370.9597
X126D
GS.
TS. PHAM TAT DONG
(Chu bien)
Xay
dung
mo hinh
xA HOI HOC TAP
)( t>
GS. TS. PHAM TAT DONG
(Chii
Men)
(I
XAY
DUNG
MO
HINH XA HOI HOC TAP
d
VIET
NAM
•
NHA
XUAT BAN DAN TRI
DANH
MUC CAC
THUAT
NGU
VIET
TAT
CD

TH
: Tieu hoe
THCS
: Trung hoc cd sd ,
THPT
: Trung hoc pho thong
TCCN
: Trung cap
chuyen
nghiep
XHHT
: Xa hoi hoc tap
4
t
I.
Sir HINH THANH DE TAI
De xay dUng mot nen
giao
due ma de tai se de cap, triJdc
het va nhat thiet phai nhin lai qua
khtf
khong xa \im - nhiing
nam 50 cua the ky XX, khi
euoe
The ehien
thil
hai ket thiic. Ra
khoi
cuoc
chien

"khiing
hoang
giao
due".
Hai
nam sau, 1970,
Tong
giam doc
UNESCO
- ong
Rene
Maheu cho thanh lap Uy ban
quoc
teve
phat trien
giao
due the
ky XXI (International
Commission
on Education for the Twenty
-
first
Century). Diing dau uy ban la ong Edgar Faure, cUu Chu
tich
Hoi
dong
Bo trifdng va c\lu Bo trUcing
Giao
due
Phap

hoac
quan diem coi hoc van
la
cong
cu de giai quyet moi van de ea nhan va xa hoi,
hoac
quan
diem cd gidi (may moc) chia
cuoc
ddi con ngUdi thanh nhflng
thdi
ky
no'i tiep nhau, biet lap nhau:
thdi
ky thd au,
thdi
ky di hoc,
thdi
ky
lao
dong
kiem
song,
thdi
ky ve huu.
Hudng ve the ky XXI, Uy ban cho
rling,
nhutng cai
each
tiifng

Chung ta biet rang, nam 1776,
chiee
may hdi nifctc eua
James
Watt
ra ddi danh dau sU hinh thanh nen
kinh
te
eong
nghiep.
Cuoc
each
mang
eong
nghiep
Ian
th.<l
nhat difde the hien ci sU dng dung
may hdi niidc vao san xuat ma dang ke nhat la dUdng sSt ra ddi,
tau
hoa
chay
bang
hdi
nudc
da thay the hang loat cae phifdng tien
giao
thong, van tai
bSng
sijte ngUdi va

(1780)
the hien
tinh
Uu viet so v6i
dong
cd hdi nifdc. Mat khac, san xuat day
chuyen
diide to chiie va
sau do
CO
sU hdp ly hoa cae thao tac
(operation)
trong lao
dong
ma
F.Taylor la ngifdi
dUdc
ghi
cong
hang dau trong
cuoc
each
mang
eac thao tac lao
dong.
Ty le tang trUdng Ian nay da len tdi 4%.
Tijf
nhflng nam 50 ciia theky XX, nhieu thanh tUu khoa hoc
va
cong

bay quanh mat trang Nam 1969, tau Apollo 11 ciia My da ha
canh
xuo'ng mat trang. Amstrong trd thanh ngifdi dau tien dat
chan len tieu hanh
tinh
nay. NhOfng sU kien do danh dau mot
budc
tien mdi eua nhan loai: th^ng ditdc siie hut eua
trai
dat. ;.
-
Ngay
13-7-1945,
qua bom nguyen ih dau tien
diTdc
thii
nghiem thanh
cong
tai sa mac
Alamogordo,
bang
New
Mexico.
Sau dai chien the gidi Ian
thii
hai,
viec
sii dung nang ludng
nguyen tvi da md ra mdt hudng phat
trien

ban do gen ngifdi.
Nam 1997, dvfdi sU chi dao cua Ian Wilmut (ngifdi
Scotland),
ngUdi ta da nhan ban thanh
eong
eon cifu Dolly. La thanh qua
cua nhan ban v6
tinh
nhUng Dolly vin sinh
dUdc
con
eOfu
Polly,
ttie
la vln c6 ehiic nang sinh san hiJu
tinh.
Nam
2000,
tien si Fran is Collins (My) da
cong
bo ban do
gen ngiidi va cae nha khoa hoe My, Anh, Diie, Nhat, Phap, Trung
Quoc
da giai ma
dUdc
hdn 95% bo gen ngiidi. Thanh
cong
nay
dUde
xep ngang vdi

nghiep Ian
thvL
ha hay con goi la
cuoc
each
mang khoa hoc va
cong
nghe
hien dai.
Cuoc
each
mang nay
dUde
khdi
dong
bang
nganh dien
tii.
Dien tii xam nhap vao he thong ky thuat, vao tin
hoc (Informatic), ngiidi may
(Robot)
May
tinh
dien tii dau tien Eniac diidc che tao bcii John
Presper
Eckert va John William Mauchly vao nam 1946.
TvL
may
tinh
Eniac sti dung

kinh
te deu c6 "Chu bai" cua minh. So v6i
kinh
te hai lUdm nguyen thuy thi
kinh
te nong nghiep c6 nhiJng san
pham
dUdc
khai thac
tu:
dat dai, mang lai nhflng gia
tri
Idn lao so
vcfi
nhijtng gia
tri
cua nhiing
cong
dong
ngUdi
song
bSng
san bin
va bang
viec
thu
liidm
trai
cay, dao bdi cac cu
rifng

sang
tao, che bien,
ling
dung nhiing
tri
thiic
(Knowledge)
de tao
nen gia
tri
gia tang cao nhat.
Yahoo
la mot hang Internet 16n hay
dUde
hieu la mot tap
doan
kinh
doanh ve san pham tri
thiic.
Boeing la hang may bay
8
Icin
hang dau the gi6i. It ai hieu rang gia tri hang hoa cua
Yahoo
16n gap nhieu Ian gia tri hang hoa ciia Boeing. Mot dan chiing
thii
hai day thu vi: In m6i tap
(Volume)
ciia Tii dien Bach khoa
(Encyclopedia

xuong.
Viec
chia se
tri
thiic trd thanh mot dac
triing
trong xa hoi
CO
nen
kinh
te m6i nay.
"Nen
kinh
te m6i doi hoi cao ve tai chinh, chiing khoan,
canh
tranh,
e kip lam
viec,
tang
triidng
va dich vu, nhiing lai it
can
thdi
gian va khoang
each
se khong c6 y nghia gi ca. Cac doanh
nghiep ciia nen
kinh
te thiic te da dat con so" tang
trifcing

