CÔNG TÁC GIÁO DỤC GIÁ TRỊ VÀ KỸ NĂNG SỐNG
CHO HỌC VIÊN TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN
NHƠN TRẠCH
I. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục giá trị, kỹ năng sống hay giáo dục kỹ năng sống là một thuật ngữ được
các cơ quan giáo dục nhắc đến nhiều trong những năm gần đây, giáo dục giá trị kỹ
năng sống cho đối tượng là thanh thiếu niên nhất là độ tuổi đang đến trường được
nhiều nhà khoa học, các trường đại học, các viện nghiên cứu đã quan tâm, nghiên cứu
và tổ chức thực hiện ở một số địa phương trong cả nước và được sự ủng hộ nhiệt tình
của các bậc phụ huynh, cho thấy nhu cầu về giáo dục kỹ năng sống cho đối tượng
thanh thiếu niên hiện nay là rất cao. Trong bối cảnh hiện nay việc giáo dục giá trị kỹ
năng sống là thực sự cần thiết đối với học sinh, sinh viên, đặc biệt là học viên khối
giáo dục thường xuyên xuất phát từ đối tượng của ngành học giáo dục thường xuyên
là những em do học lực yếu không vào được các trường trung học phổ thông trong
huyện, những học viên đã học dở dang các năm trước, các học viên do gia đình khó
khăn phải bỏ học đi làm, nay có nhu cầu học tập trở lại những học viên là cán bộ,
công nhân đang đi làm việc ở các công ty, nhà máy, xí nghiệp, độ tuổi không đồng
đều nhau, điều kiện học tập không giống nhau. Tóm lại đối tượng của ngành học
thường xuyên thường rất đa dạng nhưng phần lớn là những học viên học bổ túc văn
hóa ở độ tuổi phổ thông, thường các em chưa ngoan về đạo đức, học lực yếu kém, rất
khó dạy bảo ở gia đình, các em thường là những hộ nghèo, cận nghèo, cha mẹ lo làm
ăn, việc theo dõi kết hợp, hỗ trợ với trung tâm trong việc giáo dục đạo đức cho học
viên còn hạn chế nhiều mặt, có những học viên cha mẹ ly thân, ly dị phải sống với
cha (thiếu mẹ) sống cùng mẹ (thiếu cha) hoặc phải sống với ông bà nội (ngoại) để đi
học, do vậy các em thiếu sự dạy dỗ uốn nắn của gia đình, thiếu lễ phép, thiếu các kỹ
năng cần thiết trong giao tiếp với mọi người dễ nhiễm các thói hư tật xấu, các tệ nạn
xã hội. Do vậy việc giáo dục giá trị và kỹ năng sống cho học viên giáo dục thường
xuyên là rất cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay, làm sao cho các em trở
thành “con ngoan trò giỏi” sẽ là một người công dân tốt có đủ tài và đức cho đất nước
sau này, một thế hệ trẻ đầy nhiệt huyết
II. Cơ sở lý luận và thực tiễn

nhập quốc tế về quan điểm chỉ đạo có nêu “phát triển giáo dục đào tạo là nâng cao
dân trí đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, chuyển mạnh quá trình giáo dục
từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người
học. Học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với
giáo dục gia đình và xã hội”
Về mục tiêu có nêu “Đối với Giáo dục thường xuyên, bảo đảm cho mọi người,
nhất là ở vùng nông thôn, vùng khó khăn, các đối tượng chính sách được học tập
nâng cao kiến thức trình độ kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ và chất lượng cuộc sống
trong điều kiện thuận lợi để người lao động chuyển đổi nghề, bảo đảm xóa mù chữ
bền vững hoàn thiện mạng lưới cơ sở giáo dục thường xuyên và các hình thức học
