TUYỂN TẬP NHỮNG BÀI VĂN MẪU LỚP 7
( Phần 1)
Bài 1: Hãy giải thích câu tục ngữ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn
Với câu tục ngữ này, ông cha ta đã mách bảo, khuyên dạy rằng, muốn nên
người, muốn hiếu biết nhiều, có kiến thức rộng, am hiểu sự đời, phải lăn lộn với
cuộc sống, phải đi nhiều, phải đi đây đó để thu lượm, học hỏi những tri thức của
cuộc sống để nâng cao, mở rộng tầm nhìn, tầm hiểu biết của bản thân mình.

Ở câu tục ngữ đi một ngày đàng, học một sàng khôn, xét về mặt chữ nghĩa, các
từ đều khá rõ ràng. Ở đây chỉ có từ đàng là hơi khó hiểu vì nó là từ địa phương
miền Trung và miền Nam với nghĩa là đường. Cái khó của câu tục ngữ này là ở
chỗ, các từ ngữ kết hợp với nhau tạo nên những đơn vị định danh vừa cụ thể lại
vừa rất trừu tượng. Ngày đàng vừacó ý nghĩa không gian vừa có ý nghĩa thời gian.
Khi ngày đàng kết hợp với từ chỉ số lượng một tạo thành chỉnh thể một ngày đàng
vẫn không tạo nên một đại lượng cụ thể, dễ nắm bắt được. Dẫu vậy, cả vế thứ nhất
đi một ngày đàng cũng toát lên cái ý “có sự ra đi trong một khoảng thời gian và
không gian nhất định dù là ngắn”. Đây là tiền đề, là cơ sở để tạo nên kết quả học
một sàng khôn.

Trong sự đối ứng với vế thứ nhất, đi một ngày đàng thì vế thứ hai học một sàng
khôn hàm chỉ kết quả học hỏi, thu nhận được rất lớn. Sàng khôn trong câu tục ngữ
này có tính biểu trưng và tạo nên những liên tưởng rất lí thú. Dân gian hay dùng
Luyenthi365.com Page 1
sàng với nghĩa đen chỉ một loại đồ đan bằng tre, hình tròn, nông và thưa có tác
dụng làm sạch trấu và tấm cho gạo, để làm danh từ chỉ đơn vị. Đơn vị được đong,
đo, đếm bằng sàng trong quan niệm dân gian là lớn và nhiều. Một miếng giữa làng
bằng một sàng xó bếp là cách đối lập giữa số ít và số nhiều. Vậy, học một sàng
khôn là học được nhau cái hay, cái tốt của thiên hạ để cho mình khôn lớn hơn, hiểu
biết về cuộc sống xã hội. Nếu thả mình vào trong sự liên tưởng, thì ít nhiều chúng
ta lại nghĩ tới một sự biểu trưng khác của từ sàng khôn này. Thông thường, nói đến
sàng người ta nghĩ tới cái được giữ lại ở trên sàng là thứ to hơn, ngược lại cái lọt


Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ

Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”

Bài thơ “Cảnh khuya” thể hiện tình yêu thiên nhiên song hành cũng là
tình yêu nước sâu đậm của Bác trong một đêm trăng ở núi rừng Việt Bắc

“Tiếng suối trong như tiếng hát xa”

Luyenthi365.com Page 3
Khi mọi người đã chìm sâu vào giấc ngủ, một màn đêm thanh tĩnh buông
xuống khắp khu rừng, nó làm cho tiếng suối dủ ở rất xa vẫn theo gió mang tiếng ca
êm đềm, trong vắt của mình cho những người yêu vẻ đẹp sáng ngời của đêm trăng
cùng thưởng thức. Tiếng suối và ánh trăng, chao ôi hai thứ ấy hòa quyện thì thật là
tuyệt vời! Nó khiến cho người đang tham gia chính sự như Bác đã có một cảm
nhận tinh tế về tiếng ca này. Tiếng suối dịu êm khoan nhặt như một khúc hát trữ
tình sâu lắng. Bác đã khéo léo dùng nghệ thuật lấy động tả một khung cánh yên
tĩnh có thể nghe rõ âm vang từ xa vọng lại. Và Người đã so sánh tiếng suối với
tiếng hát để nhấn mạnh nét gợi tả mang sức sống và hơi ấm của con người. Sự ví
von trên đã làm cho em nhớ lại câu thơ trong tác phẩm “Côn Sơn ca” của Nguyễn
Trãi từng viết

