời hạn hiệu lực của văn bản.
 Tài liệu, chứng cứ do người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cung cấp
Việc nghiên cứu các tài liệu này nhằm xác định rõ hơn nội dung vụ việc, yêu cầu của
người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, xác định được hướng giải quyết vấn đề.
 Tài liệu do cơ quan, tổ chức hữu quan cung cấp
Những tài liệu dạng này cũng là những cơ sở để xem xét về tính có căn cứ của các đối
tượng khởi kiện. Các tài liệu này giúp đánh giá về vụ án một cách đầy đủ và toàn diện.
 Tài liệu, chứng cứ do tòa án thu thập được
Đây là một dạng tài liệu tổng hợp gần như là đầy đủ về nội dung vụ án. Xem xét tài liệu
này cũng như trao đổi với tòa án, luật sư có thể biết được về hướng giải quyết vụ việc và
khả năng thành công. Từ đó đề ra được cách tiếp cận thích hợp nhất.
 Tài liệu chứng cứ do luật sư tự điều tra, xác minh, thu thập
Có những loại tài liệu mà luật sư thu thập được mà tòa án không có và nhiều khi có quyết
định rất lớn đến hiệu quả bào chữa. Do vậy, luật sư cần nghiên cứu kỹ những tài liệu
dạng này để có thể đề xuất với tòa án những việc cần thiết và xác định được thời điểm có
lợi nhất để đưa ra các chứng cứ này.

thẩm quyền để xác định rõ hơn các căn cứ ra các quyết định, hành vi bị khiếu kiện.
 Sau đó, luật sư cần đọc các giấy tờ, tài liệu thể hiện tiến trình thụ lý, thông báo,
các giấy tờ về việc ủy quyền và các giấy tờ, tài liệu khác liên quan đến quá trình tiến
hành tố tụng để đảm bảo rằng các thủ tục đã được tiến hành là hợp pháp, tránh việc sai
thủ tục tố tụng nghiêm trọng để phải mất thời gian khi phiên tòa đã được mở.
 Việc đọc hồ sơ cần được thực hiện theo quy trình và cách thức để luật sư có thể
tốn ít thời gian nhất mà /nắm được tối đa các thông tin cần thiết cho việc giải quyết đúng
đắn vụ án. Quá trình đọc của luật sư luôn được gắn với sự ghi chép chi tiết về những vấn
đề liên quan trực tiếp tới việc giải quyết vụ án.
Bước 1, luật sư cần xem xét tính hợp pháp về mặt thủ tục của hồ sơ (nếu thủ tục được
tiến hành không đúng, luật sư có quyền nghi ngờ về nội dung liên quan đến các thủ tục
đó).
Bước 2, Luật sư cần đọc hồ sơ khởi kiện theo thứ tự đã được phân loại và đánh số, ghi
chép những điểm cần thiết liên quan đến:
+ Căn cứ xác định sự thật của vụ án
+ Căn cứ đảm bảo hay không quyền và lợi ích của người khởi kiện
+ Căn cứ xác định tính hợp pháp của Quyết định hành chính, hành vi hành chính
bị kiện
+ Căn cứ đảm bảo quyền yêu cầu bồi thường và mức độ bồi thường (nếu có yêu
cầu)
Từ đó, luật sư tóm tắt lại những điểm chính yếu, tạo dựng một cái nhìn tổng thể để tiến
hành các công việc tiếp sau đó như là :
+ Trao đồi với khách hang về phương án tham gia phiên tòa để một lần nữa xác định lại
quan điểm và yêu cầu của khách hàng, trao đổi về tính hợp lý hay không các lý lẽ và các
yêu cầu được đưa ra, bàn bạc với khách hàng về cách thức trả lời, nội dung mà khách
hàng cần trình bày tại phiên tòa Những công việc này giúp cho hai bên thống nhất được
về các vấn đề liên quan, tránh những sơ sót không đáng tiếc do những lý do thuộc về tâm
lý mang lại làm ảnh hưởng tới việc chứng minh tại phiên tòa.
+ Lập đề cương các văn bản lien quan đến quá trình tố tụng để có thể đảm bảo tốt nhất
kết quả tại phiên tòa cũng như đảm bảo được đầy đủ hồ sơ tố tụng, luật sư cần có những