SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
TRƯỜNG THCS PHƯỢNG CÁCH- HUYỆN QUỐC OAI
**************
ĐỀ TÀI DỰ THI KHOA HỌC, KỸ THUẬT
DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CẤP THÀNH
PHỐ - LẦN THỨ TƯ (NĂM HỌC 2014 - 2015).
Tên đề tài: CHẾ TẠO NƯỚC RỦA CHÉN BÁT SINH HỌC TỪ QUẢ BỒ
KẾT VÀ BỘT VỎ BƯỞI
Lĩnh vực:.Hoá sinh
NGƯỜI HƯỚNG DẪN
- GV: Phan Thị Thanh Bình
- Đơn vị công tác:THCS Phượng
Cách, Quốc Oai, Hà Nội
TÁC GIẢ:
1.Dương Văn Khải Lớp:8A
2. Nguyễn Tràng Huân Lớp:8A
Trường: THCS Phượng Cách, Quốc Oai,
Hà Nội
Hà Nội, tháng 12 năm 2014
MỤC LỤC
PHẦN I. MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài.
II. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
III. Mục tiêu nghiên cứu.
IV. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu
V. Phương pháp nghiên cứu
PHẦN II. NỘI DUNG ( TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU)
1.Cây Bồ Kết
2. Cây Bưởi
3. Cây chanh
4. Cây cam, quýt

đầu. Ngoài ra người ta còn dùng để xông hơi các bà mẹ sau khi sinh mục đích
làm cho cơ thể bà mẹ khỏe mạnh hơn, ngoài ra quả bồ kết còn là bài thuốc dân
gian dùng để đốt và ngửi mỗi khi bị cảm cúm, nghẹt mũi .
Tác dụng của vỏ bưởi , vỏ chanh và vỏ quýt: Làm mượt tóc, giúp lợi tiểu,
lợi niệu, giải độc cơ thể. Giúp giảm đau, trị các chứng đau đầu, viêm khớp,
kháng khuẩn, chống viêm, chống nhiễm trùng. Là một chất khử mùi rất hiệu quả
nên hay được dùng để xông hơi giúp mang lại tinh thần sảng khoái, thư giãn cho
người sử dụng, cân bằng các yếu tố dinh dưỡng cho da, nuôi dưỡng làn da và
kích thích hình thành collagen, thay thế mô da đã lão hoá bằng mô mới khoẻ
mạnh hơn, giúp da có bề mặt săn chắc, chống lão hóa làm mờ vết sẹo.Với tác
dụng của quả bồ kết và vỏ bưởi,vỏ chanh, vỏ cam như trên, chúng em mong
muốn sử dụng phối hợp giữa nước bồ kết và bột vỏ bưởi, vỏ chanh, vỏ quýt khô
để tạo nước rửa chén bát sinh học giá thành (chỉ với 2000 ngàn đồng một lần
pha) rẻ hơn so với nước rửa chén bát trên thị trường 18000 ngàn đồng tính tẩy
rửa cao, dưỡng da tay(không bị khô da và bong tróc da), không ảnh hưởng đến
sức khỏe người dùng, thân thiện với môi trường , dễ dàng sử dụng và dễ tìm
kiếm trên thị trường. Chúng em đã chọn đề tài: “Chế tạo nước rửa chén bát
Sinh học từ quả bồ kết và vỏ bưởi, vỏ quýt ,vỏ chanh”

II. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
* Tính sáng tạo
Đề tài này thành công sẽ có một ý nghĩa to lớn trong việc tạo ra nước rửa
chén bát sinh học giá rất rẻ, rất dễ tìm kiếm nguyên liệu , dễ dàng pha chế và sử
dụng, tẩy sạch vết bẩn dầu mỡ, cắn chè , cà phê và khử mùi hôi, tanh.Với đề tài
này chúng em nghĩ rằng mình đã đóng góp một phần nhỏ đối với sự phát triển
kinh tế của mỗi gia đình và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Sản xuất nước rửa
chén bát từ nguyên liệu sinh học có giá thành rất rẻ,tính tẩy rửa cao, an toàn cho
con người và các sinh vật khác, có hương thơm,thời gian bảo quản cho một lần
pha chế theo công thức thì bảo quản được (Hạn sử dụng: Nếu mùa rét từ 23độ c
trở xuống thì \để được trong một tuần đến 10 ngày. Nếu trời nóng từ 33 độ c trở

