B GIO DC V O TO
TRNG I HC VINH
TRN VN HNG
MộT Số GIảI PHáP NÂNG CAO HIệU QUả
QUảN Lý CÔNG TáC HƯớNG NGHIệP CHO HọC SINH
TRUNG HọC PHổ THÔNG CủA CáC CƠ QUAN
BáO CHí ở NGHệ AN
LUN VN THC S KHOA HC GIO DC
NGHỆ AN - 2014
2
B GIO DC V O TO
TRNG I HC VINH
TRN VN HNG
MộT Số GIảI PHáP NÂNG CAO HIệU QUả
QUảN Lý CÔNG TáC HƯớNG NGHIệP CHO HọC SINH
TRUNG HọC PHổ THÔNG CủA CáC CƠ QUAN
BáO CHí ở NGHệ AN
Chuyờn ngnh: Qun lý giỏo dc
Mó s: 60.14.05.14
LUN VN THC S KHOA HC GIO DC
Ngi hng dn khoa hc:
PGS. TS. NGT. INH XUN KHOA
NGHỆ AN - 2014
4
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, học viên đã nhận được sự giúp đỡ tận tình
của nhiều tổ chức và các cá nhân, tác giả xin chân thành cảm ơn:
- PGS. TS. NGƯT. Đinh Xuân Khoa đã hướng dẫn, góp ý hết sức tận
tình, chi tiết để giúp hoàn thành luận văn này.
- Các thầy, cô giáo Phòng Đào tạo Sau Đại học, Chuyên ngành Quản lý
giáo dục, Thư viện trường Đại học Vinh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi

CÔNG TÁC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ 8
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu 8
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài 9
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước 11
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài 17
1.2.1. Học sinh THPT 17
1.2.2. Cơ quan báo chí 18
1.2.3. Quản lý 18
1.2.4. Hướng nghiệp 20
ii
1.2.5. Giải pháp 21
1.3. Công tác hướng nghiệp cho học sinh THPT của các cơ quan báo
chí 21
1.3.1. Sự cần thiết của báo chí tham gia hướng nghiệp cho học
sinh THPT 22
1.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng việc hướng nghiệp cho học sinh
THPT 28
1.3.3. Chức năng, nhiệm vụ của báo chí trong công tác hướng
nghiệp 34
1.3.4. Nguyên tắc thông tin hướng nghiệp trên báo chí 37
Kết luận chương 1 39
Chương 2
CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ
CÔNG TÁC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG CỦA CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ Ở NGHỆ AN 40
2.1. Khái quát về thực trạng công tác hướng nghiệp của cơ quan báo
chí ở Nghệ An 40
2.2. Thực trạng lựa chọn nghề nghiệp, hướng nghiệp của học sinh
THPT, SV 42

3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 70
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 70
3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý công tác hướng nghiệp
cho học sinh THPT của các cơ quan báo chí ở Nghệ An 71
3.2.1. Xây dựng kế hoạch công tác hướng nghiệp cho học sinh
THPT của các cơ quan báo chí ở Nghệ An 71
iv
3.2.2. Xây dựng kế hoạch liên tịch giữa các đơn vị chủ quản (Bộ
GD-ĐT, T.Ư Đoàn, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, các cấp ủy
Đảng Nghệ An, Tỉnh Đoàn Nghệ An) và Cơ quan báo chí (Báo Nghệ
An, PT-TH Nghệ An, Báo Lao Động Nghệ An) 74
3.2.3. Tổ chức tập huấn công tác hướng nghiệp cho các nhà báo
83
3.2.4. Đưa nội dung hướng nghiệp cho học sinh THPT thành tôn
chỉ mục đích của các cơ quan báo chí ở Nghệ An 87
3.2.5. Tăng cường việc kết hợp “3 nhà”: Nhà trường - nhà báo -
nhà doanh nghiệp để hướng nghiệp cho học sinh THPT Nghệ An 91
Xây dựng kế hoạch công tác hướng nghiệp cho học sinh THPT
của các cơ quan báo chí ở Nghệ An 96
Xây dựng kế hoạch liên tịch giữa các đơn vị chủ quản (Bộ GD-
ĐT, T.Ư Đoàn, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, các cấp ủy Đảng
Nghệ An, Tỉnh Đoàn Nghệ An) và Cơ quan báo chí (Báo Nghệ An, PT-
TH Nghệ An, Báo Lao Động Nghệ An) 96
Tổ chức tập huấn công tác hướng nghiệp cho các nhà báo 96
Đưa nội dung hướng nghiệp cho học sinh THPT thành tôn chỉ
mục đích của các cơ quan báo chí ở Nghệ An 96
Tăng cường việc kết hợp “3 nhà”: Nhà trường - nhà báo - nhà
doanh nghiệp để hướng nghiệp cho học sinh THPT Nghệ An 97
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 98
1. Kết luận 98