Society).
Nen
kinh
te mdi c6 nhieu ten goi,
ttiy
sii nhan manh khia
canh nao do. Chang han, cac nha nghien ciiu khoi EU thi de nghi
goi la nen kinh te hoc hoi (Learning
Economy)
de khuyen cao
phai
hoc hoi lien tuc
suot
ddi, ma chii yeu la tii hoc hoi. Sii hoc
hoi
nhif
the m6i giiip cho sii doi m6i
(Renovation)
dUdc
lien tuc.
(1) Nguyin van Doa - "Nen
kinh
tg' mdi". Tap chi Khoa hoc, Cong
nghe,
Mdi
trudng,
so
7-2000,
tr. 10.
9

thong
tin
(Information
Economy).
Cung
nhxi
vay, khong it
ngUdi
lai gdi
day la
Kinh
te mang,
Kinh
te Internet
hoac
con
ghep
vdi nhiJng
tinh
ta
E-business,
E-communities
hoac
E-films.
Tuy nhien,
dong
hdn ca la dUa vao mot tien
doan
quan
trong

ciia
cong
nghe
thong tin va truyen thong la
nhiing
dieu kien mdi de hinh thanh cac xa hoi thong tin. Trong
xa hoi do, con
ngUdi
phai difdc quyen tiep nhan thong
tin,
va tat
nhien la xa hoi phai de cao quyen dan chu ciia moi con
ngUdi.
Tuy
nhien,
thong tin du sao cung chi hdp thanh nhiing m6 dii
lieu,
tham
chi la nhCtng md dut lieu Ion xon c6 trong xa hoi. Xet tren
miic do nao do, thong tin chi la
cong
cu cua tri thijfc. Con
ngUdi
phai
CO
nang hie nhan thCfc va
tinh
than phe phan de xii ly thong
tin,
chon

truyen
ba, sk dung
10
nhiJng
thong tin de xa hoi c6 nhiJng
tri
thiic mdi. Muo'n vay, nen
giao
due phai tap trung vao
siXphat
trien
con
ngiidi
va su tvl chu
cua
moi con
ngiidi.
Mot khi trong xa hoi da c6 diidc sU rang
buoc
mdi
giiia tri thutc va phat
trien,
lam cho tri thijfc trd thanh mot
thanh
phan day du cua sii phat trien (Une
composante
a
part
entiere du
developpement)

cd sd (nen
tang)
cua nhiJng quyen eon
ngiidi.
Hd phai hoc
sudt ddi, ma ve cd ban, ho phai eo
nang
luc tvt hoc. Do vay,
viec
de cao hoc tap suot ddi phai dong thdi de cao tii hoc va
dong
thdi
de cao hoc
each
hoc (Learning how to learn).
Nhii
vay, xa
hoi
tri
thijfc se ciing la xa hoi hoc tap.
0 Viet Nam,
viec
nghien
ciiu,
tim kiem nhiing cd hpi de eo
the
thiic hien chien liide
"cong
nghiep hoa rut ngln" diidc day
manh vao thap ky 90. Tai Dai hoi dai bieu toan

gia
"Kinh
tetri
thiic va nhiing van de dat ra doi vdi Viet Nam" do Ban Khoa
giao
Trung lidng. Bo Ngoai
giao
va Bo Khoa hoc,
Cong
nghe,
Moi
trudng
phoi hdp to chiie tai Ha Noi vao
ngay
21 va
22-6-2000.
Tham gia Hoi thao, ngoai Ban Khoa
giao
Trung adng, Bo
Ngoai
giao.
Bo Khoa hoc,
Cong
nghe,
Moi
trifdng
con c6 Van
phong Trung
lidng
Dang, Ban

Cong
nghiep. Bo Tuf phap. Bo Nong
nghiep
va Phat
trien
Nong thon.
Bo Van hoa - Thong tin, Bo
Qiao
due va Dao tao. Bo Lao
dong,
ThUdng binh va Xa hoi. Bo Y te. Bo
Giao
thong Van tai, Ngan
hang Nha
nUdc
Viet Nam,
Tong
cue
Biiu
chinh
Viln
thong, Uy
ban Bao ve va Cham soc tre em Viet Nam, Uy ban Dan
so'va
Ke
hoach
hoa gia dinh, Uy ban The due The thao.
Tham gia Hoi thao nay con go 13 Vien Khoa hoc. Hoc vien,
Triidng
dai hoc va 5

mang khoa hoc va
cong
nghe
hien dai, sU bung no eac
cong
nghe
eao, nha't la
cong
nghe
thong
tin,
cong
nghe
sinh
hoc
dang tao ra nhUng bien doi ve
chat
chiXa
tiing c6 trongliic iMng san xuat, diXa nhan loai tiXng biidc
qua do sang mot trinh do van imnh mdi - van minh tri tue, ma
ngi dung chu yeii cua no la nen kinh tetri thiic. Do la xu the tat
yeu eua qua
trinh
phat
trien
siic san xuat, la thanh tUu quan trong
cua loai ngiidi ma chii nghia xa hoi phai nam lay va tiep thu.
Do'i v6i
nude
ta, s\i xuat hien cua nen

te
tri
thiic, cd ea'u san xuat va nen tang ciia sU
tang
triidng
kinh
te
ngay
cang
dua vao
viec
ling
dung cac thanh
tiiu
khoa hoe va
cong
nghe,
nha't la nhiing
cong
nghe
cao;
^.::' '.i>i
- Ty trong GDP
hoae
ty trong nganh
nghe
deu c6 sU dich
chuyen
dan tuf san xua't vat chat
sang

hai mat:
canh
tranh
kho'c
liet
va hdp tac hieu qua;
- Qua
trinh
tin hoe cac khau san xua't, dich vu va quan ly la
cot loi eua qua
trinh
chuyen
sang
nen
kinh
te tri thiic;
- Tri thiie la von quy nha't, quyen sd hiJu
tri
tue trd thanh quan
trong
nha't va
sang
tao la
dong
liic chu yeu thiic day sii phat
trien;
- Hoc tap, hoc tap thiidng xuyen, hoc tap
suot
ddi la dac
diem noi bat eua xa hoi va nen

thiic
va nhiing
va'n
de dat ra doi v6i Viet Nam", Ha Noi,
21-22/6/2000,
tr.
11-12.
13
kha nang de dat
cong
nghe
tien
tie'n,
dac biet la
cong
nghe
thong
tin
va
cong
nghe
sinh hoc,
tranh
thu
ting
dung
ngay
cang
nhieu
hdn,

viet:
"Tiep tuc nang cao chat lUdng
giao
due toan dien, doi m6i
noi
dung, phiidng phap day va hoe, he thong trUdng Idp va he
thong quan ly
giao
due; thUc hien "chuan hoa, hien dai hoa, xa
hoi
hoa". Phat huy
tinh
than doc lap suy nghi va
sang
tao cua
hoc sinh, sinh vien, de cao nang lUc tu hoc, tuhoan thien hoc van
va tay
nghe,
day manh phong trao hoc tap trong nhan dan bang
nhutng
hinh thOfc
giao
due chinh quy va khong chinh quy, thUc
hien
"giao
due cho moi ngUdi", "ca nudc trd thanh mot xa hoi hoc
tap". ThiJc hien phiidng
cham
"hoc di doi vdi hanh,
giao

phat trien khong han che,
va chung md ra cac cd hoi cho tat ca cac loai tri thvCc duac san
(3) Dang
CSVN
- VSn Men Dai hoi dai bieu toan quae Ian tM IX. NXB
Chinh
tri
Quoc gia, Ha Noi, 2001, tr. 91.
(4) Dang
CSVN
- Van Men Dai hpi dai bieu toan quoc Ian thd IX. NXB
Chinh
tri
Quoc gia, Ha Noi, 2001, tr. 109.
14
xuat hang hat va duac sii dung hang
loat
trong toan xa
hdi'^^\a
de xa hoi
tri
thiic phat
trien
ben viing, trong Bao cao thegidi nam
2005, UNESCO de nghi phai thiet lap mot xa hoi hoc tap, giao due
suot
dai cho tat ca moi ngiidi, bao ton da dang tri thvtc, tren cO sd
cua nguyen tic toi cao la thilc hien quyen tiep can thong tin va tri
thUc pho bien cho tat ca moi ngiidi.
Xa hoi

song".
b. Cot tru kinh tetri thiic. Y nghia cd ban cua cot tru nay
la
ci cho,
kinh
te
tri
thiic se md rong khong nguing khu viic thong
tin
va truyen thong. SiJ md rong khu viic nay se dem lai nhiing
Idi
ich
kinh
te v6 cung to Idn cho nen
kinh
te'
tri
thiie va lam gia
tang
vtidt
bac hieu qua
kinh
te cho cac nganh
nghe.
c. Cot tru khoa hoc -
cong
nghe.
Cot tru nay bao gom nhiing
cong
nghe

