Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, chức năng thanh toán của tiền tệ đang phát triển với nhiều
mô thức đa dạng và đóng vai trò quan trọng giúp đẩy nhanh việc tập trung
và phân phối các dòng vốn trong nền kinh tế xã hội, cung ứng vốn cho kinh
tế phát triển. Vì vậy, việc điều hành chính sách tài chính, tiền tệ thông qua
hệ thống thanh toán quốc gia, với những phương tiện, kỹ thuật công nghệ
hiện đại hơn bao giờ hết phải đảm bảo sự nhanh chóng, tiện ích, an toàn,
hiệu quả trong thanh toán.
Nền kinh tế Việt Nam đang chuyển từ nền kinh tế sản xuất hàng hoá
nhỏ, bao cấp, tập trung sang nền kinh tế thị trường; thanh toán trong dân cư
với nhau phổ biến là bằng tiền mặt, mọi sự tiếp cận với phương tiện thanh
toán mới, công nghệ thanh toán mới đang ở mức ban đầu cả về tổ chức và
thực hiện. Mặt khác thu nhập của dân nói chung còn ở mức thấp; nhu cầu
thiết yếu dân vẫn mua ở chợ “tự do” là chủ yếu; thêm vào đó thói quen sử
dụng tiền mặt, đơn giản, thuận tiện bao đời nay không dễ một sớm, một
chiều thay đổi nhanh được; đồng thời muốn sử dụng phương tiện thanh
toán hiện đại lại cũng cần có sự hiểu biết nhất định. Cơ chế, chính sách,
môi trường và tổ chức quản lý thanh toán hiện đại trong điều kiện nền kinh
tế ở Việt Nam, trước sự bùng nổ và phát triển thương mại điện tử, công
nghệ thông tin trên thế giới, nhiều điều phải bàn và làm. Với mong muốn
đóng góp cải thiện những bất cập đ ó, chúng em đã đi sâu tìm hiểu và trình
bày về hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt của Việt Nam.
Kết cấu bài thảo luận của chúng em có 4 phần:
Phần 1: Một số vấn đề chung về thanh toán không dùng tiền mặt
Phần 2: Đánh giá chung về tình hình thanh toán không dùng tiền mặt ở
Việt Nam hiện nay
Phần 3: Một số ví dụ về hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt tại các
ngân hàng thương mại Việt Nam
Phần 4: Một số đề xuất nhằm hoàn thiện hệ thống thanh toán phi tiền mặt
của Việt Nam

- 2 -
Website: Email : Tel : 0918.775.368
2. Các hình thức cụ thể của thanh toán không dùng tiền mặt
Bao gồm: Internet banking, E-banking, Home banking, Phone
banking, Mobile banking, ATM, thẻ thanh toán, thẻ tín dụng, séc, chuyển
tiền điện tử, uỷ nhiệm chi, uỷ nhiệm thu, thanh toán qua tài khoản cá nhân,
thanh toán online, Master card, Visa card…
Ở Việt Nam hiện nay có 5 hình thức thanh toán không dùng tiền
mặt, đó là:
+ Séc thanh toán: séc chuyển khoản, séc được bảo chi, séc được
bảo lãnh
+ Uỷ nhiệm chi
+ Uỷ nhiệm thu
+ Thẻ thanh toán
+ Thư tín dụng nội địa
A. Séc thanh toán:
Là 1 lệnh vô điều kiện thể hiện dưới dạng chứng từ của người chủ
TK,ra lệnh cho Ngân hàng trích từ tài khoản của mình để trả cho người có
tên trong séc hoặc trả theo lênh của người ấy hoặc trả cho người cầm séc
một số tiền nhất định bằng tiền mặt hay chuyển khoản.
Ở Việt Nam séc được đưa vào sử dụng theo quyết đinh của ngân hàng
sô 57/NHQĐ ngày 24/6/1987.
B.Uỷ nhiệm chi
Là lệnh của người trả tiền cho ngân hàng về việc trích chuyển tiền từ
tài khoản của mình sang tài khoản chủ nợ. Đây là 1 hình thức thanh toán
khá phổ biến trong nền kinh tế khi các nước bắt đầu chuyển sang nền kinh
tế thị trường.
C. Uỷ nhiệm thu
Uỷ nhiệm thu là lệnh của người thụ hưởng, ra lệnh cho ngân hàng thu
tiền của người mua hàng.

