TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
TRẦN VĂN THÁI
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KỸ NĂNG Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN QUẢNG XƯƠNG
TỈNH THANH HÓA
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
NGHỆ AN - 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINHTRẦN VĂN THÁI
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KỸ NĂNG Ở CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN QUẢNG XƯƠNG
TỈNH THANH HÓA
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: TS. PHAN QUỐC LÂM
NGHỆ AN - 2014

Lời cảm ơn
Với tình cảm chân thành nhất, tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết
ơn sâu sắc đến Tiến sỹ Phan Quốc Lâm - người Thầy đã hướng dẫn tận tình,
chu đáo và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình làm luận văn.
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đến tập thể lãnh đạo, các Thầy giáo, Cô
giáo trường Đại học Vinh, đã tận tình giảng dạy, tạo điều kiện giúp đỡ tác

CBQL Cán bộ quản lý
CT Chương trình
CTGD Chương trình giáo dục
CTGDPT Chương trình giáo dục phổ thông
CTMH Chương trình môn học
ĐG Đánh giá
GD Giáo dục
GD&ĐT Giáo dục và đào tạo
GV Giáo viên
GVG Giáo viên giỏi
HĐDH Hoạt động dạy học
HS Học sinh
HSG Học sinh giỏi
KH Kế hoạch
KHDH Kế hoạch dạy học
KT Kiểm tra
KT- KN Kiến thức kỹ năng
MT Mục tiêu
KTĐG Kiểm tra đánh giá
NDDH Nội dung dạy học
PPCT Phân phối chương trình
PPDH Phương pháp dạy học
QL Quản lý
QLGD Quản lý giáo dục
QLDH Quản lý dạy học

SGK Sách giáo khoa
SGV Sách giáo viên
THPCS Trung học cơ sở
THPT Trung học phổ thông

Trong nhiều năm qua, ngành giáo dục đã có những giải pháp nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục như thay đổi chương trình và sách giáo khoa, đào
tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lí, giáo viên; phát động các phong trào, hoạt
động của ngành phục vụ nâng cao chất lượng giáo dục và thực hiện giảm tải
chương trình. Trình độ hiểu biết, năng lực tiếp cận tri thức mới của học sinh,
sinh viên và giáo viên được nâng cao, chất lượng giáo dục Đại học từng
bước được nâng lên, đào tạo được đội ngũ đông đảo cán bộ khoa học kỹ
thuật, đã có những cống hiến quan trọng trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế,
xã hội.
Mặc dù đã đạt được những thành tựu trên, tuy nhiên hệ thống giáo dục
và đào tạo nước ta vẫn còn nhiều yếu kém, bất cập so với yêu cầu phát triển
của đất nước trong thời kỳ CNH-HĐH. Nghị quyết TW Đảng khoá VIII
khẳng định: “Giáo dục nước ta vẫn còn nhiều yếu kém bất cập cả về quy mô
lẫn cơ cấu và nhất là chất lượng ít hiệu quả, chưa đáp ứng được đòi hỏi ngày
càng cao về nhân lực vào công cuộc đổi mới kinh tế xã hội, xây dựng bảo vệ
1
Tổ quốc, thực hiện CNH-HĐH đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa”.
Để giải quyết mâu thuẫn trên đòi hỏi chúng ta phải thay đổi quan niệm, nhận
thức về giáo dục, phải hướng tới chất lượng giáo dục, điều đó đồng nghĩa với
việc phải chú trọng nâng cao trách nhiệm quản lý chất lượng và tăng cường
các biện pháp quản lý hoạt động dạy học, hoạt động dạy học theo chuẩn kiến
thức, kỹ năng. Ngày 5/5/2006, Bộ GD&ĐT đã ban hành quyết định số
16/2006/QĐ - BGDĐT về chương trình giáo dục phổ thông. Chương trình
giáo dục phổ thông được ban hành đã bao gồm chuẩn kiến thức kỹ năng. Để
thực hiện chương trình theo chuẩn KT-KN, từ năm học 2009-2010, Bộ
GD&ĐT đã tổ chức biên soạn tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức,
kỹ năng với tất cả các môn học. Trong chương trình giáo dục phổ thông, kiến
thức, kỹ năng được thể hiện, cụ thể hoá ở các chủ đề của chương trình môn
học, theo từng lớp học. Tài liệu hướng dẫn đã giới thiệu các yêu cầu cơ bản,
tối thiểu về kiến thức, kỹ năng của chuẩn kiến thức, kỹ năng trong đó có chú

