Trường THPT Châu Thành GV : Võ Th Thúy Loan – T CM: Sinh h cị ổ ọ
I.PH NẦ M Đ UỞ Ầ
1. LÝ DO CH N Đ TÀIỌ Ề
M t trong nh ng nhi m v tr ng tâm c a d y h c sinh h c là phát tri n t duy sáng t oộ ữ ệ ụ ọ ủ ạ ọ ọ ể ư ạ
và kh năng phân tích c a h c sinh, và vì th vi c rèn luy n kĩ năng gi i bài t p sinh h cả ủ ọ ế ệ ệ ả ậ ọ
có m t vai trò r t l n trong vi c th c hi n nhi m v đó.ộ ấ ớ ệ ự ệ ệ ụ
Có r t nhi u d ng bài t p trong ch ng trình Sinh h c trung h c ph thơng có th ápấ ề ạ ậ ươ ọ ở ọ ổ ể
d ng nh ng phép tốn và gi i trên máy tính casio.Đây cũng là m t kĩ năng m i c n rènụ ữ ả ộ ớ ầ
luy n cho h c sinh do đó tơi đã ch n đ tài “ kĩ năng gi i tốn sinh h c trên máy tínhệ ọ ọ ề ả ọ
Casio.”
2. M C ĐÍCH C A Đ TÀIỤ Ủ Ề :
Đ tài nêu kĩ năng gi i m t s d ng bài t p sinh h c trong ch ng trình Sinh h c phề ả ộ ố ạ ậ ọ ươ ọ ổ
thơng, cung c p t li u cho giáo viên tham kh o và v n d ng vào cơng tác gi ngấ ư ệ ả ậ ụ ả
d y,rèn luy n, b i d ng h c sinh gi i .ạ ệ ồ ưỡ ọ ỏ
3. Đ I T NG NGHIÊN C UỐ ƯỢ Ứ
Ph ng pháp gi i bài tốn sinh h c trên máy tính Casio.ươ ả ọ
4. GI I H N C A Đ TÀIỚ Ạ Ủ Ề :
Có r t nhi u d ng bài t p có th áp d ng gi i trên máy tính casio tuy nhiên đ tài chấ ề ạ ậ ể ụ ả ề ỉ
đ c p đ n nh ng d ng bài t p thu c ph n Sinh h c t bào.ề ậ ế ữ ạ ậ ộ ầ ọ ế
II.PH NẦ N I DUNGỘ
I. THỰ C TRẠ NG NGHI ÊN CỨU:
Tình hình th c ự t trong nhà tr ng hi n nay, vi c gi i bài tốn sinh h c trênế ườ ệ ệ ả ọ
máy tính casio là m t v n đ còn khá m i m đ i v i h c sinh, ph n l n các em ch sộ ấ ề ớ ẽ ố ớ ọ ầ ớ ỉ ử
d ng máy tính trong gi i bài t p tốn h c, v t lý, hóa h c mà ch a chú ý đ n bài tốnụ ả ậ ọ ậ ọ ư ế
sinh h c.V Giáo viên, nhi u giáo viên b mơn ch a có đi u ki n và nhi u th i gianọ ề ề ộ ư ề ệ ề ờ
nghiên c u v n đ này.Vì v y qua đ tài, có th giúp cho giáo viên ph n nào trong vi cứ ấ ề ậ ề ể ầ ệ
nghiên c u và v n d ng vào rèn luy n kĩ năng cho h c sinh. Đ ng th i góp ph n gâyứ ậ ụ ệ ọ ồ ờ ầ
h ng thú trong h c sinh đ i v i mơn Sinh h c.ứ ọ ố ớ ọ
2. Đ XU T GI I QUY T TH C TR NG:Ề Ấ Ả Ế Ự Ạ
Đ th c hi n t t vi c gi i bài tốn sinh h c trên máy tính casio tơi xin nêu m t s để ự ệ ố ệ ả ọ ộ ố ề
xu t sau:ấ

a. Tìm s h p t nói trên .ố ợ ử
b. Tính s t bào con sinh ra t m i nhóm h p t .ố ế ừ ỗ ợ ử
• Cách gi i:ả • Thao tác máy tính:
a.S h p t :ố ợ ử
G i a : t ng s h p t .ọ ổ ố ợ ử
- S h p t nhóm 1: ố ợ ử
4
a

 S TB con t o ra ố ạ
4
a
.2
3
- S h p t nhóm 2: ố ợ ử
3
a
 S TB con t o ra ố ạ
3
a
.2
4
- S h p t nhóm 3:ố ợ ử a – (
4
a
+
3
a
) =
5