Trang
Sơ đồ:
Sơ đồ 1.1. Mô hình quản lý 19
Sơ đồ 1.2. Hiệu quả tác động của báo chí 25
Bảng 1.1. Khái quát các chuyên mục của các chuyên trang Giáo dục
và Tuyển sinh của cơ quan báo chí tại Nghệ An 26
Bảng 2.1. Tìm kiếm kênh thông tin hướng nghiệp
của học sinh THPT, SV tại tỉnh Nghệ An 42
Bảng 2.2. Nhu cầu đọc thông tin hướng nghiệp của HS, SV trên báo chí 43
Bảng 2.3. Nhu cầu thỏa mãn thông tin hướng nghiệp của HS, SV
về hình thức thông tin thuộc lĩnh vực giáo dục của các cơ quan Báo chí 45
Bảng 2.4. Nhận thức về nghề của học sinh THPT tại Nghệ An 45
Bảng 2.5. Tiêu chí lựa chọn nghề của học sinh THPT tại Nghệ An 47
Bảng 2.6. Lý do để học sinh THPT ở Nghệ An lựa chọn ngành nghề 48
Bảng 2.7. Gia đình với lựa chọn nghề nghiệp của học sinh THPT, SV ở Nghệ An 49
Bảng 2.8. Trở ngại khi tìm kiếm thông tin của học sinh THPT ở Nghệ An khi lựa chọn
nghề 51
Bảng 2.9. Thực trạng thông tin hướng nghiệp trên 3 tờ báo Báo Nghệ An, PT-TH Nghệ
An, Báo Lao Động Nghệ An 52
Bảng 2.10. Vai trò cung cấp thông tin chương trình
của 3 cơ quan báo chí Nghệ An 54
Bảng 2.11. Hạn chế, ưu điểm về hình thức thông tin hướng nghiệp
trên các báo ở Nghệ An 55
Bảng 2.12. Công tác kết hợp thông tin hướng nghiệp
với Hiệu trưởng, Trưởng phòng đào tạo các trường CĐ, ĐH tại Nghệ An 57
Bảng 2.13. Công tác thông tin hướng nghiệp của các cơ quan báo chí
ở Nghệ An với học sinh THPT Nghệ An 59
Bảng 2.14. Nội dung thông tin hướng nghiệp cho HS, THPT
của các cơ quan báo chí tại Nghệ An 60
Bảng 2.15. Kết quả khảo sát đánh giá về nhận thức vai trò của HĐGDHN 67