2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo chuẩn kiến
thức, kỹ năng nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở các trường
THCS huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng ở
các trường THCS huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.
3
4. Giả thuyết khoa học
Đề xuất và thực thi được các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo
chuẩn kiến thức kỹ năng, có cơ sở khoa học và có tính khả thi thì sẽ góp
phần nâng cao chất lượng dạy học ở các nhà trường THCS huyện Quảng
Xương tỉnh Thanh Hóa.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo chuẩn kiến
thức, kỹ năng.
5.2. Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động dạy theo chuẩn kiến thức,
kỹ năng ở các trường THCS huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.
5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo chuẩn
KT, KN ở các trường THCS huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.
6. Phạm vi nghiên cứu
Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học tại các trường THCS
huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa trong các năm học 2010 - 2011; 2011
- 2012; 2012- 2013.
7. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được thực hiện trên các phương pháp sau:
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí thuyết

năng” của tác giả Trương Công Huy.
Ở Việt Nam, nghiên cứu về QLGD, QL nhà trường, QL HĐDH đã
được nhiều tác giả quan tâm. Các công trình nghiên cứu đều khẳng định vai
trò quan trọng của công tác QL trong việc nâng cao chất lượng DH.
Về tài liệu hướng dẫn giảng dạy, năm 2010 Nhà xuất bản Giáo dục xuất
bản bộ sách Hướng dẫn thực hiện Chuẩn KT- KN và bộ sách Luyện tập và tự
kiểm tra, đánh giá theo Chuẩn kiến thức, kỹ năng; Nhà xuất bản Đại học sư
phạm xuất bản bộ sách DH theo Chuẩn KT- KN cho các môn học cấp THPT
nhằm giúp GV soạn giáo án, giảng dạy theo Chuẩn KT- KN. Tuy nhiên, các
bộ sách này cũng không đề cập đến việc QL HĐDH theo Chuẩn KT- KN.
Các đề tài trên bước đầu đã có những nghiên cứu cơ sở lí luận về DH,
KTĐG, QLDH theo chuẩn KT- KN; đánh giá khó khăn, gợi ý một số cách
thức quản lý nhưng chưa nghiên cứu đề xuất một cách hệ thống các biện
pháp quản lý hoạt động dạy học theo chuẩn KT-KN. Bên cạnh đó, vấn đề
quản lý dạy học tại trường THCS theo chuẩn KT- KN thì chưa thấy các đề tài
đề cập đến. Đặc biệt trên địa bàn hyện Quảng Xương - tỉnh Thanh Hóa thì
vấn đề này cũng chưa được quan tâm nghiên cứu.
6
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Kiếm thức kỹ năng
Có thể khẳng định rằng cuộc sống của chúng ta thường xuyên được
chi phối bởi những gì chúng ta biết, những gì chúng ta làm và những gì
chúng ta giỏi. Đó chính là kiến thức, kỹ năng.
1.2.1.1. Kiến thức
Theo Từ điển Tiếng Việt: "Kiến thức là những điều hiểu biết có được
do từng trải, hoăc do học tập” [ 34, tr. 524]
Kiến thức có hai dạng: dạng thứ nhất là những kiến thức thuộc về lý
thuyết tức là được nhân loại đúc kết lại và chúng ta cần học cho một chuyên
môn cụ thể nào đó. Đó là các nguyên tắc, công thức, định lý, tiên đề, quy
trình mà chúng ta cần tuân thủ để đi đến thành công trên con đường

