Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI GIỚI THIỆU
Trong lịch sử thế giới, có rất nhiều vị vua tài giỏi.Nhưng thành Cát Tư
Hãn lại la một vị vua ví đại nhất.cách cai trị của ông tuy có phần hung bạo và
tàn ác. Nhưng ta không thể phủ nhận được sự thông minh sáng suốt trong
cách lanh đạo của ông.trong cuộc đòi trinh chiến ông chưa một lần thua
cuộc,khi ông chết cũng là do tuổi già.Giò đây có rất nhiều đánh giá về vị vua
lừng danh này.có người cho rằng ông là mộ vị vua khát máu đi đen đâu là đầu
rơi máu chảy tới đó.Nhưng có ý kiến lại cho rắng ông lại là một vị vua rất tài
giỏi. Để đánh giá thật đúng về ông chúng ta không nên nhìn từ một phía. Vì
thế tôi đa chon đề tài xêmina viết về thành Cát Tư Hãn với mong muốn cung
các ban có thể nhìn nhận con người ông mọt cách đúng đắn nhất.
Dù thế nào đi nữa ông cũng là một vị vua vĩ đại nhất trong lịch sử.sau
cùng em xin chân thành cám ơn Ts:Nguyễn Thanh Tùng đã dậy cho tôi biết
đến những con người đã làm nên lịch sử nhân loại.
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Chương I: Tiểu sử về THành Cát Tư Hãn
Thành Cát Tư Hãn (tiếng Mông Cổ: Чингис Хаан), sinh ra với tên Thiết
Mộc Chân (Тэмүүжин) khoảng năm 1155/1162/1167 và mất ngày 18 tháng 8
năm 1227, là Hãn vương của Mông Cổ và là người sáng lập ra Đế chế Mông
Cổ sau khi hợp nhất các bộ lạc độc lập của Mông Cổ năm 1206. Là một nhà
lãnh đạo lỗi lạc và quan trọng của lịch sử thế giới, ông được người Mông Cổ
dành cho sự tôn trọng cao nhất, như là một vị lãnh đạo đã loại bỏ hàng thế kỷ
của các cuộc giao tranh, mang lại sự ổn định về chính trị và kinh tế cho khu
vực Á-Âu trong lãnh thổ của ông, mặc dù đã gây ra những tổn thất to lớn đối
với những người chống lại ông. Cháu nội của ông và là người kế tục sau này,
đại hãn Hốt Tất Liệt đã thiết lập ra triều đại nhà Nguyên của Trung Quốc
(1271–1368) sau khi lật đổ triều đại nhà Nam Tống.
Có rất nhiều nhân vật nổi tiếng được cho là hậu duệ của Thành Cát Tư
Hãn, là những kẻ đi xâm chiếm nhiều đất đai về tay mình như Timur Lenk, kẻ

Hoằng Cát Sắc (Angcatthat), và nhận được áo lông chồn đen như là của hồi
môn; đây là tài sản ban đầu để ông tăng thêm sự giàu có về sau từ chiến tranh.
Sau đó vợ ông bị bắt cóc trong một cuộc tập kích của bộ tộc Miệt Nhĩ
(Merkit) và ông đã nhờ bạn (sau này là kẻ thù) là Trác Mộc Hợp (Jamuka) và
người che chở cho ông là Tô Ha Rin (Toghril) của bộ tộc Khắc Liệt (Kereit).
Việc sinh đứa con đầu lòng (Truật Xích hay Joci) quá sớm đã dẫn đến sự nghi
ngờ của ông và Truật Xích cũng như hậu duệ của ông ta không bao giờ được
coi là những người kế vị.
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Chương II: Những cuộc chinh phạt
Thống nhất các bộ lạc
Thiết Mộc Chân bắt đầu sự nghiệp của mình bằng cách liên kết với bạn
của cha mình là Tô Ha Rin (Toghril), một thủ lĩnh ở địa phương. Ông buôn
bán lông thú cho quân đội và gia nhập vào Keriat, một liên minh của người
Mông Cổ do Hãn Vương đứng đầu. Sau những chiến trận thắng lợi trước
người Tác-ta năm 1202, Thiết Mộc Chân đã được thừa nhận là người kế vị
Hãn Vương. Điều này dẫn đến sự thù hận của Tang Côn (Senggum), người lẽ
ra có quyền kế vị, Tang Côn lập kế hoạch ám sát Thiết Mộc Chân nhưng ông
đã biết được âm mưu của Tang Côn. Cuối cùng Thiết Mộc Chân đã đánh bại
Tang Côn, cùng những người ủng hộ Tang Côn, và kế nghiệp ngôi vị Hãn
Vương. Thiết Mộc Chân sau đó đã ban hành bộ luật bằng văn bản cho người
Mông Cổ gọi là Yassa và ông ra lệnh phải tuân thủ bộ luật này một cách
nghiêm ngặt để xây dựng tổ chức và quyền lực trong phạm vi vương quốc của
mình.