dụng.
- 4 -
Website: Email : Tel : 0918.775.368
•Đối với nền kinh tế thì hình thức thanh toán KDTM đã đem lại
những lợi ích to lớn sau:
Thứ nhất, tiền mặt để trong két thì sẽ không tham gia vào quá trình
lưu thông nhưng để trong các ngân hàng thì sẽ tạo ra một nguồn vốn lớn
cho nền kinh tế. Nguồn vốn này sẽ tiếp tục được tái đầu tư phát triển kinh
tế đất nước, đảm bảo an sinh xã hội, đầu tư cho giáo dục…
Thứ hai, quá trình thanh toán KDTM nhà nước giảm được các chi phí
khi lưu thông tiền mặt như: chi phí in ấn, chi phí bảo quản và vận chuyển
tiền mặt. Thời gian thanh toán được rút ngắn ( 2-5 ngày trước đây ) xuống
còn 1-3 phút, làm cho quá trình quay vòng của tiền được tăng lên đáng kể.
Thứ ba, việc thanh toán qua ngân hàng sẽ minh bạch thu – chi của các
doanh nghiệp nên hạn chế được việc trốn lậu thuế. Đồng thời, việc trả
lương qua thẻ ATM và thanh toán qua ngân hàng sẽ kiểm soát được thu
nhập các cá nhân hạn chế được tình trạng tham nhũng.
Thứ tư, thanh toán thông qua ngân hàng sẽ kiểm soát được các giao
dịch qua đó ngăn chặn được hoạt động rửa tiền của các tổ chức tội phạm
cũng như các quan chức tham nhũng.
•Đối với cá nhân người sử dụng dịch vụ thanh toán KDTM thì nó
đem lại những lợi ích cơ bản sau:
Trước hết, thanh toán bằng tiền mặt có độ an toàn không cao. Với
khối lượng hàng hóa lớn thì việc thanh toán bằng tiền mặt sẽ không an
toàn, thuận tiện cho cả người chi trả và người thụ hưởng. Với một tài khoản
ở ngân hàng thì mọi giao dịch được thực hiện thông qua bút tệ nên sẽ được
đảm bảo an toàn, tránh tình trang cuớp giật, rơi mất. Việc bảo quản tiền
cũng đòi hỏi một chi phí và khó khăn hơn rất nhiều so với một chiếc thẻ
thanh toán.
- 5 -

được công chúng nhận thức đầy đủ và đúng đắn. Vì vậy, không chỉ người
dân mà cả các doanh nghiệp còn rất ít hiểu biết hoặc hiểu biết mơ hồ về các
- 6 -
Website: Email : Tel : 0918.775.368
dịch vụ thanh toán và phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt. Bản
thân các sinh viên hiện nay, những người sau khi ra trường sẽ tiếp cận
nhiều đến các hình thức thanh toán này cũng chưa thực sự hiểu và sử dụng
các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.
•Hạ tầng cơ sở và chất lượng dịch vụ của hệ thống ngân hàng
- Hạ tầng cơ sở và trang thiết bị kỹ thuật phục vụ cho hoạt động thanh
toán còn nghèo nàn và kém hiệu quả. Có 2.154 ATM số lượng phân bổ chủ
yếu ở các thành phố lớn, các khu công nghiệp. Với dân số nước ta hơn 80
triệu dân thì bình quân 45.000 dân có 1 ATM. Lượng ATM như vậy quá
thấp nếu so với các quốc gia láng giềng (Trung Quốc: 19.000 dân/ATM,
Singapore: 2.638 dân/ATM). Hơn nữa, các máy ATM lại chỉ có khả năng
phục vụ cho một nhóm nhỏ ngân hàng, chứ không có khả năng sử dụng
chung cho nhiều ngân hàng như thực tế ở nhiều nước hiện nay, làm cho
mạng lưới máy rút tiền tự động càng hạn chế phạm vi phục vụ. Với các
thiết bị tại điểm bán (POS) cũng chung tình trạng như vậy. Luôn có tình
trạng một đơn vị chấp nhận thẻ cùng tồn tại nhiều thiết bị POS của các
ngân hàng khác nhau để phục vụ cho các giao dịch bằng thẻ. Điều này thu
hẹp đáng kể phạm vi sử dụng các phương tiện thanh toán không dùng tiền
mặt so với nhiều quốc gia trong khu vực hiện nay, ngay cả khi mật độ thiết
bị tương đương như ở các nước đó. Do đó, sự thiếu đồng bộ về hệ thống kỹ
thuật là khó khăn khi các ngân hàng liên kết với nhau để cùng phát triển
dịch vụ mới.
- Chất lượng, tiện ích và tính đa dạng về dịch vụ thanh toán không
dùng tiền mặt chưa phong phú. Khả năng đáp ứng nhu cầu của nhiều loại
đối tượng sử dụng còn hạn chế. Các phương tiện thanh toán không dùng
tiền mặt chưa đạt được tính tiện ích và phạm vi thanh toán để có thể thay

