© Plan
Chương 1
Hiểu trẻ và hiểu
mình
Phương pháp kỷ luật tích
cực

© Plan
Mục tiêu
Giúp học viên hiểu:

Một số đặc điểm phát triển cơ bản của trẻ từ 0 –18 tuổi,
đặc biệt là những đặc điểm liên quan đến cách thức giáo
dục trẻ của người lớn.

Một số nhu cầu tâm lý – xã hội cơ bản của trẻ và thái độ,
hành vi của người lớn giúp đáp ứng các nhu cầu đó.

Nguyên nhân trẻ “hư” hay có hành vi tiêu cực và cách ứng
xử của người lớn trong các trường hợp đó.

© Plan
Làm bố mẹ, thầy cô tốt có nghĩa
là gì?

Cha mẹ, thày cô có trách nhiệm gì?

Bạn muốn dạy trẻ điều gì?

Bạn muốn là người bố/mẹ/thày cô như thế nào?



Cảm xúc, tình cảm (tạo lập các mối quan hệ gắn bó, tự tin,
kiểm soát cảm xúc…)

Xã hội (xây dựng, duy trì các mối quan hệ, giao tiếp, kỹ năng
xã hội…)© Plan
Có phải cảm xúc đóng vai trò nền tảng? Tại sao?

© Plan
Sự phát triển của trẻ

Sự phát triển của trẻ bắt đầu từ thời kỳ bào thai

Mỗi trẻ phát triển như một cá nhân, có khi theo nhịp độ và
phong cách riêng của mình.

Chỉ coi trẻ có vấn đề về một hành vi khi hành vi bất
thường đó kéo dài 6 tháng, diễn ra ở nhiều nơi một cách
nhất quán và theo một cách thức nhất định.

© Plan
0-1 tuổi

Trẻ tin tưởng cha mẹ, người
chăm sóc trẻ

Hình thành sự gắn bó an toàn rất


Trong những năm đầu đời, trẻ
thường lấy mình làm trung
tâm, chỉ để ý đến mong muốn
của mình thôi. Trẻ thường tỏ ra
ích kỷ và nói “không” để thể
hiện “quyền lực”.

Trẻ thích khám phá thế giới
xung quanh.

Trẻ tăng dần khả năng chấp
nhận ấm ức, trì hoãn điều làm
trẻ thích thú, hài lòng.

© Plan
3-6 tuổi (tiếp)

Việc chơi của trẻ rất quan trọng, có bạn “ảo”, bạn tưởng
tượng là bình thường và hữu ích với trẻ.

Khả năng tự điều chỉnh tăng dần.

Đôi khi trẻ cố tình gây sự.

Bắt đầu phát triển ngôn ngữ và có nhận thức về giới tính của
mình.

Thời điểm này trẻ rất nhạy cảm nếu bị trừng phạt khi mắc lỗi.
Việc đánh mắng dễ gây tổn thương cho trẻ. Việc từ chối


Hoóc môn thay đổi, tâm trạng hay thay đổi. Dễ nhiệt tình nhưng
cũng dễ chán. Dễ nổi giận.

Có thể “nổi loạn”, chống đối. Thể hiện cá tính, thể hiện bản
thân. Dễ xảy ra va chạm với người lớn. Nhu cầu tự lập thể hiện
rõ hơn.

Người lớn nên thông cảm với một số hành vi có thể là tiêu cực ở
trẻ.

Trẻ muốn được tin tưởng để đưa ra những quyết định đúng đắn.
Người lớn nên tỏ ra thân thiện, tôn trọng và hỗ trợ trẻ xác định
hướng đi tốt.

© Plan
Trẻ có phát triển bình thường không?
Dựa trên 3 điểm quan trọng:

Các đặc điểm phát triển bình thường vừa kể trên

Các yếu tố bên ngoài: gia đình, phong cách giáo dục ở nhà và ở
trường, môi trường sống

Các yếu tố bên trong: khí chất, tính dễ bị tổn thương về mặt sinh
học.
Lưu ý rằng mỗi trẻ phát triển như một cá nhân, với nhịp độ và
phong cách riêng của mình!
Khác biệt là điều bình thường & tự nhiên


huống.

© Plan
Thái độ, hành vi của người lớn để
trẻ thấy được Yêu Thương

Tạo ra môi trường thân thiện ở nhà, ở trường mà trẻ có thể
biểu lộ, thể hiện chính bản thân trẻ,

Cử chỉ nhẹ nhàng, ân cần, dịu dàng, thân mật, gần gũi.
Lắng nghe lời tâm sự của trẻ. Tôn trọng ý kiến của trẻ.
Động viên, giúp đỡ, khích lệ, khoan dung, độ lượng, vị tha,
ấm áp, quan tâm…

Công bằng với tất cả con cái, học sinh, không phân biệt đối
xử.

© Plan

Lắng nghe trẻ

Tạo điều kiện cho trẻ
diễn đạt ý nghĩ và bộc lộ
cảm xúc.

Cởi mở, linh hoạt.

Trả lời các câu hỏi của trẻ
một cách rõ ràng.



Hưởng ứng các ý tưởng hợp lý
của trẻ.

Nếu trẻ có mắc lỗi, hãy chú ý
đến hành vi của trẻ. Không
được đồng nhất lỗi lầm của
trẻ với nhân cách, con người
của trẻ
Thái độ, hành vi của người lớn để trẻ
thấy Có Giá Trị

© Plan
Mục đích hành vi tiêu cực của trẻ

Hưng, 11 tuổi, trong giờ học
luôn ngọ nguậy, quay bên này,
quay bên kia, có khi còn giật
áo, cấu đầu bạn bên cạnh,
thỉnh thoảng lại đứng lên trong
khi đáng lẽ em phải ngồi tại chỗ
và tập trung vào làm bài cụ
giao.

Theo bạn hành vi của Hưng
nhằm mục đích gì?

© Plan
Hành vi của Hưng có thể để:


Giảm thiểu hoặc không để ý đến hành vi của trẻ nếu có
thể. Chủ động chú ý đến trẻ lúc phù hợp và lúc dễ chịu hừn

Nhìn nghiêm nghị nhưng không nói

Hướng trẻ vào hành vi có ích hơn

Nhắc nhở (tên, công việc phải làm), cho trẻ lựa chọn có giới
hạn

Dùng hệ quả lôgíc

Lập nội qui hay lịch trình để bạn dành thời gian cho trẻ.