Website: Email : Tel : 0918.775.368
Mục lục
Lời mở đầu
.......................................................................................................................................
2
Ch ơng I
Một số lý luận chung về vai trò của Nhà nớc đối với quá trình CNH,HĐH, ở nớc ta
1. Tính tất yếu khách quan vai trò của Nhà nớc đối với quá trình CNH,HĐH
.......................................................................................................................................
4
1.1.Tính tất yếu khách quan của quá trình CNH,HĐH đối với sự phát triển chung của
đất nớc.
.................................................................................................................................
4
1.2.Tính tất yếu khách quan về vai trò của Nhà nớc đối với quá trình CNH,HĐH
6
2. Nội dung vai trò của Nhà nớc đối với CNH,HĐH.
.................................................................................................................................
8
2.1.Quản lý vĩ mô nền kinh tế.
.................................................................................................................................
10
2.2. Quản lý ngân sách Nhà nớc.
.................................................................................................................................
13
2.3. Hoạt động kinh tế của Nhà nớc.
.................................................................................................................................
14
3. Kinh nghiệm một số nớc.
.................................................................................................................................
15

23
2. Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao vai trò của Nhà nớc đối với quá trình
CNH,HĐH ở nớc ta thời gian tới.
2
Website: Email : Tel : 0918.775.368
.......................................................................................................................................
25
.......................................................................................................................................
KÕt luËn.
.......................................................................................................................................
29
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu
Công nghiệp hoá là quá trình tất yếu khách quan mà bất cứ một quốc gia nào
muốn phát triển cũng phải trải qua . Riêng đối với Việt Nam là một nớc đang trong
thời kỳ quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội tại một điểm xuất phát thấp vì vậy viêc xây
dựng đợc nguồn cơ sở vật chất là một việc hết sức cấp thiết. Bởi vậy nhà nớc ta đã chọn
con đờng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Đại hội lần thứ III của Đảng ( 1960 ) đã đề ra
đờng lối công nghiệp hoá ở miền Bắc là Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng một
cách hợp lý, đồng thời ra sức phát triển nông nghiệp và công nghiệp nhẹ. Đại hội lần
thứ IV ( 1976 ) và Đại hội lần thứ V ( 1982 ) tiếp tục cụ thể hoá điều chỉnh đ ờng lối và
phơng hớng công nghiệp hoá nói trên cho phù hợp với hoàn cảnh lịch sử và kinh tế - xã
hội của đất nớc. Việc thực hiện đờng lối công nghiệp hoá của Đảng đã tạo ra những cơ
sở vật chất kỹ thuật ban đầu cho đất nớc, góp phần quan trọng vào công cuộc xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, trong quá trình thực hiện cũng bộc lộ những sai lầm và
khuyết điểm mà Đại hội lần thứ VI của Đảng đã chỉ rõ. Đại hội đã đề ra đờng lối và
nguyên tắc đổi mới toàn diện, trong đó có đổi mới phơng hớng công nghiệp hoá. Công
nghiệp hoá phải tạo ra những điều kiện cần thiết về vật chất kỹ thuật, về con ngời và
khoa học công nghệ, thúc đẩy nhanh việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhằm huy động

trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ( CNH,HĐH ) ở nớc ta.
1. Tính tất yếu khách quan vai trò của nhà nớc đối với quá trình
CNH, HĐH
1.1. Tính tất yếu khách quan của quá trình CNH, HĐH đối với sự phát triển
chung của đất nớc.
Cho đến nay, tuy chúng ta đã nhất trí vế sự cần thiết và tính tất yếu của CNH,
HĐH, song nhận thức và quan niệm về vấn đề này còn có sự khác nhau. Do đó, việc
phối hợp trong các chính sách và biện pháp có liên quan tới CNH, HĐH còn thiếu chặt
chẽ và đồng bộ. Nhìn chung, nhiều ngời quan niệm CNH,HĐH là quá trình phát triển
công nghiệp hoặc là quá trình ứng dụng các thành tựu tiến bộ khoa học, kỹ thuật trong
các ngành kinh tế quốc dân. Quan niệm về CNH,HĐH nh vậy tất yếu sẽ dẫn đến những
quyết định bố trí cơ cấu đầu t thiên về phát triển các ngành công nghiệp là chủ yếu, mà
ít chú ý đến công nghệ, các khía cạnh phát triển công nghệ trong chính sách và cơ chế
quản lý kinh tế. Thực tế trong nhiều năm quan ở nớc ta đã phát triển đợc một số ngành
công nghiệp, nhng sự phát triển của công nghiệp không đồng nghĩa với công nghiệp
hoá. Công nghiệp hoá bao hàm một nội dung rộng hơn nhiều.
Vậy thực chất CNH,HĐH là quá trình phát triển công nghệ, là quá trình chuyển
nền sản xuất xã hội từ trình độ công nghệ thấp lên trình độ công nghệ tiên tiến, hiện
đại, biến một nớc có nền kinh tế lạc hậu thành một nớc công nghiệp hiện đại. Mục tiêu
của CNH,HĐH là tạo ra tiềm lực to lớn, đủ khả năng xây dựng cuộc sống ấm no, tự do,
hạnh phúc của toàn dân, thực hiện dân giàu , nớc mạnh , xã hội công bằng văn minh,
bảo vệ vững chắc nền độc lập của Tổ quốc. Đó là một quá trình phấn đấu lâu dàI, gian
khổ, đòi hỏi mọi ngời phải có hoài bão lớn, quyết tâm cao, chấp nhận những khó
khăn , thử thách và hi sinh cần thiết để vĩnh viễn đa dân tộc ta thoát khỏi lạc hậu,
nghèo nàn, tiến lên sánh vai cùng các cờng quốc năm châu nh Bác Hồ đã nói. Thật
vậy, đối với một nớc hiện vẫn còn ở tình trạng một nớc nghèo, chúng ta không có con
6
Website: Email : Tel : 0918.775.368
đờng phát triển nào khác ngoài con đờng CNH,HĐH. Để nhanh chóng thoát khỏi tình
trạng đó, để tránh khỏi nguy cơ tụt hậu xa hơn so với các nớc trong khu vực và đa nớc

