Môn kế toán tài chính nâng cao GVHD: ThS Trần Thượng Bích La
LỜI NÓI ĐẦU
Kế toán và thuế là hai công cụ quản lý và điều hành nền kinh tế có vai trò hết sức
quan trọng đối với nhà nước. Hoàn thiện hệ thống thuế và kế toán để phát huy tốt các chức
năng vốn có của nó là vấn đề luôn được quan tâm bởi các cơ quan quản lí nhà nước.
Trong phạm vi doanh nghiệp, kế toán và thuế cũng có vai trò to lớn trong công tác quản lí,
điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh. Am hiểu luật thuế, chấp hành tốt các quy định về
thuế là một trong những tiêu chuẩn quan trọng đánh giá chất lượng và hiệu quả quản lí.
Trong tất cả các hệ thống thuế hiện đang được áp dụng tại nước ta, thuế thu nhập doanh
nghiệp(TTNDN) hiện hành là một loại thuế đóng vai trò quan trọng trong nguồn thu của
ngân sách nhà nước và nó cũng là một công cụ quản lí hữu hiệu của nhà nước về phát triển
kinh tế đất nước. Được ban hành vào ngày 01/01/2004 để thay thế cho luật thuế TNDN ban
hành năm 1997. Đến nay qua nhiều lần chỉnh sửa và bổ sung luật thuế TNDN hiện hành đã
có những sự hoàn thiện hơn về mức thuế và những quy định trong việc tính thuế.
Để giúp các bạn hiểu rõ hơn về thuế TNDN hiện hành về cả mặt lý thuyết và cách
hạch toán trong thực tiễn. Nhóm chúng tôi quyết định chọn đề tài “ Thuế thu nhập doanh
nghiệp hiện hành và nhũng vấn đề cơ bản” . Đây là bài nghiên cứu mang tính chất giới
thiệu những vấn đề cơ bản nhất về thuế TNDN hiện hành ở Việt Nam hiện nay.
Nhóm 2 – K13KDN6 1
Môn kế toán tài chính nâng cao GVHD: ThS Trần Thượng Bích La
I. THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP:
1.1 Khái niệm:
Thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của doanh
nghiệp theo thuế suất được quy định và doanh nghiệp phải có trách nhiệm khai báo, nộp
thuế đầy đủ, kịp thời cho nhà nước.
1.2 Đặc điểm:
- Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là thuế trực thu, đối tượng nộp thuế TNDN là
các doanh nghiệp, các nhà đầu tư thuộc các thành phần kinh tế khác nhau đồng thời
cũng là người chịu thuế.
- Thuế TNDN phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp

kinh doanh làm tỉ lệ thu nhập chịu thuế trên doanh thu thay đổi so với năm trước, cơ sở sản
xuất kinh doanh được điều chỉnh tỉ lệ thu nhập chịu thuế tạm nộp và nộp thuế theo tỉ lệ đã
điều chỉnh, nhưng phải có văn bản giải trình nêu rõ nguyên nhân, lý do gửi cơ quan Thuế.
Khi cơ quan Thuế kiểm tra, phát hiện việc điều chỉnh tỉ lệ thu nhập chịu thuế tạm nộp
không có căn cứ thì có quyền ấn định số thuế tạm nộp từng quý.
Thời hạn tự quyết toán thuế thuế TNDN theo quy định là kết thúc năm dương lịch hoặc
năm tài chính, cơ sở sản xuất, kinh doanh tự kê khai quyết toán thuế TNDN theo mẫu tờ
khai do Bộ Tài chính ban hành chậm nhất không quá 90 ngày, kể từ ngày kết thúc năm
dương lịch hoặc năm tài chính; đồng thời, tự nộp đầy đủ số thuế còn thiếu vào NSNN, nếu
nộp thừa thì được trừ vào số thuế phải nộp của kỳ nộp thuế tiếp theo.
Cơ sở sản xuất, kinh doanh tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, tính
chính xác của việc kê khai, tính thuế. Trường hợp sáp nhập, hợp nhât, chia tách, giải thể,
phá sản, cơ sở sản xuất, kinh doanh phải thực hiện quyết toán thuế GTGT, thuế TNDN với
cơ quan thuế theo quy định của pháp luật hiện hành
Nhóm 2 – K13KDN6 3
Môn kế toán tài chính nâng cao GVHD: ThS Trần Thượng Bích La
2. CÁC KHOẢN CHI ĐƯỢC TRỪ VÀ KHÔNG ĐƯỢC TRỪ ĐỂ XÁC ĐỊNH THU
NHẬP CHỊU THUẾ
2.1 Các khoản chi được trừ để xác định thu nhập chịu thuế
Doanh nghiệp được trừ mọi khoản chi nếu đáp ứng điều kiện quy định và không nằm
trong những khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế:
- Các khoản chi được trừ là các khoản đáp ứng được các điều kiện sau:
+ Các khoản chi thực tế phát sinh có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp
+ Các khoản chi có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật
2.2 Các khoản chi không được trừ để xác định thu nhập chịu thuế
- Khoản chi không đáp ứng đủ các điều kiện quy định, trừ phần giá trị tổn thất do thiên
tai, dịch bệnh và trường hợp bất khả kháng khác không được bồi thường
- Khoản tiền phạt do vi phạm hành chính
- Khoản chi được bù đắp bằng nguồn kinh phí khác

