B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
vω w

PHM TH THANH XUÂN

GII PHÁP THU HÚT VÀ KIM SOÁT VN U T
GIÁN TIP NC NGOÀI TRÊN TH TRNG
CHNG KHOÁN VIT NAM

LUN VN THC S KINH T TP. H CHÍ MINH – NM 2009
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM


MC LC

DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC HÌNH V,  TH, S 
PHN M U
CHNG 1: TNG QUAN V VN U T GIÁN TIP NC NGOÀI
(FPI) 1
1.1. Vn đu t gián tip nc ngoài 1
1.1.1. Khái nim và đc trng c bn ca vn đu t gián tip nc ngoài 1
1.1.2. Các nhân t nh hng đn vn đu t gián tip nc ngoài. 2
1.1.3. Tác đng hai mt ca vn đu t gián tip nc ngoài 3
1.2. Các hình thc thu hút vn đu t gián tip nc ngoài 8
1.2.1. Phát hành chng khoán trên TTCK trong nc 8
1.2.2. Phát hành chng khoán trên th trng tài chính quc t 9
1.3. Qu đu t: 9
1.3.1. Khái nim: 9
1.3.2. Các loi hình qu đu t: 9
1.4. Kim soát vn. 11
1.3.1. Khái nim 11
1.3.2. Các phng pháp kim soát vn 12
1.3.3. Mc tiêu ca kim soát vn. 12
1.5. Kinh nghim thu hút và kim soát vn đu t gián tip nc ngoài trên th
trng chng khoán  mt s nc trên th gii 14
1.5.1. Thái Lan: s kim soát “ bng bt”. 15
1.5.2. Malaixia: s kim soát “ khôn ngoan” 15
1.5.3. Bài hc kinh nghim cho Vit Nam. 17
Kt lun chng 1 18
CHNG 2: THC TRNG THU HÚT VÀ KIM SOÁT VN U T

tài chính 55
3.2.5. Thc hin chính sách minh bch công khai thông tin. 56
3.2.6. Hoàn thin h thng giao dch và h tng công ngh 58
3.2.7. Gii thiu, qung bá Vit Nam và TTCK Vit Nam vi NTNN 60
3.2.8. Thc hin chính sách m ca thu hút FPI 61
3.2.9. Phát trin đa dng hàng hóa trên th trng chng khoán 62
3.2.10. Xây dng h thng xp hng tín nhim 63
3.3. Gii pháp kim soát vn đu t gián tip nc ngoài vào th trng chng
khoán Vit Nam. 64
3.3.1. M tài khon giao dch ti t chc tín dng 64
3.3.2. ánh thu đi vi nhng khon đu t ngn hn 65
3.3.3. Xây dng h thng thông tin, ch đ báo cáo v vn đu t gián tip
nc ngoài 66
3.3.4. Tng cng qun lí và giám sát th trng tài chính 66
3.3.5. Thc hin ch đ t giá linh hot hn. 67
Kt lun chng 3 69
KT LUN 70
TÀI LIU THAM KHO.
PH LC.

Bng 2.1 : Tình hình niêm yt c phiu qua các nm.
Bng 2.2 : Quy mô giao dch ca NTNN giao đon 1
Bng 2.3 : Tình hình s hu c phiu ca NTNN ngày 31/12/2004
Bng 2.4 : Quy mô giao dch ca NTNN trong 12 tháng nm 2005
Bng 2.5 : Tng hp giao dch ca NTNN trong nm 2005
Bng 2.6 : Tng hp giao dch ca NTNN trong nm 2007
Bng 2.7 : Quy mô giao dch ca NTNN trong 12 tháng nm 2007
Bng 2.8 : Tình hình s hu các c phiu tiêu biu ca NTNN ngày
28/12/2007