Với nhu cầu phải bảo vệ biên giới từ các quốc gia phía nam như đế chế nhà
Kim và nhà Tây Hạ là những quốc gia trên địa bàn Trung Quốc ngày nay, ông
đã tổ chức hệ thống của mình với sự tăng cường sức mạnh quân sự và đã
không bị đánh giá quá mức bởi những người Trung Quốc khi đó đã bắt đầu
cảm thấy khó chịu với quốc gia mới nổi Mông Cổ dưới thời đại của Thiết

Vạn lý trường thành của Trung Quốc năm 1213. Sau đó ông chỉ huy ba cánh
quân tiến vào phần trung tâm lãnh thổ Kim, giữa Vạn lý trường thành và sông
Hoàng Hà. Giống như các ông vua khác tin mình là con trời (thiên tử), ông đã
xâm chiếm phần miền bắc Trung Quốc, chiếm giữ hàng loạt thành phố và
năm 1215 đã bao vây, chiếm giữ và cướp bóc kinh thành của nhà Kim là Yên
kinh (sau này là Bắc Kinh). Tuy vậy nhưng vua nhà Kim là Hoàn Nhan Tuần
(完顏珣) tức vua Kim Tuyên Tông (宣宗 Xuan Zong) đã không đầu hàng mà
chuyển kinh thành về Khai Phong (開封 Kaifeng) vì sự lớn mạnh của người
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Mông Cổ ở phía bắc. Ở đó những ông vua cuối cùng của nhà Kim là Hoàn
Nhan Thừa Lân (完顏承麟) hay Kim Mạt Đế (末帝) đã bị đánh bại vào năm
1234.
Trung Á
Cùng thời gian đó Gút Sơ Lúc (Kuchlug), vị hãn bị phế truất của bộ tộc
Nãi Man, đã chạy về phía tây và cướp hãn quốc Tây Liêu, đồng minh phía tây
của Thành Cát Tư Hãn. Trong thời gian này, quân đội Mông Cổ đã mệt mỏi
do hơn 10 năm chiến tranh chống lại Tây Hạ và Kim. Vì vậy Thành Cát Tư
Hãn chỉ gửi khoảng 20.000 quân dưới sự chỉ huy của viên tướng trẻ Triết Biệt
(者別 Jebe) để chống lại Gút Sơ Lúc. Một cuộc nổi dậy trong nước với sự
giúp đỡ của người Mông Cổ và sau đó Triết Biệt tràn qua đất nước này. Lực
lượng của Gút Sơ Lúc đã bị đánh bại ở phía tây của Kashgar; ông ta bị bắt
sống và bị hành hình sau đó, Tây Liêu bị sát nhập vào Mông Cổ. Năm 1218
vương quốc Mông Cổ mở rộng về phía tây tới hồ Bal-kha và tiếp giáp với
Kharezm (dịch theo tiếng Hoa là Hoa Thích Tử Mô), một quốc gia Hồi giáo
trải dài từ biển Caspia ở phía tây và vịnh Ba Tư, biển Ả Rập ở phía nam.
Năm 1218 Thành Cát Tư Hãn gửi một đoàn sứ giả sang tỉnh phía đông của
Kharezm với mục đích thảo luận khả năng buôn bán với quốc gia này. Thống
đốc của tỉnh này đã giết chết họ và làm Thành Cát Tư Hãn giận dữ. Ông đã
cho 200.000 quân tràn sang để trả thù. Quân đội Mông Cổ với chiến lược và

trận chiến gọi là trận chiến sông Kalka năm 1223. Quân Mông Cổ đã đánh bại
đại công tước Mstitslav và quân đội của ông ta
Chiến dịch cuối cùng :
Đế chế chư hầu Tây Hạ đã từ chối không tham chiến chống lại đế chế
Kharezm, và Thành Cát Tư Hãn đã thề giành cho họ sự trừng phạt. Trong khi
ông đang ở Iran, Tây Hạ và Kim đã hình thành liên minh chống lại người
Mông Cổ. Sau một thời gian nghỉ ngơi để chỉnh đốn quân đội, Thành Cát Tư
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Hãn chuẩn bị chiến tranh chống lại liên minh này.
