Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
1.Tính cấp thiết của đề tài :
Quá trình CNH-HĐH ở bất cứ quốc gia nào ,trong bất kì thời đại
lịch sử nào cũng cần có sự chỉ đạo ,chi phối của những lực lợng
nhất định. Loài ngời đã từng chứng kiến nhiều hình thức tác
động ,điều tiết của các lực lợng khác nhau đối với các quá trình
CNH-HĐH ở những quốc gia khác nhau ,trong những thời kì lịch
sử khác nhau .
Đối với nớc Việt Nam ta, quá trình CNH-HĐH đợc khởi đầu từ
năm 1960, trên cơ sở thực hiện nghị quyết Đại hội lần thứ III của
đảng. Đờng lối CNH XHXN là một bộ phận chủ chốt trong đờng lối
cách mạng VIệt Nam do đảng vạch ra nhằm xây dựng CNXH ở
miền Bắc, giải phóng miền Nam , thống nhất đất nớc. Từ năm
1975, đất nớc thống nhất ,tình hình trong và ngoài nớc thay đổi
nhiều, đảng ta đã bổ xung, điều chỉnh đờng lối CNH-HĐH bằng
các nghị quyết Đại hội lần IV và V. Nhng do sự duy trì cơ chế
quản lý kinh tế để CNH-HĐH vẫn trong những điều kiện và d ới sự
tác động của cơ chế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp . Do
vậy vẫn còn có nhiều hạn chế trong quá trình CNH-HĐH .Từ đầu
năm 1980 những hạn chế đó đã bộc lộ những yếu kém , cản trớ
quá trình phát triển đất nớc . Đại hội VI đã nhận định , việc duy trì
quá lâu cơ chế này là một trong những nguyên nhân gây nên những
khó khăn gay gắt về kinh tế xã hội ở nớc ta trong những năm đó
.Nhận thức rõ những hạn chế ,tiêu cực của cơ chế cũ và những yêu
cầu cấp bách của đất nớc ,Đảng ta đã có nhiều tìm tòi ,thể nghiệm
để đổi mới toàn diện đất nớc . Nghị quyết Đại hội VI đã mở ra một
thời kì đổi mới về mọi mặt đời sống xã hội ,trong đó có đổi mới
cơ chế kinh tế. Các nghị quyết hội nghị Trung ơng lần thứ ba và
lần thứ sáu (khoá VI) đã xác định những nội dung chủ yếu của cơ
1

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
thời gian gần đây và một số qui đinh , chính sách cũng nh công cụ
của nhà nớc Việt nam nhằm thực hiện CNh-HĐH.
3.Bố cục đề tài
Chơng 1:Lí luận chung về vai trò của nhà nớc của nhà nớc đối với
CNH-HĐH
Chơng 2:Thực trạng về vai trò của nhà nớc đối với CNH-HĐH
trong thời gian qua và một số giải pháp nhằm tăng cờng vai trò của
nhà nớc đối với CNH-HĐH ở nớc ta

3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Nội dung
Chơng 1:Lí luận chung về vai trò của
nhà nớc Đối với CNH-HĐH
1.1 Tính tất yếu khách quan về vai trò của nhà nớc đối với
CNH-HĐH
1.1.1 Nội dung CNH-HĐH ở nớc ta hiện nay:
Trớc đây chúng ta cho rằng, công nghiệp hoá là quá trình trang bị
kỹ thuật hiện đại cho nền kinh tế quốc dân, thay thế lao động thủ
công bằng lao động cơ khí hoá, biến một nớc kém phát triển thành
một nớc có cơ cấu công nông nghiệp hiện đại, khoa học kỹ thuật
tiên tiến.
Theo quan niệm của Liên Hợp Quốc, công nghiệp hoá là một quá
trình phát triển kinh tế trong đó một bộ phận quốc gia ngày càng
lớn đợc huy động để xây dựng cơ cấu kinh tế nhiều ngành với công
nghệ hiện đại để chế tạo ra t liệu sản xuất, hàng tiêu dùng, có khả
năng bảo đảm nhịp độ tăng trởng cao trong toàn bộ nền kinh tế và
bảo đảm sự tiến bộ kinh tế và xã hội.
Kết hợp quan niệm truyền thống với quan niệm hiện đại và vận

sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế quốc dân và cơ cấu các ngành kinh
tế. Và sự chuyển dịch này đợc thúc đẩy bằng công nghệ hiện đại.
Về tổng thể, cơ cấu kinh tế của mỗi nớc đợc cấu thành bởi ba loại
ngành tổng hợp có quan hệ ràng buộc nhau. Đó là nông nghiệp,
công nghiệp và dịch vụ. Trong quá trình công nghiệp hoá chúng ta
thấy rõ sự chuyển dịch cơ cấu theo hớng nâng cao tỷ trọng của khu
vực công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng khu vực nông nghiệp
Công nghiệp hoá vừa là quá trình kinh tế- kỹ thuật vừa là quá
trình kinh tế- xã hội. Quá trình ấy sẽ thủ tiêu tình trạng lạc hậu về
kỹ thuật, thấp kém về kinh tế, đồng thời cũng thủ tiêu tình trạng
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
lạc hậu về xã hội, nâng cao mức sống của dân c, đa xã hội đến
trình độ văn minh công nghiệp. Quá trình kinh tế- xã hội và quá
trình kinh tế- kỹ thuật có quan hệ ràng buộc, tác động qua lại lẫn
nhau.
1.1.2 Tính tất yếu khách quan về vai trò của nhà nớc đối với
CNH-HĐH
Quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội(CNXH) đợc thực hiện tuỳ theo
điều kiện hoàn cảnh riêng biệt của từng nớc .Đối với những nớc mà
điểm xuất phát là nền kinh tế chủ yếu là sản xuất nhỏ tự cung tự
cấp ,lại bị tàn phá qua nhiều cuộc chiến tranh nh Việt Nam thì con
đờng đi lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triển chế độ T bản(TB) là
con đờng đầy những gian nan vất vả . Vì thực tế, chúng ta cha trải
qua cuộc cách mạng kĩ thật nh đã diễn ra trong thế kỷ XVIII , cuộc
cách mạng thực hiện bứơc chuyển từ xản xuất thủ công sang sản
xuất bằng cơ giới, xác lập sự xã hội hoá , chuyên môn hoá trong
sản xuất , tạo ra môi trờng tôi luyện ngời lao động có kĩ thuật cao
để đa xã hội cổ truyền sang xã hội hiện đại vớilực lợng sản xuất
đang ở trình độ thấp,công cụ thô sơ , phơng thức hợp tác giản đơn,

phẩm quốc dân ngày càng giảm, tỷ trọng các ngành dịch vụ và phi
sản xuất vật chất khác ngày càng tăng nhanh hơn. Năng suất lao
động tăng nhanh nhng đi liền với đó là tính vô chính phủ trong
phát triển kinh tế của chủ nghĩa t bản cũng bộc lộ ngày càng gay
gắt. Điều đó nói lên rằng: những điều kiện vật chất mà chủ nghĩa t
bản đã tạo ra là to lớn nhng vẫn cha hội tụ đủ những yếu tố cần
thiết cho một cơ sở vật chất- kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội.
Do đó, một cơ sở vật chất- kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội đòi hỏi
phải hội tụ đủ yếu tố hiện đại của cách mạng khoa học và công
nghệ, yếu tố cơ cấu của một lực lợng sản xuất ở trình độ cao và
yếu tố kế hoạch để khắc phục cho tính vô chính phủ của nền kinh
tế t bản chủ nghĩa. Vì vậy, cơ sở vật chất- kỹ thuật của chủ nghĩa
7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
xã hội sẽ là nền sản xuất lớn hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý, có
trình độ xã hội hoá cao, dựa trên trình độ khoa học công nghệ hiện
đại, đợc hình thành một cách có kế hoạch và thống trị trong toàn
bộ nền kinh tế quốc dân.
Một nớc phát triển về kinh tế vẫn có thể là một nớc kém phát triển
về tinh thần, về trí tuệ và về xúc cảm nh nhiều trờng hợp ở phơng
Tây cho thấy. Nhng không thể chối cãi đó là một nấc thang tất yếu
trên con đờng phát triển kinh tế và không chỉ kinh tế của các dân
tộc. Công nghiệp hoá tạo ra nền kinh tế hiện đại với những u thế
nổi bật: năng suất lao động cao, cơ cấu sản phẩm đa dạng, công ăn
việc làm phong phú, thu nhập quốc dân chung và tính theo đầu ng -
ời cao hơn nhiều so với một nền kinh tế ch a công nghiệp hoá. Sự
thật chính là ở những nớc công nghiệp mới(NIC), là những nớc
đã thành công ở những mức độ khác nhau về công nghiệp hoá, và
vị trí của chúng trong nền kinh tế thế giới đã đợc khẳng định vững
chắc.Vì vây để tránh mắc phai những sai lầm nh một số nớc phơng

