Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Lời nói đầu
Một vấn đề đựơc giới chuyên môn cũng nh các nhà chức trách hết sức
quan tâm hiện nay là xu thế tự do hoá lãi xuất hoàn toàn ở Việt Nam. Có rất
nhiều cuộc thảo luận đa ra nhữnh ý kiến nên hay không nên tự do hoá lãi
xuất ở nớc ta trong trong tình hình kinh tế trong nớc cũng nh Quốc tế hiện
nay.
Để hiểu rõ vấn đề này, chúng ta cần xem xét những phát triển cũng
nh tồn tại của nền kinh tế đã đáp ứng đợc những điều kiện tự do hoá lãi
xuất? Đồng thời cần nhìn lại quá trình thay đổi cơ chế điều hành chính
sách lãi xuất của chính phủ trong việc từng bớc đa lãi xuất đến tự do hoá.
Qua đó có cái nhìn đứng đắn hơn đối với xu thế tự do hoá trong hoạt
động tài chính, mà nền tảng là tự do hoá lãi xuất đối với nền kinh tế nớc
ta trong xu hớng toàn cầu hoá của nền kinh tế thế giới. Mặt khác cũng
cần nghiên cứu và đa ra những giải pháp cụ thể để đảm bảo cho sự tự do
hoá lãi xuất thành công và phát huy đầy đủ vai trò của mình đối với sự
phát triển kinh tế.
Bài viết này hoàn thành với sự hớng dẫn của thầy Đàm Văn Huệ và
tham khảo một số tài liệu có liên quan. Song do sự hiểu biết về chuyên ngành
và xã hội còn khiêm tốn nên đôi chỗ còn có nhiều thiếu sót, rất mong đợc sự
góp ý.
Em xin chân thành cảm ơn!
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
a- lý luận chung về lãi suất
Trong nền kinh tế tồn tại nhiều phạm trù kinh tế tài chính, một trong
những phạm trù quan trọng đó là lãi suất. Nó ảnh hởng trục tiếp đến đời sống
hàng ngày của mỗi chúng ta và có những hệ quả quan trọng đối với sự phát triển
của nền kinh tế. Do đó việc nghiên cứu lãi suất là hết sức cần thiết.
I- Khái niệm và vai trò của lãi suất:
1. Khái niệm:

Thu hút ngoại tệ và đầu t nớc ngoài
Làm phát triển thị trờng chứng khoán và thị trờng tài chính
Vì vậy,lãi suất tạo sự cân đối cho nền kinh tế theo trật tự u tiên đúng
huớng chiến lợc phát triển kinh tế xã hội.
2.2. Lãi suất là cơ sở quan trọng đối với các cá nhân cũng nh các doanh
nghiệp đa ra quyết định việc sử dụng vốn nhàn rỗi nh thế nào cho có
hiệu quả nhất.
II- Đo lờng lãi suất:
1. Lãi suất đơn:
Là lãi suất của những món vay đơn, thời gian cho vay và chu kỳ tính lãi
là trùng khớp nhau:
Tiền lãi
i=------------ x100%
Tiền vốn
Loại tín dụng này ngời vay tiền sẽ trả một lần cho ngời cho vay vào
ngày đến hạn trả nợ cả vốn lẫn lãi.
2. Lãi suất tích họp:
Về bản chất, đó là lãi suất mà thời gian cho vay và chu kỳ tính lãi là
khác nhau.
i
t
=(1+i)
n/t
-1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Trong đó: i: lãi suất hàng tháng
n: thời hạn tín dụng
t: thời hạn năm t bất kỳ trong thời hạn tín dụng n năm
Đây là mức lãi suất phụ thuộc vào độ dài thời gian của tín dụng và chu

d :
giá mua của trái khoán giảm giá.
III. Các lãi suất cơ bản của ngân hàng
1. Lãi suất tiền gửi.
Là lãi suất mà ngân hàng thơng mại trả cho ngời gửi tiền trên số tièn
gửi ở tài khoản tiết kiệm.
Công thức:
Lãi suất
tiền gửi
=
Lãi suất cơ bản
của nền kinh tế
+
Tỷ lệ
lạm phát
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
2. Lãi suất cho vay.
Là lãi suất ngân hàng thu tiền ở những khách hàng vay tiền.Nó gồm nhiều
loại lãi suất khác nhau: lãi suất dài hạn, trung hạn và lãi suất ngắn hạn. Trong
từng đối tợng khác nhau cũng có những mức lãi suất khác nhau:
Công thức:
Lãi suất
cho vay
=
Lãi suất
tiền gửi
+
Chi phí nghiệp
vụ ngân hàng

