Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
Vào hồi 19 giờ ngày 7 tháng 11 năm 2006, giờ Hà nội, tại Giơnever, Thụy Sĩ,
Tổ chức Thương mại thế giới WTO đã chính thức thông qua việc Việt Nam gia
nhập và trở thành thành viên chính thức thứ 150 của tổ chức này. Đây là kết quả
sau hơn 11 năm đàm phán cả song phương lẫn đa phương với tất cả các thành
viên trong tổ chức.
Gia nhập WTO đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ đón lấy những vận hội mới
đang mở ra trước mắt cũng như phải đương đầu với những thách thức không nhỏ
trên mọi phương diện chính trị, kinh tế, xã hội. Hội nhập quốc tế là một cơ hội
để Việt Nam có thể cất cánh. Nhưng để cất cánh chúng ta đang phải đứng trước
những sự lựa chọn rất quan trọng. Chọn lối đi nào cho đất nước tiến lên?
Và dường như việc làm thế nào để đưa nền kinh tế Việt đang hết sức trì trệ để
trở thành nền kinh tế mở phát triển một cách mạnh mẽ hơn đang là câu hỏi làm
đau đầu các cấp, các nghành. Việt Nam mở cửa Thị trường trong điều kiện thế
giới có nhiều biến động và nền kinh tế trong nước chưa đủ sức cạnh tranh; tất cả
nhưng khó khăn mà quốc tế hóa và toàn cầu hóa mang lại cho chúng ta là những
bài toán khó buộc lòng chúng ta phải đi tìm lời giải. Tuy nhiên, với thành tựu to
lớn của hơn hai mươi năm đổi mới, một qua trình chuyển biến tích cực trong
cạnh tranh và hội nhập trong những năm qua, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin
tưởng có thể tận dụng được những cơ hội, vượt qua thử thách, tiến lên cùng bước
đi của toàn thế giới.
Như một tiến trình tất yếu, hợp tác toàn cầu hóa là một thực tiễn mà Việt
Nam đang tích cực tham gia. Tuy nhiên, bằng hiện thực và khả năng mà chúng ta
đang có, chúng ta sẽ phải làm gì, làm như thế nào để có thể hội nhập thành công?
Cùng với việc Việt Nam đã chấp nhận thay đổi để kí kết hầu hết những hiệp ước
quốc tế trên tất cả các lĩnh vực kinh tế chính trị, văn hóa xã hội…, chúng ta đã
chuẩn bị một cách đầy đủ để sẵn sàng hội nhập?
Trong khuôn khổ bài biết này, chúng em sẽ trình bày những thực tiễn và khả
năng cơ bản của nền kinh tế Việt Nam thời kì hậu WTO. Tiểu luận “Vận dụng
Các nguyên tắc của WTO:
- Không phân biệt đối xử:
+ Không phân biệt đối xử hàng trong nước-ngoài nước
+ Các ưu đãi dành cho các nước thành viên WTO là như nhau
- Tăng cường tự do thương mại thông qua đàm phán
- Ưu đãi hơn cho các nước đang phát triển
Một luật chơi quốc tế đơn giản:
Vì mục tiêu thúc đẩy tự do thương mại, phương thức hoạt động cra WTO
là: cắt giảm thuế quan, dỡ bỏ hàng rào thuế quan, xóa bỏ trợ cấp, mở cửa thị
trường, tạo sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp trong và ngoai nước,
đảm báo sự sở hữu tài sản trí tuệ và bản quyền …
Với một số đặc điểm sơ lược như trên, WTO là một tổ chức quốc tế tạo
thuận lợi cho các thành viên mở rộng thị trường, thâm nhập vào thị trường
của các nước khác trên cơ sở tự do thương mại.
