Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác
dân vận ở Việt Nam hiện nay Mai Thị Bích Ngọc Trường Đại học KHXH&NV
Luận văn ThS. Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học; Mã số: 60 22 85
Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Thanh Tuấn
Năm bảo vệ: 2013
Abstract: Làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận và xác định
tầm quan trọng của việc vận dụng tư tưởng đó phù hợp với bối cảnh hiện
nay ở nước ta. Phân tích, đánh giá thành tựu, hạn chế và nguyên nhân trong
việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận ở nước ta hiện
nay. Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả công tác dân
vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

Keywords: Tư tưởng Hồ Chí Minh; Công tác dân vận; Chủ nghĩa xã hội
khoa học; Hồ, Chí Minh, 1890-1969 Content 94

MỤC LỤC

thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc
phòng, an ninh.
Việc tập hợp nhân dân với các hình thức đa dạng đã có bước
phát triển mới; nhờ đó đã động viên, lôi cuốn được đông đảo các tầng
lớp nhân dân tham gia các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu
nước. Ðạt được thành tựu trên là do nhân dân ta có truyền thống yêu
nước, đoàn kết trong quá trình dựng nước và giữ nước; từ ngày có
Ðảng, luôn gắn bó với Ðảng, với cách mạng. Ðường lối đổi mới đúng
đắn của Ðảng là ngọn cờ đoàn kết, tập hợp nhân dân trong thời kỳ
phát triển mới của đất nước. Tổ chức đảng và chính quyền các cấp có
bước chuyển biến về công tác dân vận. Mặt trận và các đoàn thể nhân
dân nỗ lực đổi mới công tác tập hợp và động viên các tầng lớp nhân
dân, và hoạt động ngày càng có hiệu quả hơn.
Tuy vậy, khối đại đoàn kết toàn dân tộc, mối quan hệ giữa
Ðảng, Nhà nước và nhân dân chưa thật bền chặt và đang đứng trước
những thách thức mới.

4
Lòng tin vào Ðảng, Nhà nước và chế độ của một bộ phận nhân
dân chưa vững chắc. Kỷ cương phép nước nhiều lúc, nhiều nơi không
nghiêm, đạo đức xã hội có mặt xuống cấp, trật tự an toàn xã hội còn
phức tạp. Các vụ khiếu kiện đông người vẫn còn nhiều, và có lúc, có
nơi rất gay gắt. “Việc tuyên truyền, vận động, tập hợp, thu hút nhân
dân tham gia vào các phong trào, cuộc vận động của Mặt trận Tổ
quốc các đoàn thể nhân dân còn hạn chế” [17, tr.171], nhất là ở khu
vực kinh tế tư nhân, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài,
ở một số vùng có đông đồng bào theo đạo, đồng bào dân tộc thiểu số.
Nguyên nhân, một mặt, trước tiên do đời sống của đa số người
dân còn nhiều khó khăn; và một số chủ trương, chính sách của Nhà
nước chưa thể hiện đầy đủ quan điểm đại đoàn kết toàn dân tộc; việc

thiện - nhưng một bộ phận trong số đồng bào dân tộc thiểu số ở đây
vẫn chưa tin tưởng vào đường lối, chính sách, luật pháp của Đảng và
Nhà nước? Vì sao vẫn không ít người dân, kể cả ở đồng bằng, đô thị
lại hoang mang, thậm chí tin và làm theo những “tin đồn” hoặc tin
trên những trang mạng hoạt động trái phép.
Trước tình hình trên, việc tìm hiểu, nghiên cứu tư tưởng Hồ
Chí Minh về công tác dân vận nhằm vận dụng sáng tạo vào công tác
dân vận ở nước ta trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, có nghĩa
lý luận và thực tiễn sâu sắc. Xuất phát từ vai trò của công tác dân vận
đối với sự nghiệp phát triển của đất nước và trên cơ sở tiếp thu thành

6
quả nghiên cứu của các tác giả đi trước, tôi chọn vấn đề: “Vận dụng
tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận ở Việt Nam hiện nay”
làm đề tài luận văn cao học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài của luận văn
Công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước đòi hỏi việc không
ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác dân vận, hướng tới
thực hiện mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn
minh”. Việc củng cố, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng,
Nhà nước với nhân dân được coi là nhiệm vụ trọng tâm trong công
tác dân vận của Đảng trong thời kỳ mới. Nhận thức được sự cần thiết
và tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả công tác dân vận trong
thời kỳ đổi mới và hội nhập ở Việt Nam hiện nay đã có nhiều công
trình nghiên cứu, sách, các bài viết đăng trên các báo, tạp chí tìm hiểu
về vấn đề này, đặc biệt từ khi có Nghị quyết số 23 - NQ/TW của Hội
nghị BCHTW 7, khóa IX, về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn
dân tộc vì "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn
minh" (12.3.2003).
Thứ nhất, các đề tài, đề án nghiên cứu

công tác dân vận của Đảng trong những chặng đường tiếp theo. Tuy
nhiên, trong bối cảnh đất nước đang hòa mình vào công cuộc hội
nhập hiện nay cần có sự đầu tư nghiên cứu sâu hơn về việc vận dụng
tư tưởng của Người về công tác dân vận.