10 nhị và không có bầu; hoa lưỡng tính có 5 nhị, bầu có nhiều lông đựng 12
noãn.
- Quả: Quả hơi cong hình lưỡi liềm hay thẳng dài 10-12cm, rộng 1,5-2cm. Trái
mỏng và nổi phình lên ở những nơi có hột. Khi còn tươi, mặt ngoài có một lớp
phấn màu lam, chứa 10-12 hột bao bọc bởi một lớp cơm màu vàng. Trái khi chín
có màu vàng nâu, để lâu quả màu đen.
b. Phân bố, trồng trọt và thu hái
Cây Bồ Kết phân bố ở một số nước nhiệt đới Châu Á, nhiều nhất ở vùng
phía Nam Trung Quốc. Ở Việt Nam, Bồ Kết là cây mọc hoang. Bồ Kết được
trồng ở khắp nơi từ vùng núi thấp đến Trung Du và Đồng Bằng, ở các tỉnh Miền
Bắc. Đó là loại cây xanh, ưa sáng, thíc nghi với nhiều vùng khí hậu và đất đai
khác nhau. Hột Bồ Kết mọc mầm vào mùa xuân. Quả chín vào mùa đông (tháng
10-11), thu hái cả chùm và phơi khô.
c. Nghiên cứu tính chất dược lý của quả Bồ Kết
Hỗn hợp flavônid và chất saponaretin trích từ trái Bồ Kết có tác dụng
kháng virut, hỗn hợp saponin có tác dụng chống trùng roi, tẩy rửa; hỗn hợp
saponin và flavonoid có tác dụng giảm đau. Quả Bồ kết có thể sử dụng để nấu
làm nước gội đầu, trị gầu rất tốt. Mặt khác, nó còn có tác dụng kích thích da đầu
mọc tóc. Nước nấu quả Bồ kết bôi lên da trong khi tắm sẽ làm sạch lớp ghét bám
trên da một cách rất hữu hiệu, làm cho da sạch sẽ, mịn màng. Là một cây vùng
nhiệt đới gọi là “ chùm kết ” hay “ bồ kết ”đã được dân tộc Việt Nam biết như là
một dược thảo quý trong hàng nghìn năm. Giá trị đa dụng được sử dụng để: chế
tạo xà bông, dùng trong y học chữa trị những bệnh như: thuốc nhuận trường,
cảm lạnh, tai biến mạch máu não hay đột quỵ, những trường hợp ngộ độc thực
phẩm, hóa sẹo làm lành vết thương và chữa lành những vết thương . Nước nấu
bồ kết dùng như dung dịch tẩy rửa để giặt sạch quần áo len, dạ, không làm phai
màu hay hoen ố.
d. Tính chất, cấu trúc hóa học, và công dụng của Saponin trong quả Bồ Kết
Saponin còn gọi là saponosid do chữ latinh sapo = xà phòng, là một nhóm
glycosid lớn, gặp rộng rãi trong thực vật. Người ta cũng phân lập được saponin