b
1

D

D S
O Q
B
O Q
C

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368

Trái phiếu chính phủ RR = 0 Trái phiếu công ty RR > 0

Với mức RR= 0 trái phiếu chính phủ có xu hớng thấp hơn so với mặt
bằng cung cầu.
Còn với mức RR > 0 của trái phếu công ty thì ngợc lại
V- Các nhân tố ảnh hởng tới lãi suất.
Trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, nhà nớc đóng vai trò trung
tâm trong hầu hết các hoạt động kinh tế xã hội. Vì lẽ đó lãi suất trong cơ chế
quản lý này đều do nhà nớc quy định. Do đó sự biến đọng của lãi suất phần
lớn phụ thuộc vào ý chí của chính phủ và không thể dự đoán hay xác lập bất
cứ một quy luật vận động nào.
Trái lại, trong nền kinh tế thị trờng, nhà nớc chỉ đóng vai trò là ngời
điều tiết vĩ mô, thị trơng tài chính tiền tệ rất phát triển theo xu hớng tự do
hoá. Lãi xuất vì vậy luôn biến động phụ thuộc rất nhiều vào các nhân tố vĩ
mô cũng nh nhiều nhân tố khác.
1. ảnh hởng cung - cầu của quỹ cho vay.

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Đối với cầu của quỹ cho vay: lãi suất sẽ giảm khi nhu cầu vay vốn của
khách hàng giảm và ngợc lại.
Tuy mức độ biến động của lãi suất ít nhiều cũng phụ thuộc vào các quy
định của chính phủ và ngân hàng trung ơng, song đa số trong nền kinh tế thị
trờng đều dựa vào nguyên lý này để xác định lãi suất.
Do đó chúng ta có thể tác động vào cung cầu thị trờng vốn để thay đổi
lãi suất trong nền kinh tế cho phù hợp với mục tiêu chiến lợc trong từng thời
kỳ. Mặt khác, muốn duy trì sự ổn định của lãi suất thì sự ổn định của thị tr-
ờng vốn phải đợc đảm bảo chắc chắn.
2. Tỷ xuất lợi nhuận bình quân trong nền kinh tế.
Tỷ suất lợi nhuận bình quân trong nền kinh tế sẽ ảnh hởng tới lãi suất
thôg qua cung cầu về vốn: Khi các doanh nghiệp thu đợc lợi nhuận cao sẽ
dẫn đến nhu cầu về vốn phục vụ cho quá trình sản xuât sẽ tăng lên làm cho
lãi suất trong nền kinh tế cũng có ảnh hởng tăng tho, và ngợc lại.
3. ảnh hởng của lạm phát kỳ vọng
Khi mức lạm phát đợc dự đoán sẽ tăng lên trong một thời kỳ nào đó, lãi
suất sẽ có xu hớng tăng.Nguyên nhân là do: Thứ nhất, từ mối quan hệ gữa lãi
suất thực và lãi suất danh nghĩa, để duy trì lãi suất thực không đổi, tỷ lệ lạm
phát tăng, đòi hỏi lãi suất danh nghĩa phải tăng lên tơng ứng. Thứ hai, do dự
đoán lạm phát tăng, công chúng sẽ dành phần tiết khiệm của mình cho phần
dữ trữ hàng hoá hoặc các dạng thức tài sản phi tài chính khác. Tất cả điều này
sẽ làm giảm cung cho quỹ cho vay gây áp lực tăng lãi suất cho các ngân hàng
cũng nh trên thị trờng.
4- ảnh hởng của bội chi ngân sách.
Một khi ngân sách trung ơng và địa phơng lâm vào tình trạng bội chi, nó
sẽ ảnh hởng trực tiếp đén cầu của quỹ cho vay tăng làm cho lãi suất tăng.
Mặt khác bội chi ngân sách sẽ tác động đến tâm lý công chúng về gia
tăng mức lạm phát và do vậy sẽ gây áp lức tăng lãi suất.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368

theo khách hàng chứ không phải ngời cần vay chạy theo ngân hàng để thơng
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
lợng. Bên cạnh đó, khi ngân hàng trong tình trạng thừa vốn, để giải quyết vấn
đề ứ đọng ngân hàng buộc phải hạ lãi suất sẽ giảm độ an toàn trong cho vay
vốn, dẫn đến khả năng rủi ro lãi suất sẽ lớn hơn. Không những thế việc cố
định lãi suất sẽ làm cho ngân hàng khó đầu t vào thị trờng chứng khoán vì
hầu hết chứng khoán ngày nay đều để lãi suất cho cung cầu thị trờng
quyết định.
Từ những nguyên nhân trên, cố đinh lãi suất trong điều kiện nền kinh tế
thế giới phát triển ngày càng mạnh đã không còn tác dụng và chuyển dần
sang một cơ chế điều chỉnh lãi suất khác.
2. Lãi suất tự do hoá.
Mức lãi suất sản xuất đợc xác định trên yếu tố cung cầu của thị trờng,
việc can thiệp của Nhà nớc vào đây là rất ít.
Khi ngân hàng thả nổi lãi suất và chấp nhận tính lãi theo từng kết quả
thơng lợng của từng thơng vụ, sẽ có nhiều khách hàng tìm đến nó và có nhiều
cơ hội để lựa chon việc đầu t làm giảm đáng kể yếu tố rủi ro trong hoạt động
tín dụng. Ngân hàng có thể cho vay với mức lãi suất thấp để giữ những khách
hàng có uy tín. Hoặc sãn sàng đầu t vào những loại chứng khoán không có lợi
bao nhiêu để giải quyết hết ER. Cũng có nhng thơng vụ cho vay hoặc đầu t
sau khi đã chắc chắn vì tính an toàn có thể đạt đợc lãi suất rất cao qua thơng
lợng. Vì thế nó trở thành công cụ phân phối vốn rất hiệu quả và đúng nơi cần
vốn đầu t, góp phần chống lại xu hớng suy đổi trong đầu t vốn.
Tuy nhiên, việc thực hiện các chính sách chiến lợc đối với nền kinh tế
của Nhà nớc là rất khó khăn do nó phụ thuộc vào yếu tố thị trờng. Bên cạnh
đó, nó làm nảy sinh yếu tố đầu cơ tạo ra lãi suất giả ảnh hởng tới toàn hệ
thốnh kinh tế, nên đôi khi phải phủ nhận đi vai trò của nền kinh tế.
Nh vậy, với lãi suất cố định ngân hàng quan tâm đến lợi nhuận về mặt
ngắn hạn mà bỏ quên khách hàng, quản lý tài sản kém hiệu quả. Ngợc lại, với