thong
tin.
d. Cot tru giao due va dao tao. 0 day, giao due va dao tao diide
coi nhiimdi triidng, dong thai la diidng din cua sU ehuyen hoa thong
(5)
DESA
(Department of
Economic
and
Social
Affairs Department of the United
Nations
Secretariat),
Understanding Knowledge Society, UN, New York, May
2005
(179p)
(http://www.unpan. org).
15
tin
thanh tri
thiic.
Mat khac, trong toan bo sii nghiep
giao
due va
dao tao, moi
ngUdi
phai hoc tap
suot
ddi
de khong bao

due
suot
ddi cho mgi ngiidi (Lifelong Education for
all).
Ngay
18-5-2005,
Thu
tUctng
Chinh
phii
da ban hanh Quyet
dinh
so
112/2005/QD-TTg
ve xay dilng xa hoi hoc tap d
niicte
ta
giai
doan
2005-2010.
Quyet dinh nay ciing chiia the coi la c6 du
noi
dung the ehe hoa Nghi quyet Dai hoi Dang Ian
thil
IX ve xa
hoi
hoc tap, mac dii
dUdc
ban hanh sau 4 n&m so
vc(i

Dang the hien quan diem cua minh v6i
kinh
te
tri
thilc va
xa
hoi hoc tap nhuf sau:
"Tranh
thu cd hoi thuan Idi do boi canh
quoc
te tao ra va
tiem
nang, Idi the cua
nU6c
ta de rut ngdn qua trinh
congnghiep
hoa, hien dai hoa dat niidc
theo
dinh hxidngxa hoi chu nghia gkn
vdi
phat
trien
kinh
te
tri
thilc,
coi kinh tetri thiic la yeu to quan
trong cua nen kinh te va
cong
nghiep hoa, hien dai hoa. Phat

tilng
vung, txing dia phiidng,
trong
tutng
dU an
kinh
te xa hoi"*'''.
(6) Dang Cong san Viet Nam - Vin kien Dai hoi dai bieu toan quoc Ian thii X.
NXB
Chinh
tri Quoc gia, Ha Noi,
2006,
tr.
87-88.
16
Va:
"Chuyen d^n mo hinh giao due hien nay sang mo hinh giao
due md - mo hinh xa hoi hoc tap vdi he thong giao due
suot
ddi,
dao tao hen tuc, lien thong giOa cac bac hoc, nganh hoc; xay diing
va phat
trien
he thong hoe tap cho moi
ngUdi
va nhilng hinh thilc
hoc tap, thifc hanh
linh
boat,
dap

the he ngiidi cho
tilng
giai
doan
phat
trien
eiia dat nxldc.
Nhilng,
bu6c
vao the ky XXI, nen
giao
due vdi cd cau to chile cua
no
nhil
hien nay va v6i nhilng khuyet tat m&c phai, no can difde
doi mdi cd ban - chuyen doi toan bo mo hinh
nhil
Nghi quyet ciia
Dang da neu.
Chinh
vi the,
Thii
tu:6ng Chinh phu da quyet dinh phai
nghien eilu mo hinh xa hoi hoc tap d Viet Nam. Sil hinh thanh de
tai
nay c6 ly do la
nhii
vay.
II.
Sd Ll/dC

due
cong
lap va
tU
thuc trong mot xa hoi dang c6 nhflng thay
doi Idn lao va nhanh
chong*"'.
Trong
viec
xay dUng xa hoi hoc tap, nhieu nha khoa hoc cho
ring,
giao
due cho ngiidi trUdng thanh la mot
cong
viec
het
sOfc
"hieu nghiem" de day nhanh qua
trinh
phat
trien
xa hoi va di vao
nghien ciiu
viec
to chiitc hoc cho ngUdi 16n, trong so' ho c6
Robert
M.Hutchins''*'va Turten Husen"*".
Tuy nhien, ngUOi gin khai niem xa hoi hoc tap vdi khai
niem hoc tap
suo't

ban doi vdi
viec
hoc tap
suo't
ddi
vdi
quan diem cho rSng, trong dieu kien
phat
trien
qua nhanh
chong
cua khoa hoc va
cong
nghe,
khong
ai CO
the coi kien thiic cua giao due ban dau lai cd the du cho het
ddi.
Vi vay, phai hoc tap khong bao gid ngijfng.
Tong
giam doc
UNESCO, ong
Federico
Mayor cho
ring,
can phai thay doi tu duy
giao
due, coi
giao
due nhu mot nhan to' then

R.M
(1970)
- The
Learning
Society, Hormondsworth:
Penguin.
(10) Husen, T (1974), The
Learning
Society, London: Methuen.
18
bau tiem an" (Learning: The Treasure Within) ma
Jacques
Delors
la
ngUdi chu tri viet bao cao nay"".
Co the coi Bao cao "Hoc tap - mot kho bau tiem an" nhir
mot tuyen
ngon
ve
giao
due the ky XXI, trong do, the gidi hien
dai
cua chung ta
ngay
nay ehiu sii chi pho'i cua xu the toan cau
hoa. Cling vdi mat tich cUe, mat Idi ich cua xu the nay nhu
giao
lilu
rong md, khoa hoc va
cong

trien
vdi nhiing nUde
dang phat
trien,
sU bat hinh dang va bat
cong
bing trong hiidng
thu
giao
due
Tai
lieu
thii
hai la ,mot van kien dung trong Hoi nghi
quo'c
te
"Giao
due Dai hoe trong the ky XXI -
tarn
nhin va hanh
dong"
(L'
enseignement
superieur au XXI
sieele:
Vision et action), hop tai
Paris
(Phap)
tu:
5 den

Jacques
Delors
e6
nhom cac
chuyen
gia trong Uy ban
quo'c
te ve phat
trien
giao
due
(11)
Jacques
Delors - Hoc tap - mot kho bau tiem an. Ban
dich
tieng Viet do
Trinh
DiJc
Thing
dich,
Vu Van Tao
hieu
dinh.
NXB Giao due, Ha Noi, 2002.
19
the ky XXI. Ho da c6 nhCing
cong
bo', gop phan lam
phong
phii

bie't
cham
lo sao cho
nhiing
ngUdi dan Idp d\i6i khong trd thanh nhiing nan nhan ciia
he tu tUdng loai
trtf
Roberto
Carneiro thi nhan manh den vai tro cua nha trifdng
trong
viec
xoa bo sU khon
cCing
mdi, phan anh svf ban
cung
hoa
trien
mien ve van hoa, ve ddi
song
vat
chat
va
tinh
than cua
cong
dan"^'.
Theo
Carneiro, he thong
giao
due la coi

tap trung vao sU
iTu
tien dau tii cho chat iMng giao due.
- Sii qua tai
giao
due da dan den sU bat cap ve nang l\lc bao
dam
tinh
hdp ly ve
tinh
than binh
dSng
trong
giao
due.
- Bo di nhiing cd hoi
giao
due thich hdp do'i vdi nhiing hoe
sinh xuat sac eiing chinh la tiidc bo di cua xa hoi nhiing
nguon
nhan
Iiic
tot nha't se dUa xa hoi tdi sii phat trien thiic sU va hieu qua.
(12) Michael Manley - Giao due, sir ta chii va sit han gin xa hoi. Hoc tap: mot
A:i:o faai; tiem an. NXB Giao due, Ha Noi,
2002,
tr.
193-194.
(13) Roberto Carneiro - Lam song lai tinh than cong dong: Mot each nhin ve vai
trd