Cùng thời gian này, ông cũng phải suy nghĩ về việc chọn người kế
nghiệp để xóa bỏ những cuộc tranh giành liên miên giữa các con; ông đã chọn
người con trai thứ ba là Oa Khoát Đài (Ögedei) làm người kế nghiệp cũng
như thiết lập cơ chế lựa chọn những người kế nghiệp trong tương lai với điều
kiện họ phải là hậu duệ của ông. Ông đã nhận được những báo cáo tình báo
về lực lượng Tây Hạ, Kim và chuẩn bị lực lượng 180.000 quân cho các chiến
dịch mới.
Năm 1226, Thành Cát Tư Hãn tấn công Tây Hạ với cớ là Tây Hạ chứa
chấp kẻ thù của Mông Cổ và để trừng phạt sự phản bội của họ. Tháng 2, ông
chiếm các thành phố Heisui, Cẩm Châu (贛州) và Tô Châu và trong mùa thu
năm đó ông chiếm phủ Tây Lương. Các tướng Tây Hạ đã đánh một trận lớn
với quân Mông Cổ gần dãy núi Hà liên sơn. ("Hà liên" có nghĩa là "đại mã"
trong phương ngôn phía bắc Trung Quốc.) Quân Tây Hạ đại bại. Tháng 11,
ông bao vây thành Linh Châu và vượt qua sông Hoàng Hà đánh bại quân cứu
viện của Tây Hạ.
Năm 1227, ông tấn công kinh đô Tây Hạ, trong tháng 2 chiếm phủ
Lintiao, tháng 3 chiếm quận Tây Ninh (tỉnh Thanh Hải ngày nay) và phủ Tín
Đô (信都府). Trong tháng 4 chiếm quận Deshun. Tại Deshun, tướng Tây Hạ
Mã Diên Long chống lại quân Mông Cổ trong nhiều ngày cả trong và ngoài
thành. Mã Diên Long sau đó chết do bị tên bắn. Thành Cát Tư Hãn sau khi

40 cung nữ đã bị hỏa thiêu cùng với ông, vì thế ngay cả các bà mẹ của họ
cũng không thể xác định được nơi mà các cung nữ đã bị thiêu. Lăng mộ của
Thành Cát Tư Hãn là nơi tưởng niệm ông, nhưng không phải là nơi chôn cất
ông ta. Vào ngày 6 tháng 10 năm 2004, người ta đã cho là tìm thấy "cung điện
Thành Cát Tư Hãn", được cho là khu mộ của ông
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Chương III: Chính trị và kinh tế
Thành Cát Tư Hãn là một nhà lãnh đạo thực thụ có khả năng. Ông đã tạo
ra bộ luật bằng chữ viết của người Mông Cổ mà mọi người trong đế chế phải
tuân thủ. Vì sự đa dạng về dân tộc, tôn giáo và sắc tộc của các công dân và
binh lính trong Đế chế Mông Cổ bao gồm cả Trung Quốc, Ba Tư và châu Âu
ngày nay, ông đã truyền lại sự trung thành chỉ đối với ông (Đại Hãn) mà
không cho một ai khác. Để giữ vững và bổ sung cho các chi phí cho quân đội
cũng như các hoạt động khác, ông đã cho phép các thủ lĩnh duy trì quyền lực
khi mà họ còn cung cấp được sức mạnh quân sự, nộp cống phẩm và cung cấp
nhân lực trong các cơ sở cố định. Chiếm đóng được một khu vực đất đai rộng
lớn, ông đã khuyến khích thương nghiệp và trao đổi hàng hóa và người Mông
Cổ nhận được hàng hóa và dịch vụ từ những người khác. Các thương nhân,
giáo sĩ, đặc sứ đã được đảm bảo sự an toàn và hướng dẫn cần thiết dưới đế
chế Mông Cổ, ví dụ một số người trong số họ đã đến Trung Quốc như nhà du
hành Giovanni da Pian del Carpini dưới thời Oa Khoát Đài hay nhà du hành
người Ý Marco Polo tới Bắc Kinh dưới thời Hốt Tất Liệt, là những người đã
viết sách trong chuyến du hành của họ với một độ chính xác cao. Dưới thời
Thành Cát Tư Hãn, mọi "cá nhân và tôn giáo là bình đẳng trước pháp luật
Mông Cổ".
