1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
NGUYỄN PHẠM TRUNG NHÂN
MỘT SỐ GIẢI PHÁP
PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TRƯỞNG BỘ MÔN
Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGHỆ AN, 2014
2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
NGUYỄN PHẠM TRUNG NHÂN
MỘT SỐ GIẢI PHÁP
PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TRƯỞNG BỘ MÔN
Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14
Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN NHƯ AN
NGHỆ AN, 2014
3
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, Phòng Sau Đại
học, Khoa Giáo Dục của Trường Đại học Vinh và Ban Giám hiệu, Phòng Tổ
chức cán bộ của Trường Đại học Sài Gòn đã tận tình truyền đạt kiến thức quý
báu và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành chương trình học tập và có được
những kiến thức, kỹ năng cần thiết để nghiên cứu, thực hiện Luận văn Thạc sĩ
của mình.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến Tiến sĩ
Nguyễn Như An - người đã tận tâm, nhiệt tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi

3
7. Đóng góp của luận văn
3
8. Cấu trúc của luận văn
4
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI
NGŨ TRƯỜNG BỘ MÔN TRƯỜNG ĐẠI HỌC
5
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
5
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
5
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước
6
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
7
5
1.2.1. Trưởng bộ môn và đội ngũ trưởng bộ môn
7
1.2.2. Phát triển và phát triển đội ngũ trưởng bộ môn
9
1.2.3. Giải pháp và giải pháp phát triển đội ngũ trưởng bộ môn
9
1.3. Yêu cầu về năng lực và phẩm chất của Trưởng bộ môn
trường Đại học
11
1.3.1. Yêu cầu về năng lực của Trưởng bộ môn trường Đại học
11
1.3.2. Yêu cầu về phẩm chất của Trưởng bộ môn trường Đại học
13

Nai
46
2.3.1. Về số lượng
46
2.3.2. Về chất lượng
49
2.3.3. Về cơ cấu
56
2.4. Thực trạng phát triển đội ngũ trưởng bộ môn trường Đại
học Đồng Nai
60
2.4.1. Các giải pháp đã sử dụng để phát triển đội ngũ trưởng bộ môn
trường Đại học Đồng Nai
60
2.4.2. Đánh giá các giải pháp đã sử dụng để phát triển đội ngũ trưởng
bộ môn trường Đại học Đồng Nai
62
2.5. Nguyên nhân của thực trạng
70
2.5.1. Nguyên nhân thành công
70
2.5.2. Nguyên nhân hạn chế, thiếu sót
71
Kết luận chương 2
74
7
Chương 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
TRƯỞNG BỘ MÔN Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI
75
3.1. Nguyên tắc đề xuất giải pháp

93
3.3.2. Thăm dò tính khả thi của các giải pháp đề xuất
95
Kết luận chương 3
97
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
99
1. Kết luận
99
2. Kiến nghị
100
TÀI LIỆU THAM KHẢO
103
PHỤ LỤC.
9
DANH BẠ CÁC TỪ VIẾT TẮT
CBQL Cán bộ quản lý
CNH – HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
CP Chính phủ
ĐH Đại học
ĐNGV Đội ngũ giảng viên
GDĐH Giáo dục đại học
GD-ĐT Giáo dục và Đào tạo
GS Giáo sư
GV Giảng viên
HSSV Học sinh sinh viên
NCKH Nghiên cứu khoa học
PGS Phó giáo sư
SV Sinh viên
TC-HC Tổ chức hành chính