“Côn Sơn suối chảy rì rầm

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.”

Mỗi vần thơ, mỗi khung cảnh, âm thanh đều là tiếng suối nhưng được
cảm nhận khác nhau ở nhiều khía cạnh. Song tất cả vẫn là một tình yêu thiên
nhiên. Câu thơ đã cho ta thấy rằng: dù là một vĩ lãnh tụ cách mạng nhưng Bác vẫn

Luyenthi365.com Page 5
thiết nhưng cũng chính vì yêu thiên nhiên mà luôn lo cho sự nghiệp của đất
nước.Đây chính là nỗi lòng, là tâm tình của vị lãnh tụ. Đồng thời ta cũng đã thấy
Bác Hồ của chúng ta dẫu bận trăm công nghìn việc nhưng Bác vẫn dành thời gian
để chiêm nghưỡng thiên nhiên, có lẽ thiên nhiên chính là người bạn giúp Bác
khuây khoả, bớt đi sự vất vả mà Bác phải chăng chở suy tư. Từ đây, ta nhận thấy
Bác là một người luôn biết hài hoà giữa công việc với tình yêu thiên nhiên và càng
yêu thiên nhiên thì trách nhiệm đối với công việc càng cao bởi ta có thể nhận thấy
đằng sau hình ảnh người ung dung ngắm trăng đó là một nõi khao khát về một đất
nước thanh bình, để ngày ngày con người được sống tự do, hạnh phúc. Dường như
trong Bác luôn xoáy sâu câu hỏi: Biết đến bao giờ đất nước mới đc tự do để con
người thoả sức ngắm trăng? Đọc đến đây ta càng hiểu rõ hơn con người của Bác đó
là một người luôn canh cánh trong lòng nỗi lo vì dân vì nước, vì đất nước Bác có
thể hi sinh tất cả. Hình ảnh của Bác làm em dâng trào cảm xúc mến yêu, kính trọng
Bác. Và ta đã luôn tự hỏi rằng: Có bao giờ Người được thảnh thơi để tận hưởng
niềm vui của riêng mình? Bác thật vĩ đại trong tâm hồn em và của cả dân tộc Việt
Nam. Qua bài thơ, ta cảm nhận được lòng yêu quê hương trong Bác thật sâu đậm,
lớn lao và đã bắt gặp một tâm hồn thanh cao lồng trong cốt cách người chiến sĩ
cộng sản. Tác phẩm là một bức tranh đẹp về quê hương, về con người và sự sự hài
hòa giữa cảnh và tình.

Bài thơ đã khép lại trong niềm xúc động dạt dào. Bác đã để lại cho đời
những vần thơ hay đầy ý nghĩa, những vần thơ đó đã khơi dậy trong em tình yêu
thiên nhiên và niềm kính yêu vô hạn vị Cha già của dân tộc. Qua bài thơ này ta
càng hiểu rằng trong hoàn cảnh nào, Bác vẩn giữ được thái độ bình tĩnh chủ động
như vậy, mặc dù ẩn trong phong thái ung dung tự tại ấy là nỗi lo cho nước, nỗi
thương dân. Trong cuộc đời 79 năm, Bác Hồ có biết bao đêm không ngủ vì nhiều
Luyenthi365.com Page 6
lẽ nhưng điều khiến chúng ta cảm phục vô hạn đó là ý thức, trách nhiệm của Bác
trước vận mệnh nước nhà. Ý thức ấy ở Bác không chút nào xao lãng.

Cậu bé viết về một người mẹ với mái tóc pha sương, với đôi bàn tay ram ráp nhăn
nheo nhưng dịu hiền và ấm áp. Cậu kết luận rằng: bà ngoại là người mẹ - người
phụ nữ đã nâng đỡ em trong suốt hành trình của cuộc đời. Bài văn lạc đề, phải về
nhà viết lại. Nhưng đó mới chính là một tác phẩm thành công, bởi ở đó chất chứa
tình yêu thương của đứa cháu mồ côi dành cho bà ngoại. Liệu có thành công nào,
tình cảm nào thiêng liêng hơn thế?
Nhiều năm trước, báo chí từng vinh danh một cậu học trò nghèo thi đậu đại học
với vị trí thủ khoa. Đối với cậu, đó là một thành công lớn. Nhưng có một thành
công khác, lặng thầm mà lớn lao, đó là chiến thắng của một người cha gần hai
mươi năm trời đạp xích lô nuôi con ăn học. Bao niềm tin và hi vọng hiện lên trên
gương mặt vốn đã chịu nhiều khắc khổ. Và ngày con trai đậu đại học cũng là ngày
tốt nghiệp khoá học của một người cha.
Tôi biết có một nữ sinh tốt nghiệp đại học với tấm bằng loại ưu gần hai mươi
năm trước. Với tài năng của mình, cô có thể gặt hái thành công trên con đường sự
nghiệp và danh vọng. Nhưng cô sinh viên năm ấy đã chấp nhận hi sinh những cơ
hội của đời mình để trở thành một người vợ đảm đang, một người mẹ dịu hiền của
hai cô công chúa nhỏ. Cho tới bây giờ, khi đã là một phụ nữ trung niên, Người vẫn
nói với tôi rằng: “Chăm sóc bố và hai con chu đáo, đối với mẹ đã là một thành
công lớn”. Mỗi khi nghe câu nói ấy, tôi lại rơi nước mắt. Gia đình là hạnh phúc, là
thành quả đẹp đẽ của đời mẹ, và chúng tôi phải cảm ơn mẹ vì điều đó.
Luyenthi365.com Page 8
Con người luôn khát khao thành công, nhưng mù quáng theo đuổi thành công
thì thật là vô nghĩa. Bạn muốn mình giàu có, muốn trở thành tỷ phú như Bill
Gates? Vậy thì hãy gấp đồng tiền một cách cẩn thận rồi trao nó cho bà cụ ăn xin
bên đường. Với việc làm đẹp đẽ ấy, bạn sẽ cho mọi người hiểu được bạn không chỉ
giàu có về vật chất mà còn giàu có tâm hồn. Khi đó, bạn đã thực sự thành công.
Cũng có khi bạn ước mơ thành công sẽ đến với mình như đến với Abramovich
- ông chủ của đội bóng toàn những ngôi sao? Thành công chẳng ở đâu xa, chỉ cần
bạn dành thời gian chăm sóc cho “đội bóng” của gia đình bạn. Ở đó, bạn nhận
được tình yêu thương vô bờ bến, thứ mà Abramovich không nhận lại được từ

Luyenthi365.com Page 10
Các bạn có biết không? Những hình ảnh thân thương, trìu mến, những tấm lòng
yêu con, lo lắng chăm sóc cho con của những nguời mẹ trong ngày đầu tiên đi học,
đối với tôi, chỉ là những mơ ước, những khát khao mà trong đời này tôi không bao
giờ có được.

Ngày đầu tiên đi học của tôi không giống và cũng không được hạnh phúc như
câu chuyện của hai nhà văn nổi tiếng đã viết ra, mà khác nhiều lắm, khác xa lắm
các bạn ạ!