các nớc Đông á có một nguyên nhân quan trọng là đã biết phân bổ nguồn nhân lực và
vật lực cuả mình, đầu t có hiệu quả cao vào việc nghiên cứu, sáng chế và làm chủ công
nghệ... là những yếu tố hết sức quan trọng của quá trình CNH,HĐH.
1.2. Tính tất yếu khách quan về vai trò của nhà nớc đối với quá trình CNH,HĐH.
Công cuộc đổi mới đất nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa ở nớc ta hiện nay
đang bớc vào thời kỳ phát triển mới - đẩy mạnh CNH,HĐH đất nớc đòi hỏi chúng ta
phải nhận thức một cách sâu sắc đầy đủ những giá trị lớn lao và ý nghĩa quyết định của
nhân tố con ngời - chủ thể của mọi sáng tạo. Mỗi quốc gia đều có một truyền thống
lịch sử riêng của mình và do vậy việc thực hiện CNH,HĐH hoàn toàn không thể dập
khuôn nh các nớc khác. Alain Touraine đã nhận xét: Hiện đại hoá cỡng bớc, rập
khuôn theo mô hình của nớc khác chỉ là tai hoạ cho các dân tộc, vì nó đối nghịch với
bản sắc dân tộc, thù địch với dân chủ. Nh vậy, có thể nói rằng trên thực tế không có
công thức chung, mô hình khuôn mẫu về hiện đại hoá cho tất cả các nớc , mà chỉ
có những hình thức và con đờng hiện đại hoá cụ thể để đáp ứng yêu cầu phát triển của
mỗi nớc trong từng giai đoạn lịch sử nhất định. Do đó ta thấy rằng CNH,HĐH ở nớc ta
hiện nay bao hàm trong mình những đặc điểm quan trọng sau:
CNH đợc triển khai đồng thời với hiện đại hóa và luôn gắn bó với hiện
đại hoá để tạo nên một quá trình thống nhất thúc đẩy đất nớc phát triển. Bởi vì, trong
thời đại ngày nay, cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đã và đang làm thay đổi về
chất cả công nghệ sản xuất lẫn quy trình quản lý và trên thế giới đang diễn ra quá trình
toàn cầu hoá kinh tế, khoa học, kỹ thuật, văn hoá ngày càng sâu rộng. Trong điều kiện
này, chúng ta không thể chờ thực hiện xong CNH, sau đó mới triển khai HĐH, mà
nhất thiết và cần phải triển khai đồng thời và đồng bộ hai quá trình này. Chỉ có cách
làm nh vậy mới có thể đẩy lùi đợc nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nớc
trong khu vực và trên thế giới và nhanh chóng đa nớc ta tiến kịp các nớc trong khu vực,
dần hội nhập vào sự phát triển chung của khu vực và thế giới
CNH,HĐH là quá trình trang bị và trang bị lại những công cụ, thiết bị,
phơng tiện hiện đại và áp dụng công nghệ tiên tiến cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân,
8
Website: Email : Tel : 0918.775.368