8
- Nguyễn Tiến Thịnh (2005), Công tác dân vận của các cơ
quan nhà nước trong thời kỳ mới, Nxb. Tư pháp, Hà Nội: Tác giả đã
tổng kết một số quan điểm về công tác dân vận và giá trị của nó đối
với công tác dân vận của Đảng trong thời kỳ mới. Đồng thời, tổng kết
một số điển hình công tác dân vận trong cơ quan nhà nước thời kỳ
mới. Tác giả cũng chưa đi sâu tìm hiểu việc vận dụng tư tưởng của
Bác về công tác dân vận trong bối cảnh hiện nay.
- Ban dân vận Trung ương Đảng (2011), Một số văn kiện của
Đảng về công tác dân vận thời kỳ đổi mới (1986-2011”), Nxb. Lao
động, Hà Nội: Công trình đã tổng kết một số văn kiện của Đảng từ
năm 1986 đến năm 2011 về các vấn đề: thực hiện quy chế dân chủ;
công tác dân tộc, tôn giáo; công tác vận động doanh nhân, trí thức;
công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài; mặt trận tổ quốc;
công nhân lao động và công đoàn Việt Nam; nông nghiệp, nông dân,
nông thôn; thanh niên và đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh; hội
cựu chiến binh,…
Thứ ba, các báo và tạp chí
- Lê Xuân Nam (2003), Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về
công tác dân vận để thực hiện thắng lợi nghị quyết Hội nghị Trung
ương lần thứ bảy (khóa IX), Tạp chí Lịch sử Đảng, số 6/2003.
- Vũ Ngọc Lân (2005), Quan điểm và nguyên tắc chỉ đạo tiến
hành công tác dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Dân
vận, số 10/2005
- Nguyễn Thanh Tuyền (2005), Phương pháp dân vận của Chủ

lịch sử, xã hội học,… mà phải nhìn nhận dưới nhiều góc độ, theo
hướng tiếp cận liên ngành, và đòi hỏi luôn phải có cách tiếp cận
mới để có thể bám sát hơn nữa thực tế hiện nay ở nước ta. Bởi lẽ,
quá trình tuyên truyền, vận động, tập hợp, đoàn kết nhân dân đang
và sẽ chịu sự tác động sâu sắc bởi ý thức, lợi ích, nhu cầu và lối
sống của các giai tầng xã hội trong điều kiện phân hóa - phân tầng
xã hội ngày càng sâu sắc do tác động của nền kinh tế thị trường
định hướng XHCN và hội nhập quốc tế hiện nay. Vì thế, việc
nghiên cứu vấn đề vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân
vận trong bối cảnh Việt Nam hiện nay có ý nghĩa thời sự, và vẫn là
một đòi hỏi phải được tiếp tục quan tâm nghiên cứu sâu hơn nữa.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Trên cơ sở làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận,
luận văn xác định tầm quan trọng và tập trung đánh giá thực trạng
vận dụng tư tưởng đó phù hợp với bối cảnh hiện nay ở nước ta; từ đó
đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả công tác
này trong thời gian tới.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Thứ nhất, làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận và
xác định tầm quan trọng của việc vận dụng tư tưởng đó phù hợp với
bối cảnh hiện nay ở nước ta.
Thứ hai, phân tích, đánh giá thành tựu, hạn chế và nguyên
nhân trong việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận
ở nước ta hiện nay.

11
Thứ ba, đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu
quả công tác dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

tác dân vận ở nước ta trong thời gian tới.
7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Luận văn góp phần vào việc hình thành được nhận thức
đúng đắn về vai trò của công tác dân vận. Từ đó giúp các cấp ủy
đảng và tổ chức đoàn thể đưa ra những chủ trương, giải pháp nâng
cao hiệu quả công tác dân vận hiện nay.
- Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong
công tác giảng dạy ở trường chính trị thành phố; và có thể dùng
làm tài liệu tham khảo nghiên cứu tại các cấp uỷ đảng, tổ chức
đoàn thể ở nước ta hiện nay.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn gồm 2 chương với 4 tiết. 13
NỘI DUNG
Chương 1
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC DÂN VẬN
VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG
ĐÓ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

