Biểu tượng của IMF
Tòa nhà trụ sở chính của
Quỹ tiền tệ quốc tế tại
Washington, D.C.
Quỹ tiền tệ quốc tế IMF
TỔNG QUAN VỀ QUỸ TIỀN TỆ QUỐC TẾ IMF
I. Tổng quan về quỹ tiền tệ quốc tế:
Tiếng Anh: International Monetary Fund.
Viết tắt: IMF
* Đây là một tổ chức quốc tế phi chính phủ có uy tín lớn trên
thế giới, hoạt động công khai, minh bạch, có hiệu quả, tạo
điều kiện tối đa cho các nước nghèo, các nước chưa phát
triển về mặt tài chính để các quốc gia xây dựng và phát triển
đất nước. Tổ chức này giám sát hệ thống tài chính toàn cầu
bằng theo dõi tỷ giá hối đoái và cán cân thanh toán, cũng
như hỗ trợ kỹ thuật và giúp đỡ tài chính khi có yêu cầu.
* Trụ sở chính của IMF đặt ở Washington, D.C . , thủ đô của
Hoa Kỳ
II. Bối cảnh lịch sử và mục đích của quỹ tiền
tệ quốc tế:
1. Bối cảnh lịch sử:
Những mậu dịch thương mại và tài chánh thế giới phát
triển mạnh mẽ là nhờ có một hệ thống tiền tệ quốc tế bảo
đảm sự cân đối giữa giá trị của các đồng tiền quốc gia.
Tính cách có thể trao đổi (convertibility - convertibilité)
của mỗi đồng tiền so với các đồng tiền khác là yếu tố nền tảng của hệ thống tiền tệ quốc
tế. Một đồng tiền quốc gia mà không có yếu tố này sẽ chỉ có giá trị nội địa. Nhưng nếu
muốn tham gia vào những trao đổi kinh tế thế giới và để cho người dân có quyền tự do
di chuyển ra nước ngoài với một đồng tiền không có giá trị ngoại địa là đường lối chỉ
đưa đến những bế tắc kinh tế và là nguồn gốc gây ra những thị trường chợ đen, đắt đỏ
và phức tạp cho những doanh nghiệp hoặc người dân cần ngoại tệ trong tương quan với
dịch ngoại hối giữa các thành viên và tránh việc phá giá tiền tệ để cạnh tranh.
- Hỗ trợ việc thành lập một hệ thống thanh toán đa phương giữa các nước thành
viên và xoá bỏ các hạn chế về ngoại hối gây phương hại tới sự tăng trưởng của mậu dịch
quốc tế.
- Tạo niềm tin cho các nước thành viên bằng cách cung cấp cho họ nguồn lực dự
trữ của quỹ được đảm bảo an toàn và tạo cơ hội cho họ sửa chữa mất cân đối trong cán cân
thanh toán quốc tế.
- Rút ngắn thời gian và giảm bớt mức độ cân bằng trong cán cân thanh toán của các
nước thành viên.
- Trong hơn 50 năm qua IF đã khẳng định được vai trò cũng như thực hiện mục
tiêu của mình trong việc duy trì sự ổn định và thúc đẩy phát triển kinh tế thế giới trong
điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra trên quy mô ngày càng rộng với tốc độ ngày
càng nhanh.
2
Quỹ tiền tệ quốc tế IMF
III. Cơ cấu tổ chức:
Cơ cấu hiện hành của IMF gồm có Hội đồng Thống đốc, Ban Giám đốc Điều hành, Tổng
Giám đốc, các Phó Tổng Giám đốc và các cán bộ Quỹ.
- Hội đồng Thống đốc: Bộ phận ra quyết định cao nhất tại IMF. Hội đồng Thống đốc bao
gồm các Thống đốc (thường là Thống đốc Ngân hàng Trung ương hoặc Bộ trưởng Tài
chính) và một Thống đốc phụ khuyết do từng nước hội viên IMF bổ nhiệm. Hội đồng
thống đốc có một số các quyền hạn cụ thể, chẳng hạn như kết nạp hội viên mới, quyết định
cổ phần, và phân bổ đồng SDR cũng như các quyền hạn khác không phân cấp cho Ban
Giám đốc Điều hành hoặc Tổng Giám đốc. Hội đồng Thống đốc IMF họp Hội nghị thường
niên kết hợp với Hội nghị thường niên của Hội đồng Thống đốc Ngân hàng Thế giới.