1
để đạt tới đích cuộc sống riêng. Tuy vậy, công tác hướng nghiệp hiện nay
chưa được các cấp quản lý giáo dục và các trường học quan tâm đúng mức,
còn có địa phương và trường học chưa thực hiện đầy đủ các nội dung giáo
dục hướng nghiệp. Chất lượng hoạt động hướng nghiệp chưa đáp ứng được
yêu cầu của học sinh và xã hội, học sinh phổ thông cuối các cấp học và bậc
học chưa được chuẩn bị chu đáo để lựa chọn nghề nghiệp, lựa chọn ngành
học phù hợp với bản thân và yêu cầu của xã hội. Để phát triển kinh tế- xã hội
trong giai đoạn cách mạng mới, Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương đẩy
mạnh công tác hướng nghiệp, dạy nghề phổ thông cho học sinh, nhằm đào
tạo thế hệ trẻ thành lớp người lao động mới có đủ phẩm chất, năng lực thực
hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Do vậy, công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông hiện nay có một
ý nghĩa quan trọng. Và cũng vì thế việc nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu
quả công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông là rất cần thiết.
1.2. Lý do về mặt thực tiễn
Hàng năm, sau Hội nghị tuyển sinh toàn quốc do Bộ Giáo dục và Đào
tạo tổ chức là thời điểm học sinh lớp 12 bắt đầu làm hồ sơ dự thi CĐ, ĐH. Có
một nghịch lý là điều đa số học sinh quan tâm khi làm hồ sơ dự thi vào các
trường ĐH, CĐ không xuất phát từ năng lực, sở thích của mình mà lại là tỷ lệ
chọi và điểm chuẩn của các trường dự thi. Bởi mục tiêu duy nhất của nhiều
em là phải vào được một trường ĐH. Một số khác chọn ngành nghề dự thi
theo mong muốn của cha, mẹ hoặc làm theo bạn bè. Sự lựa chọn ngành nghề
của các em cũng bị ảnh hưởng về giá trị nghề. Nhiều em thích chọn những
ngành nghề nghe tên rất kêu hoặc đang nóng, dễ kiếm ra nhiều tiền hơn là
phải chọn ngành nghề xã hội đang cần
Tất cả những điều đó dẫn đến hệ luỵ là có rất nhiều sinh viên tốt
nghiệp ra trường không tìm được việc làm vì ngành nghề các em tốt nghiệp
2
thừa quá nhiều và cũng có rất nhiều sinh viên ra trường phải học thêm nghề

trong nhiều năm tiếp theo Tuy nhiên, mỗi báo một cách làm khác nhau, đội
ngũ nhà báo đa phần kiêm nhiệm, không qua trường lớp đào tạo, nên công
tác chuyên môn hướng nghiệp không được bài bản
Nhận thấy báo chí là cầu nối không thể thiếu trong quá trình định
hướng nghề nghiệp cho học sinh THPT, tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp
nâng cao hiệu quả quản lý công tác hướng nghiệp cho học sinh THPT của
các cơ quan báo chí ở Nghệ An” làm đề tài nghiên cứu của mình, nhằm mục
đích đánh giá thực trạng thông tin về vấn đề hướng nghiệp của cơ quan báo
chí cho học sinh. Từ đó đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao
chất lượng, hiệu quả thông tin về vấn đề hướng nghiệp cho học sinh THPT
trên báo chí Nghệ An hiện nay.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số giải pháp
nâng cao hiệu quả quản lý công tác hướng nghiệp cho học sinh THPT của các
cơ quan báo chí ở Nghệ An.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu:
Vấn đề quản lý công tác hướng nghiệp cho học sinh THPT của các cơ
quan báo chí.
- Đối tượng nghiên cứu:
Giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng công tác hướng nghiệp
cho học sinh THPT của các cơ quan báo chí ở Nghệ An.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu áp dụng đồng bộ hệ thống giải pháp do chúng tôi đề xuất sẽ nâng
cao hiệu quả quản lý công tác hướng nghiệp của các cơ quan báo chí cho học
sinh Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản: nghề nghiệp, hướng nghiệp, chọn
nghề, quản lý công tác định hướng nghề nghiệp của các cơ quan báo chí

