A. L
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
ỜI MỞ ĐẦU
Cho đến cuối những năm 80 của thế kỷ 20, về cơ bản trong nền kinh tế
nước ta sản xuất nhỏ vẫn còn là phổ biến, trạng thái kinh tế tự nhiên hiện vật, tự
cung, tự cấp còn chiến ưu thế. Xã hội Việt Nam về cơ bản vẫn dựa trên nền tảng
của văn minh nông nghiệp lúa nước, nông dân chiếm đại đa số. Vì vậy Việt Nam
vẫn là nước nghèo nàn, lạc hậu và kém phát triển, Do đó phát triển trở thành
nhiệm vụ, mục tiêu số 1 đối với toàn Đảng, toàn dân ta trong những bước đường
đi tới. Muốn vậy phải chuyển nền kinh tế quốc dân sang trạng thái của sự phát
triển, là phát triển nền kinh tế thị trường cùng với nó là thực hiện công cuộc
công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Để làm được điều đó chúng ta cần phải phát triển nền kinh tế hàng hoá
nhiều thành phần theo định hướng XHCN là giải pháp cơ bản để chuyển từ sản
xuất nhỏ lên sản xuất lớn ở nước ta hiện nay. Chuyển nền kinh tế từ hoạt động
theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung, hành chính, quan liêu bao cấp sang phát
triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, có
sự quản lý của nhà nước, theo định hướng XHCN là nội dung, bản chất và đặc
điểm khái quát nhất đối với nền kinh tế của nước ta trong hiện tại và trong tương
lai để đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu theo hướng công nghiệp hoá hiện
đại hoá để huy động sức mạnh của toàn dân vào việc khắc phục nguy cơ tụt hậu
ngày càng xa, cần phải phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo
định hướng XHCN. Đó là chủ trương có tính chiến lược trong công cuộc xây
dựng và phát triển kinh tế xã hội của nước ta hiện nay mà Đảng và nhà nước ta
đã xác định.
1
B. NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN KINH TẾ HÀNG HOÁ
NHIỀU THÀNH PHẦN TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ ĐI LÊN CNXH
NÓI CHUNG.
1. Lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin về sự phát sinh và phát triển của sản

+ Khái niệm sản xuất tự cung tự cấp: đó là một kiểu tổ chức sản xuất mà
trong đó sản phẩm của lao động làm ra để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng của nội
bộ của từng hộ gia đình, từng công xã hay từng cá nhân riêng lẻ. Sản xuất tự
cung tự cấp hay còn được gọi là sản xuất tự túc tự cấp hoặc nền kinh tế tự nhiên.
Đây là kiểu tổ chức khép kín tức là không có sự giao lưu với bên ngoài vì vậy nó
thường gắn liền với sự bảo thủ, trì trệ, bị giới hạn bởi nhu cầu hạn hẹp, kỹ thuật
thô sơ lạc hậu. Nền kinh tế tự nhiên tồn tại trong các giai đoạn phát triển thấp
của xã hội: thời nguyên thuỷ, nô lệ, phong kiến.
Nhưng ở nước ta hiện nay thì kinh tế tự nhiên vẫn còn tồn tại ở các vùng
sâu, vùng xa, vùng núi phía bắc, tây nguyên,vùng đồng bào các dân tộc thiểu số.
+ Sự xuất hiện của sản xuất hàng hoá.
Trong quá trình sản xuất công cụ dần dần được cải tiến, lực lượng sản xuất
phát triển làm cho sản phẩm sản xuất ra được nhiều nhiều hơn điều đó dẫn tới
việc trao đổi hàng hoá và dẫn tới sự ra đời của nền sản xuất hàng hoá. Sản xuất
hàng hoá là nền sản xuất trong đó người ta sản xuất ra những sản phẩm để mang
ra trao đổi trên thị trường. Sản xuất hàng hoá được ra đời khi có đầy đủ 2 điều
kiện sau:
Phải có sự phân công lao động sản xuất: đó là việc mỗi người sản xuất hoặc
mỗi ngành sản xuất chỉ chuyên môn sản xuất ra một loại sản phẩm nào đó cho
nhu cầu của xã hội. Cho đến nay trong lịch sử đã diễn ra ba cuộc phân công lớn
đó là: làm cho việc chăn nuôi ra khỏi trồng trọt, làm cho thủ công nghiệp tách ra
khỏi nông nghiệp hình thành các ngành sản xuất độc lập như: rèn, gồm…, Dẫn
tới làm xuất hiện ngành thương nghiệp. Sự phân công lao động dẫn tới kết quả
là tạo nên sự phụ thuộc lẫn nhau giữa những người sản xuất bởi vì mỗi người
sản xuất chỉ làm ra một loại sản phẩm nhất định nhưng trong đời sống của người
đó phải cần đến nhiều loại sản phẩm vì vậy họ có nhu cầu cần trao đổi sản phẩm
của mình với sản phẩm của những người khác.
3
Chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất.
Tức là tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu của từng cá nhân và vì vậy

