BỘ Y TẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

TRƯƠNG BÍCH NGA PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CỦA MẠNG LƯỚI BÁN LẺ THUỐC TẠI
THỊ XÃ SA ĐÉC TỈNH ĐỒNG THÁP TRONG QUÁ TRÌNH ÁP
DỤNG TIÊU CHUẨN THỰC HÀNH NHÀ THUỐC TỐT - GPP
LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP 1
Trương Bích Nga i
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN Trang i
MỤC LỤC ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT v
DANH MỤC CÁC BẢNG vi
DANH MỤC CÁC HÌNH viii
ĐẶT VẤN ĐỀ
Chương 1: TỔNG QUAN
1.1. Khái niệm, nội dung và yêu cầu của GPP trên thế giới 3
1.1.1. Khái niệm về GPP 3
1.1.2. Sơ lược về lịch sử phát triển 3
1.1.3. Nội dung, yêu cầu và việc áp dụng tiêu chuẩn GPP của FIP 3
1.2. Nguyên tắc, tiêu chuẩn và hướng dẫn thực hiện GPP ở Việt Nam 4
1.2.1. Nguyên tắc của GPP 4
1.2.2. Các tiêu chuẩn 5
1.3. Thực trạng hệ thống phân phối thuốc tại Việt Nam 8
1.3.1. Mô hình mạng lưới phân phối thuốc của Việt Nam trong giai đoạn
hiện nay 8
1.3.2. Các loại hình bán lẻ thuốc 9
1.3.3 Thực trạng bán lẻ thuốc ở Việt Nam trong những năm gần đây 10
1.4. Một vài nét về hoạt động cung ứng thuốc của Thị xã Sa Đéc 13
1.4.1. Mạng lưới y tế: 13
1.4.2. Mạng lưới ki

3.1.5. Hoạt động của cơ sở bán lẻ thuốc
33
3.2. Phân tích một số điều kiện về thuận lợi, khó khăn để áp dụng tiêu chuẩn
GPP trên địa bàn Thị Xã Sa Đéc: 44
3.2.1. Điều kiện đáp ứng về nhân sự: 45
3.2.2. Điều kiện đáp ứng về cơ sở vật chất, kỹ thuật: 55
Chương 4: BÀN LUẬN
4.1.Thực trạng hoạt động của mạng lưới bán lẻ thuốc tại Thị Xã Sa Đéc - tỉnh
Đồng Tháp
59
4.1.1. Sự phát triển và phân bố của các cơ sở bán lẻ thuốc 59

iii4.1.2. Tình hình nhân lực dược trong các cơ sở bán lẻ thuốc
59
4.1.3. Cơ sở vật chất kỹ thuật của các cơ sở bán lẻ thuốc 60
4.1.4. Hoạt động của cơ sở bán lẻ thuốc 62
4.2. Về điều kiện áp dụng các tiêu chuẩn GPP ở Thị Xã Sa Đéc 64
4.2.1. Điều kiện đáp ứng về nhân sự 64
4.2.2. Điều kiện đáp ứng về cơ sở vật chất kỹ thuật
66
4.3. Một số điểm hạn chế của đề tài …………… ………………………… 67

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
KẾT LUẬN 68
Về thực trạng mạng lưới bán lẻ thuốc ở Thị Xã Sa Đéc 68
Về điều kiện áp dụng tiêu chuẩn GPP của các nhà thuốc và quầy thuốc tại
Thị Xã Sa Đéc 68

vDANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1. Số lượng các cơ sở bán lẻ thuốc trên địa bàn Thị xã Sa Đéc giai đoạn
năm 2011-2012
Bảng 3.2. Sự phân bố các cơ sở bán lẻ thuốc theo 6 phường, 4 xã năm 2012
Bảng 3.3. Tình hình nhân lực dược trong các cơ sở bán lẻ thuốc
Bảng 3.4. Số liệu thực hiện đúng quy định về nội dung biển hiệu cơ sở
Bảng 3.5. Số liệu về diện tích mặt bằng của các cơ sở bán lẻ thuốc
Bảng 3.6. Số liệu về trang thiết bị bảo quản thuốc của các cơ sở bán lẻ
Bảng 3.7. Số liệu về việc bố trí các khu vực trong các cơ sở bán lẻ thuốc
Bảng 3.8. Số liệu chấp hành quy định về hồ sơ sổ sách, tài liệu chuyên m
ôn
Bảng 3.9. Thời gian đăng ký hoạt động của các cơ sở bán lẻ thuốc
Bảng 3.10. Số liệu về sự có mặt của chủ cơ sở bán lẻ thuốc khi cơ sở đang hoạt
động
viiDANH MỤC CÁC HÌNH

viii
ix
Hình 3.17. Biểu diễn sự hiểu biết của chủ cơ sở bán lẻ về hoạt động mua thuốc
Hình 3.18. Biểu diễn sự hiểu biết của chủ cơ sở bán lẻ về hoạt động bán thuốc
Hình 3.19. Biểu diễn nhu cầu mua sắm trang thiết bị của các cơ sở bán lẻ thuốc CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lâp - Tự do – Hạnh phúc
BÁO CÁO SỬA CHỮA LUẬN VĂN DSCK CẤP I Kính gửi: - Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp DSCK cấp I;
-
Phòng Sau đại học Trường đại học Dược Hà Nội;

- Giáo viên hướng dẫn.

