Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH

1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
*** NGUYỄN THỊ ÁNH TUYẾT

VẬN DỤNG KĨ THUẬT DẠY HỌC CÁC
MẢNH GHÉP TRONG DẠY HỌC MÔN
TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: PPDH Tự nhiên và Xã hội


Em xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ, giảng viên khoa Giáo dục Tiểu
học trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ
em hoàn thành khoá luận tốt nghiệp này.
Xuân Hoà, ngày 2 tháng 5 năm 2011
Sinh viên

Nguyễn Thị Ánh Tuyết
Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH

3 LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1.Lí do chọn đề tài.
2. Mục đích nghiên cứu.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
5. Giả thuyết khoa học.
6. Phương pháp nghiên cứu.
Trang
1
2
2
3
3
3

NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
1.1.Cơ sở lý luận
1.1.1 Khái niệm kĩ thuật dạy học.
1.1.2 Phân biệt kĩ thuật dạy học, phương pháp dạy học,
hình thức tổ chức dạy học.
1.1.2.1 Giống nhau
1.1.2.2 Khác nhau
1.1.3 Kĩ thuật dạy học các mảnh ghép.

1.1.3.7. Thiết kế nhiệm vụ “Các Mảnh ghép”.
1.1.3.8. Thành viên và nhiệm vụ của các thành viên
trong nhóm.
1.1.4 Chương trình môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
1.1.4.1 Mục tiêu môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
1.1.4.2 Nội dung môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
1.1.4.3 Đặc điểm môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
1.2 Cơ sở thực tiễn.
1.2.1 Thực trạng dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
1.2.2 Nhận thức của giáo viên về KTDH các mảnh

ghép.

9

10
10

11
11
12
13
14
14
19

27
CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
3.1. Mục đích thực nghiệm.
3.2. Nội dung thực nghiệm.
3.3. Đối tượng thực nghiệm.
3.4. Quá trình thực nghiệm.
3.5. Tiêu chí đánh giá.
3.6. Kết quả thực nghiệm.
37
37
37
37
37
38

KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
41
42 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2



PHỤ LỤC 1
PHIẾU ĐIỀU TRA
Họ và tên GV:
Trường Tiểu học Trưng Nhị - Phúc Yên -Vĩnh Phúc
Xin cô vui lòng cho biết ý kiến của mình về các vấn đề sau:
Điền dấu X vào ô trống cô chọn.
Câu 1: Các cô thường sử dụng các PPDH dưới đây trong quá trình dạy học
môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 theo mức độ nào?
STT

Các PPDH Thường
xuyên
Thỉnh
thoảng
Hiếm
khi
Chưa
bao giờ
1
2
3
4
5
6
7
Trực quan
Đàm thoại
Phân hóa
Giải quyết vấn đề

3

4
5
6
7
Khăn trải bàn
Sơ đồ KWL và sơ đồ tư
duy
XYZ
Ổ bi
Tia chớp
KTDH khác (vui lòng ghi
rõ)

Câu 3: Các cô thường sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học dưới đây
trong quá trình dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 theo mức độ nào?
Các phương tiện, thiết bị
dạy học
Thường
xuyên
Thỉnh
thoảng
Hiếm
khi
Chưa
bao giờ
Vật thật, vật mẫu
Mô hình
Tranh ảnh, sơ đồ

Câu 6: Theo cô hiểu thế nào là KTDH các mảnh ghép?
, kích thích sự tham gia tích cực cũng như nâng cao vai trò của cá nhân
trong quá trình hợp tác.
 KTDH các mảnh ghép là KTDH mang tính hợp tác, kết hợp giữa cá
nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm giải quyết một nhiệm vụ
phức hợp
 KTDH các mảnh ghép nhằm kích thích sự tham gia tích cực cũng như
vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác
 Cả a và b
 Ý kiến khác:
Câu 7: Theo các cô việc sử dụng KTDH các mảnh ghép trong quá trình dạy
học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 có cần thiết không?
 Rất cần thiết
 Cần thiết
 Bình thường
 Không cần thiết

Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH

11
PHỤ LỤC 2
GIÁO ÁN

12
- GV nhận xét, đánh giá
phân bón, thực phẩm.
- Lớp nhận xét, bổ sung

2. Dạy bài mới
2.1. Giới thiệu bài mới
Giờ trước chúng ta đã được tìm hiểu
về các loài thú nuôi trong gia đình.
Hôm nay chúng ta tìm hiểu về các
loài thú rừng.
2.2. Hoạt động 1: Gọi tên các bộ phận
bên ngoài cơ thể thú
- GV cho HS quan sát tranh minh họa
trong SGK và yêu cầu HS cho biết
tên các loài thú trong tranh. - GV yêu cầu HS thảo luận nhóm
(2HS - 1 nhóm) gọi tên các bộ phận
cơ thể của 8 con thú có trong tranh.


13

- Các loài thú trên thường sống ở
đâu?
- GV nêu: Vì môi trường sống của
chúng ở trong rừng nên chúng được
gọi là các loài thú rừng
- GV kết luận: Các bộ phận bên ngoài
của các loài thú rừng có: Đầu, mình,
chân, đuôi, cánh, bờm, sừng (cánh,
bờm, sừng chỉ có ở 1 số loài)
- GV yêu cầu HS phân loại các loài
thú rừng theo 3 tiêu chí: thú ăn thịt,
thú ăn cỏ, thú biết bay
- GV nhận xét
GV yêu cầu HS thảo luận (4HS - 1
nhóm): Nêu đặc điểm chung của các

Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH

14

- GV phát phiếu thảo luận cho HS. - GV nhận xét .
2.3. Hoạt động 2: Ích lợi của thú rừng
- Kể 1 số loài thú rừng mà em biết
(ngoài các loài thú trong SGK)?
- GV giới thiệu một số sản phẩm từ

Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH

15

của thú rừng (4HS - nhóm).
- Phát phiếu thảo luận cho. - GV nhận xét.
- Kết luận: Thú rừng cung cấp các
dược liệu quý, là nguyên liệu để trang
trí và mĩ nghệ.Thú rừng giúp thiên
nhiên, cuộc sống tươi đẹp.
2.4 Hoạt động 3: Bảo vệ thú rừng
- GV cho HS quan sát tranh của 1 số
loài động vật: hổ, báo, gấu trúc, tê
giác, voi.
- Lưu ý: Các loài thú trên là các động
vật quý hiếm. Số lượng các loài vật
này còn rất ít.
- Chúng ta cần phải làm gì để bảo vệ
các loài thú rừng ?

- GV nhận xét, kết luận: Bảo vệ các
loài thú rừng là 1 việc làm rất cần

16
PHỤ LỤC 3
PHIẾU THẢO LUẬN NHÓM
( Giáo án thực nghiệm)
Bài 55: Thú (Tiếp theo)
Các em hãy nối sản phẩm của thú rừng với lợi ích tương ứng: 1. Da hổ, báo, hươu, nai
2. Mật gấu
3. Sừng tê giác, hươu
4. Ngà voi
a. Cung cấp dược liệu
quý
b. Cung cấp nguyên liệu
làm đồ mĩ nghệ trang trí
5. Nhung hươu
Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH

17
Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH

18

MỞ ĐẦU

1. Lí do chọn đề tài

Cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật đang diễn ra như vũ bão trên thế
giới, Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó. Đất nước ta đang bước vào
thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nền kinh tế - xã hội đã có nhiều biến
đổi vô cùng mạnh mẽ. Một trong những yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã
hội, đó chính là đòi hỏi cần có những con người lao động mới, có trình độ học
vấn cao, có năng lực bản lĩnh, đáp ứng được mọi yêu cầu của nền kinh tế - xã
hội hiện đại. Những con người lao động này chính là nguồn nhân lực quan
trọng góp phần to lớn vào sự phát triển của đất nước. Giáo dục và đào tạo có
vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tạo ra nguồn nhân lực đó. Để hoàn thành
được sứ mệnh to lớn đó giáo dục phải đổi mới toàn diện, từ mục tiêu, nội
dung đến phương pháp, hình thức tổ chức, kĩ thuật dạy học. Trong xu thế đó,
có sự vận dụng của các KTDH tích cực vào trong quá trình giảng dạy của các
GV trực tiếp đứng lớp. Sự vận dụng các KTDH sẽ góp phần phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của HS trong quá trình học tập.
Môn Tự nhiên và Xã hội ở Tiểu học là môn học bao gồm những kiến
thức của khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Môn Tự nhiên và Xã hội giúp
HS thêm hiểu biết về thế giới tự nhiên xung quanh, về những sự kiện lịch sử,
những miền đất mới hay những hiện tượng khoa học lí thú. Bên cạnh đó, môn
Tự nhiên và Xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành những

cao chất lượng dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Tìm hiểu cơ sở lý luận về KTDH các mảnh ghép, nội dung chương
trình Tự nhiên và Xã hội lớp 3
Tìm hiểu thực trạng vận dụng KTDH các mảnh ghép để dạy học môn
Tự nhiên và Xã hội lớp 3
Vận dụng KTDH các mảnh ghép để dạy học môn Tự nhiên và Xã hội
lớp 3.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH

20

4.1. Đối tượng nghiên cứu
Việc vận dụng KTDH các mảnh ghép để dạy học môn Tự nhiên và Xã
hội lớp 3.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Do thời gian có hạn nên phạm vi nghiên cứu của đề tài chỉ dừng lại ở
việc vận dụng KTDH các mảnh ghép để dạy học môn Tự nhiên và Xã hội lớp
3.
5. Giả thuyết khoa học
Nếu vận dụng KTDH các mảnh ghép để dạy học môn Tự nhiên và Xã
hội lớp 3 sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tự nhiên và Xã hội
lớp 3 nói riêng, môn Tự nhiên và Xã hội nói chung.
6. Phương pháp nghiên cứu