1.2.2. Chuẩn và chuẩn kiến thức kỷ năng
1.2.3.1. Khái niệm chuẩn
Chuẩn là cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để hướng theo đó mà
làm cho đúng; cái được công nhận là đúng theo quy định hoặc theo thói quen
phổ biến trong xã hội [34, tr.181].
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành CTGDPT trong đó Chuẩn KT- KN
của CTGDPT được thể hiện cụ thể trong các CTMH, hoạt động GD (gọi chung
là môn học) và các CT cấp học. MT của môn học, cấp học được cụ thể hóa
thành Chuẩn KT- KN của CT cấp học, môn học và từng đơn vị kiến thức.
Chuẩn KT- KN của một đơn vị kiến thức là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu
về KT- KN của đơn vị kiến thức mà HS cần phải và có thể đạt được.
Chuẩn KT- KN của CTMH là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về KT- KN
của môn học mà HS cần phải và có thể đạt được sau từng giai đoạn học tập.
8
Chuẩn KT- KN của CT cấp học là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về KT-
KN của các môn học mà HS cần phải và có thể đạt được sau từng giai đoạn
học tập trong cấp học.
Đây là cơ sở pháp lý thực hiện DH đảm bảo những yêu cầu cơ bản, tối
thiểu của CT, thực hiện DH và KTĐG phù hợp với các đối tượng HS, giúp
GV chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong áp dụng CT, từng bước đem lại chất
lượng giáo dục thực sự và sự bình đẳng trong phát triển năng lực cá nhân.
Chuẩn KT- KN là căn cứ để biên soạn SGK, QL DH, thanh KT; là căn
cứ để xác định MT của mỗi giờ học, MT của KT và thi cử, ĐG giờ dạy của
GV, ĐG kết quả GD ở từng môn môn học [13, tr.10].
1.2.3.2. Chuẩn kiến thức, kỷ năng
Chuẩn KT-KN là yêu cầu đòi hỏi đối với giáo viên (GV) trong quá trình
thực hiện chương trình giảng dạy. Tuy nhiên, tùy theo cấp học, đối tượng và
cả vùng miền mà yêu cầu chuẩn KT-KN có mức độ khác nhau.
Về kiến thức, yêu cầu học sinh phải nhớ, nắm vững, hiểu rõ các kiến
thức cơ bản trong chương trình và sách giáo khoa. Những tri thức đó chính là

vào các thời điểm khác nhau trong ngày” sau khi học bài Sinh vật và môi
trường. Mức độ thông hiểu được cụ thể hóa bằng các yêu cầu: Diễn tả bằng
ngôn ngữ cá nhân các khái niệm, định lí, định luật, chuyển đổi từ hình thức
ngôn ngữ này sang hình thức ngôn ngữ khác (từ lời nói sang công thức, kí
hiệu hay số liệu). Biểu thị, minh họa, giải thích được ý nghĩa các khái niệm,
hiện tượng; lựa chọn sắp xếp bổ sung những thông tin cần thiết để giải quyết
một vấn đề nào đó theo một cấu trúc logic cũng là một cách thông hiểu.
Vận dụng là khả năng sử dụng các kiến thức đã học vào một hoàn cảnh
cụ thể mới: vận dụng nhận biết, hiểu biết thông tin để giải quyết vấn đề đặt
ra; là khả năng đòi hỏi các em phải biết vận dụng kiến thức, biết sử dụng
10
phương pháp, nguyên lí hay ý tưởng để giải quyết một vấn đề nào đó. Ví dụ,
GV yêu cầu các em vận dụng kiến thức đã học về quy đồng mẫu thức nhiều
phân thức để làm một số bài tập sau khi học xong hai bài lý thuyết Quy đồng
mẫu thức. Đây là mức độ giải quyết vấn đề cao hơn mức độ thông hiểu, có
thể áp dụng được các quy tắc, phương pháp, khái niệm, công thức để giải
quyết vấn đề đã biết trước đó. Mức độ vận dụng thường được cụ thể hóa
bằng những yêu cầu sau: so sánh các phương án giải quyết vấn đề; phát hiện
lời giải có mâu thuẫn, sai lầm và chỉnh sửa được. Giải quyết những tình
huống mới bằng cách vận dụng các khái niệm định lí, định luật tính chất đã
biết. Vận dụng cao hơn là biết khái quát hóa, trừu tượng hóa những tình
huống đơn giản đơn lẻ quen thuộc sang tình huống mới phức tạp hơn.
1.2.3. Dạy học và dạy học theo chuẩn KT- KN
1.2.3.1. Khái niệm dạy học
Nhiều tác giả cho rằng: “Dạy học là toàn bộ các thao tác có mục đích
nhằm chuyển các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các giá trị văn hóa mà
nhân loại đã đạt được hoặc cộng đồng đã đạt được vào bên trong một con
người”. Quan niệm này lí giải đầy đủ cách mà nền giáo dục đang cố gắng
đào tạo những con người thích ứng với những nhu cầu hiện tại của xã hội.
Tuy nhiên quan niệm này làm cho nền giáo dục luôn đi sau sự phát triển của

