0
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
Nhà tư tưởng nga Heeden đã từng nói “trang sử cuối cùng là hiện thực
ngày nay của chúng ta”. Vâng! hiện thực ngày nay là trang sử cuối cùng. Nhưng
để trang sử “cuối cùng” ấy được mở ra một cách đầy ý nghĩa, chúng ta khơng
thể bỏ qua những trang sử đầu tiên. Đó chính là q khứ xa xưa, là thời đại của
quốc gia Văn Lang - Âu Lạc.
Văn Lang - Âu lạc là một đất nước vĩ đại ! Vĩ đại khơng phải bằng niềm
vinh quang qn sự, khơng phải bằng sự giàu có, trù phú của tài ngun thiên
nhiên, bằng nền văn hóa lâu đời, mà chính bởi sức sống mãnh liệt nhất của mỗi
người dân đất Việt. Nhà nước Âu lạc với tên tuổi Thục Phán - An Dương Vương
đã đi vào lịch sử dân tộc như một điểm nhấn đánh dấu một bước ngoặt căn bản
trong tiến trình phát triển của thời kỳ dựng nước và giữ nước. Mỗi chúng ta có
quyền tự hào và ngưỡng mộ những di sản tuyệt vời mà thời đại An Dương
Vương đem lại, đó là q trình dựng nước, đấu tranh để giữ nước cùng những
chiến thắng làm vang dậy núi sơng, đặc biệt là tinh thần đồn kết, cố kết cộng
đồng được tơi luyện, phát huy và giữ vững từ cách đây gần 2700 năm.
Bắt nguồn từ một niềm say mê với bộ mơn lịch sử, đặc biệt là lịch sử cổ
trung đại Việt Nam, chúng tơi đến với đề tài này như một cái dun đã định sẵn.
Một sự gặp gỡ tất yếu của những trăn trở thời thơ bé. Đó là nỗi khao khát được
tìm hiểu về q khứ xa xơi của dân tộc thời đại Hùng Vương - An Dương
Vương. An Dương Vương - Thục Phán là cái tên ln đặt ra trong chúng tơi một
dấu hỏi lớn. Bởi trong truyền thuyết Mỵ Châu - Trọng Thủy, truyền thuyết Rùa
vàng, chúng tơi mới chỉ thấy thấp thống bóng dáng con người này. Trong tiềm
thức chúng tơi lúc đó, An Dương Vương là ai còn chưa rõ, nước Âu Lạc ra sao
cũng chưa hay.
Tìm hiểu về An Dương Vương và thời gian tồn tại nước Âu Lạc giúp
chúng tơi hóa giải những băn khoăn của cá nhân mình, đồng thời cũng là cơ hội
để chỳng tơi hiểu sâu hơn về một thời kỳ lịch sử ít tư liệu. Mặt khác đề tài còn
giúp chúng tơi có được những liên hệ phần nào trong cơng cuộc xây dựng xã hội

thục phán là ai? cho đến nay khơng phải tất cả các vấn đề đều sáng tỏ. Bởi thế từ
lâu nó đã trở thành một đề tài hấp dẫn được nhiều người quan tâm nghiên cứu.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
2
n nay cú rt nhiu quan im khỏc nhau v ngun gc an dng vng tp
trung ch yu vi 3 quan im chớnh sau:
Th nht, nh chỳng ta ó bit, tuy núi rng lch s nc ta t thi u
Lc tr i ó cú nhng s liu thnh vn soi sỏng nhng s t liu ú cng rt ớt
i. Nhng ghi chộp u tiờn v thc phỏn an dng vng cú th tỡm thy trong
th tch c ca Trung Quc. Sỏch Hu hỏn th, phn qun quc chớ ca Phm
Vip khi chộp v qun Giao Ch cú chỳ thớch y l nc c ca An Dng
Vng. Tỏc phm Bựi th Qung chõu kớ ra i vo khong th k V c dn
li trong sỏch n ca T Mó Trinh i ng th k VIII cng chộp: sau con
vua Thc em quõn ỏnh chim t xng l An Dng Vng sai hai s cai tr
hai x l Giao ch v Cu chõn tc l u lc vy. Theo Nam Vit chớ c dn
li trong Cu ng th, phn a lớ chớ viờn biờn son th k X thỡ vua nc
thc cho con l An Dng Vng cai tr t Giao ch nc y nay nm v phớa
ụng huyn Bỡnh o. nh th cỏc th tch c ca Trung Quc u chộp An
Dng Vng l con vua Thc nhng khụng cho bit c th vua Thc l ai v
nc Thc õu tuy sỏch v Trung Quc xa vit nhiu, k v nc Ba thc
mt nc ó thc s tn ti vựng T Xuyờn thi xuõn thu chi quc nhng
cng khụng thy chi tit no núi v mi quan h gia Ba thc v Vn lang. Sỏch
Hoa dng quc chớ ca Thng C, ngi i Tn l b sỏch ó cung cp cho
chỳng ta nhng hiu bit v lch s a lớ v nc Ba thc cng khụng thy nhc
n tờn Thc phỏn v vic Thc phỏn ỏnh c nc Vn lang, trong khi nú li
cho bit mt cỏch chu ỏo tỡnh hỡnh thay i chnh tr trong tng qun huyn,
sau khi nc ny b dit nm 316 TCN nc Thc xng vng vo lỳc nh
Chu suy vong. Vua u tiờn l Tm Tựng cng nh cỏc vua sau ch lo dy dõn
cy cy lm n khụng cú chinh chin gỡ. ú l bc u xõy dng vng triu,
nờn vua Thc cha cú th lc phỏt trin ra bờn ngoi. n lỳc tht quc suy