Website: Email : Tel : 0918.775.368
nhân hay tổ chức nào có thể đứng ra thực hiện vì vậy mà việc thực hiện quá trình
CNH,HĐH không thể tách rời với sự quản lý điều tiết của nhà nớc hay nói cách khác
vai trò của nhà nớc đối với quá trình CNH,HĐH là một tất yếu khách quan.
2. Nội dung vai trò của nhà nớc đối với CNH,HĐH.
Quá trình chuyển đổi nền kinh tế của nớc ta từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung,
bao cấp sang hoạt động theo cơ chế thị trờng đang đặt ra nhiều vấn đề phải giải quyết ,
trong đó có vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của Nhà nớc trong quá trình
CNH,HĐH, đặc biệt là đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp là
những chủ thể trực tiếp thực hiện quá trình đó.
Trong khi khẳng định vai trò hết sức quan trọng của Nhà nớc trong quản lý kinh
tế, chúng ta cũng cần thấy những đặc thù quy định mối quan hệ giữa Nhà nớc và doanh
nghiệp ở nớc ta trong giai đoạn hiện nay. Đó là:
Thị trờng nớc ta còn đang ở trong giai đoạn phôi thai, hình thành cha đầy
đủ còn thô sơ.
Môi trờng kinh tế biến động lớn, mức lạm phát còn cao. Thông tin thị tr-
ờng còn chắp vá, thiếu tin cậy, không đầy đủ.
Hệ thống luật pháp cha hoàn chỉnh và đồng bộ.
Kinh tế quốc doanh chiếm giữ phần lớn (2/3) tài sản xã hội nhng hiệu quả
kinh doanh thấp.
Phân công lao động trên cơ sở kế hoạch hoá tập trung, bao cấp bị xoá bỏ,
nhng phân công lao động xã hội trên cơ sở mới lạI cha hình thành.
Những đặc đIểm trên cho ta thấy rằng trong điều kiện hiện nay ở nớc ta vai trò
của Nhà nớc đặc biệt quan trọng. Nhà nớc không đơn thuần là ngời trọng tài, ngời
định hớng mà mức độ can thiệp, mức độ tác động trực tiếp của Nhà nớc đối với các quá
trình kinh tế phải mạnh hơn và rộng hơn so với trong nền kinh tế thị trờng vận động
bình thờng.
Sự can thiệp đó là nhằm khắc phục những thiếu sót của thị trờng. Trong nền
kinh tế thị trờng mức độ cạnh tranh càng nhỏ, thông tin hữu dụng đến với ngời mua và
10

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Đặc biệt trong việc tạo môi trờng kinh doanh cho các doanh nghiệp hay nói
khác là tạo môi trờng cho CNH,HĐH thì việc khai thác môI trờng kinh tế quốc tế là
hết sức quan trọng.
Sự thành công của sự nghiệp CNH,HĐH ở nớc ta hiện nay phụ thuộc quyết định
vào việc kết hợp hiệu quả nội lực dân tộc với các nhân tố quốc tế - thời đại. Bởi vậy,
tạo lập và khai thác tốt môi trờng kinh tế quốc tế đóng vai trò quan trọng thúc đẩy quá
trình CNH,HĐH phát triển. Môi trờng kinh tế quốc tế tác động đến CNH,HĐH nớc ta
trên nhiều lĩnh vực nh: tạo vốn qua đầu t quốc tế, đổi mới và chuyển giao công nghệ,
giảI quyết việc làm, thay đổi cơ cấu kinh tế, hội nhập nền kinh tế Việt Nam với khu
vực và quốc tế v.v.. Vấn đề tạo lập , sử dụng môi trờng kinh tế quốc tế cho CNH,HĐH
ở nớc ta đợc thể hiện trên hai lĩnh vực chủ yếu là nguồn vốn đầu t nớc ngoài và công
nghệ.
Tạo lập môi trờng thu hút và sử dụng nguồn vốn nớc ngoài.
Đối với tất cả các nớc khi tiến hành CNH,HĐH, huy động vốn luôn là một trong
những vấn đề cốt yếu. Dựa vào tính chất đặc đIểm của từng thời kỳ cụ thể để lựa chọn,
huy động, sử dụng nguồn vốn trở thành một việc làm đòi hỏi phải có sự cân nhắc kỹ l -
ỡng, vì nó ảnh hởng rất lớn đến tốc độ và kết quả CNH,HĐH. Nhằm tạo lập môi trờng
trong nớc thuận lợi cho thu hút vốn nớc ngoài, trớc hết cần chú trọng các biện pháp vĩ
mô bảo đảm sự ổn định về chính trị, đẩy mạnh các hoạt động đối ngoại khai thông và
mở rộng quan hệ hữu nghị và hợp tác với tất cả các nớc, các tổ chức kinh tế, tài chính
quốc tế và khu vực. Nhà nớc phải chú trọng xây dựng và hoàn thiện các pháp chế kinh
tế một cách đồng bộ , nhất quán, bảo đảm trật tự kỷ cơng trong hoạt động kinh tế, tạo
lập môi trờng tài chính, tiền tệ lành mạnh; khống chế lạm phát, đẩy mạnh xây dựng kết
cấu hạ tầng theo hớng u tiên đối với các cơ sở phục vụ phát triển kinh tế đối ngoại,
củng cố niềm tin cho các nhà đầu t nớc ngoài. Do đặc thù riêng của vốn đầu t trực tiếp
(FDI) và viện trợ phát triển (ODA) cho nên đối với từng loại vốn cụ thể Nhà nớc cần có
những biện pháp riêng. Đối với nguồn vốn FDI, chúng ta xác định đây là một trong
những nguồn lực bên ngoài rất quan trọn trong công cuộc phát triển đất nớc. Luật Đầu
t nớc ngoài( ĐTNN) tại Việt Nam đợc ban hành vào tháng 12/1987 chỉ hơn một năm

thị trờng quốc tế và khu vực.
13