ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP HỒ CHÍ MINH
BỘ MÔN NHA KHOA CÔNG CỘNG
GIÁO ÁN TIẾT GIÁO DỤC SỨC KHỎE
RĂNG MIỆNG
Đề tài: làm thế nào để có hàm răng đẹp.
Đối tượng giáo dục: học sinh tiểu học lớp 4,5 ( trẻ 9-10 tuổi).
Ngày lên lớp:
Dự kiến thời gian lên lớp:
Sinh viên: PHAN SĨ TRUNG – LỚP RHM10 – TỔ 2.
I. MỤC TIÊU GIÁO DỤC
Sau khi học xong bài này, trẻ có thể:
− Mô tả được các đặc điểm của một hàm răng đẹp.
− Chải răng được theo phương pháp Bass cải tiến.
− Liệt kê được các thức ăn tốt cho răng.
− Mô tả được các bước tự kiểm tra răng miệng.
II. NỘI DUNG GIÁO DỤC
1. Giới thiệu về răng và mô nha chu
Đơn vị cấu tạo và chức năng của bộ răng là cơ quan răng. Mỗi cơ quan răng bao
gồm răng và mô nha chu xung quanh răng.
a) Răng
Răng là bộ phận trực tiếp nhai nghiền thức ăn. Răng được cấu tạo từ men răng,
ngà răng (mô cứng) và tủy răng (mô mềm).
− Men răng là mô cứng nhất và có thành phần khoáng hóa cao nhất trong cơ
thể.
1
− Ngà răng là một lớp cứng nằm bên dưới men răng, có độ khoáng hóa cao
nhưng thấp hơn men răng.
− Tủy răng là mô liên kết nằm trong hốc tủy của răng, chứa các mạch máu
nuôi dưỡng răng và thần kinh cảm giác cho răng.
b) Mô nha chu
Mô nha chu là bộ phận giữ và nâng đỡ răng, đồng thời nhận cảm, tiếp nhận và dẫn

chlorhexidine cũng có thể làm răng nhiễm màu nâu xám.
− Nhiễm fluor: sử dụng fluor nồng độ cao trong thời gian dài làm thay đổi cấu
trúc và màu sắc men răng. Biểu hiện thay đổi theo mức độ nhiễm fluor, từ
đốm trắng đục rải rác cho đến các vệt màu sậm che phủ bề mặt men răng.
− Bệnh lí: bất tương hợp Rhezus, rồi loạn chuyển hóa Porphyrin, hẹp tắc ống
dẫn mật và viêm gan sau sinh có thể gây đổi màu răng
b) Cấu trúc răng
Mô cứng của răng được cấu tạo từ men răng và ngà răng. Răng có bề mặt phẳng,
láng.
Các mô cứng của răng hình thành qua ba giai đoạn chính: biệt hóa, chế tiết và
trường thành (tức khoáng hóa). Trong quá trình phát triển, những bất thường có thể
ngắn cản sự tạo thành men ngà và đưa đến các rối loạn như: sinh men bất toàn,
3
sinh ngà bất toàn, , thiểu sản men…Biểu hiện trên răng có thể mức độ nhẹ như lóm
nhẹ nông hay mức độ nặng hơn như lõm, rãnh sâu trên bề mặt răng.
Cấu trúc mô răng có thể bị phá hủy do bệnh sâu răng. Sâu răng được định nghĩa là
bệnh đa yếu tố, trong đó có sự hiện diện của các vi khuẩn lên men carbohydrate để
sản xuất axit, gây khử khoáng men răng. Sự mất cân bằng giữa quá trình khử
khoáng và tái khoáng đưa đên sự hình thành các sang thương sâu răng.
Sâu răng tiến triển theo các giai đoạn: sang thương sâu răng sớm (mất khoáng nhẹ,
xuất hiện đốm trắng đục ở men răng), sâu ngà (có lỗ sâu mắc thám trâm, đáy có
ngà mềm), sâu tủy răng.
c) Vị trí của răng trên cung hàm và tương quan hai hàm
− Các răng sắp xếp đều đặn thành cung răng, cung răng thường có hình elip
hay parabol.
− Có các đường cong cắn khớp tốt (đường cong Spee, đường cong Wilson,
mặt phẳng nhai).
− Các răng với độ nghiêng ngoài trong và độ nghiêng gần xa thích hợp (răng
không chen chú, không nghiêng, không xoay). Độ nghiêng của răng tạo ra
và góp phần vào tính liên tục về hình dạng cung răng, sự ăn khớp giữa các

− Ép nhẹ để lông bàn chải lọt vào khe nướu.
− Vừa ép vừa dùng lực rung nhẹ và kéo bàn chải tới lui với biên độ nhỏ.
− Hất bàn chải về phía mặt nhai.
− Một lần chải 3 răng, sau đó chuyển bàn chải sang vùng kế tiếp.
6
Các phương pháp khác
− Chỉ nha khoa
− Nước súc miệng
− Cây cạo lưỡi
4. Chế độ dinh dưỡng và sức khỏe răng miệng
Những thực phầm tốt cho sức khỏe răng miệng
− Thực phẩm giàu Calci:Theo nhiều nghiên cứu cho thấy các loại thức ăn
chứa nhiều canxi như tôm, cua, sữa, phomat có khả năng giúp tăng sức đề
kháng, chống lại các bệnh nha chu, viêm nướu đồng thời giúp kích thích
quá trình tái khoáng của răng.
− Thực phẩm nhiều chất xơ: việc sử dụng thức ăn nhiều chất xơ rất tốt cho
sức khỏe răng miệng, giúp chải rửa các mảng bám thức ăn sau khi ăn, kích
thích tiết nước bọt để trung hòa axit. Một số loại thức ăn giàu chất xơ như:
rau xanh các loại, trái cây.
− Vitamin D là loại dưỡng chất không thể thiếu trong quá trình hấp thu Calci
và Phosphate ở ruột non đồng thời nó còn tham gia vào quá trình củng cố,
tạo độ chắc, bền cho răng rất hiệu quả. Vitamin D chủ yếu có ở thực phẩm
có nguồn gốc động vật như sữa, gan cá thu, cá hồi, cá ngừ đóng hộp, lòng
đỏ trứng, sữa chua, thịt lợn và ánh sáng mặt trời;
− Vitamin C tham gia vào quá trình hình thành, tái tạo và củng cố các tế bào
răng. Vitamin C có nhiều trong các thực phẩm như rau xanh, trái cây tươi,
các loại củ, ngũ cốc, khoai lang.
− Vitamin B1 có tác dụng củng cố, làm chắc răng, chống sứt mẻ, sâu răng rất
hiệu quả. Loại vitamin thịt lợn, thịt gà, trứng vịt, đỗ xanh, các loại ngũ cốc
nguyên hạt.

trạng mảng bám thức ăn, các sang thương sâu răng (lỗ nhỏ sậm màu).
− Phát hiện sớm các tổn thường giúp việc điều trị sớm và dự phòng tiến triển
hiệu quả hơn.
− Đối với trẻ em, giai đoạn trẻ mọc răng (6 tháng đến 1 năm) được xem là
giai đoạn quan trọng cần đi khám nha sĩ. Theo Hiệp hội Nha khoa Mỹ, Nên
cho trẻ đi khám răng lần đầu tiên trong khoảng thời gian giữa lần mọc răng
đầu tiên và lúc trẻ được 1 tuổi để giúp trẻ làm quen với môi trường phòng
khám nha khoa cũng như được hướng dẫn về cách chăm sóc răng miệng
cho trẻ.
− Khám răng miệng định kì ít nhất 6 tháng/lần để phát hiện và điều trị sớm
các bệnh răng miệng. Khám răng thường xuyên hơn khi trẻ có nguy cơ sâu
răng cao hoặc có mối quan tâm khác về sức khỏe nha khoa.
− Những công việc tiến hành trong những lần khám răng định kì:
• Đánh giá vệ sinh răng miệng của trẻ và sức khỏe tổng thể, thói quen ăn
uống, và nguy cơ sâu răng của trẻ.
• Hướng dẫn biện pháp vệ sinh răng miệng thích hợp.
• Bổ sung flour hoặc điều trị flour tại chỗ để dự phòng sâu răng.
• Đánh giá tác động của những thói quen xấu như sử dụng núm vú giả và
mút ngón tay để tư vấn những điều chỉnh thói quen thích hợp.
• Điều trị sớm các sang thương sâu răng
9

III. PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC
− Phương pháp giáo dục tích cực: lấy trẻ làm trung tâm.
− Kể chuyện bằng tranh lật.
− Chơi trò chơi
− Củng cố kiến thức bằng đố vui có thưởng
IV. GIÁO CỤ
1. Tranh lật
− Tranh 1: khu rừng xanh, những ngôi nhà nâm, ba xì trum.

một bạn bất kì). Con tên gì?
Bé: Dạ con tên Nguyễn Văn A
Sv: Con mấy tuổi rồi?
Bé: Dạ con 10 tuổi.
Sv: Con cho cô chú biết là con học lớp mấy, trường nào không?
Bé: Dạ con học lớp 5, trường tiểu học Nguyễn Trãi.
Sv: Con ngoan lắm.
(nói với cả lớp) thế bây giờ cả lớp có muốn chơi trò chơi không?
Các bé: Dạ có ạ.
Sv: Bây giờ chúng ta sẽ chơi trò chơi “dàn nhạc giao hưởng”.
Bây giờ cô chú chia lớp ta 3 nhóm (ứng với 3 dãy). Cô chú sẽ mở
một bài hát, cả lớp chúng ta sẽ hát chung nha. (bắt bài hát tập thể)
Cô chú đặt tên cho nhóm của các con là Đồ Rê Mi nha. Tất cả sẽ
hát bài hát tập thể, khi cô chú chỉ một nhóm thì nhóm đó không
được hát bằng lời mà hát bằng nốt nhạc của nhóm mình nha. Ví
dụ như “đồ đô đố đô đồ”. Các nhóm còn lại không hát nha. Đội
nào hát đúng sẽ có thưởng.
Bây giờ chúng ta bắt đầu chơi nha. Các con sẵn sàng chưa.
Bé: Rồi ạ.
Bước 2: giới thiệu mục tiêu và nội dung
Sv: Các con chơi có vui không?
Bé: Dạ có ạ.
Sv: thế các con muốn chơi nữa không?
Bé: dạ có ạ.
Sv: Trước khi chúng ta chơi tiếp, cô chú hỏi các con nha: mỗi
ngày con chải răng mấy lần.
(mời một số bé trả lời)
Các bé trả lời
Sv: Thế các con có biết chải răng để làm gì không?
Bé: Để không bị sâu răng ạ