truyn thuyt lm c s cho gi nh ny.
Cỏc ngun th tch c Vit Nam cú th núi xut hin mun hn cỏc th
tch ca Trung Quc nhng li cú ghi chộp rừ hn v ngun gc ca Thc Phỏn
- An Dng Vng. Vin S lc B s biờn niờn thi Trn chộp cui i
Chu, Hựng Vng b con Vua Thc l Phỏn ỏnh ui m lờn thay. K tip ú
trong i vit s ký ton th cỏc s gia ó cú mt k riờng k nh Thc
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
4
chộp v Thc Phỏn v nc u Lc, on vit khng nh: Nh Thc, An
Dng Vng ngụi 55. H Thc tờn Phỏn l ngi t Ba Thc, úng ụ
Phong Khờ
3
. Sỏch i Vit s ký thi Tõy Sn cng chộp gn ging th: An
Dng Vng hỳy Phỏn, ngi Ba Thc ngụi 50 nm s c cho l khụng
phi. Thuyt Thc Phỏn gc ngi Ba Thc chim a v c tụn trong
nhng tỏc phm s hc thi Lờ s cho n u thi Nguyn. Trong Lch chiu
Hin chng loi chớ, Phan Huy Chỳ vit An Dng Vng tờn l Phỏn ngi
Ba Thc
5
, n ci triu Nguyn trong khi biờn soan Vit s thụng giỏm cng
mc, mt s s kin trong lch s c i nc nh ó c xem xột phờ phỏn li,
trong ú cú thuyt Thc Phỏn ngi ba Thc. Thuyt ny ó b bỏc b. Trong
Vit s thụng giỏm cng mc vit Nc Thc ó b quõn Tn dit t nm
th 5 i Thun Tnh Vng, nh Chu (316 TCN) lỳc ú lm gỡ cú vua Thc
no? hung chi gia t Vn Lang vi t Thc cũn cú cỏc th kin - vi, d -
lang, cựng, tc, nhim, bng cỏch xa nhau hai ba ngn dm. Nc Thc xa,
lm th no bng qua cỏc nc y m n ly c Vn Lang? S c ó chộp:
chỏu vua Thc tờn l Phỏn li bo An Dng Vng h Thc tờn Phỏn ngi ba
Thc hoc gi ngoi cừi Tõy Bc, giỏp lin vi nc Vn Lang cú ngi h
Thc, bốn cho l Thc Vng cng cha bit chng. Nu boThc Vng l

người Ba Thục.
Quan điểm thứ hai, cũng là một quan điểm nghiến cứu đáng quan tâm
“An Dương Vương là người từ Ai Lao di đến”.
Trước tiên về vị trí nước Thục, Hùng Vương - Ngọc phả cho biết “vua
thục phụ đạo xứ Ai Lao cũng là dòng giõi vua Hùng, được tên Hùng Tấn vương
muốn nhường ngôi cho con rể là Sơn Tinh (Tản Viên sơn thánh) lên triêu tập
binh mã sang đánh”. Thần tích đền Mủi xã Thanh Uyên, huyện Tam Nông,
Vĩnh Phúc kể: “Đời Hùng Vương thứ 18 có giặc Ai Lao sang đánh nước ta.
Chúng chia quân làm 5 đạo… vua mời Tản Viên sơn thánh đi đánh”. Sự tích
Thiên Thai đại vương một vị tướng của Tản Viên có đoạn viết “đời Hùng
Vương thứ 18… có quân Thục đến đánh giặc cùng Tản Viên sơn thánh chia
thành hai đạo quân đánh tan giặc”. Thần tích về Cao Sơn, Quý Minh hai bộ
tướng của Tản Viên được thờ ở xã Cảnh Mỹ cũng chép chuyện hai ông đi đánh
giặc Thục tức giặc Ai Lao ở Tây Bắc. Sách “Sơn Tây thần tích An sơn huyện,
Lạp Tuyết sơn xã, thông đạt thần tích” chép về chuyện Nam Hải đại cương cũng
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
6
cú on viờt: Lỳc ú b ch Ai Lao l Thc Phỏn em quõn sang ỏnh b
Tn Viờn sn thỏnh ỏnh cho thua
Chuyn cụng thn nh v i vng ph lc, trong sỏch thn tớch cỏc xó
thuc huyn Sn vi tnh Phỳ Th cng núi: thi by gi Hựng Du Vng g
cụng chỳa M Nng cho Tn viờn sn thỏnh tờn l Nguyn Tựng Thi, Thc
phỏn chỳa Ai Lao em 10 vn binh 8 nghỡn nga sang ỏnh, Du vng hi k
Sn thỏnh núi: Nờn c anh em Cao Hng em binh tun tiu cỏc ni n xó
Bn nguyờn úng n sau cựng vi Sn thỏnh ỏnh gic ton thng tr v
Thc õp.
V v trớ cỏc trn ỏnh, truyn thuyt a phng no cng núi l quõn
Thc cng i qua vựng y, nu cn c vo ú thỡ thy cuc chin tranh xy ra
mt vựng rng ln, phớa ụng ti Súc Sn, bc ti H Giang, Lai Chõu, phớa
Tõy ti Hũa Bỡnh, phớa Nam ti Ninh Bỡnh. Trong khu vc c ch nh mt