Tôi còn nhớ rõ buổi sáng ấy. Mẹ gọi tôi thức dậy thật sớm. Mẹ thay cho tôi
một bộ quần áo sạch, lành lặn ( không có quần áo mới đâu nhé!). Mẹ trao cho tôi
một quyển vở và một cây bút chì, rồi vuốt tóc tôi bảo:
-Con đi học đi, ráng học giỏi nha con!

Thế là tôi đi học một mình cho buổi học đầu tiên của cuộc đời mình.

Tôi cũng đi trên "con đường làng dài và hẹp". Lòng tôi buồn man mác khi nhìn
những người mẹ âu yếm dắt tay con, những đứa trẻ nhỏ như tôi trên đường đến
trường. Còn tôi, chỉ một mình lủi thủi đơn độc, bị nhấn chìm trong đại dương hạnh
phúc của người khác.

Khi đến trường, tôi đâu có được rụt rè "đứng nép bên người thân". Tôi đơn độc
một mình, đứng dựa lưng vào gốc cây phượng vĩ trong sân trường, đưa mắt nhìn
lên những chú chim nho nhỏ đang ríu rít bên những chùm hoa đỏ rực. Tôi thấy trên
Luyenthi365.com Page 11
khoảng trời xanh mênh mông, có những đám mây nhỏ trôi chầm chậm, rồi tan biến
mất. Tôi chợt nghĩ:" mình có như những đám mây ấy không nhỉ?"

Rồi tiếng trống trường vang lên dồn dập. Những tiếng trống như những nhát

yêu mà còn rất đáng kính bởi Bác là người mang đến tự do cho dân tộc.Ở con
người Bác ta còn học tập được nhiều điều đặc biệt là lối sống giản dị. Bác mãi là
tấm gương để chúng ta học tập noi theo.

Bác Hồ là người giản dị như thế nào chắc mỗi chúng ta đều biết. Trước hết Bác
giản dị trong đời sống sinh hoạt. Không chỉ trong những năm tháng khó khăn mà
ngay khi đã là một vị chủ tịch nước trong bữa ăn của Bác cũng rất giản dị: chỉ có
vài ba món đơn gián, khi ăn Bác không để rơi vãi, ăn xong cái bát bao giờ cũng
sạch sẽ. Trong cách mặc của Bác cũng rất giản dị, phù hợp với hoàn cảnh, với con
người Bác. Bộ quần áo ka-ki, bộ quần áo nâu, đôi dép cao su, chiếc đồng hồ Liên
Xô là những đồ vật giản dị gắn liền với cuộc đời Bác. Dù là một vị chủ tịch
nước nhưng Bác không hề giống như những vị vua thời phong kiến, không có long
bào, không có lầu son gác tía, mà nơi ở của Bác là ngôi nhà sàn vài ba phòng đơn
Luyenthi365.com Page 13
giản, có vườn cây, ao cá để Bác được lao động sau những giờ làm việc căng thẳng.
Trong việc làm Bác cũng thể hiện sự giẳn dị của mình. Việc gì làm được thì Bác
không cần ai giúp đỡ nên số người giúp việc cũng ít, chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Bác làm việc rất cần cù, cả đời Bác không ngày nào nghỉ ngơi, từ nhũng công việc
hàng ngày đến việc cách mạng vì dân vì nước.

Không những vậy trong quân hệ với mọi người Bác cũng rất giản dị. Từ việc đi
thăm nhà tập thể công nhân, viết thư cho một đồng chí hay nói chuyện với các
cháu miền Nam hoặc đi thăm và tặng quà cho các cụ già mỗi khi Tết đến. Trong
lần về quê, khi mọi người kéo đến rất đông Bác đã cùng mọi người ngồi trước cửa
nhà nói chuyện. Dù là một vị chủ tịch nước nhưng ta không hề thấy Bác cao sang
xa vời mà luôn gần gũi thân thiết.