giai đoạn I của Dự án hiện đại hệ thống thanh toán, nhưng vẫn chưa đáp
ứng được nhu cầu gia tăng về hoạt động thanh toán giữa các ngân hàng.
Theo thiết kế ban đầu, hệ thống thanh toán liên ngân hàng có khả năng xử
lý 4.500 giao dịch/ngày. Nhưng từ khi đi vào hoạt động đến này, hệ thống
thường xuyên lâm vào tình trạng quá tải với số lượng giao dịch bình quân
lên tới 10.000 giao dịch/ngày.
•Thiếu sự liên kết giữa các ngành
Sự thiếu liên kết giữa các ngành cũng là một trở ngại không nhỏ cho
giao dịch TTKDTM. Theo thống kê hiện ở nước ta, chưa đến 50% khách
- 8 -
Website: Email : Tel : 0918.775.368
sạn có trang bị máy thanh toán thẻ; khoảng 10% số nhà hàng, 6% điểm bán
vé máy bay… và chừng hơn 1% số siêu thị có dịch vụ chấp nhận thanh
toán thẻ.
Còn thiếu sự liên kết giữa các nhà cung cấp dịch vụ như điện lực,
viễn thông, cấp nước... với ngân hàng trong việc thúc đẩy khách hàng sử
dụng phương tiện thanh toán hiện đại. Nhiều cơ sở chấp nhận thanh toán
thẻ như các siêu thị lớn, khách sạn, nhà hàng chưa sẵn sàng hợp tác với
ngân hàng về thanh toán thẻ.
•Hành lang pháp lý
Hành lang pháp lý trong lĩnh vực thanh toán chưa hoàn thiện, mặc dù
trong thời gian vừa qua hành lang pháp lý trong lĩnh vực thanh toán đã cải
thiện nhiều, song vẫn được đánh giá là chưa đầy đủ và đồng bộ, đặc biệt là
những vấn đề liên quan đến thanh toán điện tử và thương mại điện tử. Ví
dụ như đối với giao dịch điện tử, chưa đủ cơ sở để các ngân hàng tổ chức
triển khai các kênh giao dịch điện tử vì chưa tạo được một cơ chế tổng hợp
điều chỉnh hoạt động thương mại điện tử trong ngành ngân hàng, chưa có
sự chấp nhận đồng bộ giao dịch điện tử, chứng từ điện tử giữa các cơ quan
quản lý Nhà nước có liên quan (như Tổng cục Thuế, Tổng cục Hải
quan,...). Ngày 19 tháng 11 năm 2005 vừa qua Luật Giao dịch điện tử đã

công nghệ thông tin và coi công việc hiện đại hoá công nghệ là nhiệm vụ
hàng đầu. Do đó, các sản phẩm của VCB luôn hướng tới việc áp dụng công
nghệ thông tin để tạo cho khách hàng sử dụng dịch vụ của ngân hàng một
cách đễ dàng thuận lợi và an toàn nhất.