làm cơ sở lý luận cho đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra
Đây là phương pháp chính được sử dụng trong đề tài với các phiếu điều
tra bao gồm một hệ thống các câu hỏi. Mục đích làm cho đối tượng nghiên
cứu bộc lộ rõ những mô hình, cách thức tư vấn hướng nghiệp của cơ quan báo
chí; suy nghĩ, thái độ, hành động, thước đo giá trị của nghề và sự lựa chọn
nghề của học sinh THPT. Từ đó, thu thập thông tin về thực trạng và các yếu
tố ảnh hưởng đến vấn đề nghiên cứu cũng như kiểm chứng khả thi, cấp thiết
của các giải pháp đề xuất trong đề tài.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục
Trên cơ sở các báo cáo tổng kết, bài học kinh nghiệm về công tác
hướng nghiệp của các cơ quan báo chí vận dụng để giải quyết vấn đề cần
nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động
Nghiên cứu các chuyên mục, chuyên đề, các sản phẩm trên mặt báo và
các mô hình tư vấn hướng nghiệp của từng tờ báo trong phạm vi đề tài nhằm
chỉ ra những nguyên tắc, phương pháp thông tin về vấn đề hướng nghiệp một
cách hiệu quả nhất.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
Gặp gỡ các chuyên gia nhằm trao đổi, xin ý kiến góp ý về cơ sở lý luận
của đề tài và kiểm chứng mức độ khả thi, cần thiết và phương hướng thực
hiện các giải pháp được đề xuất trong đề tài. Tham khảo một số phát biểu, bài
báo khoa học có liên quan của các chuyên gia.
6
- Phương pháp thống kê toán học
Mục đích nhằm xử lý và kiểm tra số liệu đã thu thập, xác định mức độ
tin cậy của việc điều tra nhằm rút ra kết luận khoa học của đề tài.
8. Đóng góp của đề tài
8.1. Về mặt lý luận

cho đến nay không còn là vấn đề mới trên thế giới, nhưng trong một thời điểm
nó vẫn còn nguyên tính thời sự và trở thành một vấn đề luôn được quan tâm
đối với hoạt động báo chí ở Việt Nam.
Chính vì vậy, trong nhiều năm qua đã xuất hiện nhiều nghiên cứu liên
quan về vấn đề này. Có thể điểm qua một số công trình như: Luận văn tốt
nghiệp đại học của tác giả Phạm Đình Lân với nội dung: “Báo chí với vấn đề
làm việc của thanh niên”. Luận văn thạc sĩ của tác giả Cấn Thị Hải Yến
(2011) với nội dung “Báo chí với vấn đề hướng nghiệp cho học sinh - sinh
viên hiện nay”. Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Nam Cường (2012) với
nội dung “Một số giải pháp quản lý công tác hướng nghiệp cho học sinh
nông thôn tỉnh Đồng Tháp qua phương tiện truyền thông”[18], [33], [6]. Qua
đó cho chúng ta nhận thấy đó là những thành quả của sự sáng tạo đáng trân
trọng của nhiều tác giả nghiên cứu trong lĩnh vực này. Tuy phần lớn các
công trình chỉ mới dừng lại ở mức độ nghiên cứu trong phạm vi nhỏ nên còn
hạn chế về tính thực tiễn, ở phạm vi cá thể, chưa mang tính quy mô, tính hệ
thống và tính quần chúng, chưa nêu được giải pháp làm sao để quản lý nâng
cao chất lượng công tác hướng nghiệp cho học sinh THPT của các cơ quan
báo chí. Nhưng các nghiên cứu đã giúp cho tác giả của luận văn này có được
những tư duy cần thiết để thiết lập nên quan điểm khoa học của bản thân.
Trên cơ sở tiếp thu những thành tựu của những người đi trước, đồng thời
8
bằng lý luận và thực hiện quá trình nghiên cứu trên khách thể mới và địa bàn
nghiên cứu mới, tác giả đã mạnh dạn thực hiện đề tài: “Một số giải pháp
nâng cao hiệu quả quản lý công tác hướng nghiệp cho học sinh THPT của
các cơ quan báo chí ở Nghệ An”.
Đề tài này sẽ đóng góp một phần làm cơ sở trong việc tìm giải pháp
nâng cao hiệu quả quản lý công tác hướng nghiệp cho học sinh THPT của các
cơ quan báo chí ở Nghệ An để giáo dục, giúp các em học sinh có nhận thức
và thái độ đúng đắn về giá trị các nghề trong xã hội, trên cơ sở đó dẫn đến
việc lựa chọn nghề một cách phù hợp với khả năng, năng lực, nguyện vọng,