Họ và tên học viên: Trương Bích Nga
Tên đề tài: Phân tích hoạt động của mạng lưới bán lẻ thuốc tại Thị
xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp trong quá t
rình áp dụng tiêu chuẩn thực hành
tốt nhà thuốc- GPP.


: Phụ lục 1 tại sao cần xác nhận của Trung tâm Kiểm nghiệm.
Do thiết kế ban đầu không phù hợp nên có phần xác nhận của Trung
tâm Kiểm nghiệm tại Phụ lục 1. Trên thực tế, khi tiến hành điều tra, các phiếu
điều tra này đã bỏ phần xác nhận của Trung tâm Kiểm nghiệm.
5. Góp ý
: Các chỉ tiêu nghiên cứu chưa rõ từ nguồn số liệu nào (hồi cứu hay
phỏng vấn).
Các chỉ tiêu nghiên cứu được tổng hợp từ các nguồn số liệu gồm cả
hồi cứu và cả phỏng vấn.
6. Góp ý
: Trong kết quả nghiên cứu còn xen lẫn bàn luận
Đã bỏ bớt các đoạn bàn luận xen lẫn kết quả nghiên cứu ở trang 32,
42, 45, 59 và 62.
7. Góp ý
: Bảng 3.22 trang 57 chưa thống nhất là hành động “mua” hay “bán”
thuốc.
Do lỗi đánh máy, đã điều chỉnh lại là hoạt động “bán thuốc
”.
8. Góp ý
: Kết luận chưa cô đọng, trình bày luận văn chưa đúng quy định, còn
lỗi chính tả.
Đã điều chỉnh lại phần kết luận, hình thức trình bày điều chỉnh theo
quy định và sửa chữa các lỗi chính tả trong luận văn.
Hà Nội, ngày 05 tháng 11 năm 2013

Đại diện tập thể hướng dẫn
(Ký và ghi rõ họ tên)

hành tốt trong quản lý chất lượng toàn diện – từ khâu sản xuất (GMP – Good
Manufacturing Practice), kiểm tra chất lượng (GLP – Good Laboratory
Practice), tồn trữ bảo quản (GSP – Good Store Practice), lưu thông phân phối
(GDP – Good Distri
bution Practice) và phân phối đến người bệnh (GPP).
Thị Xã Sa Đéc được biết đến như là một trung tâm kinh tế, tài chính,
giáo dục và văn hoá của tỉnh Đồng Tháp. Mạng lưới cung ứng thuốc tuy đa
dạng, phân bố rộng khắp, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập và vẫn chỉ
trong giai đoạn đầu thực hiện lộ trình GPP. Xuất phát từ đó, chúng tôi thực
hiện đề tài: “Phân tích hoạt động của mạng lưới bán lẻ thuốc tại Thị Xã Sa
1 Đéc, tỉnh Đồng Tháp trong quá trình áp dụng tiêu chuẩn thực hành tốt nhà
thuốc- GPP” với các mục ti
êu cụ thể như sau:
1. Phân tích thực trạng hoạt động của các nhà thuốc, quầy thuốc trên
địa bàn Thị Xã Sa Đéc năm 2012;
2. Phân tích một số điều kiện thuận lợi và khó khăn để áp dụng tiêu
chuẩn GPP trên địa bàn Thị Xã Sa Đéc.


Tháng 4/1997: Sau nhiều lần sửa đổi, FIP cùng với WHO thống nhất
nội dung của GPP.
Tháng 9/1997: Đại hội FIP chính thức thông qua nội dung GPP. Hiện
tại GPP đã được tuyên truyền rộng rãi, chính thức bằng 3 thứ tiếng: Anh,