DANH MC HÌNH V,  TH, S 

Biu đ 2.1 : VN - INDEX GIAI ON 2000 – 2005
Biu đ 2.2 :  th biu hin s lng tài khon và giá tr giao dch ca NTNN
Biu đ 2.3 : Giá tr vn hóa th trng t nm 2004 – 2007
Biu đ 2.4 : Thng kê s lng tài khon giao dch.
PHN M U

1. LÝ DO CHN  TÀI
Quá trình hi nhp kinh t quc t ngày càng sâu rng, vic thu hút các
ngun vn t bên ngoài đ phát trin kinh t là ht sc cn thit, nht là đi vi các
nc đang phát trin nh Vit Nam. Trong khi, ngun vn đu t trc tip nc
ngoài đóng vai trò trc tip thúc đy sn xut thì đu t gián tip li có tác dng
kích thích s phát trin ca th trng tài chính, to điu kin cho các doanh nghip
d dàng tip cn vi các ngun vn, nâng cao vai trò qun lý và có tác dng thúc
đy lành mnh hóa các quan h kinh t, t đó thúc đy s phát trin ca nn kinh t.

TPHCM, các s liu do qu đu t nc ngoài cung cp, các bn báo cáo ca các
công ty chng khoán và các bài báo v đu t gián tip nc ngoài trên các tp chí
chng khoán.
Phng pháp nghiên cu ca đ tài là đi t c s lý thuyt và kinh nghim
thc tin ca các nc trên th gii, đn thc trng thu hút và kim soát vn
TGTNN trên th trng chng khoán Vit Nam qua tng thi k. T đó, đánh giá
nhng kt qu đt đc và nhng tn ti  Vit Nam đ đa ra nhng gii pháp phù
hp.

6. KT CU CA  TÀI
 tài gm có 3 chng chính:
̈ Chng 1: Tng quan v vn đu t gián tip nc ngoài.
̈ Chng 2: Thc trng thu hút và kim soát vn đu t gián tip nc ngoài trên
th trng chng khoán Vit Nam.
̈ Chng 3: Các gii pháp thu hút và kim soát vn đu t gián tip nc ngoài
trên th trng chng khoán Vit Nam trong thi gian ti. 1
CHNG 1:
TNG QUAN V VN U T GIÁN TIP NC NGOÀI

toàn ca chng khoán (vi mt mc li tc nht đnh) ch không quan tâm đn vic
qun lý quá trình sn xut và kinh doanh thc t nên FPI có tính thanh khon cao
(high liquidity). Nói cách khác, nhà đu t gián tip nc ngoài có th d dàng bán
li nhng chng khoán c phn và chng khoán n mà h đang nm gi đ đu t
vào ni khác vi mc t sut li tc cao và mt mc ri ro nht đnh, hay vi mc
ri ro thp hn và vi mc t sut li tc nht đnh. Tính thanh khon cao ca FPI
khin cho hình thc đu t này mang tính ngn hn (short term), mc dù c phiu
đc coi là hình thc đu t dài hn và thi hn trái phiu có thi hn ln hn mt
nm.
- Tính bt n
Do có th thay đi rt nhanh đ tìm kim t sut li tc cao hn hay đ có
đc mc đ ri ro thp hn nên FPI còn có đc tính là bt n đnh (volatility) và
d b đo ngc (reveribility). Tính bt n đnh trong mt gii hn nào đó, có th là
có li khi nó cung cp nhng c hi kinh doanh vi li nhun cao hoc nhng c
hi kinh doanh chênh lch giá. Nhng c hi này s thu hút các nhà đu t và khin
cho th trng tài chính ni đa hot đng hiu qu hn. Tính bt n còn ch ra rng
th trng đang tìm kim nhng hình thc phân b vn tt nht cho nhng c hi
kinh t hin hành. Tuy vy, nu điu này xy ra thng xuyên và vi mc đ ln,
nhng tác đng tiêu cc đn h thng tài chính nói riêng và nn kinh t nói chung s
xut hin. Hn th na, tính thanh khon cao cùng vi tính bt n ca FPI còn có
th dn ti tình trng rút vn  t khi có s thay đi trong quan nim ca gii đu t
hoc ca các điu kin kinh t bên trong cng nh bên ngoài.
- Tính đa dng
Ngoài các đc đim trên, vn FPI còn có đc tính là tn ti di nhiu hình
thc khác nhau (multiform) và rt phc tp (complexity) nh trái phiu, c phiu,
giy n thng mi (commercial paper) hoc di dng các công c phái sinh
(derivative); có k hn (forward), tng lai (future), quyn chn (option).
3
1.1.2. Các nhân t nh hng đn vn đu t gián tip nc ngoài.
- Nhà đu t nc ngoài khi quyt đnh đu t vào mt nc, điu h quan tâm