- Ủy ban Tài chính Tiền tệ Quốc tế: Trước đây gọi là Ủy ban Lâm thời, do Hội đồng
Thống đốc IMF thành lập vào tháng 10/1974 với chức năng là để tư vấn cho các Thống
đốc về các vấn đề tiền tệ quốc tế. Mỗi thành viên trong số 24 thành viên của Ủy ban Tài
và Liên Xô cũ)ngày 1 tháng 3 năm 1947,IMF bắt đầu hoạt động và tiến hành cho vay
khoản đầu tiên ngày 8 tháng 5 năm 1947.
Hiện nay,IMF có 184 thành viên,nhiều hơn 4 lần so với số thành viên khi nó vừa thành
lập,Cộng Hòa Đong Timor là nước mới được chấp nhận là thành viên của IMF,điển hình là
một số nước như:
-Mỹ : cổ phần lớn nhất 17,46 %
- Đức :cổ phần 6,11 %
-Nhật : hội viên từ năm 1952
phần đóng góp SDR : 13312 triệu SDR
SDR : 891 triệu
Cổ phần : 6,26%
-Anh : cổ phần 5,05%
-Pháp : cổ phần 5,05%
-Trung Quốc : hội viên từ năm 1945
phần đóng góp SDR : 4687 triệu SDR
SDR : 237 triệu
-Hàn Quốc : hội viên từ năm 1955
phần đóng góp : 1633 triệu SDR
SDR : 73 triệu
Và nhiều quốc gia khác
Đây là những dữ liệu có được vào tháng 8 năm 2000
IV. Chức năng cơ bản của IMF:
1.Xác định hệ thống ngang giá tiền tệ và tỷ giá hối đoái của các thành viên
- Theo quy định của văn bản hiệp định đầu, các nước thành viên đều áp dụng hệ thống
ngang giá tiền tệ và TGHÐ cố định. Trong hiệp định có ghi : ''Tất cả các thành viên công
nhận là chỉ cho phép diễn ra trên lãnh thổ nước mình những hoạt động hối đoái giữa các
đồng tiền của mình với đồng tiền của những nước thành viên nào tôn trọng một sự cách
biệt không quá 1% chế độ đồng giá''.
2.Cấp tín dụng cho các nước thành viên có khó khăn tạm thời về cán cân thanh
toán
2. Giúp đỡ tài chánh :
- IMF chỉ cho vay tiền những nước nào gặp khó khăn về vấn đề thanh toán trong cán cân
chi tiêu ngoại địa, nghĩa là số tiền ngoại tệ có từ xuất khẩu không đủ để thanh toán những
hàng hoá nhập khẩu. Một nước có thể tiêu xài nhiều hơn là điều mình có. Không ai, không
nước nào cho vay mượn thường xuyên một nước thích ăn tiêu hơn những gì mình có. Do
đó chỉ còn cách thắt lưng buộc bụng, giảm tiêu xài trong nước : bớt nhập khẩu, giảm chi
tiêu quốc gia. để tìm lại được mức thăng bằng của giá trị đồng tiền và cán cân chi tiêu
ngoại địa. IMF cho mượn tiền trong mục đích này.
- Những nước gặp khó khăn như trên có thể rút ra ở IMF 25% phần mình đã đóng góp trả
bằng vàng hay tiền những nước lớn. Nếu không đủ, Quỹ có thể cho vay một số tiền tương
đương với 75% phần đóng góp, chia ra làm ba lần, mỗi năm có thể rút một lần. Nếu lần rút
25% là tiền nước đã đóng góp thì 75% sau là tiền Quỹ cho mượn. Khi Quỹ đồng ý giúp
75%, điều này có nghĩa là Quỹ sẽ chỉ định một hay nhiều nước hội viên khác có nền kinh
tế vững chắc đổi tiền nước họ lấy tiền nước đang cần trợ giúp. Nước mượn tiền sẽ phải trả
lại tiền đã đổi để các nước khác mà tiền đã bị đổi có thể xử dụng để vay Quỹ trong trường
hợp cần thiết. Đây là nguyên tắc nền tảng
Theo phương thức làm việc của IMF, cách giúp đỡ được chia làm hai loại :
+ Giúp đỡ ngắn hạn (Stand-by Arrangements - Accords de Confirmation) nhằm giúp
đỡ những khó khăn về cán cân chi tiêu tạm thời. Thời gian mượn kéo dài từ 12 tháng đến
18 tháng. Mỗi năm các nước mượn có thể rút một phần. Hạn trả kéo dài từ 3 đến 5 năm.