Trong lời nói và bài viết Bác cũng thể hiện sự giản dị của mình bởi Bác muốn
mọi người dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo nên Bác đã nói rất giản dị về những điều
lớn lao, chân chính như:"Không có gì quý hơn độc lập tự do" hay để kêu gọi tinh

Đêm nguyên tiêu trăng sáng ngời trên một không gian bao la. Bài thơ nói lên
cảm xúc và niềm vui dào đạt trong tâm hồn lãnh tu đêm nguyên tiêu lịch sử.
Hai câu đầu vẽ lên cảnh đẹp tuyệt vời đêm nguyên tiêu. Trên bầu trời, vầng
trăng vừa tròn (nguyệt chính viên). Trăng rằm tháng giêng mang vẻ đẹp tươi xinh
khác thường vì mùa xuân làm cho trăng thêm đẹp. Và trăng cũng làm cho cảnh vật
mang vẻ đẹp hữu tình. Đất nước quê hương bao la một màu xanh bát ngát. Màu
xanh lấp lánh của “xuân giang”. Màu xanh ngọc bích của “xuân thuỷ” tiếp nối với
màu xanh thanh thiên của “xuân thiên”. Ba từ “xuân” trong câu thơ thứ hai là
những nét vẽ đặc sắc làm nổi bật cái “thần” của cảnh vật sông, nước và bầu trời.

“Xuân giang, xuân thuỷ tiếp xuân thiên”.

(Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân)

“Xuân” trong câu thơ chữ Hán của Bác là mùa xuân, là tuổi trẻ, là vẻ đẹp xinh
tươi. Nó còn gợi tả mùa xuân, của sông nước, đất trời vào xuân. Nó thể hiện vẻ đẹp
và sức sống mãnh liệt của đất nước ta: trong lửa đạn vẫn dạt dào một sức sống trẻ
trung, tiềm tàng. Ngoài giá trị miêu tả cảnh đẹp đêm nguyên tiêu, vần thơ còn biểu
hiện tinh tế cảm xúc tự hào, niềm vui sướng mênh mông của một hồn thơ đang
rung động giữa một đêm xuân đẹp, một đêm xuân lịch sử, đất nước đang anh dũng
kháng chiến.
Luyenthi365.com Page 16
Với Bác Hồ, yêu vẻ đẹp đêm nguyên tiêu, yêu thiên nhiên cũng là yêu đời tha
thiết. Bác yêu thiên nhiên nên sông, núi, cỏ cây, hoa lá, tạo vật trong thơ Bác rất
hữu tình. Có “Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa”. Có “Trăng vào cửa sổ đòi thơ”
trong niềm vui thắng trận. Bác yêu hoa núi, chim rừng Việt Bắc: “Xem sách, chim
rừng vào cửa đậu – Phê văn hoá núi ghé nghiên soi”; yêu ngọn núi, chim rừng báo
mùa thu chợt đến… Thiên nhiên trong thơ Hồ chí Minh là một trong những yếu tố
tạo nên sắc điệu trữ tình và màu sắc cổ điển.
Hai câu thơ cuối nói về dòng sông, khói sóng và con thuyền trăng:

nhưng vần thơ hoa lệ:

“Bạn chơi năm ngoái nào đâu tá?

Trăng nước như xưa chín với mười”.

(Triệu Hỗ - Đường thi)

“Thuyền mấy là đông, tây lặng ngắt,

Một vầng trăng trong vắt lòng sông…”
Luyenthi365.com Page 18

(Bạch Cư Dị)

“Nước biếc non xanh thuyền gối bãi,

Đêm thanh nguyệt bạc, khách lên lầu”

(Nguyễn Trãi)

.v.v….