hn, vi kt qu là ngun vn s di dào hn và chi phí vn đi vi công ty s
gim.
- FPI thúc đy s phát trin ca h thng tài chính ni đa, hoàn thin các th ch
và c ch th trng.
Dòng vn đu t gián tip đ vào th trng tài chính thông qua vic mua
bán các loi chng khoán trên th trng chng khoán và làm cho các loi chng
khoán niêm yt có tính thanh khon cao hn, th trng nng đng hn và quy mô
ca th trng qua đó cng m rng hn. Mt khi th trng có tính thanh khon
cao hn, sâu hn, và rng hn, mt lot d án đu t khác nhau s đc tài tr. Nhà
đu t s mnh dn đu t vì h tin rng có th qun lý đc danh mc đu t ca
h và có th bán đi mt cách nhanh chóng nu mun thu hi vn. Khi đó, các doanh
nghip trong nc có nhiu c hi tip nhn đc ngun vn phong phú, đa dng.
Vì th, nhng th trng có tính thanh khon và hiu sut cao s to sc hút mnh
m đi vi đu t dài hn.
S hin din ca các nhà đu t th ch nc ngoài (công ty bo him, qu
tng h, qu t bo v ri ro ) s giúp cho các th ch tài chính trong nc có c
hi tip cn vi th trng vn quc t; áp dng các công c và k thut tài chính
mi nh tng lai, quyn chn, hoán đi hoc nhng công c bo him khác; ci
tin các khuôn kh giám sát và điu tit vi kt qu là kh nng qun lý ri ro ca
các nhà đu t nc ngoài ln các nhà đu t ni đa s đc tng cng và nâng
cao sc cnh tranh ca các th ch tài chính ni đa.
Th trng tài chính phát trin làm tng hiu qu qun lý doanh nghip. Mt
công ty mun cnh tranh thu hút ngun tài tr thì phi hot đng có hiu qu hn,
trin vng tt hn và có trình đ điu hành tt hn. Mt khác, nu th trng chng
khoán phát trin to điu kin cho các nhà đu t bên ngoài có th mua li doanh
nghip hot đng không hiu qu. Mua li có th khin cho công ty kinh doanh kém
hiu qu tr nên có hiu qu và có li tc cao hn. Mua li cng còn khin cho
5
công ty tr nên vng mnh hn và đem li li tc cho các nhà đu t cng nh cho
nn kinh t ni đa.