khai thác dầu khí và tài nguyên quý hiếm khác tối thiểu 32% (từ 32% đến 50%)
- Đối với hoạt động Xổ số kiến thiết, nộp thuế TNDN với mức thuế suất là 28%. Bộ Tài
chính quy định cụ thể cơ chế tài chính áp dụng đối với khoản thu nhập sau thuế của hoạt
động Xổ số kiến thiết.
II. THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP HIỆN HÀNH
1. KHÁI NIỆM:
Thuế thu nhập hiện hành là số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp ( hoặc thu hồi được)
tính trên thu nhập chịu thuế và thuế suất thuế TNDN của năm hiện hành.
2. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA THUẾ TNDN HIỆN HÀNH:
2.1 Đối tượng nộp thuế, đối tượng chịu thuế
2.1.1) Đối tượng nộp thuế:
*) Các tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ bao gồm:
- Các tổ chức kinh doanh được thành lập và đăng ký kinh doanh theo luật doanh
nghiệp, luật doanh nghiệp nhà nước, luật đầu tư, luật hợp tác xã.
- Liên hiệp hợp tác xã, hợp tác xã, tổ hợp tác.
- Các tổ chức kinh tế của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội,
tổ chức xã hội- nghề nghiệp, tổ chức thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, cơ quan
hành chính, tổ chức sự nghiệp và các tổ chức khác.
*) Cá nhân trong nước sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ bao gồm:
Nhóm 2 – K13KDN6 5
Môn kế toán tài chính nâng cao GVHD: ThS Trần Thượng Bích La
- Cá nhân và nhóm cá nhân kinh doanh.
- Cá nhân hành nghề độc lập có hoặc không có văn phòng, địa điểm hành nghề cố
định: bác sĩ, kế toán, kiểm toán, họa sĩ và những người hành nghề độc lập khác.
- Cá nhân cho thuê tài sản như: nhà, đất, phương tiện vận tải, máy móc thiết bị và các
loại tài sản khác.
*) Công ty ở nước ngoài sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thông qua cở sở thường
trú tại Việt Nam gồm một trong các hình thức sau:
- Chi nhánh, văn phòng điều hành, nhà máy, xưởng sản xuất, kho giao nhận hàng
hóa, phương tiện vận tải, mỏ dầu hoặc mỏ khí, phương tiện phục vụ cho việc thăm