1. Thanh toán bằng thẻ
Hình thức thanh toán thứ nhất phải kể đến ở đây là hình thức thanh
toán bằng thẻ. Hoạt động thẻ của Vietcombank (VCB) đã có bề dày phát
triển gần hai thập kỉ. Ngay từ khi thẻ thanh toán hoạt động ở Việt Nam thì
VCB cũng đánh đầu phát hành thẻ đầu tiên vào năm 1991. Trong những
năm gần đây thì hoạt động thẻ của VCB càng phát triển,bước phát triển
quan trọng nhất là VCB cho ra đời thẻ Connect 24, nó đánh dầu cho hàng
loạt các thẻ đa năng của VCB. Hiện nay dịch vụ thẻ của VCB có hai loại
thẻ đó là tín dụng và thẻ ghi nợ.
a. Thẻ tín dụng quốc tế
- 10 -
Website: Email : Tel : 0918.775.368
•
Chức năng
+ Rút tiền, truy vấn thông tin tài khoản, chuyển khoản, thanh toán hoá
đơn dịch vụ (điện, điện nước, truyền hình, bảo hiểm, v.v...)
+ Thanh toán hàng hoá, dịch vụ tại gần 6000 cơ sở chấp nhận thẻ của
Vietcombank trên toàn quốc.
+ Thanh toán hàng hoá dịch vụ tại hơn 30 triệu cơ sở chấp nhận thẻ và
rút tiền tại hàng triệu máy ATM có biểu tượng thẻ của bạn tại hơn 230 quốc
gia trên toàn thế giới.
+ Thanh toán hàng hoá, dịch vụ trực tuyến qua mạng internet.
•
Những tiện ích của thẻ tín dụng quốc tế Vietcombank
1. "Chi tiêu trước, trả tiền sau" với thời hạn ưu đãi miễn lãi từ 16 – 45

+ Không phải mang theo tiền mặt.
+ Không phải trả bất cứ loại phí thực hiện giao dịch nào.
+ Được phát hành tối đa 2 thẻ phụ.
+ Tham gia các chương trình ưu đãi, khuyến mại của các siêu thị, nhà
hàng, khách sạn, trung tâm mua sắm, quán café, beauty salon, trung tâm
đào tạo, v.v... có chấp nhận thẻ của Vietcombank.
+ Được hưởng bảo hiểm của hãng Pjico uy tín với mức bảo hiểm lên
đến 10 triệu VND trong năm đầu tiên khi phát hành thẻ ghi nợ quốc tế
Vietcombank Connect 24 Visa Debit.
.
•
Các loại thẻ nợ
+ Thẻ Vietcombank Connect 24
+ Thẻ Vietcombank SG24
+ Thẻ Vietcombank MTV
+ Thẻ Vietcombank Connect 24 Visa Debit
- 12 -
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Loại thẻ ra đời đầu tiên của VCB là Connect 24 khi mới ban đầu còn
rất sơ khai chỉ là thẻ để gửi và rút tiền nhưng sau khi đổi mới thẻ còn có
khả năng thanh toán các dịch vụ, hàng hoá chấp nhận thanh toán.
Thẻ Vietcombank SG24: Ra đời đầu năm 2007, đây là loại thẻ thanh
toán trong nước nhưng nó có nhiều ưu việt hơn so với thẻ connect 24.
Ngoài chức năng của thẻ nợ thì khi sử dụng GS24 bạn còn được hưởng một
mức giá ưu đãi khi sử dụng các dịch vụ cao cấp như các Spa chuyên nghiệp
(Jasmine Spa), các nhà hàng sang trọng (nhà hàng Phố Cổ), các hệ thống
mua sắm với những thương hiệu nổi tiếng (Mỹ phẩm Shisiedo, thời trang
NEM). Ngoài ra, sử dụng thẻ Vietcombank SG24 chủ thẻ còn được trọn gói
báo hiểm của Petrolimex-Pjico với giá trị bảo hiểm lên tới 10 triệu đồng.
Thẻ Vietcombank MTV là loại thẻ VCB kết hợp với MTV Châu Á.