ca tit kim và đu t vi kt qu là nn kinh t s tr nên vng mnh hn và tng
trng kinh t s đc thúc đy.
1.1.3.2. Tác đng tiêu cc:
Bên cnh nhng li ích mà đu t gián tip nc ngoài mang li thì ngun
vn này cng tim n nhiu nguy c ri ro khác nhau.
- Th nht, h thng tài chính trong nc d b tn thng và ri vào khng
hong tài chính mt khi gp phi các cú sc t bên trong cng nh bên ngoài
ca nn kinh t.
Khác vi ngun vn FDI là ngun vn đu t có tính cht dài hn ch yu
di dng vt cht, khó chuyn đi hoc thanh khon kém, vn FPI đc thc hin
di dng đu t tài chính thun túy vi các chng khoán có th chuyn đi và
mang tính thanh khon cao. Chính vì đc trng c bn này mà khi th trng xut
hin nhng du hiu bt n và có nhng "cú sc" t th trng th gii s làm các
nhà đu t d mt nim tin và "rút vn tháo chy", h s bán tháo chng khoán đ
rút vn ra khi th trng càng sm càng tt. iu này cng vi "tâm lý by đàn"
vn có ca th trng tài chính to nên phn ng dây chuyn s nhanh chóng tác
đng đn h thng tài chính ni đa và khng hong s xy ra nu h thng đó
không kp thi thích nghi. Mt ví d đin hình nht là cuc khng hong tài chính -
tin t Châu Á nm 1997 v vic rút vn ào t ca đu t gián tip nc ngoài. Mc
dù các cuc khng hong tài chính – tin t có th xut phát t nhng nguyên nhân
khác nhau (khng hong nim tin, khng hong các ch s kinh t c bn, ), nhng
trong bi cnh đó, ngun vn đu t gián tip nc ngoài chim t trng ln s làm
trm trng thêm mc đ khng hong.
- Th hai, FPI làm gia tng nguy c b khng ch và lng đon tài chính đi vi
doanh nghip và các t chc phát hành chng khoán. Hn na, s l thuc qua
nhiu vào lung vn quc t dn đn tình trng l thuc kinh t, thm chí là
chính tr.
7
Vi tim lc tài chính mnh m ca mình, các qu đu t tài chính trên th
gii không khó khn gì trong vic khng ch th trng tài chính ca các nc đang

trin kinh t toàn cu, đc bit là các nc đang phát trin nh Vit Nam. Tuy nhiên,
bên cnh nhng mt tích cc trong vic thúc đy s tng trng kinh t, nó còn tim
n nhng nguy c ri ro cao. Vì vy, vic xây dng c ch kim soát, điu tit dòng
vn FPI vào và ra khi Vit Nam là vn đ cp bách và cn thit trong bi cnh s
tham gia ca các nhà đu t nc ngoài trên TTCK gia tng, nh hng ngày càng
ln và trc tip đn nn kinh t Vit Nam.
1.2. CÁC HÌNH THC THU HÚT VN U T GIÁN TIP NC NGOÀI
1.2.1. Phát hành chng khoán trên TTCK trong nc
Do tính cht chuyên môn hóa trong mua bán các loi chng khoán, TTCK
đc xem nh là c s h tng tài chính đ huy đng các ngun vn đu t ca các
t chc và cá nhân nc ngoài, to nên ngun vn đu t trung và dài hn cho nn
kinh t. Trong vòng nhng nm gn đây, đu t vn quc t đã không còn tp trung
xung quanh các công c truyn thng thông qua h thng tài chính trung gian na.
Thay vào đó, đu t vào TTCK đã chim ti 80% chu chuyn vn trên th trng tài
chính quc t, TNN vào các nc đang phát trin thông qua TTCK đang tng lên
mnh m.
Hin nay, trên th gii có hai xu hng ch yu trong vic m ca cho các
nhà TNN tham gia vào TTCK trong nc, đó là:
- Xu hng th nht: thu hút nhiu vn đu t t khp ni trên th gii bng cách
cho phép nhà đu t đc hot đng kinh doanh chng khoán mà không có bt
c hn ch nào, nhm thúc đy s phát trin ca nn kinh t.  nhng nc này,
ngi nc ngoài có th t do mua bán c phiu và nm gi 100% c phiu ca
các công ty niêm yt. Lut pháp chng khoán cng không phân bit ngi c trú
hay ngi không c trú, không yêu cu d tr và không kim soát ngoi hi.
- Xu hng th hai: thu hút có kim soát lung vn đu t nc ngoài. ây là xu
hng ph bin  các nc đang phát trin  Châu Á. Lo ngi nn kinh t có
kh nng b chi phi bi các lung vn mnh,  t ca các nhà TNN chuyên
9
nghip, lut pháp chng khoán các nc này ch cho phép nhà TNN hot đng
hn ch trên TTCK bng cách hn ch t l s hu c phn trong các công ty