- Nhóm 1 :
4
a
.2
3
=
3
12
.2
4
= 24
- Nhóm 2:
3
a
.2
4
=
4
12
2 64
3
=
- Nhóm 3:
5
12
a
.2
5
=
5

1
4
x
3
2
+
1
3
x
4
2
+
5
12
x
5
2
=
62
3
 n phím ấ , nh p các s 12, 4, phímậ ố
x, 2, X , 3, = ta có k t qu 24ế ả
Hi n th trên máy tính ể ị
3
12
.2
4
= 24
Chuyên đề :” Kĩ năng gi i toán sinh h c trên máy tính Casioả ọ ”
Trang 2

- S NST t ng đ ng v i ngun li u đ c mơi tr ng cung c pố ươ ươ ớ ệ ượ ườ ấ
∑
NST = 2n . 2
x
– 2n = 2n.(2
x
– 1)
- S NST ch a hồn tồn ngun li u m i:ố ứ ệ ớ
∑
NST m i = 2n . 2ớ
x
–2. 2n = 2n.(2
x
– 2)
• Bài t p v n d ng: ậ ậ ụ
Ba h p t c a m t lồi, lúc ch a nhân đơi s l ng NST đ n trong m i t bào b ngợ ử ủ ộ ư ố ượ ơ ỗ ế ằ
20. H p t 1 có s đ t ngun phân b ng 1/4 s l n ngun phân c a h p t 2. H p tợ ử ố ợ ằ ố ầ ủ ợ ử ợ ử
2 có s đ t ngun phân liên ti p b ng 50% s đ t ngun phân c a h p t 3. S l ngố ợ ế ằ ố ợ ủ ợ ử ố ượ
NST đ n lúc ch a nhân đơi trong t t c các t bào con sinh ra t 3 h p t b ng 5480.ơ ư ấ ả ế ừ ợ ử ằ
a. Tính s đ t ngun phân liên ti p c a m i h p t ?ố ợ ế ủ ỗ ợ ử
b. S l ng NST đ n đ c t o ra t ngun li u mơi tr ng t bào đã cung c p choố ượ ơ ượ ạ ừ ệ ườ ế ấ
m i h p t đ ngun phân là bao nhiêuỗ ợ ử ể
• Cách gi i:ả • Thao tác máy tính:
a. S l n ngun phân c a m i h p t :ố ầ ủ ỗ ợ ử
- G i s l n ngun phân c a h p t 1 là nọ ố ầ ủ ợ ử
thì s l n ngun phân c a h p t 2 là 4n,ố ầ ủ ợ ử
h p t 3 là 8nợ ử
Chun đề :” Kĩ năng gi i tốn sinh h c trên máy tính Casioả ọ ”
Trang 3
Tröôøng THPT Chaâu Thaønh GV : Võ Th Thúy Loan – T CM: Sinh h cị ổ ọ

Cu i cùng n phím =, ta có k t qu 300ố ấ ế ả
nh n các phím (, x, nh p vào 2ấ ậ
8
, sau đó nấ
ti p - , 1, ), x , 20ế
Cu i cùng n phím =, ta có k t qu 5100ố ấ ế ả
LO I 3 :Ạ Tính th i gian nguyên phân.ờ
1.Th i gian c a m t chu kì nguyên phân (TB nguyên phân 1 l n ): Là th i gian c a 5ờ ủ ộ ầ ờ ủ
giai đo n (kì TG đ n kì cu i)ạ ế ố
2.Th i gian qua các đ t nguyên phân ( TB nguyên phân x l n)ờ ợ ầ
a.T c đ nguyên phân không đ i: ố ộ ổ
∑
TG = TG 1 đ t . x ợ
b. T c đ nguyên phân thay đ i: ố ộ ổ
- Nhanh d n đ u ầ ề  TG các l n NP ầ gi m d n đ uả ầ ề
- Gi mả d n đ u ầ ề  TG các l n NP ầ nhanh d n đ uầ ề
G i Uọ
1
, U
2
, U
x
l n l t là TG các l n NP liên ti pầ ượ ầ ế
∑
TG =
2
x
(U
1
+Ux)