Pháp và Tây Ban Nha [22].
1.1.3. Nội dung, yêu cầu và việc áp dụng tiêu chuẩn GPP của FIP
 Tiêu chuẩn GPP của FIP bao gồm các nội dung sau:
o Giáo dục sức khỏe: Cung cấp hiểu biết về sức khỏe cho người dân để
người dân có thể phòng tránh được các bệnh có thể phòng tránh được.
o Cung ứng thuốc: Cung ứng thuốc và các vật tư liên quan đến điều trị
như bông, băng, cồn, gạc, t
est thử đơn giản,…đảm bảo chất lượng của các
mặt hàng cung ứng: các mặt hàng phải có nguồn gốc rõ ràng, hợp pháp; đảm
bảo thuốc được bảo quản tốt; thuốc phải có nhãn mác rõ ràng.
3 o Tự điều trị: Tư vấn bệnh nhân xác định một số triệu chứng mà bệnh
nhân có thể tự điều trị được. Hướng dẫn bệnh nhân đến cơ sở cung ứng khác
nếu cơ sở m
ình không có điều kiện. Hướng dẫn bệnh nhân đến cơ sở điều trị
thích hợp khi có những triệu chứng nhất định.
o Tác động đến việc kê đơn và sử dụng t
huốc: Gặp gỡ trao đổi với các
bác sĩ về việc kê đơn thuốc, tránh lạm dụng cũng như sử dụng không đúng
liều thuốc; Tham gia đánh giá các tài liệu giáo dục sức khỏe; Công bố các
thông tin đã đánh giá về thuốc cũng như các sản phẩm khác có liên quan đến
chăm sóc sức khỏe; Tham gia thực hiện các nghiên cứu thử nghiệm
lâm sàng.

o Tham
gia vào hoạt động tự điều trị, bao gồm cung cấp thuốc và tư vấn
dùng thuốc, tự điều trị triệu chứng của các bệnh đơn giản.
o Góp phần đẩy mạnh việc kê đơn phù hợp, kinh tế và việc sử dụng
thuốc an toàn, hợp lý, có hiệu quả.
1.2.2. Các tiêu chuẩn
1.2.2.1. Nhân sự
 Người phụ trách chuyên môn hoặc chủ cơ sở bán lẻ phải có Chứng chỉ
hành nghề dược theo quy định.
 Cơ sở bán lẻ có nguồn nhân lực thích hợp (số lượng, bằng cấp, kinh
nghiệm n
ghề nghiệp) để đáp ứng quy mô hoạt động.
 Nhân viên trực tiếp tham gia bán thuốc, giao nhận, bảo quản thuốc,
quản lí chất lượng thuốc, pha chế thuốc phải đáp ứng các điều kiện sau:
o Có bằng cấp chuyên m
ôn dược và có thời gian thực hành nghề nghiệp
phù hợp với công việc được giao.
o Có đủ sức khỏe, không đang bị mắc bệnh truyền nhiễm.
o Không đang trong thời gian bị kỷ luật từ hình thức cảnh cáo trở lên có
liên quan đến chuyên môn y dược.
1.2.2.2. Cơ sở vật chất, kỹ thuật cơ sở bán lẻ thuốc
 Xây dựng và thiết kế:
o Địa điểm cố định, riêng biệt.
o Xây dựng chắc chắn, có trần chống bụi, ánh sáng thích hợp.
 Diện tích:
5 o Diện tích tối thiểu l
à 10m

cơ sở pha chế; các cảnh báo an toàn cho trẻ em (nếu có).
6 o Nhà thuốc có pha thuốc theo đơn phải có hóa chất, các dụng cụ phục
vụ cho pha chế, có t
hiết bị để tiệt trùng dụng cụ (tủ sấy, nồi hấp), bàn pha chế
phải dễ vệ sinh, lau rửa.
 Hồ sơ, sổ sách và tài liệu chuyên môn của cơ sở bán lẻ thuốc:
o Có các tài liệu hướng dẫn sử dụng thuốc, các quy chế dược hiện
hành để Người bán lẻ có thể tra cứu và sử dụng khi
cần.
o Có đầy đủ hồ sơ, sổ sách liên quan đến hoạt động kinh doanh thuốc.
o Hồ sơ, sổ sách lưu trữ ít nhất 1 năm kể từ khi thuốc hết hạn dùng.
o Xây dựng và thực hiện theo các quy trình thao tác chuẩn dưới dạng
văn bản cho tất cả các hoạt động chuyên môn để mọi nhân viên áp dụng, tối
thiểu phải có các quy trình sau:

- Quy trình mua thuốc và kiểm soát chất lượng.
- Quy trình bán thuốc theo đơn.
- Quy trình bán thuốc không kê đơn.
- Quy trình bảo quản và theo dõi chất lượng.
- Quy trình giải quyết đối với thuốc bị khiếu nại hoặc thu hồi.
- Quy trình pha chế thuốc theo đơn trong trường hợp có tổ chức
pha chế theo đơn.
- Các quy trình khác có liên quan.
1.2.2.3. Các hoạt động chủ yếu của cơ sở bán lẻ thuốc
 Mua thuốc:
o Nguồn thuốc được mua tại các cơ sở kinh doanh thuốc hợp pháp.
o Chỉ mu