Các hiệp định quan trọng đã kí
. Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại 1994 (GATT 1994)
. Hiệp định chung về Thươnh mại dich vụ (GATS)
. Hiệp định về các khía canh liên quan đến Thương mại vá quyền sỡ hữu
trí tuệ (TRIPS)
. Hiệp định về các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại(TRIMS)
. Hiệp định về Nông Nghiệp(AoA)
. Hiêp định về hàng dệt may(ATC)
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
. Hiêp định về Chống bán phá giá. Hiêp định về Trợ cấp và các biện pháp
chống trợ cấp
. Hiêp định về tự vệ
. Hiêp định về thủ tục cấp phép Nhập Khẩu
. Hiêp định về các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch (SPS)
. Hiêp định về các rào cản kỷ thuật đối với thương mại(TBT)
Tài liệu chính thức của Ban công tác về việc Việt Nam nhập WTO (nguyên bản tiếng Anh)
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
I.3. Tác động của WTO đến nền kinh tế Việt
I.3.1. Về đầu tư xây dựng tiềm lực
Các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại là vấn đề có ý nghĩa to
lớn. Thực hiện nghĩa vụ của hiệp định TRIMs sẽ xoá bỏ rào cản đối với đầu
tư nước ngoài (FDI), tạo thuận lợi cho các nhà đầu tư tham gia vào các ngành
công nghiệp, chế biến nông sản và nhất là dịch vụ có lợi thế. Việc điều chỉnh
chính sách nhằm xoá bỏ yêu cầu cân đối thương mại và cân đối ngoại tệ cũng
là điều kiện thuận lợi để thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào các ngành hàng có
lợi thế xuất khẩu.
Khi gia nhập WTO, hiệp định TRIPs , một cơ chế hữu hiệu bảo vệ quyền
sở hữu trí tuệ, có tác dụng kích thích mạnh mẽ việc đầu tư chuyển giao công
nghệ và đưa công nghệ cao vào các ngành kinh tế. Thực hiện nghiêm chỉnh
những cam kết TRIPs, tôn trọng quyền SHTT cũng là giải pháp khuyến khích
sáng tạo, khích lệ doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào hoạt động R&D, đặc
biệt là ở những ngành hàng đòi hỏi hàm lượng trí tuệ cao, mang lại lợi kinh tế
ích lớn. Làn sóng đầu tư nước ngoài nếu được gia tăng sẽ là động lực tích cực
để tăng trưởng sản xuất công nghiệp, tăng cường nghiên cứu, chuyển giao
công nghệ, đẩy mạnh các hoạt động R & D, góp phần quan trọng vào nâng
cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp và những sản phẩm ngành
hàng.
Nước ta mở rộng thị trường khi đại bộ phận các tổ chức sản xuất kinh
doanh là những doanh nghiệp vừa và nhỏ, thiếu nguồn lực đầu tư trình độ
nhân lực thấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật yếu kém, nhiều lĩnh vực công nghệ đang
còn lạc hậu. Sức ép lớn đối với các doanh nghiệp trong nước khi vào WTO là
sự cạnh tranh gay gắt. Cạnh tranh thị trường nội địa càng trở nên gay gắt hơn
khi các rào cản thương mại bị cắt giảm, những doanh nghiệp nhỏ, khả năng
cạnh tranh yếu kém có nguy cơ phá sản hoặc giảm hiệu quả kinh doanh. Với
tác khoa học công nghệ, thu hút đầu tư đổi mới công nghệ, mở mang ngành
nghề nông thôn, hiện đại hoá công nghiệp chế biến....sẽ tác động lớn đến
chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp và kinh tế-xã hội nông thôn. Với hướng phát
triển này, theo ước tính của ngành Lao động TBXH, nếu xuất khẩu nông
nghiệp, thuỷ sản và lâm nghiệp tăng được 31% , 62% và 7% thì việc làm cho
lao động nông nghiệp có thể tăng thêm được 85 vạn.
I.3.3. Tác động tổng thể đối với ngành công nghiệp
Có thể nói, khả năng cạnh tranh tổng thể của ngành công nghiệp nước ta
còn ở thế yếu do năng suất lao động, hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp và
trình độ khoa học công nghệ, khả năng quản lý còn nhiều hạn chế.