̇ Qu đu t tp th (qu công chúng): Là qu huy đng vn bng cách phát hành
rng rãi ra công chúng. Nhà đu t có th là cá nhân hay pháp nhân nhng đa
phn là các nhà đu t riêng l. Qu công chúng cung cp cho các nhà đu t
nh phng tin đu t đm bo đa dng hóa đu t, gim thiu ri ro và chi phí
đu t thp vi hiu qu cao do tính chuyên nghip ca đu t mang li.
̇ Qu đu t cá nhân (Qu thành viên): Qu này huy đng vn bng phng thc
phát hành riêng l cho mt nhóm nh các nhà đu t, có th đc la chn
trc, là các cá nhân hay các đnh ch tài chính hoc các tp đoàn kinh t ln, do
vy tính thanh khon ca qu này s thp hn qu công chúng. Các nhà đu t
vào các qu t nhân thng vi lng vn ln, và đi li h có th tham gia vào
trong vic kim soát đu t ca qu.
1.3.2.2. Cn c vào cu trúc vn đng vn:
̇ Qu đóng: ây là hình thc qu phát hành chng ch qu mt ln duy nht khi
tin hành huy đng vn cho qu và qu không thc hin vic mua li c
phiu/chng ch đu t khi nhà đu t có nhu cu bán li. Nhm to tính thanh
khon cho loi qu này, sau khi kt thúc vic huy đng vn (hay đóng qu), các
chng ch qu s đc niêm yt trên th trng chng khoán. Các nhà đu t có
th mua hoc bán đ thu hi vn c phiu hoc chng ch đu t ca mình thông
qua th trng th cp. Tng vn huy đng ca qu c đnh và không bin đi
trong sut thi gian qu hot đng. Hình thc qu đóng này mi đc áp dng
ti Vit Nam, đó là Qu đu t VF1 do công ty VFM huy đng vn và qun lý.
̇ Qu m: Khác vi qu đóng, tng vn ca qu m bin đng theo tng ngày
giao dch do tính cht đc thù ca nó là nhà đu t đc quyn bán li chng ch
qu đu t cho qu, và qu phi mua li các chng ch theo giá tr thun vào
thi đim giao dch. i vi hình thc qu này, các giao dch mua bán chng ch
qu đc thc hin trc tip vi công ty qun lý qu và các chng ch qu
không đc niêm yt trên th trng chng khoán. Do vic đòi hi tính thanh
11
khon cao, hình thc qu m này mi ch tn ti  các nc có nn kinh t và
th trng chng khoán phát trin nh Châu Âu, M, Canada… và cha có mt