1.1.2. Phân biệt kĩ thuật dạy học, phương pháp dạy học, hình thức tổ
chức dạy học
PPDH là những hình thức, cách thức hành động của GV và HS
nhằm thực hiện những mục tiêu DH xác định, phù hợp với những nội dung và
những điều kiện DH cụ thể. PPDH cụ thể quy định những mô hình hành động
của GV và HS.
Hình thức tổ chức dạy học là biểu hiện bên ngoài của hoạt động
phối hợp giữa GV và HS được thực hiện theo trình tự và chế độ xác định.
1.1.2.1. Giống nhau
PPDH, KTDH, hình thức dạy học đều là những cách thức,
phương thức, biện pháp, biểu hiện bên ngoài của hoạt động phối hợp giữa GV
và HS nhằm đạt được mục tiêu của việc DH
1.1.2.2 Khác nhau
Trong 1 hoạt động DH có thể sử dụng nhiều PPDH, KTDH và
hình thức tổ chức dạy học khác nhau.
PPDH là nội dung của hoạt động dạy học, kĩ thuật dạy học và hình thức
dạy học là biểu hiện bên ngoài của con đường, cách thức của hoạt động dạy
học
Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH

22

KTDH là cụ thể hóa của PPDH và hình thức tổ chức dạy học, KTDH là
đơn vị nhỏ nhất của PPDH, KTDH chưa phải là các PPDH độc lập, mà là
những thành phần của PPDH, KTDH được áp dụng trong những tình huống
KTDH các mảnh ghép giúp HS rèn luyện và phát triển kĩ năng làm
việc, kĩ năng giao tiếp, tạo điều kiện cho HS học hỏi lẫn nhau, phát huy vai
trò trách nhiệm, tính tích cực xã hội trên cơ sở hợp tác. Thông qua hoạt động
học tập hợp tác mà các em có thể cùng làm việc với nhau những việc mà một
mình không thể tự làm được trong một thời gian nhất định
- Làm việc theo nhóm góp phần hình thành và phát triển các mối quan
hệ qua lại giữa HS, đem lại bầu không khí đoàn kết, giúp đỡ, tin tưởng lẫn
nhau trong học tập
- Tổ chức cho HS học tập theo nhóm giúp các em nhút nhát, khả năng
diễn đạt kém có điều kiện rèn luyện, tập dượt các em sẽ mạnh dạn hơn ít sợ
mắc phải sai lầm.
- GV có dịp tận dụng các kinh nghiệm và sự sáng tạo của HS trong học
tập
b. Nhược điểm
KTDH các mảnh ghép có rất nhiều lợi ích tuy nhiên nó vẫn còn một số
hạn chế
- Công việc nhóm không phải lúc nào cũng mang lại kết quả mong
muốn. Nếu được tổ chức và thực hiện kém, sử dụng một cách tùy tiện không
có sự lựa chọn thích hợp nó thường dẫn đến kết quả ngược lại với những gì
dự định sẽ đạt.
- Các nhóm có thể đi chệch hướng thảo luận do tác động của một vài cá
nhân nào đó cố tình đưa ra ý kiến, để điều khiển cả nhóm (“bắt cóc’’ nhóm,
hiện tượng chi phối, tách nhóm); các thành viên không lắng nghe ý kiến của
nhau hoặc chấp nhận ý kiến của nhau một cách miễn cưỡng
Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH


đa chiều ở nhiều cấp độ giữa chủ thể HS để tổ chức dạy học
Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Nguyễn Thị Ánh Tuyết- K33A GDTH

25

- Xét về mặt nội dung nó nói lên tính chất của quan hệ xã hội trong học
đường, đó là tính tích hợp và tính cạnh tranh lành mạnh. Mặt này đề cập đến
việc huy động sự cộng hưởng ý tưởng của nhiều người để tạo nên sức mạnh
trí tuệ. GV cần khuyến khích tinh thần hợp tác của các em trong cùng 1 nhóm
và giữa các nhóm với nhau, làm việc theo nhóm mang tính cộng tác sẽ thúc
đẩy công việc hiệu quả hơn. Trong quá trình làm việc các em có cơ hội để thể
hiện và chia sẻ những hiểu biết, kinh nghiệm, sáng tạo của bản thân với các
thành viên trong nhóm, mang tính cạnh tranh lành mạnh không ganh đua
1.1.3.4 Quy trình sử dụng kĩ thuật các mảnh ghép
Vòng 1: Nhóm chuyên gia
Lớp học sẽ được chia thành các nhóm (khoảng từ 3- 6 người). Mỗi
nhóm được giao một nhiệm vụ với những nội dung học tập khác nhau. Ví dụ:
+ Nhóm 1: Nhiệm vụ A
+ Nhóm 2: Nhiệm vụ B
+ Nhóm 3: Nhiệm vụ C
Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút, suy nghĩ về câu
hỏi, chủ đề và ghi lại những ý kiến của mình.
Khi thảo luận nhóm phải đảm bảo mỗi thành viên trong từng nhóm đều
trả lời được tất cả các câu hỏi trong nhiệm vụ được giao và trở thành chuyên
gia của lĩnh vực đã tìm hiểu và có khả năng trình bày lại câu trả lời của nhóm