1. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng:
+ Đònh nghóa: Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là hiện tượng tia sáng
truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác bò
gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường.
+ Tính chất:
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới và nằm bên kia pháp tuyến so với
tia tới.
- Trường hợp tia sáng truyền từ không khí sang các môi trường trong suốt
rắn lỏng (như thủy tinh, nước, . . .) : góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
- Trường hợp tia sáng truyền từ các môi trường trong suốt rắn, lỏng (như
thủy tinh, nước, . . .) vào không khí: góc khúc xạ lớn hơn góc tới.
- Khi góc tới bằng 0 thì góc khúc xạ bằng 0.
- Khi góc tới tăng thì góc khúc xạ cũng tăng và ngược lại.
2. Thấu kính hội tụ:
+ Đặc điểm:
- Thấu kính hội tụ là thấu kính có phần rìa mỏng hơn phần giữa.
- Chùm tia tới song song với trục chính cho chùm tia ló hội tụ tại tiêu
điểm F.
+ Đường đi của tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ:
- Chùm tia sáng qua thấu kính cho chùn tia ló hội tụ.
- Tia tới song song với trục chính, tia ló
qua tiêu điểm F’ (1).
- Tia tới qua quang tâm O, tia ló tiếp
tục truyền thẳng (2).
- Tia tới qua tiêu điểm F, tia ló song
song với trục chính (3).
+ Cách vẽ ảnh của vật AB vuông góc với trục chính tại A:
- Dùng hai trong ba tia đặc biệt để
vẽ ảnh B’ của B.
- Từ B’ hạ vuông góc xuống trục
chính cắt tại A’.
- Tia tới song song với trục chính, tia ló
kéo dài qua F’ (1).
- Tia tới qua quang tâm O, tia ló tiếp tục
truyền thẳng (2).
- Tia tới kéo dài qua tiêu điểm F, tia ló
song song với trục chính (3).
+ Cách vẽ ảnh của vật AB vuông góc với trục chính tại A:
- Dùng hai trong ba tia đặc biệt để vẽ ảnh B’ của B.
- Từ B’ hạ vuông góc xuống trục chính cắt tại A’.
A’B’ là ảnh của AB.
+ Tính chất ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì:
- Các vật sáng đặt tại mọi vò trí trước thấu kính phân kì luôn cho
ảnh ảo, cùng chiều, nhỏ hơn vật và luôn luôn nằm trong khoảng tiêu cự.
4. Máy ảnh:
+ Đònh nghóa: Máy ảnh là một dụng cụ quang học dùng để thu ảnh
của các vật cần chụp lên phim.
+ Cấu tạo:
Hai bộ phận chính: vật kính và buồng tối.
- Vật kính: là một thấu kính hội tụ.
O
F
F’
B
(1)
(2)
A
B’
A’
O
F
Khoảng cách từ quang tâm của mắt đến điểm cực viễn gọi là
khoảng cực viễn.
Người mắt tốt có điểm cực viễn ở rất xa (vô cực)
+ Điểm cực cận C
C
:
Điểm gần mắt nhất nằm trên trục chính của mắt mà khi có vật ở đó
mắt có thể thấy rõ được khi đã điều tiết mạnh nhất (tối đa) gọi là điểm
cực cận (kí hiệu C
C
). khoảng cách từ quang tâm của mắt đến điểm cực
cận gọi là khoảng cực cận.
Người mắt tốt có điểm cực cận cách mắt khoảng 25 cm.
6. Mắt cận:
+ Đặc điểm:
- Mắt cận là mắt nhìn rõ các vật ở gần, nhưng không nhìn rõ các vật ở xa.
- Điểm cực viễn của mắt cận nằm gần mắt hơn so với mắt bình thường,
thể thủy tinh của mắt cận phồng to hơn của mắt bình thường.
+ Cách khắc phục tật cận thò:
- Đeo một thấu kính phân kì để nhìn rõ các vật ở xa được như mắt bình
thường.
- Kính cận thích hợp là thấu kính phân kì có tiêu điểm F trùng với điểm
cực viễn C
V
của mắt: f = OC
V
.
7. Mắt lão:
+ Đặc điểm:
- Mắt lão là mắt của người già do khả năng điều tiết của mắt kém vì tuổi
- Các đèn ống dùng trong quảng cáo phát ra ánh sáng nhiều màu sắc như
đỏ, vàng, tím, . . .
+ Tạo ra ánh sáng màu bằng tấm lọc màu:
- Chiếu một sáng trắng qua một tấm lọc màu nào thì ta thu được ánh
sáng cùng màu tấm lọc đó.
- Chiếu một chùm sáng màu qua một tấm lọc cùng màu thì ta thu được
ánh sáng vẫn có màu đó.
- Chiếu một sáng màu qua một tấm lọc màu khác thì ta thu được ánh sáng
không có màu đó.
- Tấm lọc màu nào thì sẽ ít hấp thụ ánh sáng màu đó, nhưng hấp thụ
nhiều ánh sáng màu khác.
+ Phân tích một chùm sáng trắng bằng lăng kính:
Chiếu một sáng trắng qua một lăng kính ta quan sát được chùm tia
ló qua lăng kính là một dải màu sắc biến thiên liên tục từ đỏ đến tím
(màu cầu vòng).
+ Phân tích một chùm sáng trắng bằng sự phản xạ trên mặt ghi của
đóa CD:
Chiếu một chùm sáng trắng tới mặt ghi của một đóa CD ta quan sát
được chùm tia phản xạ trên mặt ghi là một dải màu sắc biến thiên liên
tục từ đỏ đến tím (màu cầu vồng).
+ Cấu tạo của chùm sáng trắng: chùm sáng trắng là chùm ánh sáng
có nhiều thành phần, chứa nhiều chùm sáng có nhiều màu sắc khác nhau,
trong đó có bảy màu chính: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím.
+ Sự trộn các ánh sáng màu:
Có thể trộn hai hay nhiều ánh sáng màu với nhau để được ánh sáng
có màu khác hẳn.
Ba màu đỏ, lục, lam là ba màu cơ bản.
Nếu trộn hai trong số ba màu cơ bản với cùng một cường độ thì ta
thu được các màu vàng, tím, xanh da trời.
Nếu trộn ba màu cơ bản với cùng một cường độ ta thu được màu
chiếu sáng có thể biến năng lượng của ánh sáng thành điện năng. Đó là
tác dụng quang điện của ánh sáng.