Tranh 3 Sv: Ở gần ngôi làng, có một lão phù thủy xấu xa. Lão sống trong
một ngôi nhà bằng kẹo bông và bánh ngọt. Những viên kẹo nhiều
màu sắc hấp dẫn các bạn nhỏ xì trum, nào xanh, nào hồng, nào
đỏ. Lão dùng kẹo bánh để dụ dỗ các xì trum trong ngôi làng.
Tranh 4 Sv: Một ngày nọ, Tí Sún đang ham chơi, đi ra phía bìa rừng. Tí
Sún nhìn thấy ngôi nhà của lão phù thủy đầy hấp dẫn. Tí Sún tiến
lại gần và gõ cửa. Lão phù thủy hí hửng ra mở cửa mời Tí Sụn
vào. Không cần chờ lão phù thủy dụ dỗ, Tí Sụn tự ý lấy kẹo trong
cái hũ trên bàn ăn ngấu nghiến. Lão phù thủy tặng cho Tí Sún thật
nhiều kẹo bánh về làm quà cho các bạn trong làng.
Tranh 5 Sv: Tí Sún hí ha hí hửng, mang túi bánh kẹo trong tay, thầm nghĩ
chắc các bạn thích lắm. Vừa gặp Tí Cận và Tí Cô Nương, Tí Sún
liền vội vã khoe chuyện về ngôi nhà kẹo bông và bánh ngọt đầy
màu sắc và đưa quà cho các bạn. sau khi nghe xong câu chuyện,
12
Tí Cận giải thích cho Tí Sún về mưu mô độc ác của lão phù thủy,
và tác hại của bánh kẹo. Thế nhưng Tí Sún lì lợm không nghe, bỏ
ngoài tai lời khuyên của bạn và còn tỏ ra bực mình vì Tí Cận và
Tí Cô Nương không thấy được lòng tốt của mính.
Tranh 6 Sv: Từ đó, Tí Sún vẫn thường xuyên đến nhà lão phù thủy và lấy
kẹo bánh về ăn. Tí Sún ăn bánh kẹo suốt ngày. Đã vậy, Tí Sún lại
lười chải răng trước khi đi ngủ. Các con thấy Tí Sụn như vậy thì
sẽ như thế nào?
Bé: sẽ bị sâu răng ạ
Sv: đúng rồi các con giỏi lắm. Các con không nên như Tí Sún
nha.
Tranh 7 Mỗi buổi tối, sau khi Tí Sún đi ngủ, Tí Sún không hề biết rằng
trong miệng mình đại gia đình vi khuẩn đang tổ chức một bữa
tiệc linh đình. Vi khuẩn bố : Tối nay nhà ta lại được no say rồi.
Vi khuẩn con: Ôiiii! Hương dâu của kẹo ngọt thật quyến rũ.

Các bước sử dụng chỉ nha khoa để làm sạch răng
Tranh 8
Tranh 7
Tranh 12
Mẫu hàm
và bàn chải
Bước 5: củng cố và ghi nhớ
1. Đố vui có thưởng
Câu hỏi 1: các con ơi, tại sao Tí Sún bị đau răng nhỉ?
Mới 1 bé trả lời. phát quà nếu bé trả lời đúng. Nếu bé trả lời
sai, mời bé khác bổ sung hoặc Sv trả lời.
Câu hỏi 2: thế nào là sâu răng các con?
Mới 1 bé trả lời. phát quà nếu bé trả lời đúng. Nếu bé trả lời
sai, mời bé khác bổ sung hoặc Sv trả lời.
Câu hỏi 3: làm thế nào để không bị sâu răng?
Mới 1 bé trả lời. phát quà nếu bé trả lời đúng. Nếu bé trả lời
sai, mời bé khác bổ sung hoặc Sv trả lời.
2. Thực hành chải răng theo phương pháp Bass
Chia lớp thành 4 nhóm. Phát cho mỗi nhóm một mẫu hàm và
bàn chải. cho các bé tập chải răng trong 5 phút. Mỗi nhóm cử
một đại diện thi chải răng.
Tặng quà cho các bé và sửa lại nếu bé chải răng không đúng
Cám ơn và tặng quà cho cả lớp.
14