•
VCB SMS-B@nking là dịch vụ Ngân hàng qua điện thoại di động
giúp khách hàng truy vấn thông tin ngân hàng bất kỳ lúc nào bằng cách
dùng điện thoại di động của mình nhắn theo cú pháp quy định gửi tới tổng
đài 8170.
•
Tất cả các khách hàng cá nhân hiện đang sử dụng mạng di động
Vinaphone, mobiphphone và Vietel đều có thể sử dụng dịch vụ VCBSMS-
B@king.
•
Sản phẩm này rất đặc biệt:
•
Bất cứ lúc nào 24 giờ trong ngày và 7 ngày trong tuần (24x7), dịch
vụ VCB SMS-B@nking qua tổng đài 8170 hỗ trợ bạn cung cấp các:
1. Thông tin về số dư tài khoản
2. Thông tin hạn mức của tất cả các loại thẻ tín dụng
3. Thông tin 05 giao dịch gần nhất và chi tiết từng giao dịch
4. Thông tin về tỉ giá, lãi suất
5. Thông tin địa điểm đặt máy ATM, quầy giao dịch
6. Dịch vụ trợ giúp các sử dụng VCB SMS-B@nking
Để sử dụng dịch vụ, bạn cần:
- 14 -
Website: Email : Tel : 0918.775.368
•
Đăng ký sử dụng dịch vụ VCBSMS-B@nking tại

Bất kỳ điểm giao địch nào của Vietcombank trên toàn quốc,

Bất kỳ máy ATM nào trên hệ thống của Vietcombank (đối với
khách hàng đang sử dụng thẻ ghi nợ nội địa của Vietcombank).

được các ngân hàng lớn như VCB nghiên cứu và dự kiến sẽ thực hiện vào
cuối năm 2006 đến năm 2008 mới có thể hoàn thành. Việc này phải diễn ra
theo một quá trình. Trong qúa trình này thì thẻ từ vẫn sử dụng, thẻ chíp sẽ
được đưa vào thử nghiệm. Sở dĩ chưa đổi được ngay sang thẻ chíp là do chi
phí chuyển đổi quá cao trước hết các ngân hàng phải đầu tư hạ tầng kỹ
thuật, như gắn thêm đầu đọc thẻ chip vào các máy ATM mà chi phí để gắn
thêm đầu đọc mới cho một máy đã hết hàng chục nghìn USD. Còn chi phí
làm thẻ chíp tốn ít nhất ba USD trong khi làm thẻ từ chỉ tốn khoảng 0,2
USD. Do quy mô của VCB lớn nên việc chuyển đổi này rất tốn kém.
Do sự an toán của thẻ từ chưa đáp ứng được nhu cầu của khách hàng.
Gần đây nhiều công nghệ tinh vi của bọn tội phạm làm cho thẻ từ có khả
năng bị mất cắp rất cao. Do đó vấn đề đặt ra là cần có một loại thẻ thay thế
đó là thẻ chip. Thẻ này có khả năng bảo mật rất cao do được gắn thêm con
chíp điện tử vào thẻ. Khả năng hoạt động như một máy tính khiến cho thẻ
có độ an toàn cao hơn và có thể chống các hoạt động sao chép nội dung
thông tin. Khi khách hàng thực hiện thanh toán tại điểm kinh doanh, thẻ
chíp sẽ gửi thêm một thông báo mật nhằm xác minh mỗi giao dịch, khiến
tội phạm không thể đánh cắp thông tin để làm thẻ giả. Nó có khả năng bảo
mật gấp 13 lần so với thẻ từ. Không chỉ có độ an toàn cao, thẻ còn có thêm
ưu điểm là có thể lưu trữ tất cả thông tin về cá nhân chủ thẻ như: nhóm
máu, số chứng minh nhân dân, hộ chiếu…
2. Dịch vụ séc
a. Dịch vụ séc trong nước
* Cung ứng séc trong nước
VCB cung cấp dịch vụ bán séc trắng cho khách hàng có yêu cầu và
đáp ứng các điều kiện khi sử dụng séc.
- 16 -
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Khách hàng khi sử dụng dịch vụ cung ứng séc của VCB có thể củng
cố khả năng thanh toán của tờ séc, tăng tính bảo đảm của khoản thanh toán