4
hiện kinh tế hàng hoá đó là mô hình kinh tế mà giai đoạn phát triển cao là kinh
tế thị trường.
- Nền kinh tế đa và đang tồn tại nhiều hình thức sở hữu khác nhau về tư
liệu sản xuất và sản phẩm lao động. Công nghệ mới, trình độ quản lý nhằm tạo
cơ sở để phát triển hàng hoá. Trong thời kỳ quá độ từ TBCN lên XHCN, xét về
mặt sở hữu đó là quá trình chuyển từ sở hữu tư nhân về TLSX lên sở hữu xã hội
về tư liệu sản xuất. Cho nên trong nền kinh tế sẽ tồn tại nhiều hình thức sở hữu
khác nhau. Do vậy ứng với nó là nền kinh tế nhiều thành phần do đặc điểm của
thời kỳ quá độ: đặc điểm nổi bật nhất của nền kinh tế là sự tồn tại của nền kinh
tế nhiều thành phần và ứng với nó là một xã hội có nhiều giai cấp.
+ Thành phần kinh tế: đó là những tổng thể kinh tế bao gồm những cơ sở
về nền kinh tế với những quan hệ kinh tế có những đặc trưng nhất định và những
quan hệ kinh tế này là do chế độ sở hữu TLSX quyết định. Khi cách mạng vô
sản thành công thì chúng ta phải cải tạo nền kinh tế dựa trên chế độ tư hữu. Bao
gồm hai loại chính sau:
Tư bản lớn:
Nguyên tắc cải tạo: phải quốc hữu hoá các tư liệu sản xuất và phải tiến
hành qua nhiều giai đoạn trong 1 thời gian dài, tiến hành bằng nhiều biện pháp
thích hợp. Vì vậy trong thời kỳ quá độ vẫn tồn tại thành phần kinh tế tư bản tư
nhân và người ta hướng thành phần này theo con đường CNTB nhà nước.
Tư hữu nhỏ: là tư hữu của những người sản xuất cá thể, những người sản
xuất hàng hoá nhỏ. Với loại này về nguyên tắc thì không tịch thu các TLSX của
họ mà cải tạo họ một cách dần dần thông qua công cuộc hợp tác hoá. Vì vậy
trong thời kỳ quá độ tồn tại nền kinh tế hợp tác xã.
Hiện nay ở nước ta còn tồn tại nhiều trình độ phát triển của lực lượng sản
xuất: hiện đại có, thô sơ có, nửa cơ khí có. Vì vậy việc thiết lập quan hệ sở hữu
đối với TLSX cũng phải đa dạng do đó ở nước ta còn nhiều thành phần kinh tế.
Trong quá trình xây dựng nên kinh tế mới thì có thể xuất hiện thêm một số thành
phần kinh tế khác: kinh tế nhà nước, kinh tế tư bản nhà nước.

hai thời đại kinh tế khác hẳn nhau về chất. Đó là thời đại kinh tế tự nhiên, tự
cung, tự cấp; và thời đại kinh tế hàng hoá.
Kinh tế tự nhiên là kiểu tổ chức kinh tế xã hội đầu tiên của nhân loại. Đó là
phương thức sinh hoạt kinh tế ở trình độ thấp ban đầu là sử dụng những tặng vật
của tự nhiên và sau đó được thực hiện thông qua những tác động trực tiếp vào tự
6