nghiep
trong cd cau GDP se giam.
Thed
tinh
toan ciia Alisov
N.B va Khorev B.S, nhiing nam
cuoi
the ky XX, c\i dan
nong
nghiep
tren the
gidi
chi con la 44% nhan loai va kinh te
nong
nghiep
dong
gop vao GDP thegidi eon khoang 5%.
Trong dieu kien ay, xu the phat trien
giao
due la phai thu
hut khong chi tre em, ma la tat ca ngixdi Idn vao hoc tap,
dong
thdi
gia tang vai tro
evia
giao
due dai hoe trong moi
linh
viic
boat

hiiu
cd vdi
thong
tin hoa
giao
due, ap dung rdng rai cac phUdng
phap
hoc va tii hoc
tii
xa tren cd sd ap dung
cdng
nghe
thSng tin
va vien thong mdi nha't"''.
(14) In' am Al Mufti - Chat liiOng cao trong giao due: Diu ta vao con ngUdi. Sach
dadln(12), tr.172-173.
(15) Demidenko F.C - Trien vgngcua giao due trong thegidi dang thay doi. Tap
chi
Nghien ctiu xa hoi hoc, so
2/2005,
tr.
80-87
(Ban tieng Nga).
21
Trong
thdi
dai ngay nay, sii lac hau ve
giao
due se din
den mot hien tiiOng

thap, dinh dvfdng khong tot, nguy cd benh tat
cao
(UNDP,
2000).
Cung tvf sii
ngheo
nan ve tri thiic va ve nhan van, con
ngiidi
se lam vao siJ
ngheo
nan ve thu nhap truyen thong
(income
poverty).
Thuc
ra,
thii
nhap
thap
chila
mot dac
triTng
be mat cua
toan bo van de
ngheo
doi cua con
ngiidi"*'.
Amatia Sen -
ngiidi
difdc
giai thucing Ndbel ve

nhan
van
ttfOng
doi cao
nhkm
thuc
day stf
phat
trien
ben vflng cua nen van minh loai ngUdi. Do la quan diem
cua Zhang Ruiwen, Zhang Lihai va Hukai<''>. Cho nen xay
diing
xa hoi hoc tap thtfc
chat
la mot
cuoc
each
mang
giao
due, b6i no
phai
khac
phuc muc tieu dao tao con ngUdi phuc vu
kinh
te cong
nghiep vdi mot so khiem khuyet ma cac nha
giao
due Trung
Quoc
goi

nhan
each
ly
tiidng
cua
thdi
dai
kinh
tetri
thitc.
"Shehui
Kexue",
2000,
d.89,
d.24-28y
(Viln Pho
dich).
22
^trien
ben
vQng
cua xa hoi va
nguyen
tdc doi mdi va
ling
bien
hnh
^oat.
Khi
danh gia phong trao van

thdi
dai
bien
each
- mdt
thdi
dai bien
each
vi dai hdn, tat nhien,
thdi
dai
do se dao tao ra hang loat nhiing
ngiidi
khong Id c6 du nang l\lc
va pham
chat
nhan
each
can cho nen
kinh
te tri
thiLc
trong the
kyXXI.
Sii thinh
viidng
cua mqt
qud'c
gia noi rieng va d cap do toan
cau noi chung phu thuoc vao

liidng
lao
dong phai dUdc dinh hiidng thien ve mat ky thuat"".
Buac
sang
the ky XXI, xa hoi cong nghiep bat dau di dan tdi
diem ket thiic; nhiing nang liic va ky nang da
tiing
can thiet de
bao dam cho trat tii xa hoi trong xa hoi ay hien dang ma't dan y
nghia trudc day cua chung. Trat tii xa hoi dang dan hinh thanh
(18)
Karl
Marx,
F.
Engels
-
Toan
tap, tap IV, tr. 261.
(19) Alan
Greenspan
- Vai tro
then
chot
cua
giao
due
trong
nen
kinh

cong
nghiep
la phai noi den dia vi dac biet
ciia
tri thilc. Ong cho rang, c6 the dinh nghia tri
thiic
la
"nang
lUc
hanh dgng", la kha
nang
"lam cho mot cai gi do van dgn^\i
thiic
CO
gia tri khong phai do
tinh
chan ly tuyet doi,
tinh
khach
quan va
tinh
phan anh day du hien thvfc, ma vi
hinh
thiic
tri
thiic
la
cai CO tinh chat vinh cUu, b miic do 16n hdn so v6i hinh
thilc
khac,

vong
se dap
ilng
yeu cau nhan liic cua
kinh
te tri thilc
theo
hiidng dao tao ra nhutng "lao
dong
tri thilc"
(Knowledge
worker) hay la nhijtng lao
dong
c6 tri thilc.
Vdi
each
hieu do, N. Stern coi
tri
thilc khong chi la dac diem
ket cau cua nen
kinh
te hien dai, ma quan trong hdn, la cd sd,
nguyen ly to chile cua toan xa hoi. Tuy nhien, trong xa hoi loai
ngUdi,
bao gid tai san xuat xa hoi
cung
khdng chi la qua
trinh
vat
ly

nghiep
hoa, hien dai hoa triidc bo'i
canh
hoi nhap
kinh
te
quoc
(20) Nico Stehr - Thegidi sinh thanh tvi tri tMc. Tap chi Xa hoi hoc, so
2/2002
tr.
31-35 (Nga). ' '
24
te ma de xuat xa hoi hoe tap; Ba la, xuat phat
til
viee
phat
trien
nhilng
khoa hoc eu the, nhutng nganh san xuat trUc tiep ma nha
nghien cilu noi den mot
cuoe
cai
each
giao
due
theo
hudng xay
dung xa hoi hoc tap; Bon la, til nhu cau hoc tap thudng xuyen d
xa, phildng, thon ban da hinh thanh mot hildng phat
trien

Theo
hudng thU hai, la nhUng nha khoa hoe nhU: Nguyen
Minh
DUdng, Hoang Tuy, Vu
Ngoe
Hai, D6 Dilc Ngo, Be TrUdng
Thanh, Thai Thi Xuan Dao, Nguyin
Cong
Giap, Le
Thac
Can,
Hoang Minh Luat, To Ba TrUdng
Theo
hudng
thil
ba, eo rat
dong
cac
chuyen
gia d^u nganh
hoac
nhflng nha nghien cUu
chuyen
sau nhU: Pham Minh Hac,
Dang Ba Lam, Nghiem Dinh Vy, Vu Van Tao, Nguyin NhU At,
Nguyin
Hflu
Chau, Dang
Quoc
Bao, Ngo Xuan

d Tay Au, Dang
Hflu
nhan thay rang, nhflng doi
thay ky dieu trong
kinh
te va trong ddi
song
trong giai
doan
ngay
25
nay chinh la nhd may
ti'nh
va mang may
tinh
v6i chijtc nang c6 the
thay
the mot phan lao dong tri 6c cua con
ngiidi.
Hdn
niia,
may
tinh
phat
trien
rat nhanh, khong
cong
nghe
nao c6 the so sanh.
Nang lufc cua may

da chu
trifdng
nhxi vay
thi
phai c6 chinh
sach
nang cao nang lUc canh
tranh
ciia nen
kinh
te.
De lam dieu nay, nhat thiet phai cai each giao due
theo
hudng
xay dungxa hoi hoc tap, boi difSng va trong dung nhan tai, tang
cudng nang lue khoa hoe va cong
nghe
quoc
gia^^^K
Dang
Hutu,
Ho
Ngoc
Luat va Dinh Quang Ty da de cap
t6i
van de doi m6i tii duy khi di sau vao tim hieu
kinh
te tri
thilc.
Theo

trinh
cong
nghiep hoa, hien dai hoa chinh la phat
trien
kinh
te
tri
thiic
(21) Dang HQu -
Kinh
tetri thvtc vdi chien
luacphat
trien cua Viet Nam. Ky yeu
Hoi
thao khoa hoc
"Kinh
te tri
thiic
va nhiSng van de dat ra doi v6i Viet Nam.
Ha
Noi,
21-22/6/2000,
tr. 32.
(22) Dang Huu, Ho Ngoc
Luat,
Dinh
Quang Ty - Xu hixdngphat trien nen
kinh
te tri thiic va tic dong cua no den sU phat trien va
liia

phai quyet
tarn
thilc hien 4 giai
phap Idn: a) Tuyen
chon
va trong dung nhan tai; b) Chan hung
nen
giao
due
quoc
dan; c) Xay dilng tiem lUc khoa hoc va
cong
nghe
quoc
gia; d) Xay dUng he thong doi mdi
cong
nghe
quoc
gia'"'.
Chu Hao cho
ring,
phai dam doi mdi vdi sU vien din y
tifcing
mao hiem va sang tao cua
Franklin
Rossevelt:
"Dieu dang
sd nhat khong phai la
that
bai. Dieu dang sd hdn la khong dam

sach
nang cao nang
liic
hap thu
tri
thiic theo hiidng:
- Phan cap va xa hoi hoa
giao
due de buy dong cac nguon
lUc xa hoi cho
viec
phat
trien
nguon nhan
liic;
- Tap
trung
cac nguon
liic
cong cong
vao
viec
ho trd nhiing
ngUdi
ngheo
va phu nut - nhiing
ngiidi
thieu nhiing dieu kien de
hoc hanh;
(23) Chu Hao - Nen

dac biet trong
khoa
hoc va ky thuat,
dong
thdi
vin bao dam
cd
hoi tiep can
giao
due cho
ngUdi
ngheo;
- Sii dung nhiing
cd
hoi mdi de cai thien chat liidng
giao
due
va md rong cd hoi tiep can.
Vu
Dinh Cu
theo
hudng tiep can nhflng
cong
nghe
cao trong
kinh
te
tri
thiic da di den ket luan "Muon tiep can
kinh

giao,
thay thuoc,
nha van, luat gia, ky
svf )
san xuat ra cac san pham tri thilc.
Vu
Dinh Cu da nghien cilu kha sau quan diem cua K. Marx
ve may moc va dai
cong
nghe,
coi tri thiic la san pham cua lao
dong,
ket qua ciia
thai
do tich
ciJc
cua con
ngifdi
doi v6i t\i nhien.
Ong cho rSng, stf xuat hien may thong minh (Smart Machinery)
se giai
phong
con
ngUdi
ra khoi day truyen san xuat va
ngUdi
lao
dong
khong con d vi tri "diing may"
niia.

ngay
tvtng
gid chting kien nhiJng bien doi Idn lao trong san
xuat,
kinh
doanh, khoa hoc,
cong
nghe,
van hoe,
nghe
thuat,
giao
due, quan ly
kinh
te, quan ly xa hoi
(25) Vu Dinh Cu - Gop phan tim hieu kinh te'tri thiic. Hoi thao khoa hoc
"Kinh
te tri thilc va nhiing van de dat ra doi vdi Viet Nam". Ha Noi, ngay
21-22/6/2006
tr.
61.
28
Nhiing
bien doi ky dieu ay bat nguon tOf nhijtng tri thiic
m6i
ciia con ngUdi. Tri thiic va tri tue trd thanh tai nguyen quy
gia nhat trdng moi tai nguyen ma svf viidn tdi de c6
dUde
va lam
chu tai nguyen quy gia do phu

tao va truyen ba van hoa dan
toe'-'''.
Tiep
theo
do, nhom nghien ciiu nay da thiic hien de tai
nghien ciiu doi ngii
tri
thilc trong
thdi
ky day manh
cdng
nghiep
hoa, hien dai hda (ma so KHXH.03.09). Thdi diem
trien
khai
cong
trinh
diing vao
liie
ma tren the gidi ngiidi ta noi nhieu den sii
chuyen
doi tii nen
kinh
te
cong
nghiep
sang
nen
kinh
te tri thilc,

dong
xa hoi. Sii
chuyen
giao
cong
nghe
(Transfert
Teehnologique)
glut
vai tro trung tam cua
cong
nghiep
hoa. Van de bilc xuc la
phai
xay diing mot xa hoi ma trong do nen
giao
due dap
ilng
diidc
sii
hoe lien tue cua
tiing
ngUdi
cong
dan'-^'.
(26) Pham Tat Dong (Chu bien) - Tii thiic Viet Nam - Thiic tien va trien vong.
NXB
Chinh
tri Quoc gia, Ha Noi, 1995, tr.
10-13.

cho phat trien va phai tao
ra
khau dot pha, ma
theo
ong thi trudc het phai lam cho nen giao
due
dugc
cai tdde dao tao
nguon
nhan
l\lc
chat
lUdng cao va dao
tao tay
nghe
dap ilng yeu cau cua nen kinh te tri thijfc
Phan Dinh Dieu ban den mot he thong
giao
due tien tien va
lanh
manh khi noi den con dudng xay diing kinh te
tri
thiic a
nxldc
ta.
Theo
ong, moi thanh tich va moi yeu kem cua
giao
due deu c6
moi hen quan

moi
ngudi
va suot dai
thi
con kho hdn nhieu. Do vay, phai s6m
ban den
viec
kien tao moi trUdng cho ngufdi lao
dong
luon eo kha
nang tiep can v6i moi
nguon
tri thilc'-".
Du6i stf chu tri cua Vu Dinh Cu!,
nhom
chuyen
gia gom V6
Dai
Lifdc, Lu(u Bich Ho,
Pham
Tat
Dong
da xay dvfng
chuyen
de "Mot so van de kinh te tri thiie va thiJe
tiin
eong
nghiep
hoa,
hien dai hoa ci

114-116.
30
dai va nhi3ng dac trUng cua nen kinh te
tri
thiic. Do do, muon rut
ngdn qua trinh cong nghiep hoa phai tang toe, di tit, bo qua loi
mon
ma cac
nU6c
da phai va't va viidt qua. Quan diem do eo the
thiic
hien khi tri thiic da mang tinh toan cau.
Dang
va Nha
nu6c
chu triidng day manh
cong
nghiep
hoa, hien dai hoa va
tijfng
bUcfe
chuyen
sang
nen kinh te tri thiic la c6 can cii
khoa
hoe, phu hdp
vdi
xu the
ehung
cua

kiem mo hinh phat trien d Viet Nam, Tran Dinh Thien
da
trinh
bay nen kinh te
tri
thiic trong sd do phat trien tong quat.
Theo
ong, ve
nguyen
ly
ehung,
sU xua't hien cua kinh te tri thiie
khong viidt khdi sd do cua K. Marx ve sU tien hoa cua lich suf
thong qua 3 hinh thiic kinh te:
- Kinh te
tii
nhien, tUdng dUdng v6i nen kinh te
nong
nghiep
va xa hoi
nong
dan eo truyen.
- Hinh
thai
thi
triidng,
tiidng dvfdng v6i nen kinh te thi
trUcing
cua
thdi

hanh noi bo cua Dang Cong san Viet Nam. Ha Noi,
2003.
31
- Pho cap cong nghe thong tin, tritcfc het la trong nha
trifdng, ke ca trifOng tieu hoc.
- Pho cap ngoai ngfl (it nhat la tieng Anh) tCf cap tieu hoc'"'.
NhU vay, khai niem "pho cap giao due" da c6 noi ham mdi
va viec trien khai se phai thay doi ve nguyen tic.
Cach day khong lau, mot tap the khoa hoc gom: Vu Trong
Lam, Tran Ngoc Hien, Do Hoang Toan, Nguyen Xuan ThSng,
Tran Dinh Thien, Dang Mong Lan, Pham Hong Tien, Nguyen
Thanh Binh da tien hanh nghien ciiu kinh te tri thiic theo mot
he thong chuyen de, tu: nhiing khai niem cO ban lien quan den
viec trinh bay kinh te tri thiic den viec de xuat muc tieu phat
trien kinh te tri thiic 0 Viet Nam. Cuo'i cung, nhom tac gia di vao
chuyen de phat trien kinh te tri thilc tren dia ban Thu do Ha Noi.
Cung giohg nha nhieu nha khoa hoc nghien cu(u kinh te tri
thiic ma tren kia da de cap, tap the tac gia nay ciing di den mot y
txidng 16n la phai cai each giao due triide nhiing ddi hoi ngay cang
cao eua kinh te, nhat la khi bdt tay vao xiy diingkinh tetri thiic.
Theo nhom tac gia thi:
- Muc tieu cua cuoc cai each giao due nay la dao tao nguon
nhan luc c6 nang lUe sang tao va kha nang hoc hoi khong ngvfng
trong suot cuoc ddi. De lam dUdc dieu nay, phai thay the he thong
giao due hien nay (da tr6 nen lac hau) b^ng mot he thong giao
due m6i.
- Hien dai hoa he thong giao trinh de dao tao dUdc nhiing
ky nang cd ban (nhat la ky nang sii dung may tinh va Internet)
va kha nang suy nghi sang tao de thieh ling (adaptation) v6i yeu
cau eiia nhiJng cong viec luon luon thay doi.

va cong nghe trong Hnh vxic minh dang giang day, con phai truy
cap thong tin qua Internet, hoc svi dung eac thiet bi day hoc da
(32) Vu Trong Lam (Chu bien) - Kinh tetri thiic d Viet Nam. Quan diem va giai
phap phat trien. NXB Khoa hoc va ky thuat, Ha Noi, 2004.
33
phifdng tien (Multimedia) de cai tien phUdng phap day
hoc
Do
vay, hoc thufdng xuyen, hoc
suot
ddi trd thanh nhu cau tat yeu do'i
vdi
moi ngUdi,
dong
thdi
cung la mot yeu cau cua xa hoi do'i v6i
ngiidi
lao
dong"'"'.
Ban den
cong
nghiep hoa
riit
ngSn, Dang
Ngoc
Dinh nhan
xet rang, d the ky
XVIII,
mot nutdc muo'n
cong

phat
trien*"'.
Xuat phat
tu:
luan diem
"Cong
nghiep hoa g^n vdi hien dai
hoa
ngay
tif dau va trong
suo't
cac giai doan. Nang cao ham Ivfdng
tri
thijfc trong cac nhan to" phat
trien
kinh
te - xa hoi,
tiing
hxidc
phat
trien
kinh
te tri thilc d
nxidc
ta" (Van kien Dai hoi Dang
Ian thil
IX), Vii
Ngoc
Hai cho rang, phai xay diing mot xa hoi
hoc tap

30/1/2007,
tr. 21.
(34) Dang Ngoc
Dinh
- Nen kinh tetri
thrjic
va muc tieu Cong nghiep hoa, hien
dai
hoa cua Viet Nam trong tim nhin
2020.
Ky yeu Hoi thao
"Kinh
te tri
th\ic
va
nhQng van de dat ra doi v6i Viet Nam". Ha Noi,
21-22/6/2000,
tr. 96.
34
itiem
deo de dap \ing yeu cau cua mot xa hoi ma trong do moi
ngiidi
deu ham hoc va muon
hoc'"'.
Cung tiep can van de nguon nhan luc
phuc
vu
cong
nghiep
hoa, hien dai hoa de di tdi

cho ta't ea ngUdi Idn b tat ca moi ndi.
-
Giao
due thUdng xuyen c6 the dam nhan
viec
dao tao
trung
hoe, dai hoc va hoc
nghe.
-
Giao
due thUdng xuyen bao gom nhUng chUdng
trinh
rat
da dang va mang
tinh
cha't mem deo.
Thong qua nhiing
cong
trinh
nghien
eiiu.
To Ba TrUdng da
gop phan lam phong
phii
nhan
thiie
cua ehung ta ve
giao
due thUdng

(Chii
bien) - Giao due thiidng xuyen (ThUc trang va dinh
huong phat
trien
d Viet Nam). NXB Dai hoc Quoc gia Ha Noi, Ha Noi, 2001.
35
Nguyen NhU
At<"^
la mot tac gia cua rat nhieu bai viet ve
giao due nha trUdng va giao due ngoai nha trUdng, giao due ehinh
quy (Formal Education) va giao due khong chinh quy (Non-
formal
Education). Cung v6i Dang Quoc Bao*'^', Nguyen Nhu At
da
CO
nhiing phan
tich
ve chiie nang cua giao due khong chinh
quy v6i nhiing hinh
thiic
khac
nhau nhu giao due ban chinh quy
(Paraformal Education), giao due can chinh quy (Quasiformal
Education) va giao due phi ehinh quy (informal Education).
NhiJng
tac gia nay da gop phan lam phong
phii
ve cac hinh
thufc hoc tap trong xa hoi hoe tap
tifdng

nhiing
ngUdi
hoc
dci
dang he chinh quy thi giao due
khong chinh quy noi tiep viec hoc tap de c6 dUde nhiing kien
thiic,
ky
nang can thiet va toi thieu ma xa hoi doi hoi.
-
Giao due khong chinh quy luon luon phai bd sung kien
thilc
va ky nang eho
ngiidi
hoe de ho luon c6 them hieu biet mdi,
(37) Nguyin
NhiJ
At - "Mot so van de xay dUng xa hoi hoc tap b nU6c ta". Tap
chi
Phat trien
giao
due so
3/2003
va "Giao due khong chinh quy,
giao
due phi
chinh
quy va tii hoc trong hoat dong
giao
due va xa hoi hoc tap". Bao Giao due

each.
Theo Thai Thi Xuan Dao, hai chiic nang bo sung va hoan
thi$n
se la ehu ye'u*^").
Hoang
Minh
Luat xem xet van de phat trien giao due
thifcing
xuyen de dinh hiidng eho viec xay
diing
xa hoi hoc tap.
Ong cho rang, can tham khao quan niem ve giao due
ngiidi
16n
(Adult
Education) bao ham ca giao due chinh quy va khong chinh
quy, dong y vdi UNESCO r^ng, giao due
ngiidi
Ictn
la toan bo qua
trinh
giao due c6 to chiic, bat ke noi dung,
trinh
do, phiidng
thiic
gi,
chinh quy hay khong chinh quy keo dai hay thay the giao due
ban dau ma nhd do, nhiing ai dUde coi la
ngiidi
Icfn