ớch v Dao thỡ a bn hai chõu tip giỏp nhau nhng cng khụng cú ng ranh
gii c th .Dn d v sau chõu Giao thu hp vi a phn l khu vc min Bc
nc ta. Trỏi li chõu ớch c m rng gm c khu vc tnh Võn Nam, Quý
Chõu, T Xuyờn ngy nay n i tam quc .cng cú khi tac gi dựng li nh
v xa ma cho bt c mụt a im no t qung tõy n T Xuyờn u cú th l
Thc. Thy kinh chỳ dn Giao Chõu ngoi vc ký cú ghi l Thc vng t nc
u Lc ngi sau dch Thc vng t l con vua Thc. Nhng ta cng cú th
hiu theo cỏch khỏc. Thy tinh chỳ cng ghi: Thanh y vng t hõm m ch
nh Hỏn bốn xin ni thuc. õy l vua Thanh y quyt nh vic hng Hỏn ch
khụng phi con ca vua Thanh y. Vỡ vy cho nờn cng cú ti liu ghi l: Thc
vng ỏnh Hựng Vng.
Trong mt bi vit tỏc gi Nguyn Huy Hinh tng nhn xột Gia Giao
Chõu v ớch Chõu ch hn ch n in, khụng vt qua khi in n Ai Lao di
bao gi, Ai Lao di cng cha tng tr thnh mt nc hựng mnh v cú xu th
phỏt trin v phớa Giao Chõu bao gi.
Ngay nc in bờn cnh cng cha tng cú hnh ng gỡ vo phớa
Giao Chõu dự in rt phỏt trin. Nhng thn tớch ghi vic Thc Phỏn cai tr
Ai Lao l nhng ti liu do ngi sau ny vit. T Ai Lao õy phi chng l
Ai Lao di hay l Lo ngy nay.
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
8
Quan điểm thứ ba cho rằng An Dương Vương là người Lạc Việt theo sự
gợi ý của sử ký. Tây Âu là nước ở trần. Các sử gia thời bấy giờ khi phân biệt các
nhóm tộc thường chú ý đến trang phục của các dân tộc. Mà Tư Mã Thiên cũng
như các sử gia đời sau đã mô tả, chúng ta không thấy nói đến nhóm người ở trần
nào khác. Người Thục, người Điền đều không ở trần, nhiều tượng người thổi
kèn được tìm thấy trong quan tải mộ Việt Khê. Những tượng đồng trên thạp
đồng Đào Thịnh v.v… đều đóng khố, đó là một hình thức ở trần.
Đây là một dấu hiệu phân biệt người Âu Lạc với người Nam Việt, người
Thục và họ đi đến khẳng định An Dương Vương là người Lạc Việt.

người Tày cổ.
- Thời gian tồn tại nước Âu lạc: thông qua việc nghiến cứu thời gian ra
đời và kết thúc nhà nước Âu lạc.
2. Phương pháp nghiến cứu
Bài viết có sử dụng một số phương pháp nghiến cứu cơ bản như:
+ Hệ thống
+ So sánh, đối chiếu
+ Lựa chọn dẫn chứng.
+ Phân tích - tổng hợp.
+ Nhận xét, đánh giá.
+ Một số phương pháp khác.
V. Cấu trúc đề tài
Phần 1: Mở đầu.
I. Lý do chọn đề tài.
II. Mục đích nghiến cứu
III. Lịch sử vấn đề
IV. Phạm vi và phương pháp nghiến cứu.
V. Cấu trúc đề tài.
Phần 2: Nội dung:
I. Nguồn gốc Tày cổ của An Dương Vương.
1. Một vài nét về Cao Bằng và tộc người Tày cổ.
2. Văn hóa Tày Thái và văn hóa Việt cổ.
3. An Dương Vương - nguồn gốc Tày cổ.
II. Thời gian tồn tại nước Âu Lạc.
1. Thời gian ra đời.
2. Thời gian kết thúc.
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN