Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Mục lục
Trang
Lời mở đầu........................................................................................................2
Phần I: Khái quát về hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW....................4
I- Mục đích của hoạt động quản lý ngoại hối ...............................................................................................4
1. Ngoại hối và vai trò của ngoại hối............................................................................................................4
2. Quản lý ngoại hối và mục đích của quản lý ngoại hối...........................................................................5
II- Cơ chế quản lý ngoại hối...........................................................................................................................6
1. Cơ chế tự do ngoại hối............................................................................................................................7
2. Cơ chế quản lý........................................................................................................................................7
III- Hoạt động ngoại hối của NHTW...............................................................................................................8
1. Hoạt động mua, bán ngoại hối..................................................................................................................8
2. Hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW.................................................................................................9
3. Nội dung cơ bản của các quy chế về quản lý ngoại hối.......................................................................10
Phần II: Thực trạng hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW Việt nam...11
I- Các chính sách liên quan đến quản lý dự trữ ngoại hối của NHNN Việt nam thời gian qua..................12
1. Các chính sách về quản lý dự trữ ngoại hối........................................................................................12
2. Các chính sách về điều hành tỷ giá hối đoái.....................................................................................15
3. Về công cụ dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ..........................................................................................17
II- Tác động của chính sách quản lý ngoại hối.............................................................................................18
1. Đối với thị trờng ngoại hối......................................................................................................................18
2. Đối với hoạt động xuất nhập khầu và thu hút vốn đầu t nớc ngoài.....................................................20
Phần III: Một số giải pháp và kiến nghị.......................................................23
I. Một số giải pháp..........................................................................................................................................23
1. Mở rộng biên độ tỷ giá giao ngay và điều chỉnh biên độ giao dịch hối đoái kỳ hạn........................23
2. Công cụ nghiệp vụ thị trờng mở.........................................................................................................24
3. Công cụ lãi suất.....................................................................................................................................25
4. Các công cụ quản lý có tính chất hành chính...................................................................................26
II- Một số kiến nghị.....................................................................................................................................28
Kết luận...........................................................................................................30

Phần I: Khái quát về hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW.
Phần II: Đánh giá thực trạng hoạt động quản lý ngoại hối của NHNN Việt
nam.
2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Phần III: Một số giải pháp và kiến nghị.
Với tầm kiến thức còn hạn chế không tránh khỏi những sai sót trong bài
viết. Em rất mong nhận đợc sự góp ý của các thầy cô giáo.
Em xin thành cảm ơn.
Hà nội ngày 10/4/2003
Sinh viên
Vũ Thị Thanh Hiền
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Phần I: Khái quát về hoạt động quản lý ngoại
hối của NHTW
I- Mục đích của hoạt động quản lý ngoại hối
1. Ngoại hối và vai trò của ngoại hối
Ngoại hối là phơng tiện dùng để mua, dự trữ của cải, phơng tiện thanh
toán và hạch toán quốc tế và đợc các nớc chấp nhận nh là đồng tiền quốc tế.
Ngoại hối có thể là tiền nớc ngoài, vàng tiêu chuẩn quốc tế, các giấy tờ có
giá và các công cụ thanh toán bằng tiền nớc ngoài.
Vai trò của ngoại hối
Ngoại hối trong đó đặc biệt là ngoại tệ có vai trò quan trọng, nó là phơng
tiện để mua, thanh toán và hạch toán quốc tế đợc các nớc chấp nhận nh đồng
tiền quốc tế, nó là phơng tiện dự trữ của các quốc gia và nó thể hiện vị trí và thế
lực của một quốc gia trên trờng quốc tế.
Thứ nhất, ngoại hối là phơng tiện để mua, để thanh toán và hạch toán quốc
tế, đợc các nớc chấp nhận nh là đồng tiền quốc tế. Đứng trớc xu thế mở cả, các
quốc gia đều tiến hành mở rộng quan hệ quốc tế, đặc biệt là quan hệ kinh tế.