khi mà các phương tiện lưu trữ đã quá đầy đủ, quá sẳn sàng cho việc truy cập
và xử lí thì ưu tiên 1 lại là khả năng nhanh chóng tiếp cận tri thức mới, khả
năng vận dụng tri thức mới và khả năng "đẻ" ra tri thức mới. Một ví dụ rất
rõ ràng là trong vòng vài tháng thì công nghệ phần cứng của máy tính lại có
một công nghệ mới, trong vòng vài năm thì Microsoft (chưa kể đến các hảng
phần mềm khác!) lại xuất ra một phiên bản như Office 2007, Office 2010
mới với nhiều tính năng mới, .v.v. con người phải có khả năng thích ứng liên
12
tục và nhanh chóng - chẳng những về tri thức mà còn về kỹ năng - với một
tốc độ cực cao. Nếu cuộc cách mạng kỹ thuật của thế kỷ trước đã nối dài
cánh tay con người thì nay cuộc cách mạng công nghệ thông tin đã bố trí
thêm cho mỗi con người vô số bộ óc bên ngoài cơ thể. Cách tay của con
người trong thế kỷ trước cần được đào tạo để chế tạo và điều khiển những
cách tay máy thì trong thời đại hôm nay bộ óc con người cần được đào tạo để
chế tạo và điều khiển những bộ óc máy. Nhưng con người là con người!
Những kiểu tâm trạng và kiểu cảm xúc của nó nói chung là bất biến đối với
thay đổi kỹ thuật. Những vấn đề cốt lõi của con người về hạnh phúc, về sự
sống, về cái chết, về chiến tranh và hòa bình, về khả năng sống hòa hợp
trong không gian các giá trị văn hóa của cộng đồng .v.v. hầu như không hề
tay đổi!
Và nó cũng phải được đào tạo để thích ứng với điều đó!
Vậy có lẻ hợp lí hơn nếu cho rằng:
“Dạy học là một quá trình gồm toàn bộ các thao tác có tổ chức và có định
hướng giúp người học từng bước có năng lực tư duy và năng lực hành
động với mục đích chiếm lĩnh các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các kỹ
năng, các giá trị văn hóa mà nhân loại đã đạt được để trên cơ sở đó có khả
năng giải quyết được các bài toán thực tế đặt ra trong toàn bộ cuộc
sống của mỗi người học”
1.2.3.2. Dạy học theo chuẩn KT- KN
Văn bản CTGDPT cấp trung học phổ thông quy định các tiêu chí của