1.1 Hệ thống các quan điểm của Hồ Chí Minh về công tác
dân vận
1.1.1 Hồ Chí Minh bàn về công tác dân vận
1.1.1.1. Quan niệm của Hồ Chí Minh về công tác dân vận
Công tác dân vận được xem là công việc (hay còn gọi là nhiệm
vụ chính trị) của các tổ chức đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính
trị - xã hội cần phải làm tròn trước Đảng và nhân dân nhằm tuyên
truyền, giải thích, động viên làm cho đông đảo nhân dân ủng hộ hoặc

mà ra, về sâu trong quần chúng; phải thực hiện dân vận khéo, bám sát
cơ sở.
1.1.1.5. Lực lượng phụ trách dân vận
Theo Hồ Chí Minh: Tất cả cán bộ chính quyền, tất cả các đoàn
thể và tất cả các hội viên của các tổ chức nhân dân (Liên Việt, Việt
Minh ) đều phải phụ trách dân vận. Điều đó có nghĩa là: Tất cả cán
bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên trong hệ thống chính trị đều phải
làm công tác dân vận. Trong đó, điểm đặc biệt có ý nghĩa quan trọng

15
trong lực lượng làm công tác dân vận Hồ Chí Minh nêu đầu tiên là tất
cả cán bộ chính quyền
Những yêu cầu về phẩm chất của người làm công tác
dân vận
- Gần gũi với nhân dân, chan hòa với nhân dân để hiểu dân từ
đó liên hệ mật thiết với nhân dân.
- Phải có uy tín với dân
- Nắm đường lối, chủ trương, quan điểm của , được trang bị
khoa học, nghệ thuật của công tác vận động quần chúng.
Những yêu cầu về phương pháp, tác phong, nghiệp vụ của
người cán bộ dân vận
-Phải ra sức hướng dẫn và giúp đỡ nhân dân hơn nữa trong sản
xuất và tiết kiệm để cải thiện đời sống của bộ đội và nhân dân, để làm
cho dân giàu nước mạnh.
- “Phải óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay
làm”
1.1.2. Quan niệm về vận dụng tư tưởng công tác dân vận của
Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay.
- Ở Việt Nam, rất hiếm khi sử dụng thuật ngữ “vận dụng, phát
triển sáng tạo”, mà chủ yếu sử dụng thuật ngữ “vận dụng sáng tạo,

tác dân vận ở nước ta hiện nay
2.1.1. Thành tựu và nguyên nhân
2.1.1.1. Thành tựu
Thứ nhất, đổi mới cách thức thực hiện công tác dân vận
Thứ hai, cả hệ thống chính trị tập trung chăm lo đến những lợi
ích thiết thực của nhân dân, giải quyết tốt vấn đề dân sinh, nâng cao
dân trí.
Thứ ba, tạo điều kiện để nhân dân thực hiện quyền làm chủ
trên các lĩnh vực, tham gia xây dựng Đảng và các cơ quan Nhà nước
trong sạch vững mạnh.
Thứ tư, Công tác đoàn kết, tập hợp nhân dân nhất là xây dựng
lực lượng nòng cốt trong các đoàn thể chính trị - xã hội không ngừng
nâng cao về số lượng, chất lượng và hiệu quả hoạt động.
Thứ năm, Công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức
chính trị, tư tưởng cho nhân dân đạt hiệu quả cao làm thất bại âm
mưu của các thế lực thù địch.
2.1.1.2. Nguyên nhân.
- Chính quyền các cấp đã chú trọng hơn công tác tuyên truyền,
vận động nhân dân trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ kinh tế -

18
xã hội; triển khai thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của
Đảng,
- Ban dân vận phối hợp với mặt trận tổ quốc và các đoàn thể
chính trị-xã hội tham mưu chỉ đạo đổi mới phương thức, nâng cao
chất lượng, hiệu quả hoạt động, củng cố khối đại đoàn kết toàn
dân tộc.
Công tác dân vận đã đặc biệt quan tâm đầu tư cho việc nâng
cao chất lượng dân vận và chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác
dân vận

mạnh phát triển kinh tế xã hội.

KẾT LUẬN
Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định công tác vận
động quần chúng là một nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa quyết định
sự thành bại của cách mạng. Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân
vận - công tác vận động quần chúng - là một hệ thống những quan
điểm, phương thức dân vận được thấm nhuần trong cả cuộc đời và
trong các tác phẩm của Người. Công tác dân vận được xuất phát từ
chủ trương xây dựng một nền dân chủ qua đó khẳng định vai trò to
lớn của nhân dân đối với sự nghiệp phát triển đất nước nhằm huy
động lực lượng và sức mạnh về mọi mặt của nhân dân trong công
cuộc xây dựng, bảo vệ đất nước cũng như trong quá trình đổi mới và
hội nhập đất nước hiện nay.