Kỳ tính thuế được xác định theo năm dương lịch. Trường hợp cơ sở kinh doanh áp
dụng năm tài chính khác với năm dương lịch thì kỳ tính thuế được xác định theo năm tài
chính áp dụng.
Kỳ tính thuế năm đầu tiên của cơ sở kinh doanh mới thành lập và kỳ tính thuế năm
cuối cùng đối với cơ sở kinh doanh chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, chuyển đổi hình
thức sở hưũ, hợp nhất, sáp nhập, chia, tách, giải thể, phá sản có thời gian ngắn hơn ba
tháng thì được cộng với kỳ tính thuế năm tiếp theo ( đối với cơ sở kinh doanh mới thành
lập) hoặc kỳ tính thuế năm trước đó (đối với cơ sở kinh doanh chuyển đổi loại hình doanh
nghiệp, chuyển đổi hình thức sở hữu, hợp nhất, sáp nhập, chia, tách, giải thể, phá sản) để
hình thành một kỳ tính thuế TNDN. Kỳ tính thuế TNDN năm đầu tiên hoặc kỳ tính thuế
TNDN năm cuối cùng không quá 15 tháng.
2.3 Chứng từ kế toán:
- Các tờ khai thuế tạm nộp/ quyết toán thuế TNDN hàng năm.
- Thông báo thuế và biên lai nộp thuế.
- Các chứng từ kế toán có liên quan khác…
2.4 Sổ kế toán:
2.4.1 Đối với hình thức kế toán nhật ký chung:
-Gồm các sổ:
+ Nhật ký chung
+ Nhật ký đặc biệt
+ Sổ cái các tài khoản 3334 “ thuế TNDN”, tài khoản 8211 “ chi phí thuế TNDN hiện
hành”
Quy trình chung ghi sổ kế toán:
Nhóm 2 – K13KDN6 7
Môn kế toán tài chính nâng cao GVHD: ThS Trần Thượng Bích La
2.4.2 Đối với hình thức kế toán nhật ký sổ cái:
- Gồm:
+ Sổ nhật ký sổ cái
+ Thẻ kế toán chi tiết
Quy trình chung ghi sổ kế toán:

Quy trình chung ghi sổ kế toán:
2.5 Tài khoản sử dụng:
Nhóm 2 – K13KDN6 9
Chứng từ gốc
Sổ cái
NKCT số 7
Bảng kê số 6
Chứng từ gốc Sổ cáiChứng từ ghi sổ
TK 8211
TK 3334
…
Số thuế thu nhập doanh nghiệp nộp
thừa đầu kỳ.
- Số thuế TNDN đã nộp
- Số thuế TNDN phải nộp của các năm
trước đã ghi nhận lớn hơn số phải nộp
của các năm đó do phát hiện sai sót
không trọng yếu của các năm trước được
ghi giảm chi phí thuế TNDN hiện hành
trong năm hiện tại
- Số thuế TNDN tạm phải nộp trong năm
lớn hơn số thuế TNDN phải nộp được
xác định khi kết thúc năm tài chính
Tổng số phát sinh Nợ
Số dư cuối kỳ:
- Số thuế TNDN nộp thừa
- Điều chỉnh tăng số dư đầu năm đối với
số thuế TNDN phải nộp của các năm
trước được giảm trừ vào số thuế TNDN
phải nộp năm nay do áp dụng hồi tố thay

- Thuế TNDN phải nộp tính vào
chi phí thuế TNDN hiện hành phát
sinh trong năm
- Thuế TNDN của các năm trước
phải nộp bổ sung do phát hiện sai
sót không trọng yếu của các năm
được ghi tăng chi phí thuế TNDN
hiện hành của năm hiện tại
- Số thuế TNDN thực tế phải nộp
trong năm nhỏ hơn số thuế TNDN
tạm phải nộp được giảm trừ vào
chi phí thuế TNDN hiện hành đã
ghi nhận trong năm
- Số thuế TNDN phải nộp được ghi
giảm do phát hiện sai sót không
trọng yếu của các năm trước được
ghi giảm chi phí thuế TNDN hiện
hành trong năm hiện tại
- Kết chuyển chi phí thuế TNDN
hiện hành vào bên Nợ TK 911 để
xác định kết quả kinh doanh
TK 8211- Chi phí thuế TNDN hiện hành
Môn kế toán tài chính nâng cao GVHD: ThS Trần Thượng Bích La
2. 6 Phương pháp hạch toán:
2.6.1 Sơ đồ hạch toán:
TK111,112,… TK3334 TK8211 TK3334
(1b),( 2b), (3b) (1a),( 2a), (3a) (5), (6)
TK911 TK911
(4) (7)
2.6.2 Diễn giải :

Có TK 111,112,…
(4) Cuối kỳ kế toán, kết chuyển chi phí thuế thu nhập hiện hành, nếu TK 8211 có số phát
sinh Nợ < số phát sinh Có, thì số chênh lệch ghi:
Nợ TK 8211
Có TK 911
* Các nghiệp vụ kế toán phát sinh giảm chi phí thuế TNDN hiện hành:
(5) Cuối năm tài chính căn cứ vào số thuế TNDN phải nộp:
- Nếu số thuế TNDN thực tế phải nộp trong năm nhỏ hơn số thuế TNDN tạm phải nộp, thì
số chênh lệch kế toán ghi giảm chi phí số thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành, ghi:
Nợ TK 3334
Nhóm 2 – K13KDN6 13