1.4.2.1. Kim soát vn trc tip
Còn gi là kim soát vn mang tính hành chính: là vic hn ch nhng giao
dch vn, nhng khon thanh toán liên quan đn giao dch vn và vic chuyn tin
bng nhng quy đnh mang tính hành chính. Kim soát hành chính tác đng đn s
lng nhng giao dch tài chính t nc này sang nc khác. Thông thng, loi
kim soát này áp đt nhng ngha v hành chính lên h thng ngân hàng đ kim tra
dòng vn.
Vic Chính ph dng li m room cho các nhà đu t nc ngoài chính là
bin pháp kim soát vn mang tính hành chính.
1.4.2.2. Kim soát vn gián tip
Còn gi là kim soát vn da trên c s th trng: là vic hn ch nhng
bin đng ca dòng vn và nhng giao dch khác thông qua các bin pháp th
trng, ch yu là làm cho các giao dch này phi tn kém nhiu chi phí hn, t đó
hn ch nhng giao dch này. Vic kim soát vn có th xy ra di các hình thc
khác nhau nh h thng đa t giá, đánh thu ngm hoc công khai lên dòng vn
quc t, nhng ch yu là đánh thu vào các dòng vn ngn hn và khuyn khích
các dòng vn dài hn. Hoc nh vic yêu cu các đnh ch tài chính mun đi vay
hoc phát hành c phiu thì cn phi đc xp hng tín nhim. ây chính là nhng
phng thc mà chúng ta cn phi thc hin trong thi gian ti.
Trong hai bin pháp này cn hn ch đn mc thp nht bin pháp kim soát
mang tính hành chính. Ngoi tr mt s ngành ngh và lnh vc nhy cm, vic
dng li m room (kim soát trc tip) đng lot cho các lnh vc thi gian qua là
điu mà chính ph cn xem xét li bi nó nh hng rt ln đn ch trng thu hút
vn hin nay.
1.4.3. Mc tiêu ca kim soát vn.
Ngun vn đu t nc ngoài đc xem là ngun vn quan trng, trc tip
thúc đy TTCK và to ra s hp dn ca c phiu DN, là nhân t thúc đy mnh m
13
phát trin và tng trng  các nc đang phát trin. Tuy nhiên, tác đng tiêu cc
ca nó ti nn kinh t li rt ln, không ch dng  kh nng mua bán, sáp nhp,

Kim soát vn FPI giúp gim thiu ri ro tin t và qua đó giúp chính ph
phn nào bo v đc t giá hi đoái n đnh. Nó còn to ra không gian đ ngân
hàng trung ng hoc chính ph thc hin chính sách thúc đy tng trng bng
cách vô hiu hóa ri ro tháo chy ca các nhà đu t (thông qua vic hn ch dòng
vn vào hoc ra). Ngoài ra, bng cách gim thiu ri ro khng hong tài chính,
chính ph có th thc hin các bin pháp kinh t v mô và vi mô tht cht nhm thu
hút dòng vn tr li hoc đ đt đc các điu kin vay mn IMF trong trng
hp cn thit.
- Kim soát vn FPI s giúp tránh đc s ph thuc vào bên ngoài.
Bng cách gim thiu đc ri ro tin t, ri ro tháo chy, ri ro d b tn
thng v ri ro lây lan, kim soát vn giúp phòng nga đc khng hong tài
chính tin t và qua đó tránh đc s can thip t bên ngoài, đc bit là t phía các
t chc tin t quc t nh IMF, WB.
Trên thc t, kim soát vn thì cho dù là áp dng các bin pháp kim soát
vn nh th nào cng phi tr mt giá nht đnh. Cái giá chung nht chính là s làm
chm li hay mt đi các c hi thu hút vn đu t khi mà các quc gia ngày càng
cnh tranh quyt lit đ thu hút dòng vn toàn cu. Vn đ là làm sao đ hn ch ti
đa tác đng xu ca chính sách kim soát vn, tng tác đng tích cc đi vi th
trng tài chính đ đm bo s lành mnh, bn vng ca nn kinh t, va không
cn tr s phát trin ca th trng chng khoán.
1.5. KINH NGHIM THU HÚT VÀ KIM SOÁT VN U T GIÁN TIP
NC NGOÀI TRÊN TH TRNG CHNG KHOÁN  MT S NC
TRÊN TH GII.
Sau khng hong tài chính châu Á nm 1997, nhà kinh t Joseph Stiglitz bt
đu nhn đnh chính sách th trng t do ca Qu Tin t Quc t (IMF) là sai lm
và cn thit phi kim soát th trng vn. Khi khng hong đã qua, Stiglitz nhn
thy nhng quc gia làm theo khuyn ngh không nên kim soát vn ca IMF nh
15
Thái Lan và Indonesia đu b trt sâu vào khng hong và suy thoái trong khi
nhng quc gia có hình thc kim soát vn hoc nhanh chóng chp nhn nó nh n