Nói đến quản lý ngoại hối tức là chúng ta nhắc đến vai trò của NHTW
trong việc quản lý, điều hành các hoạt động có liên quan đến ngoại hối nhằm
đảm bảo các mục đích:
- Điều tiết tỷ giá nhằm thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Tỷ giá có vai
trò rất quan trọng trong việc thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Nó tác động
đến khả năng cạnh tranh của các sản phẩm trên thị trờng quốc tế, từ đó tác động
đến thu nhập. Hơn thế nữa tỷ giá hối đoái là biến số quan trọng tác động đến sự
cân bằng của cán cân thơng mại và cán cân cân bằng của nền kinh tế.
Cán nhân tố ảnh hởng đến tỷ giá. Trong dài hạn: tỷ giá có thể bị ảnh hởng
bởi ba nhân tố: thứ nhất là mức giá tơng đối tức là hàng hoá trong nớc cùng
chủng loại với hàng hóa nớc ngoài thì chỉ số giá hàng hoá trong nớc lớn hơn chỉ
số giá nớc ngoài khi đó dân chúng sẽ dùng hàng hoá nớc ngoài do đó kích thích
nhập khẩu làm cho tỷ giá tăng lên. Thứ hai là năng suất lao động. Khi năng
suất lao động tăng thì sẽ kích thích xuất khẩu dẫn đến tỷ giá giảm. Thứ ba là do
hàng rào thuế quan( thuế xuất nhập khẩu). Thuế cao không khuyến khích nhập
khẩu mà khuyến khích tăng tiêu dùng trong nớc tạo điều kiện ổn định tỷ giá,
kích thích xuất khẩu.
Các nhân tố ảnh hởng tỷ giá trong ngắn hạn. Trong ngắn hạn tỷ giá có thể
bị ảnh hởng bởi các nhân tố nh lãi suất nớc ngoài, lãi suất trong nớc và việc dự
đoán tỷ giá trong tơng lai.
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Khi tỷ giá biến động tăng hoặc giảm, nếu NHTW thấy không cần phải can
thiệp thì tỷ giá sẽ tiếp tục biến đổi theo cung cầu thị trờng. Nhng nếu NHTW
can thiệp ảnh hởng đến sự phát triển của nền kinh tế thì NHTW sẽ mua vào khi
tỷ giá giảm giá và bán ra khi tỷ giá tăng. Từ đó nhằm ổn định tỷ giá, tác động
đến lợng tiền cung ứng.
- Bảo tồn quỹ dự trữ ngoại hối Nhà nớc
Là cơ quan quản lý tài sản quốc gia NHTW phải quản lý quỹ dự trữ ngoại
hối Nhà nớc, NHTW không chỉ bảo quản và cất giữ mà còn biết sử dụng để

Thực hiện cơ chế tự do ngoại hối có nghĩa là ngoại hối đợc tự do lu thông
trên thị trờng, cân bằng ngoại hối do thị trờng quyết định mà không có sự can
thiềp của Nhà nớc. Do vậy tỷ giá- giá cả ngoại hối sẽ phù hợp với sức mua của
đồng tiền trên thị trờng. Tỷ giá thả nổi dẫn đến lãi suất, luồng vốn vào và ra
hoàn toàn do thị trờng chi phối.
2. Cơ chế quản lý
Hiện nay hầu hết các nớc đều áp dụng cơ chế có sự quản lý của Nhà nớc.
Song tuỳ thuộc vào từng quốc gia mà mức độ quản lý và can thiệp có khác
nhau.
2.1. Cơ chế quản lý hoàn toàn
Theo cơ chế này, NHTW không can thiệp về ngoại hối cũng nh tỷ giá mà
ngoại hối hoàn toàn tự do trên thị trờng theo quy luật cung cầu qua đó hình
thành nên tỷ gía.
Với cơ chế quản lý này Nhà nớc thực hiện độc quyền ngoại thơng và độc
quyền ngoại hối. Nhà nớc áp đặt các biện pháp hành chính nhằm tập trung tất cả
các hoạt động ngoại hối vào tay mình. Tỷ giá do Nhà nớc quy định mà tất cả
các giao dịch ngoại hối phải chấp hành. Các tổ chức tham gia hoạt động xuất
nhập khẩu nếu bị lỗ do tỷ giá thì sẽ đợc Nhà nớc cấp bù và ngợc lại nếu lãi thì
nộp cho Nhà nớc. Cơ chế này thích hợp với nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung.
Ưu điểm của cơ chế này là NHTW không phải tham gia quản lý và nó
phản ánh trung thực, chính xác, khuyến khích sự phát triển của nền kinh tế.
Tuy nhiên còn mặt hạn chế đó là khi tỷ giá biến động xấu thì chính bản
thân thị trờng khó khắc phục đợc.
2.2. Cơ chế quản lý có điều tiết
Cơ chế quản lý hoàn toàn Nhà nớc có thể áp đặt khống chế đợc thị trờng,
ngăn chặn đợc ảnh hởng từ bên ngoài, chủ động khai thác đợc nguồn vốn bên
trong. Nhng trong nền kinh tế thị trờng cách quản lý này sẽ không phù hợp, gây
cản trở và khó khăn cho nền kinh tế.
Để khắc phục sự áp đặt, Nhà nớc đã tiến hành điều tiết nhng đã gắn với
thị trờng, Nhà nớc tiến hành kiểm soát một mức độ nhất định để phát huy tính

NHTW thực hiện mua, bán ngoại hối ở thị trờng trong nớc với t cách là
ngời mua, bán cuối cùng và tiến hành mua, bán với các NHTM có thể giao dịch
trực tiếp hoặc gián tiếp, thông qua đó hình thành nên tỷ giá. Việc mua,bán
NHTW thực hiện cung ứng tiền tệ hoặc rút bớt tiền từ lu thông trên cơ sở đó ổn
định tỷ giá hối đoái của đồng tiền bản tệ.
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Việc giao dịch mua, bán của NHTW với các NHTM trên thị trờng hối đoái
chủ yếu đợc thực hiện thông qua hệ thống điện thoại, telecx, hoặc hệ thống
computer nối mạng giữa NHTW và NHTM. NHTW còn ấn định tỷ giá mua vào,
bán ra hoặc áp dụng biên độ riêng cho mỗi đồng tiền. Trờng hợp đặc biệt,
NHTW cũng có thể mua, bán trực tiếp với khách hàng không phải là các TCTD
nh các doanh nghiệp, cơ quan hoặc các tổ chức khác.
1.2. Mua, bán trên thị trờng quốc tế
Với nhiệm vụ quản lý quỹ dự trữ ngoại hối, NHTW thực hiện mua, bán
trên thị trờng quốc tế nhằm bảo tồn và phát triển quỹ dự trữ ngoại hối. NHTW
phải tính toán gửi ngoại hối ở nớc nào là an toàn nhất và có lợi nhất, nghiên cứu
lãi suất thực tế và xu hớng tăng lên của lãi suất ngoại tệ để kinh doanh có lãi.
NHTW thực hiện việc mua, bán ngoại hối sẽ tác động trực tiếp vào lợng
tiền trung ơng( MB). Cụ thể: khi NHTW mua ngoại hối trên thị trờng quốc tế
kết quả làm MB tăng và ngợc lại khi NHTW bán ngoại hối trên thị trờng sẽ làm
MB giảm. Nghiệp vụ mua, bán ngoại hối làm ảnh hởng đến tỷ giá hối đoái, ảnh
hởng đến dự trữ ngoại hối. Nh vậy, thông qua mua, bán ngoại hối NHTW có
thể can thiệp nhằm đạt đợc tỷ giá mong muốn.
2. Hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW
Ngoài việc can thiệp bằng cách mua, bán ngoại tệ trên thị trờng, NHTW
còn thực hiện các hoạt động về ngoại hối nh:
- Quản lý,điều hành thị trờng ngoại hối, thị trờng tiền tệ liên ngân hàng,
bằng cách đa ra các quy chế gia nhập thành viên, quy chế hoạt động, giới hạn tỷ
giá mua, bán ngoại tệ trên thị trờng.