20
Trong xu thế hội nhập quốc tế, trong điều kiện kinh tế thị
trường, nhiều vấn đề xã hội nảy sinh, các thế lực thù địch tìm mọi
cách để chống phá thành quả của công cuộc đổi mới do Đảng Cộng
sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo. Công tác dân vận trong tình
hình mới chính là tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối
với công tác dân vận để củng cố vững chắc lòng tin của nhân dân đối
với Đảng, tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, phát huy sức mạnh
to lớn của nhân dân, tạo ra phong trào quần chúng rộng lớn, trong
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mục đích công tác dân vận là làm cho
dân hiểu, dân tin, dân đồng tình với Đảng và thực hiện sự lãnh đạo
của Đảng. Để hiện thực hóa mục tiêu trên rất cần những giải pháp
đồng bộ và phù hợp với tình hình đất nước trên cơ sở kế thừa, phát
huy những thành tựu đã đạt được. Cùng với việc tăng cường sự lãnh
đạo của Đảng, nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên và

Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
2. Ban dân vận Trung ương (2002), Truyền thống 72 năm công
tác dân vận của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb. Nông nghiệp, Hà Nội.
3. Ban dân vận Trung Ương, Trung tâm nghiên cứu khoa học
dân vận (2003), Tập bài giảng công tác dân vận, Nxb. Chính trị
Quốc gia, Hà Nội.
4. Ban tư tưởng – Văn hóa Trung ương (2003), Sổ tay báo cáo
viên 2003 – 2004, Hà Nội.

22
5. Ban dân vận Trung ương, Trung tâm nghiên cứu khoa học
dân vận (2005), Nghiệp vụ công tác của cán bộ dân vận, Nxb. Chính
trị Quốc gia, Hà Nội.
6. Ban dân vận Trung ương, Trung tâm nghiên cứu khoa học
dân vận (2006), 75 năm công tác dân vận của Đảng - một số vấn đề
lý luận và thực tiễn, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
7. Ban dân vận Trung ương, Trung tâm Nghiên cứu khoa học
dân vận (2007), Cẩm nang công tác dân vận dân vận, Nxb. Chính trị
Quốc gia, HN.
8. Ban dân vận Trung ương, Tỉnh ủy Quảng Bình (2009-2010),
“Kỷ yếu Hội nghị tổng kết phong trào thi đua, biểu dương điển hình
“dân vận khéo”.
9. Ban dân vận Trung ương (2011), Một số văn kiện của Đảng
về công tác dân vận trong thời kỳ đổi mới (1986-2011), Nxb. Lao
động, Hà Nội.
10. Nguyễn Văn Biều, “Công tác quần chúng của tổ chức cơ sở
Đảng ở nông thôn trong thời kỳ hiện nay”, Tạp chí Lịch sử Đảng, số
6/2005, tr.30-32.
11. Bộ Chính trị, Quyết định số 290-QĐ/TW về quy chế công
tác dân vận, đăng trên: http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-

dùng cho giảng viên: cẩm nang đào tạo chủ tịch xã phường thị trấn),
Nxb, Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
21. Nguyễn Thị Kim Hoa (2005), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về
dân chủ và vận động nhân dân trong tác phẩm dân vận”, tạp chí Lý
luận Chính trị, số 5/2005, tr.7-

24
22. Hiền Hòa, Chương trình 134-135 tháo gỡ khó khăn về đất,
nước sinh hoạt và nhà ở cho người nghèo, đăng trên;
http://chuongtrinh135.vn/Default.aspx?tabid=152&News=382
&CatID=17
23. Hà Thị Khiết (2012), “Củng cố, tăng cường mối quan hệ
mật thiết giữa Đảng, nhà nước với nhân dân”, tạp chí Cộng sản, số
831(1/2012), tr.27-32.
24. Vũ Ngọc Lân (2008), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác
dân vận”, tạp chí Lý luận Chính trị, số 1/2008, tr.13-17.
25. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, t.1, Nxb. Chính trị Quốc
gia, Hà Nội.
26. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, t.2, Nxb. Chính trị Quốc
gia, Hà Nội.
27. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, t.3, Nxb. Chính trị Quốc
gia, Hà Nội.
28. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, t.4, Nxb. Chính trị Quốc
gia, Hà Nội.
29. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, t.5, Nxb. Chính trị Quốc
gia, Hà Nội.
30. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, t.6, Nxb. Chính trị Quốc
gia, Hà Nội.
31. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, t.7, Nxb. Chính trị Quốc
gia, Hà Nội.

43. Nguyễn Tiến Thịnh (2005), Công tác dân vận của các cơ
quan nhà nước trong thời kỳ mới, Nxb. Tư Pháp, Hà Nội.