Trở lại bài thơ Hồ Chí Minh, ta thấy con thuyền đang trôi nhẹ trên sông, ẩn
hiện trong màn khói sóng, mang theo bao ánh trăng, hiện lên một thủ lĩnh quân sự
giàu hồn thơ đang lãnh đạo quân dân ta kháng chiến để giành lại độc lập, tự do, để
giữ mãi những đêm nguyên tiêu trăng đầy trời của đất nước quê hương thanh bình.
Hình ảnh con thuyền trăng trong bài thơ này cho thấy tâm hồn Bác giàu tình yêu
thiên nhiên, trong kháng chiến gian khổ vẫn lạc quan yêu đời.


nhưng vẫn thể hiện nét đẹp tâm hồn của một phụ nữ giàu yêu thương. Tiếng gà
trưa là một bài thơ như vậy.

"Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục… cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ"

Bài thơ là phút lắng lòng của người chiến sĩ trên chặng đường hành quân mệt
mỏi. Lúc dừng chân bên thôn xóm yên bình, vẳng nghe tiếng gà nhảy ổ quen thuộc
Luyenthi365.com Page 21
của làng quê, người chiến sĩ để lòng mình cuốn vào âm thanh ấy và trải ra mênh
mông theo sức lan tỏa của nó. Mỗi lần động từ nghe được lặp lại, trường lan tỏa
của âm thanh tiếng gà mỗi lúc một rõ nét nhưng đó không phải là sự mở ra theo
chiều rộng không gian mà là sự chuyển động theo chiều sâu của cảm xúc. Đầu tiên
là sự thay đổi của ngoại cảnh: Nghe xao động nắng trưa, sau đó là sự xâm lấn vào
cảm giác: Nghe bàn chân đỡ mỏi và cuối cùng là sự thấm sâu trong tâm hồn: Nghe
gọi về tuổi thơ. Điệp từ nghe cùng biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác đã diễn tả
tinh tế diễn biến cảm xúc ấy trong tâm hồn người chiến sĩ. Tiếng gà mở đầu bài thơ
là một âm thanh của thực tại, vẳng đến từ nơi nào đó trong xóm nhỏ. Nhưng đến
cuối khổ, nó đã trở thành âm thanh vọng về từ kí ức, khi người chiến sĩ chìm trong
giây phút trầm lắng để thả hồn miên man theo tiếng gọi tuổi thơ.

Theo dòng hồi tưởng ấy, những kỉ niệm ùa về, sống động như đang hiện ra
trước mắt. Điệp ngữ tiếng gà trưa mở đầu các đoạn thơ sau, lặp đi lặp lại bốn lần
như một điệp khúc, điểm nhịp cho dòng cảm xúc của nhân vật trữ tình. Mỗi lần lặp
lại, nó mở ra một ô cửa lung linh làm sáng bừng lên cả khung trời kỉ niệm:

trong tình yêu thương và sự chăm chút của bà. Tiếng bà mắng, bàn tay bà khum
Luyenthi365.com Page 23
khum soi trứng, những mảnh kí ức ấy đã thức dậy trong lòng người cháu cả một
tuổi thơ sống trong sự tần tảo, chắt chiu, hi sinh quên mình của bà:

Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông đến
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới"

Sự kéo dài của chuỗi thời gian “cứ hàng năm hàng năm” cũng là sự lặp lại của
bao nỗi lo âu, mong mỏi đã dệt nên đời bà. Bà đổi những lo âu, mong mỏi và chắt
chiu ấy chỉ để lấy nụ cười được bộ quần áo mới của đứa cháu thơ. Đó là món quà
gói trọn tình cảm yêu thương và hi sinh của bà nên ấm áp và thiêng liêng vô cùng.

"Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt"

Những câu thơ giản dị mà dồn nén bao cảm xúc. Đó không chỉ là niềm vui
trong quá khứ của đứa cháu nhỏ được quà mà còn là niềm xúc động rưng rưng
trong hiện tại của người chiến sĩ khi thấm thía tình cảm của người bà thân thương.
Luyenthi365.com Page 24
Tiếng gà, ổ trứng và niềm hạnh phúc mà bà mang lại đã trở thành suối nguồn
yêu thương nuôi dưỡng và ghi dấu trong tâm hồn người cháu:

"Tiếng gà trưa