Quản lý Nhà nớc trong quá trình công nghiệp hoá mang tính hệ
thống, cái này là điều kiện của cái kia và ngợc lại. Các chính sách
kinh tế - xã hội phải là công cụ quan trọng để Nhà nớc điều tiết và
chỉ huy nền kinh tế nớc ta. Tất cả các chính sách đều phải nhằm
thực hiện những mục tiêu quan trọng của sự nghiệp công nghiệp
hoá, hiện đại hoá.
Trong quá trình đổi mới , Đảng ta luôn xác định nhiệm vụ trung
tâm là phát triển kinh tế,nhiệm vụ then chốt là xây dựng đảng . Đó
là quan điểm nhất quán của Đảng và đã đợc thể hiện trong văn kiện
của các kì đại hội . Báo cáo chính trị tại đại hội IX đã dành riêng
một phần để nói về Phát triển kinh tế xã hội bằng con đờng
CNH-HĐH:
9
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Đẩy mạnh CNH-HĐH , xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ ,đa n-
ớc ta trở thành một nớc cộng nghịêp có thể nói đây là t tởng chiến
lợc hết sức quan trọng ,là mục tiêu cơ bản của sự nghiệp xây dựng
và phát triển đất nớc trong giai đoạn hiện nay ,bởi vì muốn tiến lên
CNXH từ một nớc nông nghiệp không kinh qua chế độ t bản chủ
nghĩa , chúng ta phải tiến hành CNH để xây dựng cơ sở vật chất kĩ
thuật của CNXH .Nhng CNH ở nớc ta lại đợc tiến hành trong bối
cảnh thế giới đã có nhiều thay đổi,đặc biệt là sự phát triển rất
nhanh về cả qui mô và chất lợng của lực lợng sản xuất trên nền
tảng của một cuộc cách mạng mới về khoa học và công nghệ . Do
đó con đờng CNH-HĐH của nớc ta đòi hỏi chúng ta phải lựa chọn
những mô hình và bớc đi thật thích hợp, phát huy cao nhất những
lợi thế của đất nớc, trớc hết là nguồn lực con ngời , phát triển
mạnh giáo dục và đào tạo , khoa học công nghệ , tận dụng mọi khả
năng tranh thủ đi tắt đón đầu để sớm đạt trình độ tiên tiến,hiện đại
ở những nghành , những khâu , những lĩnh vực có điều kiện , rút

cách ứng sử hợp lý nhất là không tự cô lập mình và đứng ngoài quá
trình ấy. Thực tế cho thấy , nớc nào có chiến lợc kinh tế đối ngoại
thích hợp , sẽ vừa tranh thủ đợc ngoại lực vừa phát huy đợc nội lực
để phát triển nhanh và bền vững.Ngay từ những năm đầu của chính
quyền cách mạng ,mặc dù lúc đó có viện trợ và vay vốn bên ngoài
chủ yếu từ các nớc trong XHCN , Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã căn
dặn :sự giúp đỡ từ bên ngoài chỉ nh thêm vốn cho ta .ta phải khéo
dùng cái vốn ấy để bồi bổ lực lợng của ta , phát triển khả năng của
ta . Song nhân dân và cán bộ ta tuyệt đối không vì bạn ta giúp
nhiều mà đâm ra ỷ lại. Hiểu một cách thấu đáo là có phát huy cao
độ nội lực mới sử dụng hiệu quả ngoại lực , kết hợp nội lực với
ngoại lực thành nguồn lực tổng hợp để phát triển đất nớc nhanh và
bền vững
11
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Tăng trởng kinh tế đi liền với phát triển văn hoá , từng bớc cải
thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân đân , thực hiện tiến
bộ và công bằng xã hội bảo vệ và cải thiện môi trờng Chúng ta đã
lựa chọn mô hình phát triển nền kinh tế thị trờng định hớng
XHCN , gắn liền tăng trởng kinh tế với phát triển văn hoá , giữ gìn
và phát huy bản sắc dân tộc , thực hiện ngay trong từng bớc sự tiến
bộ và công bằng xã hội , khuyến khích làm giầu hợp pháp đi đôi
với giảm nghèo , từng bớc cải thiện đời sống vật chất tinh thần của
nhân đân , chăm lo đúng mức việc bảo vệ và cải thiện môi trờng tự
nhiên , cân bằng sinh thái .Tăng trởng kinh tế phải đi liền với thực
hiện tiến bộ và công bằng xã hội , kinh tế tăng trởng đến đâu mức
sống của ngời lao động đợc tăng đến đó , ngời lao động phấn khởi ,
nhiệt tình đẩy mạnh sản xuất kinh doanh hơn nửa tạo ra thêm nhiều
của cải vật chất cho xã hội , bảo đảm nền kinh tế phát triển bền
vững trên cả ba mặt :kinh tế , xã hội , môi trờng.