suất biến động và phản ảnh chân thực cung - cầu về vốn trên thị trờng cùng
với xu hớng biến động lãi suất quốc tế kích hoạt các nguồn vốn tiềm năng
trong nớc khơi thông các kênh chuyển vốn từ nớc ngoài vào thị trờng Việt
Nam, tạo điều khiện phân bổ các nguồn vốn có hiệu quả nhất, góp phần xây
dựng một môi trờng kinh doanh lành mạnh. Từ đó khuyến kích các doanh
nghịêp tăng cờng đầu t và phát triển, đẩy mạnh việc tăng thu nhập quốc dân
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
và nâng cao đời sống của nhân dân. Mặt khác, nó cũng tạo điều kiện cho các
NHTM và các tập đoàn kinh tế trong nớc có cơ hội đầu t ra nớc ngoài.
Bên cạnh tự do hoá lãi suất tạo điều kiện hoàn thiện hệ thống tài chính
quốc gia, xay dựng nền tài chính vững mạnh, nó buộc các ngân hàng phải
thay đổi cách làm việc, t duy,đặc biệt là đổi mới công cụ điều hành chính
sách tiền tệ, chủ yếu là dựa vào công cụ gián tiếp khống chế lãi suất co bản,
giúp chi việc kiểm soát việc phân bổ nguồn vốn một cách hiệu quả,nó giúp
các tổ chức tài chính chủ động trong kinh doanh, góp phần phát triển các loại
hình dịch vụ tài chính,nâng cao hiệu quả hoạt động tăng cờng sức mạnh của
hệ thống ngân hàng. Từ đó giúp cán bộ ngân hàng có điều kiện học hỏi khinh
nghiệm hoàn thiên trình độ chuyên môn, quản lý... thái độ với khách hàng...
đáp ứng đầy đủ yêu cầu của nền kinh tế thị trờng.Đồng thời tạo điều khiện
hoàn thiện và nâng cao chất lợng của hệ thống pháp luật tài chính tiền tệ,
đảm bảo an toàn và thành công cho quá trình hội nhập tài chính quốc tế.
Tuy nhiên, tự do hoá lãi suất cũng đặt ra những cơ hội và thách thức mới
làm xói mòn và giảm hiệu quả của việc kiểm soát tiền tệ bằng các công cụ
trực tiếp. Do đó, nguy cơ xảy ra các cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ quy
mô lớn,gây ảnh hởng nghiêm trọng trên diện rộng, ó thờng rất khó kiểm soát,
tháo gỡ và để lại hậu quả trong thời gian rất dài. Không những thế, hệ thống
tài chính nói riêng và hệ thống kinh tế quốc gianói chung chụi sự chi phối
khá lớn bởi các yếu tố bên ngoài, vì vậy mà thờng phải chịu những ảnh hởng
mang tính chất dây chuyền giữa các quốc gia mà hậu quả của nó rất khó khác

gia của t nhân và các tổ chức nớc ngoài. Hoạt động trên thị trờng một cách
sôi động, từng bớc bắt nhịp với xu thế phát triển của các vớc trong khu vực
cũng nh trên thế giới. Chúng ta từ một nớc nhập khẩu gạo giờ đây đã vơn lên
hang thứ ba các nớc xuất khẩu gạo trên thế giới (sau Mỹ và Thái Lan). Một
nớc với nền kinh tế lạc hậu, chủ yếu là sản xuất nông nghiệp trong nền kinh
tế. Chúng ta không chỉ thoát khỏi tình trạng siêu lạm phát mà những năm gần
đây, tỷ lệ tăng trởng nền kinh tế tăng lên trê dới 7%/ năm. Bên cạnh đó cũng
đã tránh đợc ảnh hởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, đặc biệt là ở
Châu á năm 1997.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368