tập, thực hành phong phú, linh hoạt coi trọng tự học và giáo dục từ xa”
Thực trạng trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài
Đặc điểm: Trung tâm giáo dục thường xuyên Nhơn Trạch nằm trên địa bàn xã
Long Thọ thuộc khu dân cư Long Thọ, Phước An là khu vực mới hình thành dân cư
còn ít chưa có các dịch vụ công cộng như chợ, bến xe, bệnh viện, tuyến xe buýt,
đường đến Trung tâm vắng thiếu các dịch vụ phục vụ nhu cầu cần thiết như sửa chữa
xe và dịch vụ ăn uống. Năm học 2014-2015 là năm học Trung Tâm chuyển về cơ sở
mới hoạt động do vậy còn gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động giảng dạy và học
tập
Thuận lợi: Trung tâm giáo dục thường xuyên cơ sở vật chất khang trang, sạch
đẹp, thoáng mát với diện tích 13000m
2
, có đủ các phòng học và phòng chức năng,
thuận tiện cho công tác giảng dạy và học tập. Đội ngũ giáo viên nhiệt tình có nhiều
kinh nghiệm trong công tác giảng dạy, tâm huyết với nghề, cơ sở vật chất sử dụng có
2
hiệu quả, tránh lãng phí, công tác duy tu bảo dưỡng, đầu tư mua sắm các thiết, sạch,
đẹp, thân thiện
Được sự ủng hộ tích cực của Hội cha mẹ học viên, công tác đoàn TNCSHCM
đã tác động lớn đến hoạt động của các học viên trong việc góp phần rèn luyện kỹ

đạt hiệu quả hơn “Dùng nhân cách để giáo dục nhân cách” việc làm gương và nêu
gương tốt rất quan trọng, nó mang tính thuyết phục cao trong giáo dục thể hiện “nói
đi đôi với làm” không nói suông, không diễn giải dài dòng, không đọc cho học viên
chép mà phải kích thích sự sáng tạo của các em, trong thời đại ngày nay khoa học kỹ
thuật phát triển như vũ bảo, kiến thức nhân loại ngày càng phong phú, đa dạng đòi
hỏi rất cao ở mỗi người thầy về việc cập nhật kiến thức và truyền thụ kiến thức, nếu
không sẽ bị tụt hậu không theo kịp sự đổi mới của cuộc sống. Tuy nhiên là một người
thầy đôi khi cũng có thể phạm sai lầm. Nhưng phải có thái độ đúng khi khắc phục
3
những hạn chế, khuyết điểm. Người giáo viên phải tự kiểm điểm, tổng kết việc làm
của mình rút ra bài học thực tiễn cho bản thân. Thầy có tự tin thì mới có thể làm cho
học viên tự tin. Đây là vấn đề rất quan trọng bởi vì đối tượng học viên giáo dục
thường xuyên thường ít tự tin vào bản thân mình, dễ bị sa ngã, dễ bị lôi kéo vào các
hành vi tiêu cực. Do vậy giáo viên phải thực sự tin tưởng vào học viên và năng lực
của họ, bởi mỗi một con người không ai toàn diện “nhân vô thập toàn” người này giỏi
về mặt này thì hạn chế về mặt khác và ngược lại. Giáo viên cần khơi dậy năng lực
tiềm ẩn trong mỗi học viên, giúp họ có sự kiên nhẫn, ý thức và tự tin về bản thân,
không tự ti, mặc cảm (khi vào học ở Trung tâm giáo dục thường xuyên), mà phải tự
vươn lên tiếp cận các kỹ năng mới, có kinh nghiệm trong cuộc sống, trong giao tiếp
với môi trường xung quanh, không kiêu căng, tự mãn mà phải luôn luôn biết lắng
nghe, biết tranh luận và kết luận, luôn tôn trọng ý kiến người khác, không áp đặt ý
kiến của mình tạo bầu không khí thân thiện, đoàn kết, tin tưởng lẫn nhau, có kỹ năng
làm việc nhóm, phân công các thành viên một cách hài hòa, không rập khuôn máy
móc mà phải luôn sáng tạo giải quyết tốt các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống.
Trong cơ quan (trung tâm, trường học) người lãnh đạo đơn vị phải thực sự là tấm
gương mẫu mực để cho tất cả cán bộ, giáo viên, công nhân viên và học viên noi theo,
nói phải đi đôi với làm nhất là hưởng ứng tích cực cuộc vận động “Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức phong cách Hồ Chí Minh”, xây dựng Trung tâm, thực sự là
môi trường sư phạm lành mạnh là nơi tin cậy của phụ huynh, của học viên và xã hội
2. Phương pháp giáo dục giá trị kỹ năng sống thông qua lao động và các hoạt

trọng, các thành viên cùng trao đổi với nhau để giải quyết một số vấn đề gì đó hoặc tự
phân công lẫn nhau, mỗi người chịu trách nhiệm một khâu, một mãng nào đó của vấn
đề, hoặc cùng nhau thảo luận đưa ra các giải pháp để đi đến thống nhất cách giải
quyết vấn đề, tạo cơ hội cho mỗi thành viên phát huy sở trường của mình, giúp cho
học viên tham gia một cách chủ động, sáng tạo, tạo điều kiện cho các em chia sẽ kinh
nghiệm trao đổi kiến thức với nhau, ý kiến của nhóm giải quyết một số vấn đề có liên
quan đến thái độ, hành vi, giá trị hay kỹ năng cần hình thành, nếu nhóm có nhiều
thành viên từ năm đến mười thành viên, giáo viên có thể gợi ý cho nhóm tự chia
thành nhiều nhóm nhỏ để thực hiện sự phân chia nhóm nhỏ sẽ kích thích tính thi đua
giữa các nhóm tạo không gian cởi mở, tôn trọng lẫn nhau là điều rất quan trọng và
cần thiết trong thảo luận, nó làm nãy sinh các chính kiến của mỗi cá nhân qua đó mỗi
thành viên sẽ tự hiểu nhau nhiều hơn tạo được sự đồng cảm bổ sung những khiếm
khuyết cho nhau
Làm việc nhóm trong một môi trường mang tính hỗ trợ cho nhau có thể sẽ giúp
hàn gắn, làm lành những tổn thương trước đó một cách rất hiệu quả nó giải thích
nguyên nhân dẫn đến các tiêu cực và sẽ không còn tự biện minh cho tính tiêu cực của
mình, tạo niềm tin cho nhau, trong quan hệ giao tiếp sẽ thấy tự do thoải mái về ý chí
và hành động
Phương pháp làm việc nhóm được các nhà khoa học đánh giá rất cao,nhất là
trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy của chúng ta hiện nay, nó khắc phục tính
hoạt động một chiều như trước đây “Thầy giảng trò nghe, Thầy đọc trò chép” học
viên ít có ý kiến cá nhân, ít có điều kiện thể hiện năng lực tư duy của mình, phương
pháp làm việc nhóm sẽ làm cho học viên giãm bớt tính chủ quan, tăng tính khoa học,
học viên biết lắng nghe, biết phê phán (tư duy phê phán) đề xuất vấn đề mới (tư duy
sáng tạo) để đưa ra quyết định chung, phải thực hiện trên tinh thần trách nhiệm cao,
hợp tác chặt chẽ vì kết quả chung của nhóm sẽ “cùng chìm hoặc cùng nổi” với nhau
Đối với học viên giáo dục thường xuyên, ý kiến cá nhân thường ít được các em
hưởng ứng nhưng khi phân nhóm, các em rất tích cực, do có sự hỗ trợ lẫn nhau, bổ
sung những khiếm khuyết cho nhau
4. Giáo dục giá trị kỹ năng sống bằng phương pháp tình huống(đặt vấn đề)

hợp với độ tuổi với năng lực và hoàn cảnh
Giáo dục ngày nay không chỉ bó hẹp trong bốn bức tường, mục tiêu của giáo
dục toàn diện, đòi hỏi nhà trường phải mở rộng phối kết với các lực lượng trong và
ngoài nhà trường tạo thành một động lực thúc đẩy quá trình giáo dục kỹ năng sống