1.3. Thực trạng hệ thống phân phối thuốc tại Việt Nam
1.3.1. Mô hình mạng lưới phân phối thuốc của Việt Nam trong giai đoạn
hiện nay
 Để thực hiện được các bước trong c
hu trình cung ứng thuốc, phải tổ chức
mạng lưới phân phối thuốc theo các cấp độ khác nhau. Mạng lưới phân phối
được tạo bởi toàn bộ các kênh phân phối – con đường đi của thuốc từ nơi sản
xuất đến người sử dụng.
o Kênh trực tiếp: giữa người sản xuất và người tiêu dùng không có
một khâu trung gian nào.
o Kênh ngắn: sản phẩm được ch
uyền cho người bán lẻ trước khi đến
với người tiêu dùng.
8 o Kênh dài: giữa người sản xuất và người tiêu dùng có nhiều trung
gian [3].
 Mô hình mạng lưới phân phối ở Việt Nam:
thị của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
o Do người có trình độ chuyên môn từ dược tá trở lên đứng tên chủ cơ
sở.
o Được phép bán lẻ thuốc theo danh mục t
huốc thiết yếu.
 Tủ thuốc trạm y tế xã (sau đây gọi là tủ thuốc TYT):
o Được tổ chức tại địa bàn các xã của các huyện ngoại thành, ngoại
thị của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
o Do người có trình độ chuyên môn từ dược tá trở lên đứng tên chủ cơ
sở; trường hợp chưa có người chuyên m
ôn từ dược tá trở lên thì phải có trình
độ chuyên môn từ y sĩ trở lên đứng tên.
o Được bán thuốc theo danh mục thuốc thiết yếu được sử dụng cho
tuyến y tế cấp xã [6][7][8][16].
1.3.3. Thực trạng hoạt động bán lẻ thuốc ở Việt Nam trong những năm gần
đây
Thị trường Việt Nam được đánh giá là đầy triển vọng ,có sức thu hút lớn
đối với các doanh nghiệp nhà đầu tư trong và ngoài nước
10 o Trên thị trường có khoảng 20.
000 số đăng ký thuốc còn hiệu lực với
hơn mười ngàn số đăng ký nước ngoài (khoảng 1.000 hoạt chất) và khoảng
mười ngàn số đang ký trong nước (khoảng 500 hoạt chất).
 Tuy nhiên, công cuộc cải cách kinh tế đã làm cho sự phân hóa giàu
nghèo giữa các tầng lớp dân cư trong xã hội tăng lên. Mặc dù hệ thống phân
phối dược phẩm quốc doanh vẫn còn tồn tại và phát triển nhưng nền kinh tế
thị trường đã làm ch
o việc cung ứng thuốc cho nhân dân sống ở các vùng xa,

2. Trong những năm gần đây, Bộ Y tế đã tập trung đẩy mạnh việc triển
khai thực hiện tiêu chuẩn GPP. Số lượng các cơ sở bán lẻ thuốc ở các điạ
phương trong cả nước đạt
GPP qua các năm như sau:
3. Năm 2010 cả nước có 44.499 cơ sở bán lẻ thuốc .Tổng số nhà thuốc
đạt GPP là 3.455 (đạt 30,0%).
4. Năm 2011 cả nước có 148.499 cơ sở bán lẻ thuốc .Tổng số nhà thuốc
đạt GPP là 10.533 (đạt 84,55%)[11].
1.3.3.2. Một số kết quả nghiê
n cứu về thực trạng hoạt động bán lẻ thuốc
tại nước ta trong những năm gần đây
Năm 2009, Trần Văn Chung đã hoàn thành khoá luận tốt nghiệp dược
sĩ chuyên khoa cấp I. Với phương pháp sử dụng bộ câu hỏi khảo sát trực tiếp
và đóng vai khách hàng, tác giả đã tiến hành nghiên cứu toàn bộ 84 cơ sở bán
lẻ thuốc trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên và kết luận chỉ c
ó 6% cơ sở bán lẻ
thuốc đủ khả năng đáp ứng được các tiêu chuẩn GPP.
Năm 2009, Nguyễn Thị Hồng Dịêp với đề tài “Nghiên cứu hoạt động
của mạng lưới bán lẻ thuốc tại tỉnh Thái Bình trong quá trình hướng tới việc
áp dụng nguyên tắc, tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc – GPP””. Với
phương pháp m
ô tả cắt ngang, thông việc hồi cứu số liệu sẵn có tại các cơ
quan quan chức năng áp dụng các nguyên tắc, tiêu chuẩn GPP của mạng lưới
bán lẻ thuốc ở tỉnh Thái Bình.
Năm 2009, Nguyễn Anh Dũng đã hoàn thành khoá luận tốt nghiệp
dược sĩ với đề tai “Khảo sát thực trạng của các nhà thuốc trên địa bàn tỉnh
Quảng Ninh theo các tiêu chuẩn “thực hành tốt nhà thuốc – GPP” Do
Bộ Y
12