hối của NHTW Việt nam
Trong lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế, công tác quản lý dự trữ ngoại hối
đợc đánh giá là lĩnh vực nhạy cảm và có nhiều biến động. Lĩnh vực này thu hút
sự chú ý không chỉ của các tổ chức, cá nhân, các doanh nghiệp trong nớc mà
còn là sự quan tâm của các doanh nghiệp, các nhà đầu t, các chính phủ nớc
ngoài có quan hệ kinh tế với Việt nam, các tổ chức quốc tế mà Việt nam là
thành viên hoặc đang có kế hoạch gia nhập. Đây cũng là điều dễ hiểu vì quản lý
ngoại hối mà nội dung của nó gồm các chính sách liên quan đến ngoại tệ trong
các lĩnh vực tỷ giá, vay nợ nớc ngoài, đầu t trực tiếp( FDI), đầu t gián tiếp (FPI)
của nớc ngoài, kiều hối, chuyển ngoại tệ ra nớc ngoàiĐó cũng là vấn đề liên
quan trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp và quyền lợi của các
cá nhân, đặc biệt là trong giai đoạn mở cửa, hội nhập, khi các mối quan hệ với
nớc ngoài đã trở thành yếu tố không thể thiếu trong đời sống kinh tế- xã hội.
ở Việt nam trong thời kỳ kế hoạch hoá tập trung, NHNN Việt nam đã ban
hành các quy định về quản lý dự trữ ngoại hối nhằm thu hút nguồn thu về ngoại
hối và hạn chế chi ngoại hối ra nớc ngoài. Quản lý dự trữ ngoại hối tập trung
vào tay Nhà nớc, chỉ có doanh nghiệp quốc doanh mới đợc tham gia xuất
nhập khẩu hàng hoá theo tỷ giá ấn định. Nếu lãi thì phải nộp phần dôi ra đó vào
Ngân sách Nhà nớc, còn nếu lỗ thì Nhà nớc sẽ bù phần thiếu hụt.
Sau khi thực hiện chuyển đổi nền kinh tế sang kinh tế thị trờng và thực
hiện pháp lệnh Ngân hàng, Nhà nớc ban hành các quy chế về quản lý dự trữ
ngoại hối. Nhng cho đến năm 1994, khi thị trờng ngoại tệ liên ngân hàng ra đời
mới đánh dấu một bớc ngoặt lớn trong quản lý dự trữ ngoại hối ở nớc ta.
Nhìn lại tình hình thực hiện chính sách quản lý dự trữ ngoại hối thời gian
qua cho thấy Nhà nớc ta đã đạt đợc khá nhiều thành tựu tạo điều kiện thực hiện
các mục tiêu của chính sách tiền tệ. Tuy nhiên trong quá trình điều hành và
quản lý ngoại hối cũng còn không ít những tồn tại và hạn chế cần khắc phục.
Theo báo cáo thờng niên năm 2000, chính sách quản lý ngoại hối của Việt
nam tiếp tục đổi mới theo hớng nới lỏng các giao dịch vãng lai, khuyến khích
thu hút vốn đầu t ngoại tệ vào Việt nam thông qua việc cho phép đợc nhận tiền

của Thủ tớng Chính phủ đã ra quyết định số 37/ 1998/ QĐ- TTg về một số biện
pháp quản lý ngoại tệ. Trong đó đã nêu ra các quy định về nguồn thu ngoại tệ
của các doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác đợc thành lập và họat động
theo pháp luật Việt nam, quy định về việc mở tài khoản tiền gửi ngoại tệ, quy
định về việc mua, bán ngoại tệ
Tiếp đó là quyết định 170/1999/QĐ- TTg ngày 19/8/1999 của Thủ tớng
Chính phủ về việc khuyến khích ngời Việt nam ở nớc ngoài chuyển tiền về nớc
và Thông t 02/2000/TT- NHNN7 ngày 24/2/2000 của NHNN hớng dẫn thi hành
12

Trích đoạn Các công cụ quản lý có tính chất hành chính

---