Vì sự mở rộng đế chế của ông, Thành Cát Tư Hãn đã có ảnh hưởng sâu
rộng trong văn hóa của nhiều quốc gia châu Á, chủ yếu là Trung Quốc và
Nga. Ông đã tiêu diệt tầng lớp quý tộc hiện thời trong các vùng lãnh thổ của
mình, tạo ra tầng lớp trí thức thô sơ trong thời kỳ đó. Ông cũng tạo ra hệ

công ồ ạt, chia thành các nhóm nhỏ hơn để bao vây và dẫn dắt kẻ thù vào
trong mai phục hay chia thành các nhóm nhỏ 10 người để áp chế các nhóm
tàn quân đã tan vỡ và đang trốn chạy. Quân đội Mông Cổ là rất mềm dẻo vì
sự kiên định của binh sĩ. Mỗi người lính Mông Cổ có thể có từ 2 đến 4 ngựa
cho phép họ phi nước đại trong vài ngày mà không cần nghỉ ngơi hay bị mệt
mỏi. Binh sĩ Mông Cổ cũng có thể sống vài ngày chỉ cần uống máu ngựa và
ăn thịt bò Tây Tạng khô khi thời tiết khắc nghiệt.
11
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Khi bổ sung binh lính mới cho quân đội, Thành Cát Tư Hãn chia họ ra
thành nhiều nhóm dưới quyền của các thủ lĩnh khác nhau để tránh tình trạng
có quan hệ về sắc tộc hay xã hội, vì thế ở đây không có sự phân chia theo các
liên minh sắc tộc. Trong mọi chiến dịch, binh sĩ được phép đem theo gia đình
của họ. Chỉ những chiến binh dũng cảm nhất mới được thăng chức. Mỗi một
thủ lĩnh của một nhóm nào đó phải chịu trách nhiệm về sự sẵn sàng chiến đấu
của binh lính dưới quyền tại bất kỳ thời điểm nào và có thể bị thay thế nếu
như phát hiện được sự tắc trách.
Binh lính Mông Cổ là các khinh kỵ binh (kỵ binh nhẹ) so với các kỵ sĩ
châu Âu, điều này cho phép họ tiến hành các chiến thuật và rút lui nhanh
***ng. Đây là một thông lệ đối với các đội quân linh hoạt. Người Mông Cổ
dưới thời Thành Cát Tư Hãn và các hậu duệ của ông là sự hoàn hảo của loại
hình quân khinh kỵ bắn cung. Một trong những kỹ thuật mà người Mông Cổ
sử dụng trong chiến tranh là sự giả vờ rút lui giữa trận đánh, quân Mông Cổ
có thể rút lui bất thình lình, làm cho quân đối phương tin rằng người Mông
Cổ đã thua trận. Chỉ sau đó trong một khoảng cách nhất định thì họ mới hiểu
là đã bị quân Mông Cổ bao vây và cuối cùng là hàng trận mưa tên bắn về phía
họ. Người Mông Cổ không thích hợp với các cuộc cận chiến, họ thích đánh
nhau từ một khoảng cách nhất định bằng cung tên với khả năng bắn cung khi
đang cưỡi ngựa điêu luyện của mình.
Trong các cuộc chiến, thủ lĩnh quân đội Mông Cổ có thể sử dụng cờ hay

các kẻ thù là: hoặc đầu hàng và chịu cống nộp hoặc là chết. Khi họ đã đầu
hàng, Thành Cát Tư Hãn thông thường giữ cho thành phố đó được nguyên
vẹn và đảm bảo cho họ sự bảo vệ để họ trở thành nguồn nhân lực và quân nhu
cho các chiến dịch trong tương lai. Nếu họ chống lại, ông thực hiện quyền của
người cai trị cả thế giới. Người ta cho rằng ông đã giữ được nhiều sinh mạng
nhờ chiến tranh tâm lý và sự hăm dọa đối với kẻ thù.
Công nghệ là một mặt quan trọng trong chiến thuật của ông. Những thiết
bị vây hãm là một phần trong chiến thuật của ông, đặc biệt trong việc tấn
công các thành phố đã tăng cường phòng thủ. Ông sử dụng các nhà kỹ thuật
13
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Trung Quốc rất am hiểu các thiết bị vây hãm trong thời gian đó trong quân
đội của mình. Các thiết bị vây hãm này được tháo rời và vận chuyển bằng
ngựa và được lắp ráp lại ở nơi mà chúng cần sử dụng.
Trong bối cảnh của một cuộc chiến tranh điển hình và các biến thái của
nó, trước khi xâm chiếm, Thành Cát Tư Hãn và các tướng lĩnh của ông thực
hiện việc chuẩn bị tích cực ở Kurultai để quyết định xem sẽ chỉ đạo cuộc
chiến tranh sắp tới như thế nào cũng như các tướng nào cần tham gia; có
nghĩa là họ có thể tích lũy kiến thức hoàn hảo hơn từ những kẻ thù của mình,
sau đó sự khiêu chiến sẽ được tính toán, và sau đó họ quyết định bao nhiêu
đơn vị là cần thiết. Ở phía khác, các tướng Mông Cổ là những chiến binh với
mức độ độc lập cao trong các quyết định khi họ tỏ rõ lòng trung thành với
Thành Cát Tư Hãn trong một thời gian dài, điều này làm giảm thiểu sự kiểm
tra, giám sát của ông đối với họ trong thời gian diễn ra chiến dịch. Vì bản chất
nhẹ của quân đội Mông Cổ, Thành Cát Tư Hãn đã xây dựng một mạng lưới
tình báo phức tạp trong quân đội Mông Cổ cũng như trong các mạng lưới
thương mại hay các nước chư hầu, trong đó tình báo có thể nhanh ***ng đến
được mọi ngõ ngách của đế chế Mông Cổ. Người ta cho rằng, để chuẩn bị cho
chiến tranh, các tướng có thể cử 200 kỵ binh đi theo 4 hướng khác nhau để do
thám các hoạt động của kẻ thù và đôi khi binh sĩ đi tới 300 km trong 1 hay 2

Khi trận đánh chính hay sự vây hãm đã kết thúc, người ta cho rằng quân
đội Mông Cổ truy đuổi thủ lĩnh của kẻ thù cho đến khi ông ta hoàn toàn suy
sụp để làm ông ta không thể đến điểm thu thập quân đội của mình sau trận
đánh. Phần lớn thời gian thủ lĩnh của kẻ thù phải chạy trốn đã nhận ra rằng họ
có lẽ đã thua cuộc, nhưng các lực lượng Mông Cổ truy đuổi cho đến khi họ
chắc chắn rằng những kẻ này đã chết
Nhận thức về ông :
Thành Cát Tư Hãn là nhân vật bị phân cực nhiều nhất trong cách đánh
giá của người phương Đông và phương Tây. Ở phương Tây và Trung Đông,
hình ảnh của ông là không tích cực lắm vì ông đã giết quá nhiều người cũng
như là mối đe dọa đối với cuộc sống và tài sản của họ. Tuy nhiên, ở phương
15
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Đông thì ông là một trong những lãnh tụ có ảnh hưởng to lớn đối với lịch sử.
Ngày nay, những người Mông Cổ tìm thấy ở ông như là người sáng lập ra và
thống nhất Mông Cổ, là điều mà họ không thể có được trước khi có ông.
Ngược lại, ở Trung Đông, người ta có cách đánh giá hơi pha trộn về ông và
các hậu duệ của ông vì quân đội của họ đã xâm chiếm và tiêu hủy thành
Baghdad, nhưng cuối cùng thì một số trong quân đội Mông Cổ đã chuyển
sang theo đạo Hồi và có cuộc sống hòa trộn với dân bản xứ. Một số trường
phái và các nhà khoa học, phụ thuộc vào gốc gác của họ, cho rằng những
người Mông Cổ là những người xây dựng hay những kẻ hủy diệt vĩ đại nhất.
Thành Cát Tư Hãn và những người Mông Cổ là một trong những chủ đề trái
ngược nhau theo các cách hiểu khác nhau tùy theo vị trí mà ta xem xét, trong
đó tiêu cực nhất là từ châu Âu và Trung Đông là những nơi đã từng bị đe dọa
và tiêu diệt (ví dụ: châu Âu, Ba Lan, Hungary, một phần của Nga).
Nhìn nhận về Thành Cát Tư Hãn ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ngày nay
là mâu thuẫn vì các nhà sử học Trung Quốc vừa nhìn thấy ở ông mặt tích cực
lẫn mặt tiêu cực. Trong khi người ta nhận thức được những tổn thất nặng nề
mà ông gây ra, thì hình ảnh của ông trong một phương diện nào đó được nhìn