Về phương diện triết học, tâm lý học người ta quan niệm hoạt động là
phương thức tồn tại của con người trong thế giới.
14
Hoạt động là mối quan hệ tác động qua lại giữa con người với thế
giới(khách thể) để tạo ra sản phẩm cả về thế giới cả về phía con người(chủ thể)
Hoạt động là phương thức tồn tại của con người thể hiện hai cấp độ:
- Cấp độ vi mô: là cấp độ hóat động của cơ thể, các giác quan, các bộ
phận tuân theo quy luật sinh học. Nhờ có họat động mà con người tồn tại
và phát triển, nhưng họat động ở cấp độ này không phải là đối tượng của
tâm lý học.
- Cấp độ vĩ mô: là hoạt động có đối tượng của con người với tư cách là
một chủ thể của hoạt động có mục đích. Đây chính là đối tượng nghiên cứu
của tâm lý học.
Hoạt động là quá trình con người thực hiện các quan hệ giữa mình với
thế giới bên ngoài- thế giới tự nhiên và xã hội giữ mình với người khác, giữa
mình với bản thân. Trong quá trình quan hệ đó có hai quá trình diễn ra đồng
thời và bổ sung cho nhau, thống nhất với nhau.
+ Quá trình thứ nhất là quá trình đối tượng hoá, trong đó chủ thể chuyển
năng lực của mình thành sản phẩm của hoạt động hay nói cách khác đi tâm
lý của con người (cuả chủ thể) được bộc lộ, được khách quan hoá trong quá
trình làm ra sản phẩm. Quá trình này còn gọi là qúa trình “xuất tâm”
+ Quá trình chủ thể hoá, có nghĩa là khi hoạt động con người chuyển từ
phía khách thể vào bản thân mình những quy luật bản chất của thế giới để tạo
thành tâm lý, ý thức, nhân cách của bản thân, bằng cách chiếm lĩnh thế giới.
+ Quá trình chủ thế hoá còn gọi là quá trình nhập tâm. Như vậy là trong
quá trình hoạt động, con người vừa tạo ra sản phẩm về phía thế giới, vừa tạo
ra tâm lý của mình, hay nói cách khác đi tâm lý nhân cách được bộc lộ và
hình thành trong hoạt động

15

thức, HS đồng thời đạt được ba mục đích, đó là: tiếp nhận tri thức khoa học,
phát triển năng lực trí tuệ và hình thành phẩm chất, nhân cách. Hoạt động
học có hai chức năng: lĩnh hội và điều khiển quá trình chiếm lĩnh tri thức,
các khái niệm một cách tự giác, tích cực. Nội dung hoạt động học bao gồm
hệ thống khái niệm của môn học, phương pháp đặc trưng của bộ môn để biến
tri thức của nhân loại thành những kiến thức của bản thân, hình thành và phát
triển năng lực của con người theo đúng MT GD.
Như vậy, HĐDH là một trong những hoạt động giao tiếp sư phạm mang
ý nghĩa xã hội. Các chủ thể của HĐDH tiến hành các hoạt động khác nhau,
nhưng không đối lập nhau mà song song tồn tại và phát triển trong một quá
trình thống nhất, cùng hướng đến MT chung, đó là sự biến đổi của người học
về nhận thức, kỹ năng và thái độ. Kết quả học tập của HS được ĐG không
chỉ là kết quả của hoạt động học mà còn là kết quả của hoạt động dạy.
Tóm lại, DH là quá trình hoạt động cộng đồng hợp tác giữa thầy với
HS, giữa HS với HS. Dạy tốt, học tốt là đảm bảo sự thống nhất của điều
khiển, bị điều khiển, tự điều khiển và mối liên hệ ngược thường xuyên, bền
vững [35]
1.2.5. Quản lý, quản lý hoạt động dạy học theo chuẩn KT- KN
1.2.5.1. Khái niệm quản lý
Sử gia Daniel A. Wren đã nhận xét rằng: “QL cũng xưa cũ như chính
con người vậy”, tuy nhiên, chỉ mới gần đây người ta mới chú ý đến “chất
khoa học” của quá trình QL và dần dần hình thành nên các “lý thuyết” QL.
Có nhiều cách tiếp cận nên có nhiều quan niệm khác nhau về QL.
Theo Từ điển Tiếng Việt: “QL là trông coi và giữ gìn theo những yêu
cầu nhất định”. Trong khía cạnh khác “QL là tổ chức và điều khiển các hoạt
động theo các yêu cầu nhất định” [34, tr.800]
17
Theo C.Mac, “QL là lao động điều khiển lao động”. C.Mác viết: “Bất cứ
lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô khá lớn, đều yêu cầu phải có
một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động của cá nhân… Một nhạc sỹ độc