cho học viên không ngoài mục tiêu đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà
trường và xã hội sẽ tạo điều kiện tốt trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học viên
Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi hình thành nhân cách và đạo đức của
mỗi học viên, các thành viên sống chung trong gia đình có ảnh hưởng rất lớn đến các
em, nó mang tính kế thừa mỗi thành viên có thể dạy cho con cái rất nhiều điều từ
cuộc sống hàng ngày, đó là những kinh nghiệm được rút ra từ bản thân, không có
sách vở nào dạy, từ những việc nhỏ phải làm như đánh răng, chải tóc, xếp mùng,
mền, xếp quần áo, quét nhà v.v…cho đến việc quan hệ giao tiếp xưng hô với nhau có
thứ tự lễ phép, kính trên nhường dưới phải dạy cho các em biết. Đối phó với các tình
huống sửa chửa những sai lầm một cách kịp thời, cha mẹ phải làm gương cho các con
cái, nói phải đi đôi với làm, việc làm mẫu mực của cha mẹ, làm việc và thu nhập chân
chính, ăn ở có nghĩa có tình trong gia đình, hàng xóm láng giềng sẽ có tác động rất
lớn đến các em, hình thành cho các em tính gương mẫu kỹ năng lao động, lắng nghe,
biết phân biệt phải trái, tôn trọng pháp luật, bảo vệ của công, tình yêu thương con
người sự quan tâm và đồng cảm với người khác
6
Tuy nhiên mỗi một gia đình, làng xóm, địa phương đôi khi có những tập quán,
tập tục, truyền thống dân tộc (gia phong) riêng mang tính đặc thù, do vậy người giáo
viên cần nắm rõ vấn đề này để phối hợp tốt hơn trong việc giáo dục kỹ năng sống.
6. Xây dựng cảnh quan sư phạm lành mạnh thân thiện
Cơ sở vật chất khang trang, sạch đẹp thoáng mát, vệ sinh là tiền đề cho công
tác giáo dục giá trị kỹ năng sống cho học viên theo quan điểm triết học vật chất quyết
định ý thức. Dù môi trường làm việc có chật hẹp, qui mô nhỏ nhưng chúng ta biết
thiết kế cho phù hợp với chức năng sử dụng, tận dụng không gian hiện có tạo nên một
môi trường thân thiện
Môi trường cơ sở vật chất là toàn bộ không gian trong và ngoài nhà trường từ

trong sinh hoạt. Vai trò giáo viên chủ nhiệm là hết sức quan trọng, việc thương yêu
giúp đỡ học viên qua hành động của giáo viên, nó biểu hiện ở sự tôn trọng các em,
7
qua công tác giảng dạy, qua phương pháp giảng dạy, tính chịu khó của người thầy,
thái độ ứng xử, ngôn ngữ thân thiện, gần gũi, không xúc phạm miệt thị học viên, nhất
là những học viên thường vi phạm nội qui của Trung tâm, giáo viên chủ nhiệm đóng
vai trò là người cha, người mẹ, người anh, người chị, người bạn của học viên khi cần
thiết. Một việc quan trọng là ghi nhận và khen ngợi sự cố gắng, sự tiến bộ của các
em, dù là một việc nhỏ, một hành động nhỏ, ví dụ “em đã khắc phục được việc đi học
trễ là điều rất tốt, em đã có tiến bộ nhiều hơn trước”
IV. Hiệu quả của đề tài
Qua một năm thực hiện các phương pháp giáo dục giá trị kỹ năng sống cho
học viên của Trung tâm giáo dục thường xuyên Nhơn Trạch, bước đầu đã thu nhận
được nhiều chuyển biến tích cực trong công tác dạy và học ý thức tự giác của học
viên được nâng lên, số lượng vi phạm nội qui giãm nhiều. Trong năm học qua không