Ve
giao due khong ehinh quy va xa hoi hoc tap, ta eon gap
nhieu tac gia
nhii
Le
Bich
Ngoc
(Dinh
hiidng giao due khong chinh
quy trong qua
trinh
xay
diing
xa hoi hoc tap ci
Viet
Nam trong
giai
doan mdi), Nghiem Xuan LUdng (Xu the phat trien giao due
khong chinh quy), Dao Duy Thu
(Vi
tri,
vai tro cua giao due khong
chinh
quy trong he
tho'ng
giao due
quoc
dan), Nguyin Cong Giap
(39)
Thai

trien
nguon nhan
Ixic
cho
cong
nghiep hoa, hien dai
hoa)
Hifdng
nghien cdu
thii
ba xuat phat tu! nhutng yeu cau
phat
trien
cac
linh
vUc chuyen mon trutcfc sU hinh thanh
kinh
te tri thilc ma de xuat xay dUng xa hoi hoc tap.
Theo
hxidng nay
cung
CO
kha
dong
cac nha khoa hoc nhif: Dang
HiJu,
Tran
Minh
Tien,
Ho

cong
phu v6i
nhutng
suy nghi
sang
tao. Do la:
- Chien lUdc xay dting xa hoi hoc tap ci Viet Nam;
- Thdi dai mdi va
giao
due dai hoc.
Trong bai viet (Thvtc chat la mot
cong
trinh
ly luan,
song
ong
chl
viet
difcti
dang chuyen de, khong
cong
bo) ve chien lUdc xay
dung xa hoi hoc tap d Viet Nam, Vu Van Tao da dUng nen mot mo
hinh
tong quat ve hai he
giao
due:
Giao
due ban dau (Education
initial)

- He thong mang
tinh
md.
-
Trinh
do dao tao
dudc
cd cau lai
theo
huctng
quoc
te hoa.
38
Trong bai ve
thcii
dai m6i va
giao
due dai hoc, Vu Van Tao
da neu 3 mue tieu ma qua do thay ro s\i can thiet phai xay dvfng
xa hoi hoc tap:
Muc tieu 1: Xay dUng nang lUc thich tfng
(adaptableness)
v6i
nhi3ng thay doi nhanh
chong
cua san xuat, ciia
cong
nghe,
cua ddi
song

chung hoa
giao
due dai hoc
theo
hudng mci rong
giao
due sau
trung
hoc'"".
Sau nhieu nam nghien cutu ve sU phat
trien
ngutdi, Pham
Minh
Hac c6 nhieu bai viet ve xa hoi hoc tap.
Theo
ong, d nxldc
ta,
nen
kinh
te hien dang bao gom 3 miic do phat
trien:
Kinh
te
site ngUdi,
kinh
te tai nguyen,
kinh
te
tri
thilc.

nghe''*-*.
(41) Vu Van Tao -
"Chien
lUcfc xay dUng xa hoi hoc tap d Viet Nam" va
"Thdi
dai
m6i v6i giao due dai hoc". Nhflng chuyen de dung trong de tai xay dUng mo
hinh
xa
hoi hoc tap d Viet Nam.
(42) Pham Minh Hac -
Kinh
te tri thitc va giao due dao tao, phat trien ngiidi.
Ky
yeu Hoi thao
"Kinh
te tri
thilc
va nhOng van de dat ra doi vdi Viet Nam". Ha
Noi,
21-22/6/2000,
tr. 132 - 134.
39
• DtJtng d goc do phat
trien
cac nganh chuyen mon, nhieu nha
khoa hoc da neu len sU phat
trien
cua nganh trong dieu kien phat
trien

Dinh
Loc, Pham Dinh Chudng ), den
cong
nghe
thong tin nhut
mot
dong
liic
phat
trien
trong nen
kinh
te tri thiic (Tran
Minh
Tien,
Ho
Ngoc
Luat ), den vai tro khoa hoc cd ban trong
kinh
te
tri
thilc (Nguyen Quang A)
Nhin
chuiig, nhiJng tac gia ma trong phan tong thuat nay
da noi den, da gop phan rat quan trong vao
viec
chiing minh
rang,
da den luc Viet Nam phai dat ra mot van de rat nghiem tuc:
Xay dung mot xa hoi hoc tap

hoi
hoc tap tCf cd sd". Mot so thanh vien trong Ban lanh dao Hoi
va dac biet la Chu tich Hoi khoa II - ong Vii Oanh - da viet mot
so' bai neu len sii can thiet phai xay dvfng xa hoi hoc tap ci Viet
Nam va phai
tijf
nhiJng
boat
dong
khuyen hoc khuyen tai ma gop
phan xay diing xa hoi hoc tap
tir
chu trUdng
tren,
Ban Thtfdng Vu
(4'^) Xem Ky yeu Hoi thao
"Kinh
te tri thufc va
nhiJng
van de dat ra doi v6i
ViSt
Nam". Ha Noi,
21-22/6/2000.
40
Trung
Udng Hoi Khuyen hoc Viet da chi dao cac cap Hoi d 63
tinh
thanh
thUc hien nhieu
boat

due tieu hoc trong do
tuoi,
ngan chan mot
phan nhiing te nan xa hoi tham nhap nha
trildng,
tao dieu kien
ve cd sd vat chat - ky thuat trong xay dUng trUdng sd, giup hoc
sinh
ngheo
c6 dieu kien vat chat de
theo
hoc
- Gop phan xay dUng va phat
trien
he tho'ng
giao
due tiep
tuc ma noi bat nhat la xay dUng he tho'ng trung tam hoc tap
cong
dong
trc! thanh mot mang
Ixidi
rong kh^p,
phii
h^u bet dia ban
xa, phUdng.
Theo
hii6ng nay,
\\lc
lUdng khuyen hoc con

dong
lUc nkm trong cau true cua xa hoi hoc tap tii cd sd.
Hu6ng
boat
dong
nay da tao tien de cho
viec
xay diJng xa
hoi
hoc tap d nxidc ta va la thanh qua cu the
bu6c
dau cua
viec
dxia
Nghi quyet Dai hoi Dang Ian IX va X di vao
cuoc
song.
Mo
hinh
xa hoi hoe tap d xa, phUdng, quan, huyen da diidc xac dinh.
Tuy d m6i dia phUdng eo mot kieu mo hinh vdi nhiing net rieng,
song
xu hiidng phat
trien
chung la da dang hoa cac loai hinh
giao
41
due khong ehinh quy ma phd bien nhat la trung tam hoc tap
cong
dong,

Tran Luyen (Sdn La), Tran Thi
Thiep (Yen Bai), Cii Thi Hdp (Phu Tho), TrUdng Sy Tien (Quang
Tri),
Bach Hifng Dao
(Nghe
An), Dinh Van Bau va Pham Din (Ha
Unh),
Huynh Van Binh
(Dong
Nai), Nguydn Van Hanh, Le
Minh
Ngoc
(TP Ho Chi
Minh),
Ha
Ngoc
Dao (Dik
Lik),
TrUdng Dijfe Uy
(Can Thd), Hang Mi De (Ha Giang), Le Trong Thi (Ha Nam), Dinh
Gia Huan (Nam Dinh), Nguygn Dinh
Biiu
(Thanh Hoa), Dong Thi
Bach Tuyet (Tien Giang), Nguyin Ba Hieu (Tra Vinh)
III.
MUC
TIEU
CUA DE TAI
1.
Muc tieu tong quat

suot
ddi" cua
Chii
tich Ho Chi
Minh,
nhiing quan diem
giao
due ciia Dang trong giai
doan
day
42
manh sU nghiep
cong
nghiep hoa, hien dai hoa; diia ra khai niem
xa hoi hoe tap
theo
quan diem cua Viet Nam ciing he thong cac
khai
niem, pham tru cd ban lien quan den thuat
ngii
nay.
b. Luan giai mo hinh xa hoi hoc tap tong quat ciing cac mo
hinh
xa hoi hoe tap cu the d Viet Nam hien nay (mo hinh xa hoi
hoe tap d xa/phUdng, quan/huyen, tinh/thanh dae
triing
cho cac
vxing
mien khae nhau); chi ro cau true thiJe tai cua mo hinh va
hudng van