quả chua, ngọt khác nhau. Bưởi được trồng bằng hạt; nhưng thường người ta
gieo hạt để làm gốc ghép. Các giống quý trồng bằng cành chiết hay cây
ghép.Hiện bây giờ dồn điền đổi thửa nên hầu hết các gia đình đều trồng bưởi ở
vườn. Người ta thu hái những quả chín vào mùa thu-đông, đem để trong nhà,
muốn để bưởi được lâu người ta bôi ít vôi trắng lên cuống quả bưởi.
c. Nghiên cứu tính chất dược lý của Vỏ Bưởi.
- Thành phần hoá học:
Vỏ quả ngoài rất giàu chất narin-gosid, do đó có vị đắng, trong vỏ có tinh
dầu, tỷ lệ 0,80-0,84%; quả chứa 0,5% tinh dầu; trong lá cũng có tinh dầu. Tinh
dầu vỏ bưởi chứa d-limonen, a- pinen, linalol, geraniol, citral; còn có các alcol,
pectin, acid citric. Dịch quả chín có nhiều chất bổ dưỡng: nước 89%, glucid 9%,
protid 0,6%, lipid 0,1% và các khoáng Ca 20mg%, P 20mg%, K 190mg%, Mg
12mg%, S 7mg% và Na, Cl, Fe, Cu, Mn Có các vitamin (tính theo mg%) C 40,
B 0,07, B2 0,05 PP 0,3 và tiền sinh tố A 0,1. 100 mg dịch quả cung cấp cho cơ
thể 43 calo.
d.Tính vị, tác dụng:
Tác dụng của vỏ bưởi , vỏ chanh và vỏ quýt: Giúp lợi tiểu, lợi niệu, giải
độc cơ thể. Giúp giảm đau, trị các chứng đau đầu, viêm khớp, kháng khuẩn,
chống viêm, chống nhiễm trùng.Giảm huyết áp, hạ cholesterol trong máu, chống
ung thư. Giúp thư giãn, làm giảm căng thẳng, giúp trấn tĩnh, lấy lại tinh thần,
giúp bạn có cảm giác vui vẻ và an tĩnh hơn. Hương thơm của tinh dầu bưởi còn
có tác dụng giải rượu giúp tỉnh táo, minh mẫn. Khi tắm cho vài giọt tinh dầu
bưởi giúp máu huyết lưu thông. Là một chất khử mùi rất hiệu quả nên hay được
dùng để xông hơi phòng giúp mang lại tinh thần sảng khoái, thư giãn cho người
sử dụng cân bằng các yếu tố dinh dưỡng cho da, nuôi dưỡng làn da và kích thích
hình thành collagen, thay thế mô da đã lão hoá bằng mô mới khoẻ mạnh hơn,
giúp da có bề mặt săn chắc, chống lão hóa.
Các loại tinh dầu trong vỏ bưởi (d-limonen, a- pinen, linalol, geraniol,
citral; còn có các alcol, pectin, acid citric) có tác dụng tẩy rửa các loại cặn bẩn và
dầu mỡ, ngoài ra còn có mùi thơm dễ chịu được sử dụng trong các loại dược liệu

Cam có quả nhỏ hơn quả bưởi, vỏ mỏng, khi chín thường có màu da cam,
có vị ngọt hoặc hơi chua. Loài cam là một cây lai được trồng từ xưa, có thể lai
giống giữa loài bưởi (Citrus maxima) và quít (Citrus reticulata). Đây là cây nhỏ,
cao đến khoảng 10 m, có cành gai và lá thường xanh dài khoảng 4-10 cm. Cam
bắt nguồn từ Đông Nam Á, có thể từ Ấn Độ, Việt Nam hay miền nam Trung
Quốc.
b. Tác dụng của vỏ cam, quýt:
Vỏ cam dày lớp màu trắng của nó được gọi là trần bì là một vị thuốc Nam
dùng chữa ho.
Dầu cam, được chế biến bằng cách ép vỏ. Nó được dùng làm gia vị trong
thực phẩm và làm hương vị trong nước hoa. Dầu cam có khoảng 90% d-
Limonene, một dung môi dùng trong nhiều hóa chất dùng trong gia đình, cùng
với dầu chanh dùng để làm chất tẩy dầu mỡ và tẩy rửa nói chung. Chất tẩy rửa từ
tinh chất cam hiệu quả, thân thiện với môi trường, và ít độc hại hơn sản phẩm cất
từ dầu mỏ, đồng thời có mùi dễ chịu hơn.

Vỏ quýt chứa Glycoside có thể mở rộng động mạch vành, tăng lưu lượng
mạch máu vành. Thái vỏ quýt thành sợi, hoặc phơi khô nghiền nhỏ và pha nước
uống, hương vị và mùi thơm dễ chịu của vỏ quýt có thể là một món khai vị,
thông khí, nâng cao tinh thần.
Vỏ cam, vỏ quýt có rất nhiều tác dụng mà chúng ta không biết như: chống
nấm móng tay móng chân, giúp ngủ ngon, trị đau đầu, khử mùi, trị đầy hơi.
PHẦN III. KẾT QUẢ( NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ HƯỚNG
NGHIÊN CỨU TIẾP THEO)
a. Nghiên cứu quy trình sản xuất nước rửa chén bát Sinh học từ nước Bồ
Kết và bột vỏ Bưởi ,vỏ Chanh, vỏ Quýt, vỏ Cam.
- Làm thực nghiệm để tìm công thức pha chế nước rửa chén, bát sinh học tìm
hiểu tính tẩy rửa của sản phẩm.
- Xây dựng công thức pha chế: Mỗi công thức được pha chế và khảo sát lặp lại 3
lần

phê trên chén, đĩa
1 1000 ml 10 g
Chén bát sạch, tay
nhờn đầu mỡ
Làm mờ vết bám
2 1000 ml 12 g
Chén, bát có sạch
hơn và tay vẫn còn
nhờn
Làm mờ vết bám
3 1000 ml 15 g
Chén, bát có sạch
hơn và tay hơi nhờn
Làm mờ vết bám
2. Lần thử nghiệm thứ 2
Cân 45g quả Bồ Kết khô rồi đem nướng, sau đó đem đun sôi với 3 lít nước
trong thời gian 15 phút và để nguội. Tiến hành lấy mỗi mẫu 1000ml nước Bồ
Kết để nguội hòa lần lượt với 10g, 12g, 15g bột Vỏ Bưởi (vỏ Chanh, vỏ Quýt, vỏ
Cam). Sau đó rửa với 1 lượng dầu, mỡ như nhau.
Cách 1: Lấy 1000ml nước bồ kết đun sôi để nguội + 10 g bột Vỏ Bưởi (vỏ
Chanh, vỏ Quýt, vỏ Cam) -> Kết quả chén bát sạch tay sạch dầu mỡ, làm mờ vết
bám chè ,cà phê.
Cách 2: Lấy 1000ml nước bồ kết đun sôi để nguội + 12 g bột Vỏ Bưởi (vỏ
Chanh, vỏ Quýt, vỏ Cam) -> Kết quả chén bát sạch tay sạch dầu mỡ, làm mờ vết
bám chè ,cà phê.
Cách 3: Lấy 1000ml nước bồ kết đun sôi để nguội + 12 g bột Vỏ Bưởi (vỏ
Chanh, vỏ Quýt, vỏ Cam) -> Kết quả chén bát sạch tay sạch dầu mỡ và có mùi
thơm của tinh dầu bưởi , chanh và cam, làm sạch hoàn toàn vết bám chè ,cà phê
Kết quả thu được như sau:
STT


Sau khi pha chế và khảo sát mức độ tẩy rửa của các công thức trên em thấy
công thức : 15g bồ kết khô + 15g bột vỏ bưởi khô (vỏ Chanh, vỏ Quýt, vỏ Cam)
+ 1 lít nước cho hiệu quả tẩy rửa cao nhất.

c. Kế hoạch nghiên cứu tiếp theo.
Nghiên cứu đến tháng 3 năm 2015
ĐUN
SÔI
15phút

DUNG
DICH
RỬA
CHÉN - BÁT
Để nguội
Phõi khô
Nýớng,
bẻ nhỏ
BỘT
VỎ BÝỞI
15g khô
15g
NÝỚC
1lít
SÕ ĐỒ SẢN XUẤT NÝỚC RỬA CHÉN - BÁT
Chúng em đang nghiên cứu để tìm ra thời hạn sử dụng và bảo quản được lâu
hơn.
PHẦN IV. KẾT LUẬN
Đề tài này của chúng em thành công sẽ có một ý nghĩa to lớn trong việc