5
Quỹ tiền tệ quốc tế IMF
+ Giúp đỡ dài hạn (Extended Fund Facility - Mécanisme Élargi de Crédit) nhằm giúp
đỡ những khó khăn về cán cân chi tiêu mà nguồn gốc xuất phát từ những vấn đề liên quan
tới hạ tầng cơ sở kinh tế của nước. Hạn trả kéo dài từ 4 đến 10 năm.
- Nếu lần rút đầu tiên 25% được Quỹ chấp thuận dễ dàng thì những lần rút sau Quỹ đòi hỏi
nhiều điều kiện khắt khe như: nước hội viên phải có một chương trình chi tiết về tài chánh
và kinh tế để giải quyết những khó khăn về cán cân chi tiêu ngoại địa và Quỹ chia tiền cho
mượn ra làm nhiều phần. Đó là nguyên tắc thận trọng để tránh việc một nước mượn được
đỡ, mà còn trong chương trình huấn luyện kỹ thuật như phương cách thiết lập chính sách
6
Quỹ tiền tệ quốc tế IMF
tiền tệ, ngân sách quốc gia, kiểm soát hệ thống ngân hàng, kế toán quốc gia, thống kê.
Trong thập niên 90, nhiều nước chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá sang kinh tế thị trường
đã được Quỹ giúp đỡ trong lãnh vực này. Kinh nghiệm của Quỹ trong lãnh vực tài chánh
từ hơn 50 năm nay, với những chuyên viên kinh tế, tài chánh, luật pháp, thống kê. gây
nhiều tin tưởng quốc tế. Những nước giầu muốn giúp đỡ những nước đang phát triển trong
lãnh vực này có thể đóng góp tài chánh và để Quỹ tổ chức cách giúp đỡ.
VI. NHỮNG NGUỒN TÀI CHÁNH CỦA IMF:
Tổ chức IMF có tính chất tổ hợp tương trợ tài chính,mỗi hội viên đóng góp một số tiền
được hội quy định.Nguồn tài chính này được dùng để giúp các nước hội viên trong trường
hợp cần thiết.Nhưng Quỹ cũng có những phương cách phụ thuộc khác để có thể đáp ứng
những nhu cầu của các nước hội viên.
1. Phần đóng góp ( Quotas-quotes-parts P) :
- Phần đóng góp của mỗi nước là nguồn tài chính của Quỹ ngay từ khi được thành lập.IMF
không vay mượn trên thị trường tài chính quốc tế.Phần đóng góp không những đóng vai trò
của nguồn tài chính,nó còn là tiêu chuẩn để xác định số tiền mà nước hội viên có thể vay
mượn,để phân chia SDR và số phiếu bầu của mỗi nước.
- Phần đóng góp được xác định theo tiêu chuẩn : tổng sản lượng quốc gia,dự trữ vàng va
dollar Mỹ,số lượng xuất khẩu,nhập khẩu.Nước càng giàu đóng góp càng cao.Số đóng góp
lúc đầu là 7,6 triệu USD Mỹ.Số đóng góp tính từ năm 1998 là 193 tỷ USD Mỹ.Năm
1999,đề nghị của IMF tăng 45% nhưng phần đóng góp đã được các nước hội viên phê
chuẩn ,nguồn tài chính của cơ quan do đó trị giá khoảng 300 tỷ USD Mỹ.
- Nguồn tài chính Quỹ tăng nhiều vì 2 lý do : thứ nhất,thành viên gia nhập ngày càng
nhiều,từ 35 nước lúc đầu giờ là 184 nước thành viên,Việt Nam là hội viên từ năm
1956.Thứ hai,phần đóng góp có thể tăng lên hay giảm xuống mỗi thời gian 5 năm theo
quyêt định của những Thống đốc với ít nhất 85% phiếu thuận.Những phần đóng góp quan
trọng nhất hiện nay là Mỹ(),Anh(),Pháp(),Đức(),Nhật().Phần đóng góp càng nhiều thì ảnh