Ngành công nghiệp có một số mặt hàng có thể cạnh tranh được với các
nước trong khu vục và thế giới song tỷ trọng nhỏ, chủ yếu dựa vào lợi thế tài
nguyên thiên nhiên và nguồn lao động rẻ. Với chính sách thúc đẩy tự do hoá
thương mại, việc bảo hộ sản xuất trong nước bằng thuế quan chỉ thực hiện
được trong những hoàn cảnh nhất định và ngày càng giảm, khả năng Nhà
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
nước bảo hộ cho ngành công nghiệp trước sức ép cạnh tranh ngày càng hạn
hẹp, ngành công nghiệp nước nhà đang phải chấp nhận một cuộc chơi không
cân sức, phải có những nỗ lực tối đa mới không bị biến thành thị trường tiêu
thụ của các nước còng nghiệp phát triển khi vào WTO.
I.3.4. Trong ngành địch vụ
Gia nhập WTO, dịch vụ sẽ là khu vực có độ mở cao. Đón nhận dòng đầu
tư trực tiếp nước ngoài, FDI sẽ đến cùng với công nghệ và kinh nghiệm quản
lý tiên tiến của các nhà đầu tư , xu hướng này cũng tạo nhiều thuận lợi để đa
dạng hoá và nâng cao chất lượng phát triển các ngành dịch vụ. Sự tăng trưởng
các ngành dịch vụ, đến lượt mình lại tạo điều kiện để tăng sức hấp dẫn và
nâng cao khả năng cạnh tranh trong thu hút nguồn vốn FDI. Các nguồn đầu tư
được phân phối lại theo hướng hiệu quả cho phép phát triển nhanh những
ngành hàng có lợi thế cạnh tranh, đi theo hướng này, nước ta có thể mở rộng
USD, trên 50% số dự án đã đi vào hoạt động với số vốn thực hiện trên 26 tỷ
USD. Riêng năm 2004, Việt Nam thu hút được 4,1 tỷ USD FDI trong đó 2,3
tỷ USD là dự án mới còn 1,8 tỷ USD là vốn bổ sung. Doanh nghiệp FDI đóng
góp gần 15% GDP, chiếm trên 30% tổng kim ngạch xuất khẩu, đóng góp
4,9% tổng thu ngân sách Nhà nước và tạo ra hàng vạn công ăn việc làm.
Xuất khẩu Việt Nam cũng tăng liên tục trong nhiều năm, đạt 26 tỷ USD
năm 2004, tăng 30% so với 2003. Việt Nam là một trong những nước xuất
khẩu hàng đầu thế giới về một số mặt hàng nông sản như gạo, cà phê, hồ
tiêu… Những mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 2 tỷ USD là dầu thô,
hàng dệt may, giày dép. Có hai mặt hàng mới của Việt Nam đạt kim ngạch
xuất khẩu trên 1 tỷ USD là đồ gỗ và hàng điện tử máy tính. Kim ngạch nhập
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
khẩu năm 2004 đạt khoảng 31,5 tỷ USD tăng 25% so với 2003. Nhập siêu
ước đạt 5,5 tỷ USD, bằng 21,2% kim ngạch xuất khẩu.
Riêng trong lĩnh vực kinh tế, kể từ khi Luật Doanh nghiệp 4 năm trước
đây, hơn 75 nghìn doanh nghiệp tư nhân đã ra đời, đóng góp khoảng 10 tỷ
USD, chiếm 27% tổng số vốn đầu tư của toàn xã hội, giải quyết việc làm cho
gần 6 triệu lao động.
Khu vực kinh tế nhà nước được sắp xếp lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả.
Số lượng doanh nghiệp nhà nước đã giảm từ hơn 12.000 xuống còn khoảng
trên 4.700, trong đó gần 1000 doanh nghiệp đã được cổ phần hoá. Mục tiêu
của Việt Nam năm 2005 sẽ cổ phần hoá hơn 2000 doanh nghiệp nữa. Hiện
Việt Nam đang xây dựng Luật cạnh tranh cùng với việc hạn chế và kiểm soát
độc quyền kinh doanh nhằm tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, phù hợp
với các chuẩn mực quốc tế.
Cải cách tài chính - ngân hàng là lĩnh vực được Chính phủ đặc biệt quan
tâm. Những thành tựu trong lĩnh vực này đã góp phần ổn định kinh tế vĩ mô,
hạn chế bội chi ngân sách, kiềm chế lạm phát, bảo đảm tính minh bạch của tài
chính nhà nước, xoá bỏ dần bao cấp qua tín dụng, áp dụng tỷ giá và lãi suất