Bảng 2.8. Cơ cấu ngành nghề của đội ngũ trưởng bộ môn trường Đại
học Đồng Nai
56
Bảng 2.9. Cơ cấu độ tuổi của đội ngũ trưởng, phó bộ môn trường Đại
học Đồng Nai
58
Bảng 2.10. Thống kê thâm niên công tác của đội ngũ trưởng bộ môn
trường Đại học Đồng Nai
59
Bảng 2.11. Cơ cấu giới tính của đội ngũ rưởng bộ môn trường Đại học
Đồng Nai
60
Bảng 2.12. Kết quả khảo sát, đánh giá giải pháp về chính sách đãi ngộ
thu hút nguồn nhân lực chất lương cao của trường Đại học
Đồng Nai
64
Bảng 2.13. Kết quả khảo sát đánh giá giải pháp mở rộng quan hệ quốc tế
của trường Đại học Đồng Nai
66
Bảng 2.14. Kết quả khảo sát, đánh giá giải pháp tăng cường công tác
kiểm tra, đánh giá đối với đội ngũ trưởng bộ môn trường Đại
học Đồng Nai
68
Bảng 3.1. Tổng hợp đánh giá về tính cần thiết của các giải pháp
93
Bảng 3.2. Tổng hợp đánh giá về tính khả thi của các giải pháp
95
12
13
MỞ ĐẦU

những người có tâm và có tầm, có phẩm chất đạo đức và năng lực trí tuệ,
năng động sáng tạo, không bảo thủ giáo điều, có uy tín, có cách làm việc tập
hợp được nhân tài, phát huy được trí tuệ của giảng viên, hết lòng vì sự phát
triển của bộ môn.
Và để xây dựng được một đội ngũ cán bộ quản lí các khoa, bộ môn của
các trường đại học Việt Nam rất cần một cơ sở lí luận vững, cơ bản nhằm làm
kim chỉ nam cho công tác tổ chức cán bộ hiện nay. Đó là lý do chọn đề tài:
"Một số giải pháp phát triển đội ngũ trưởng bộ môn ở trường đại học
Đồng Nai".
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất được các giải pháp phát triển đội ngũ trưởng bộ môn ở trường
đại học phù hợp, khả thi góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ trưởng bộ
môn ở trường đại học Đồng Nai.
3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình phát triển đội ngũ trưởng bộ môn ở trường đại học Đồng Nai.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Giải pháp phát triển đội ngũ trưởng bộ môn ở trường đại học Đồng Nai.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựng được các giải pháp phát triển đội ngũ trưởng bộ môn phù
hợp, khả thi thì sẽ nâng cao chất lượng đội ngũ trưởng bộ môn ở trường đại
học Đồng Nai.
15
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của công tác phát triển đội ngũ trưởng bộ
môn trong trường đại học.
- Nghiên cứu thực trạng đội ngũ trưởng bộ môn ở trường đại học Đồng
Nai.
- Đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ trưởng bộ môn ở trường đại
học Đồng Nai.

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ
PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TRƯỞNG BỘ MÔN TRƯỜNG ĐẠI HỌC
1.5. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
1.5.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Cùng với quá trình phát triển về mọi mặt của cuộc sống kinh tế - xã
hội, hệ thống giáo dục luôn được các quốc gia quan tâm phát triển và hoàn
thiện để đáp ứng nhu cầu nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt
trong giai đoạn hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của quá trình toàn cầu hóa
và sự ra đời của nền kinh tế tri thức. Ở tất cả các nước, bất luận là nước giàu
hay nước nghèo, dù là châu lục nào, đội ngũ cán bộ quản lý nói chung và đội
ngũ trưởng bộ môn nói riêng có vai trò quyết định đến phát triển nguồn nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài và qua đó nâng cao vị thế và trình độ phát triển của
mỗi quốc gia. Theo một nghiên cứu về hệ thống giáo dục của 40 quốc gia,
vùng lãnh thổ của công ty giáo dục Mỹ Pearson vừa công bố, thì Phần Lan và
Hàn Quốc đang nổi lên là “những cường quốc giáo dục”, dù hệ thống giáo
dục của họ khác nhau. Hàn Quốc được cho là có hệ thống giáo dục cứng nhắc
và chú trọng thi cử, trong khi hệ thống giáo dục Phần Lan lại linh hoạt hơn.
Tuy nhiên, cả hai quốc gia này đều chú trọng đào tạo giáo viên “đầu ngành”
giỏi, xem trọng trách nhiệm và có một “sứ mệnh đạo đức” nhằm đề cao nỗ lực
đào tạo. Theo sau Phần Lan và Hàn Quốc lần lượt là Hồng Kông, Nhật,
Singapore, Anh, Hà Lan, New Zealand, Thụy Sĩ và Canada. Trong khi đó, Úc
và Mỹ lần lượt được xếp ở vị trí 13 và 17 [35]. Nghiên cứu còn nêu ra một số
bài học cho các nhà hoạch định chính sách. Theo đó, giáo dục đòi hỏi sự chú
ý mang tính hệ thống, tập trung, nhất quán và lâu dài mới có thể đạt sự tiến
bộ. Đặc biệt, giáo viên “đầu ngành” giỏi rất quan trọng, có thể nói là những
18
đầu tàu đối với nền giáo dục chất lượng cao. Việc phát hiện và giữ chân họ
chưa hẳn là vấn đề lương cao. Thay vào đó, đội ngũ trưởng bộ môn cần được
đối xử như những nhà chuyên nghiệp, chứ không phải là những kỹ thuật viên

Đồng Nai đây là công trình nghiên cứu đầu tiền đề cập đến vấn đề phát triển
đội ngũ trưởng bộ môn.
1.6. Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.6.1. Trưởng bộ môn và đội ngũ trưởng bộ môn
1.6.1.1. Trưởng bộ môn
- Bộ môn
Bộ môn là đơn vị chuyên môn về đào tạo, khoa học và công nghệ của
một hoặc một số ngành, chuyên ngành đào tạo trực thuộc khoa trong trường
đại học. Trên cơ sở đề nghị của trưởng khoa, ý kiến tư vấn của Hội đồng khoa
học - đào tạo và chấp thuận của Hội đồng trường, Hiệu trưởng quyết định việc
thành lập, giải thể, sáp nhập, chia tách các bộ môn và quyết định cụ thể về tổ
chức và hoạt động của bộ môn theo Quy chế tổ chức và hoạt động của nhà
trường.
Như vậy, Bộ môn là đơn vị chuyên môn của trường đại học dưới sự chỉ
đạo trực tiếp của Trưởng khoa và Hiệu trưởng. Bộ môn có chức năng thực
hiện công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học; trực tiếp quản lý viên chức của
đơn vị nhằm đảm bảo công tác chuyên môn của bộ môn, của khoa và của
trường; tham gia giáo dục, rèn luyện sinh viên.
- Trưởng bộ môn
Là người đứng đầu bộ môn do Hiệu trưởng bổ nhiệm, miễn nhiệm trên
cơ sở đề nghị của Trưởng khoa. Trưởng bộ môn là nhà khoa học có uy tín, có
20
bằng tiến sĩ. Trường hợp đặc biệt, đối với bộ môn không phải chuyên ngành
có thể bổ nhiệm người có bằng thạc sĩ là trưởng bộ môn.
Như vậy, ta có thể hiểu một cách hết sức thuần túy: Trưởng bộ môn là
những người giảng viên có uy tín, có trình độ chuyên môn cao và tham gia
thực hiện công tác quản lý (ở cấp bộ môn).
1.6.1.2. Đội ngũ Trưởng bộ môn
- Đội ngũ
Theo Từ điển tiếng Việt, đội ngũ là “tập hợp gồm số đông người cùng

giữa các mặt đối lập theo con đường phủ định của phủ định. Nó bao hàm cả
những bước tiệm tiến và nhảy vọt.
1.6.2.2. Phát triển đội ngũ trưởng bộ môn
Phát triển đội ngũ trưởng bộ môn có thể hiểu là một quá trình tăng tiến
về mọi mặt của đội ngũ trưởng bộ môn trong một thời kỳ nhất định. Phát triển
đội ngũ trưởng bộ môn là tạo ra một đội ngũ trưởng bộ môn có đủ về số
lượng, đảm bảo về chất lượng, có trình độ được đào tạo đạt đúng chuẩn quy
định, có phẩm chất đạo đức, có năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu, nhiệm
vụ của các trường đại học.
1.6.3. Giải pháp và giải pháp phát triển đội ngũ trưởng bộ môn
1.6.3.1. Giải pháp
Theo Từ điển tiếng Việt, “giải pháp được xem là phương pháp giải
quyết một công việc, một vấn đề cụ thể” [32].
Theo tác giả Nguyễn Văn Đạm: “Giải pháp là toàn bộ những ý nghĩa
có hệ thống cùng với những quyết định và hành động theo sau, dẫn tới sự
khắc phục một khó khăn” [17].
22
Để hiểu rõ hơn khái niệm giải pháp, chúng ta cần phân biệt với một số
khái niệm tương tự như: phương pháp, biện pháp. Điểm giống nhau của các
khái niệm này đều nói về cách làm, cách tiến hành, cách giải quyết một công
việc, một vấn đề. Còn điểm khác nhau ở chỗ biện pháp chủ yếu nhấn mạnh
đến cách làm, cách hành động cụ thể, trong khi đó phương pháp nhấn mạnh
đến trình tự các bước có quan hệ với nhau để tiến hành một công việc có mục
đích.
Theo tác giả Nguyễn Văn Đạm: “Phương pháp được hiểu là trình tự
cần theo trong các bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có
mục đích nhất định”. [17]
Còn theo tác giả Hoàng Phê: “Phương pháp là hệ thống các cách sử
dụng để tiến hành một công việc nào đó”. [27]
Về khái niệm biện pháp, theo Từ điển tiếng Việt, đó là “cách làm, cách

- Có năng lực giảng dạy phù hợp vời lĩnh vực chuyên môn chính của
mình.
- Có năng lực nghiên cứu trong lĩch vực chuyên môn của mình.
- Có khả năng quản lý, bao quát toàn diện.
Nhìn chung, hiền nay “năng lực chuyên môn” chủ yếu vẫn chú trọng
nhiều vào “năng lực giảng dạy”. Nếu trưởng bộ môn trường Đại học được đào
tạo tốt trong các chuyên ngành đào tạo và có bằng Tiến sĩ thì họ sẽ được đào
tạo sâu về chuyên môn và năng lực nghiên cứu, khi đó họ sẽ là nhà nghiên
cứu (học giả). Là một học giả mới có thể tiến hành các nghiên cứu, tham gia
vào quá trình sáng tạo ra tri thức và qua đó làm cho tri thức và năng lực của
bản thân không ngừng phát triển. Nếu một người có chuyên môn giỏi và có
24
năng lực giảng dạy tốt thì họ là một nhà giáo dục. Hầu hết đội ngũ trưởng bộ
môn trường Đại học hiện nay mặc dù có năng lực chuyên môn, kỹ năng giảng
dạy nhưng vẫn chưa thực sự mạnh về các nghiệp vụ quản lý, đặc biệt là nghệ
thuật quản lý xung đột và đàm phán. Vì vậy, để phát triển năng lực cho đội
ngũ trưởng bộ môn trường Đại học cần xác định:
- Những đặc điểm chuyên môn do mình phụ trách;
- Các phương pháp phù hợp với chuyên môn đó;
- Các đặc tính, sở thích và khả năng của cá nhân với những phương
pháp giảng dạy khác nhau;
- Những xu thế của thời đại trong học tập và phát triển;
- Công nghệ học tập, giáo dục và đào tạo
Từ những phân tích trên, trưởng bộ môn trường đại học cần đáp ứng
những yêu cầu về năng lực cụ thể sau:
- Năng lực sử dụng các phương pháp giảng dạy tích cực phù hợp với
chuyên môn của mình (giảng dạy bằng tình huống, thảo luận nhóm, khám
phá, mô phỏng, dự án );
- Năng lực truyền đạt (viết bài giảng và tài liệu học tập, trình bày, đặt
câu hỏi, lắng nghe và phản hồi );

giảng viên, những nhà nghiên cứu khoa học phải luôn mẫu mực, gương mẫu
trong mọi hoạt động, thường xuyên trau dồi trình độ chuyên môn, tri thức
khoa học, phải là tấm gương tự học với quan niệm: “sự học không bao giờ
cùng” để đáp ứng yêu cầu ngày can cao của xã hội. Do đó, chỉ có cập nhật
kiến thức liên tục thì người giảng viên trường đại học mới đảm nhiệm được
những trọng trách mà xã hội đã giao phó.