báo chí, như là một phần tích hợp của các đối tượng là cách làm hiệu quả
nhất để đảm bảo sự định hướng cho mọi học sinh hướng tới tương lai, góp
phần ổn định xã hội trong việc phân phối lao động; Là một phần của một
nền giáo dục cho trách nhiệm công dân mà mọi trẻ em đều có quyền thành
lập công ty sau đó. Liên kết với phương tiện truyền thông để cải cách giáo
dục và học tập đích thực có thể hỗ trợ để đạt được mục tiêu giáo dục đa văn
hóa bằng cách phát triển các liên kết chặt chẽ giữa lớp học, gia đình, doanh
nghiệp và cộng đồng thông qua cơ qua báo chí để làm công tác định hướng
và hướng nghiệp [35].
Mặt khác cuốn Lập bản đồ truyền thông Chính sách Giáo dục trong thế
giới: Tầm nhìn, chương trình và thách thức, bà Carolyn Jane Wilson (Quốc tịch
Anh)- Chủ tịch Hiệp hội cho Media Literacy, Viện Nghiên cứu Giáo dục tại
Đại học Toronto (Canada) đã trình bày một báo cáo và phân tích về giáo dục
văn hóa phương tiện truyền thông ở Ontario (là một trong những tỉnh của
Canada) [35]. Báo cáo cung cấp một cái nhìn tổng quan của chương trình giảng
dạy cho phương tiện truyền thông biết chữ được ủy quyền của chính quyền
10
tỉnh. Cụ thể, nó mô tả cách tiếp cận khác nhau để giảng dạy về các phương tiện
truyền thông cũng như các lý thuyết cho rằng nền tảng tài liệu chương trình
giảng dạy và thực hành trong lớp. Phân tích cũng mô tả các công việc của
chính tổ chức và quan hệ đối tác đã gợi ý cho sự phát triển thành công và thực
hiện chương trình xóa mù chữ phương tiện truyền thông. Các thảo luận, kết
luận về những thách thức và định hướng tương lai vai trò của các phương tiện
truyền thông. Các hệ tư tưởng và giá trị được truyền đạt thông qua các phương
tiện truyền thông cung cấp cho sinh viên những cơ hội để phân tích các định
hướng nghề nghiệp trong tương lai, sự hiểu biết về vai trò mà phương tiện
truyền thông và công nghệ đem lại tiện ích cho họ trong cuộc sống.
Bên cạnh đó, theo UNESCO: “Hướng nghiệp là một quá trình cung cấp
cho người học những thông tin về bản thân, về thị trường lao động và định
hướng cho người học có các quyết định đúng đối với sự lựa chọn nghề

được tiến hành qua 4 giai đoạn: giáo dục nghề, tư vấn nghề, tuyển chọn
nghề, thích ứng nghề. Trách nhiệm chính ở hai giai đoạn đầu là nhà trường
phổ thông, còn hai giai đoạn cuối là trách nhiệm của các trường doanh
nghiệp, TCCN, CĐ, ĐH. Nhưng các trường ĐH và TCCN phải giúp học
sinh phổ thông làm tốt hoạt động hướng nghiệp, đây là chưa nói tới trách
nhiệm của toàn xã hội” [2].
Một số tác giả Lê Khanh, Trần Trọng Thủy, Phạm Minh Hạc cho rằng:
Nếu xét về nội dung và mục đích, hướng nghiệp là “một hệ thống công tác
giảng dạy, giáo dục được tổ chức một cách đặc biệt, nhằm hình thành ở học
sinh một xu hướng nghề nghiệp có tính đến nhu cầu của xã hội, trên cơ sở đó
mà xác định nghề nghiệp của mình” [13]. Trong quan điểm này, các tác giả
nhấn mạnh toàn bộ hoạt động hướng nghiệp phải làm sao giúp cho học sinh tự
12