quy
trinh
cu the cho
viec
xay diing mo hinh hoc tap
ci
cac ndi khae.
d. DUa ra diide nhiing giai phap ed ban cho
viec
xay diing xa
hoi
hoe tap d Viet Nam.
IV.
NHLfNG
NHIEM
VU L6N CUA DE TAI
1.
Dieu tra sd bo thvfc trang to chiie hoe tap cua he tho'ng
giao
due ehinh quy
(giao
due trong nha triidng) va he tho'ng
giao
due khong chinh quy
(giao
due ngoai nha triidng) tai cac xa,
phiidng
ciia 9 quan, huyen diidc
chon
lam ddn vi

to chiic hoc tap
suot
ddi
ma can phai diia vao chiidng
trinh
va ke
hoach
xay dUng xa hoi
hoc tap giai
doan
2010 - 2015.
; 4. Xay dung nhiing quan diem ve chi dao xay dUng xa hoi
hoc tap d Viet Nam.
V.
PHl/dNG PHAP
NGHIEN
ClTU
1. Phu?o(ng phap luan Methodology
Viec
nghien cilu xay diing mo hinh xa hoi hoc tap ci Viet
Nam triidc het phai quan
triet
sau sic
tii
tiidng
Ho Chi
Minh
ve
"hoc tap
suot

tinh
trang
ngheo
kho, dot nat, van dung
khau
hieu "Hoc, hoc
niia,
hoc mai" ciia V. I. Lenin.
2. Phifdng phap tiep can Approach
De xae dinh difdc mo hinh xa hoi hoc tap kha thi trong
nhiing
dieu kien cu the ve
kinh
te - xa hoi Viet Nam va
phii
hdp
vdi
xu the hoi nhap
kinh
te
quoc
te, de tai se thiic hien nhiing
each
tiep can sau:
44
a.
Tiep can
lich
svt - xa hoi / ! ^ :r, .}
ThUc chat ben trong ciia mo hinh xa hoi hoc tap la xay dUng

giae
dot, xoa mu
chii,
nang cao
trinh
do dan
tri
va
ngay
nay la pho cap
giao
due, hoc tap thUdng xuyen va
suot
ddi.
Moi
cuoc
van
dong
ay deu c6 nhiing gia tri 16n ma
viec
xay dUng
xa hoi hoc tap
ngay
nay can tham khao, ke
thiia
va phat
trien.
b. Tiep can he thong
Viec
to chiic mot xa hoi hoc tap phai bao dam nhiing nguyen

Neu he thong (cau true)
giao
due ban dau tao ra cho con ngiidi
tarn
hg chieu vao
cuoc
ddi, tao ra mot hoc van cd ban de lam
chii
diidc ban than va kiem
soat
diidc svf phat
trien
ban than moi
ngiidi
thi he thong
giao
due tiep tue se khong ngitng bo sung,
cap nhat va hoan thien tri thtic va ky nang cho
tij:ng
ngiidi.
Theo
huctng tiep can nay, phai
doan
tuyet vdi
each
tii duy phan
chia mot
each
truyen thong
cuoc

d
Viet
Nam eo mot truyen
thong
hieu hoc bit rl vao gia
dinh
va tii do bat re vao cac dong ho.
Trong
lich
sii phat
trien
nen giao due theo Nho hoc den nen giao
due tan hoc va tiep den la nen giao due
each
mang, d
giai
doan
nao eung xuat hien
nhijtng
gia
dinh
khoa bang, nhutng gia
dinh
hoe hanh
gioi
giang va til do phat
trien
nhiJng dong ho khoa bang,
nhi3ng
lang khoa bang Trong

ddi cua Chu tich Ho ChiMinh
Trxidc
het Ho Chi
Minh
la tam
giidng
hoe tap suo't ddi,
nhifng
d
NgUdi
eon the hien
tii
tiidng
giao due c6 gia tri 16n trong
thdi
dai chung ta: Hoc tap la mot cuoc dau tranh
giUa
cai cu va
cai
mdi trong
tiCng
con
ngxidi,
trong
tiing
dan toe. Hat nhan duy
ly
cua sii hoe la "Dai hoc chi dao, tai minh minh
diic,
tai than

thien ha, hudng sau thien ha). Song, de lam difdc viee
46
do,
hoc suot ddi de con
ngUdi
c6
Diic
va c6 Tai. Do la mot quan
niem
ve nhan
each
nhU mot san pham
ciia
sU hoc.
e. Tiep can tit
tttdng
cong bang xa hoi ve
giao
due va
xa hoi hoa
giao
due trong cac van kien cua Dang
Xa
hoi hoa giao due
trci
thanh mot nguyen ly to chiic giao
due trong xa hoi ma tU tUdng cot loi eua nguyen ly la coi
each
mang nhu mot sU nghiep cua quan ehiing. V6i mot midc dang
con

chu yeu
la
dan c\i nong thon. Khu
viic
san xuat eo thu nhap thap nhat,
chinh
la nong nghiep.
Giai
quyet xa hoi hoc tap cho nong dan,
tren
dia ban nong thon va trong
linh
vUc nong nghiep phai la
muc
tieu
Uu
tien
va
ciing
la muc
tieu
cuoi eung
ciia
qua
trinh
doi
m6i
(va
each
mang) nen giao due

te nhU mot cd hoi de tranh con
diidng
cong
nghiep hoa eo dien vdi nhiJng biidc di tuan
tii,
khong c6 khau
dot
pha, khong c6
nhiifng
budc nhay vot va cam
chiu
trong
tinh
trang cham phat
trien.
47
3. NhiJng phiftfng phap cu the Methode
Can cvi vao
nhQng
luan diem cd ban cua
phUdng
phap luan
va
phUdng
phap tiep can, can
cvL
vao muc tieu va nhiem vu de ra,
de tai da thiet ke nhiing phifdng phap cu the sau day:
a.
Dieu tra bang bang hoi (Enquete)

13.000
phieu hoi (trong do c6
1000 phieu danh cho dieu tra
thxi).
Dia
ban dieu tra ma de tai tien hanh la Ha Noi, thanh pho
Ho Chi
Minh,
Hai
Phong,
Tra Vinh, Dik Lak, Ha Giang, Ha
Tinh,
Sdn La va Ha Tay cu.
Trong khi de tai "Xay dvfng mo hinh xa hoi hoc tap d Viet
Nam" difdc
trien
khai thi tai cac
tinh,
thanh nhir Hai Difdng,
Thai
Binh, Nam Dinh,
Ninh
Binh, Thanh Hoa,
Nghe
An, Ha
Tinh,
Hoa Binh, Yen Bai,
Phii
Tho, Sdn La, Quang
Tri,

nhieu
tu lieu va so'
lieu.
Do do, ngoai
13.000
phieu hoi phat ra, de tai con c6
them
khoang
3500
phieu cung loai cua cac
tinh
cung vdi nhiJng so' lieu do
tiing
tinh
dong
gop. O
nhiing
tinh
thanh khac, tuy
chUa
tien
hanh
nghien
ciiu
mo hinh xa hoi hoc tap trong dia
phifdng
minh
nhUng
Cling
da tich ciic

Huyen Cam Xuyen - Ha
Tinh;
Huyen Tra Cii - Tra Vinh).
- 3 huyen mien
niii
(Huyen Moc Chau - Sdn La; Huyen
Quan
Ba - Ha Giang; Huyen Krong Ana - Dak Lak).
9 huyen, quan nay c6 97 xa, 52
phUdng
va 6 thi
tra'n.
Tat ca
cac xa,
phUdng,
va thi
tra'n
nay deu tham gia vao
viec
xay diing
mo hinh xa hoi hoc tap tai cd sd.
Viec
tien hanh
thii
nghiem keo dai 28 thang {t\i thang
8/2007
den thang
12/2009).
c. Khao sat thi/c tien (Investigation)
De tai thiet ke hai loai phieu (mot loai di sau vao