TG =
2
x
(U
1
+Ux)
2
x
(30+40) = 210

x
=
420
70
= 6
B t mỏy tớnh, nh p vo cỏc s 5, phớm
x, 4, +, 10, =
n phớm nh p vo 4, 2, 0, 7,0, =
ta cú k t qu .
Bi 2: Cú 4 h p t thu c cựng 1 loi l: A,B,C v D.H p t A nguyờn phõn 1 s
t liờn ti p cho cỏc TB con, s TB con ny b ng ẳ s NST cú trong 1 h p t khi
nú ch a ti n hnh nguyờn phõn.H p t B nguyờn phõn cho cỏc TB con v i t ng s
NST n nhi u g p 4 l n s NST n c a 1 TB con.H p t C nguyờn phõn cho
cỏc TB con c n nguyờn li u t ng ng 480 NST n. H p t D nguyờn phõn
t o cỏc TB con ch a 960 NST n c u thnh hon ton t nguyờn li u m i cung
c p trong quỏ trỡnh nguyờn phõn ny.
T t c cỏc TB con c hỡnh thnh núi trờn ch a 1920 NST n tr ng thỏi ch a
t nhõn ụi.
a. Tỡm b nhi m s c th l ng b i c a loi
b. S t nguyờn phõn c a m i h p t A, B, C, D ?

.
- B t mỏy tớnh sau ú n phớm MODE,
ch n phớm s 5, ti p t c ch n phớm
s 3.sau ú nh p vo cỏc giỏ tr 1, =,
28,=,-1920,=.
Chuyờn : K nng gi i toỏn sinh h c trờn mỏy tớnh Casio
Trang 5
Tröôøng THPT Chaâu Thaønh GV : Võ Th Thúy Loan – T CM: Sinh h cị ổ ọ
t C : 480 + ử
x
- S NST trong các TB con sinh ra t h pố ừ ợ
t D : 960 + 2ử
x
 T ng NST trong t t c các TB con là :ổ ấ ả
1
4
x
.
x
+ 4
x
+480 +
x
+960 + 2
x
 ph ng trình : ươ
28 5760
1920
4
x x+ +

4 2
32
= =
 s đ t NP là 2ố ợ
- S đ t nguyên phân c a h p t C : ố ợ ủ ợ ử
S NST trong TB con sinh ra :ố
480 +
x
= 480+ 32 =512
 S TB con sinh ra : ố
4
512
16 2
32
= =

 S đ t nguyên phân là 4ố ợ
- S đ t nguyên phân c a h p t D : ố ợ ủ ợ ử
S NST trong Tb con sinh ra :ố
960 + 2
x
= 1024
 S TB con sinh ra : ố
5
1024
32 2
32
= =
 S đ t NP là 5ố ợ
c.Th i gian nguyên phân liên ti p :ờ ế

 
+ − =
 
phút
- Ti p t c n phím = ta có k t quế ụ ấ ế ả
1
2
32
60
x
x
=
=−
Câu b, đ có k t qu ể ế ả
3
32
8 2
4
= =
, nh nấ
phím , nh p vào các s 3, 2, 4, =.sauậ ố
đó nh n phím log , nh p vào 2, 8, = taấ ậ
có k t qu .ế ả
Đ có k t qu ể ế ả
5
1024
32 2
32
= =
, nh n phímấ

vựng sinh tr ng c a 1 tinh hon cú 2560 TB sinh tinh mang c p NST gi i tớnh
XY u qua GP t o cỏc tinh trựng.T i vựng sinh tr ng c a 1 bu ng tr ng, cỏc TB
sinh tr ng mang c p NST XX u qua GP t o tr ng.Trong quỏ trỡnh th tinh , trong
s tinh trựng X hỡnh thnh ch cú 50% l k t h p c v i tr ng, cũn trong s tinh
trựng mang Y hỡnh thnh thỡ cú 40% k t h p c v i tr ng.Trong khi t l th tinh
c a tr ng l 100%.
a. Tỡm s h p t XX v XY thu c.
b. Tớnh s TB sinh tr ng vựng sinh tr ng c a bu ng tr ng.
Cỏch gi i:
a.S h p t XX v XY
-S tinh trựng X = s tinh trựng Y hỡnh
thnh:

4.2560
5120
2
=

-S h p t XX t o ra = S tinh trựng X
nh n phớm nh p vo cỏc s 4, x, 2,
5, 6,0, = ta cú k t qu .
Chuyờn : K nng gi i toỏn sinh h c trờn mỏy tớnh Casio
Trang 7
S tinh trựng th tinh
T ng s tinh trựng hỡnh thnh
S tr ng th tinh
T ng s tr ng hỡnh thnh
Tröôøng THPT Chaâu Thaønh GV : Võ Th Thúy Loan – T CM: Sinh h cị ổ ọ
th tinh:ụ
5120.