Có thể xuất trình séc để thanh toán tại bất kỳ chi nhánh VCB nào.
•
Séc có thể được gửi trực tiếp từ nước ngoài về VCB, VCB tự động
hạch toán vào tài khoản rồi thông báo cho khách hàng; hoặc thông báo cho
khách hàng ra chi nhánh VCB thuận tiện nhất để làm thủ tục. Khách hàng
có thể dễ dàng nhận được tiền mà không tốn thời gian, chi phí đi lại
*
Dịch vụ nhờ thu séc
VCB cung cấp dịch vụ nhờ thu séc với ngân hàng nước ngoài.
Lợi ích khi sử dụng sản phẩm
•
Khách có thể xuất trình séc để nhờ thu tại bất kỳ chi nhánh nào của
VCB trong cả nước.
•
VCB ký kết các hợp đồng, thoả thuận nhờ thu séc với nhiều NHĐL
trên thế giới, đảm bảo séc được tập trung gửi đi nhờ thu liên tục, số tiền của
séc được thanh toán trong thời gian sớm nhất.
VCB chủ động liên hệ với tổ chức thanh toán để đảm bảo cập cập nhật
với khách hàng tình trạng của séc trong thời gian sớm nhất.
3. Uỷ nhiệm chi
Điển hình là hình thức thanh toán L/C nhập khẩu
*Dịch vụ phát hành L/C: mang lại cho khách hàng nhiều lợi ích vượt
trội:
-L/C được VCB phát hành trong thời gian sớm nhất kể từ khi Quý
Khách hàng hoàn thiện được hồ sơ theo quy định của VCB.
-VCB là một trong những NH hàng đầu ở Việt Nam, đặc biệt có uy tín
về thanh toán quốc tế, do đó L/C do VCB phát hành được hầu hết các NH
trên thế giới chấp nhận. Điều này góp phần không nhỏ giúp nâng cao vị
thế, đảm bảo khả năng cạnh tranh của ngân hàng.
*Dịch vụ thanh toán LC:

* Dịch vụ nhận bộ chứng từ gửi đi thanh toán theo LC, nhờ thu
+ VCB kiểm tra bộ chứng từ và lưu ý khách hàng về các sai sót và gợi
ý sửa đổi (nếu có).
- 19 -
Website: Email : Tel : 0918.775.368
+ Hỗ trợ Quý khách theo dõi hành trình của bộ chứng từ.
* Dịch vụ thanh toán tiền hàng xuất khẩu
Nhờ có mạng lưới NHĐL rộng khắp, việc thanh toán sẽ được thực
hiện trực tiếp giữa NH nước ngoài với VCB hoặc qua NH trung gian với số
lượng ít nhất, nhờ đó giúp khách hàng thu hồi
Để phục vụ tốt khách hàng, VCB mở Dịch vụ VCB-MONEY (Hệ thống
ngân hàng điện tử của VCB). Hệ thống này mang lại cho khách hàng những
lợi ích vượt trội. Dịch vụ này nhằm hỗ trợ hoạt động và nghiệp vụ của các
cơ quan, doanh nghiệp và định chế tài chính có quan hệ về thanh toán và tài
khoản với VCB. Chương trình có khả năng cung cấp các thông tin về tỷ giá
hối đoái, lãi suất, số dư tài khoản, sao kê tài khoản. Ngoài ra khách hàng có
thể thực hiện yêu cầu về thanh toán như uỷ nhiệm chi, mua bán ngoại tệ,
chuyển tiền và chi trả lương. Khách hàng sẽ không phải đến ngân hàng
giao dịch nữa, sẽ giảm được chi phí và rủi ro cho khách hàng. Chương trình
tận dụng khả năng xử lý trực tuyến và hệ thống quản lý thông tin khách
hàng, các giao dịch thanh toán của khách hàng sẽ được giao dịch ngay
trong ngày. Hệ thống có thể tiếp nhận dữ liệu do các hệ thống hiện có của
khách hàng thực hiện và chuyển đổi trực tiếp vào hệ thống VCB-MONEY
của NHNT mà không cần phải nhập lại dữ liệu tránh được sai sót cũng như
giảm thiểu thời gian thực hiện. Hệ thống được thiết kế và sử dụng các giải
pháp bảo mật chuẩn và tiện lợi cho người sử dụng đảm bảo an toàn trong
thanh toán cho cả ngân hàng và khách hàng.
B. Dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của Ngân hàng Đông Á
Ngân hàng Đông Á (DongA Bank) được thành lập vào ngày
01/07/1992, với số vốn điều lệ ban đầu là 20 tỷ đồng. Với phương châm