có hiện tượng đánh nhau, không có vi phạm giao thông và các tệ nạn xã hội, không
có trường hợp vi phạm phải đưa ra hội đồng kỷ luật. Trong quan hệ giao tiếp, hiện
tượng nói tục, chửi tục giãm đi rõ rệt, các em có ý thức tập thể, biết lắng nghe, từng
bước hình thành được thói quen hành vi đúng chuẩn mực. Các phong trào thi đua
được các em hưởng ứng tích cực có hiệu quả như phong trào xung kích tình nguyện
vì cuộc sống cộng đồng đã quyên góp ủng hộ cho giáo viên, học viên có hoàn cảnh
khó khăn tại tỉnh Lâm Đồng: 1.550.000 đồng, hỗ trợ hàng tháng cho bà mẹ Việt Nam
Anh hùng tại xã Phước An (phần quà 300.000 đồng/ tháng), tham gia hiến máu nhân
đạo, phong trào “Đồng hành với thanh niên lập thân lập nghiệp”, phong trào văn nghệ
tại Trung tâm được phát huy mạnh, các nhạc cụ được sử dụng ngày càng nhiều (sáo
trúc, đàn ghi ta, piano…). Được sự ủng hộ tích cực của phụ huynh, thông qua các
cuộc họp đầu năm học, cuối học kỳ I và cuối năm, đa số các bậc phụ huynh đều tán
thành việc nâng cao công tác giáo dục giá trị kỹ năng sống cho học viên làm cho học
viên ngoan hơn, trung thực và tự tin hơn, kết quả xếp loại hai mặt giáo dục tăng so
với các năm học trước

biết thế nào là đúng thế nào là sai, không truyền tải lý thuyết một chiều, không tiếp
nhận thông tin một cách máy móc mà phải đưa những nội dung hết sức cụ thể trong
đời sống hàng ngày, xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của bản thân học viên
quan sát các hiện tượng xã hội rồi đi đến nhận xét, phân tích vấn đề, rút ra bài học
cho bản thân giúp cho học viên nâng cao năng lực để tự lựa chọn những giải pháp
khác nhau.
Để việc thực hiện giáo dục giá trị kỹ năng sống được thành công mang lại hiệu
quả thiết thực, đòi hỏi ở người quản lý (giám đốc, hiệu trưởng) phải có quan điểm
đúng đắn, tầm nhìn chiến lược phải xây dựng đội ngũ giáo viên có năng lực có kinh
nghiệm về công tác giáo dục giá trị kỹ năng sống, có bản lĩnh trung thực, tinh thần
trách nhiệm cao, sự nhạy bén trong công việc, người lãnh đạo phải biết khơi dậy tiềm
năng sẵn có tại nơi học viên thì mới đạt được mục tiêu và yêu cầu của giáo dục hiện
nay
VI. Tài liệu tham khảo
- Giáo dục kỹ năng sống: Tài liệu tham khảo dành cho giáo viên trung học cở
và trung học phổ thông tác giả phó giáo sư- tiến sĩ Nguyễn Thanh Bình
- Thực hiện kỹ năng sống (lớp 6, lớp 7, lớp 8, lớp 9), tác giả Tiến sĩ Phan Quốc
việt, nhà xuất bản giáo dục Việt Nam
- Tăng cường giáo dục kỹ năng sống trong hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp ở trường trung học cơ sở. Tài liệu dành cho giáo viên (2010, nhà xuất bản giáo
dục Viêt Nam)
9
- Nhũng vấn đề cơ bản về quản lý cơ sở giáo dục thường xuyên ( tài liệu bồi
dưỡng cán bộ quản lý cơ sở Giáo dục thường xuyên) nhà xuất bản đại học quốc gia
Hà Nội
- Quy chế tổ chức hoạt động của Trung tâm giáo dục thường xuyên (theo quyết
định số 01/2007/QĐ-BGĐ-ĐT ngày 02/01/2007 của Bộ trưởng Bộ GD- ĐT)
- Nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 4/11/2013 của ban chấp hành Trung ương
Đảng
- Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2914 của quốc hội về đổi mới