2
n m
+
+ D ng t h pạ ổ ợ : dùng s đ phân nhánh hay cách nhân đ i s .ơ ồ ạ ố
- N u không có TĐCế :
+ s lo i giao tố ạ ử : 2
n
( n : s c p NST t ng đ ng)ố ặ ươ ồ
+ T l m i lo i giao tỉ ệ ỗ ạ ử :
1
2
n
+ s ki u t h p NST khác nhauố ể ổ ợ : 3
n
b. S tái t h p c a NST trong quá trình th tinhự ổ ợ ủ ụ :
S lo i h p t = s lo i giao t đ c x s lo i giao t cáiố ạ ợ ử ố ạ ử ự ố ạ ử
c. S lo i giao t , h p t mang NST có ngu n g c khác nhauố ạ ử ợ ử ồ ố : ( không có
TĐC)
- S lo i giao t ch a NST c a cha ho c mố ạ ử ứ ủ ặ ẹ :
+ S lo i giao tố ạ ử ch a ứ a NST có ngu n g c t cha (aồ ố ừ
≤
n)
!
!( )!
a
n
n
C
a n a
=

!( )!
n
n
x
b n b
−
+ s lo i h p t đ c di truy n a NST t «ố ạ ợ ử ượ ề ừ ông n iộ » ( ho c bà n i) và b NST tặ ộ ừ
« bà ngo iạ » (ho c ông ngo i)ặ ạ
!
!( )!
n
a n a
−
x
!
!( )!
n
b n b
−
d. S NST môi tr ng cung c p cho quá trình t o giao tố ườ ấ ạ ử :
- S NST môi tr ng cung c p cho các TB sinh giao t t o giao t b ng s NSTố ườ ấ ử ạ ử ằ ố
trong các TB sinh giao t .ử
- S NST môi tr ng cung c p cho quá trình t o giao t t a TB sinh d c s khaiố ườ ấ ạ ử ừ ụ ơ
ban đ u làầ :
( 2
x+1
- 1)a. 2n ( x : s l n nguyên phân)ố ầ
• Bài t p v n d ng: ậ ậ ụ
đ u Hà Lan 2n = 14, cho r ng gi m phân t o thành các giao t không x y ra trao đ iỞ ậ ằ ả ạ ử ả ổ
đo n.ạ

Chuyên đề :” Kĩ năng gi i toán sinh h c trên máy tính Casioả ọ ”
Trang 9
Trường THPT Châu Thành GV : Võ Th Thúy Loan – T CM: Sinh h cị ổ ọ

2
7
k
n
c c
= =
7!
2!(7 2)!−
=21 giao t .ử
- T l giao t = ỉ ệ ử
21
128
= 0.1641.
- S lo i giao t có ngu n g c t m , tố ạ ử ồ ố ừ ẹ ỉ
l :ệ

3
7
k
n
c c
= =
7!
3!(7 3)!−
= 35 giao t .ử
-T l giao t = ỉ ệ ử

đ chun đ đ c hồn thi n và mang tính kh thi cao.ể ề ượ ệ ả
- Đ i v i BGH: Rố ớ t mong BGH nhà tr ng t o đi u ki n thu n l i cho vi c nghiênấ ườ ạ ề ệ ậ ợ ệ
c u chun mơn c a giáo viên v th i gian cũng nh b sung tài li u tham kh o vứ ủ ề ờ ư ổ ệ ả ề
chun mơn trong th vi n nhà tr ng.ư ệ ườ
IV.TÀI LIỆU THA M KHẢO
- Ph ng pháp gi i bài t p Sinh h c – NXB TP HCM.ươ ả ậ ọ
- Bài t p sinh h c 10 – NXB GD.ậ ọ
Chun đề :” Kĩ năng gi i tốn sinh h c trên máy tính Casioả ọ ”
Trang
10
Trường THPT Châu Thành GV : Võ Th Thúy Loan – T CM: Sinh h cị ổ ọ
- Ki n th c sinh h c c b n – NXB ĐHQG TPHCM.ế ứ ọ ơ ả
Châu thành, ngày 15 tháng 5 năm 2010
Ng i vi t ườ ế
Võ Th Thúy Loanị
Duyệt của BGH Duy t c a TTCMệ ủ
Chun đề :” Kĩ năng gi i tốn sinh h c trên máy tính Casioả ọ ”
Trang
11