1
ĐẠO ĐỨC TRONG
ĐẠO ĐỨC TRONG
NGHIÊN CỨU
NGHIÊN CỨU
Y TẾ CÔNG CỘNG
Y TẾ CÔNG CỘNG
Nguyễn Thanh Hương
Nguyễn Thanh Hương
Trường ĐH Y tế công cộng
Trường ĐH Y tế công cộng
2
Mục tiêu học tập
Mục tiêu học tập

Trình bày được khía cạnh lịch sử của đạo
đức trong nghiên cứu (NC).

Mô tả được các vấn đề đạo đức nảy sinh
trước, trong và sau khi thực hiện NC.

Phân tích được những vấn đề đạo đức
chính cần quan tâm trong làm việc với
nhóm dễ tổn thương.

Mô tả được vai trò và chức năng của Hội
đồng đạo đức.
3
Khía cạnh lịch sử của đạo
Khía cạnh lịch sử của đạo
đức trong NC

NC bằng ngân sách nhà nước phải
được Hội đồng đạo đức (HĐĐĐ) thông
qua.
5
6
Các vấn đề đạo đức
Các vấn đề đạo đức
trong NC
trong NC
(1)
(1)

Trước khi bắt đầu NC:

Tại sao tiến hành NC?

Nghiên cứu mang lại kiến
thức gì mới?

Nghiên cứu có lợi và có
hại/nguy cơ như thế nào
đối với đối tượng tham gia
NC
7
Các vấn đề đạo đức trong NC (2)
Các vấn đề đạo đức trong NC (2)

Trong khi NC:
Trong khi NC:


Trong khi NC:

Chọn mẫu và tuyển người tham gia:

Những yếu tố cản trở việc tuyển
người tham gia NC:

Vấn đề tiếp cận điều trị/chăm sóc
sức khỏe

Vấn đề mặc cảm xã hội (STIs;
HIV/AIDS; Viêm gan B, C).

Mức độ tin tưởng vào NC viên

Vấn đề kinh tế
10
Các vấn đề đạo đức trong
Các vấn đề đạo đức trong
NC (4)
NC (4)

Sau khi NC:

Khía cạnh đạo đức trong công bố
kết quả:

Cân nhắc kết quả NC được công bố
như thế nào? Cách phù hợp nhất?



Bí mật: không kết nối các thông tin với danh tính của mỗi cá
nhân

Bản tình nguyên tham gia NC cần phải chỉ rõ nhà NC sẽ đảm
bảo bí mật như thế nào

Một số cách có thể đảm báo bí mật của đối tượng:

Thu thập thông tin khuyết danh

Mã hóa số liệu để không thể phát hiện được danh tính

Không chia sẻ hoặc báo cáo số liệu của cá nhân

Hạn chế cách tiếp cận có thể làm lộ danh tính

Chỉ báo cáo số liệu theo nhóm

…
13
Một số vấn đề cụ thể
Một số vấn đề cụ thể
trong thực hành
trong thực hành
YTCC
YTCC
Làm việc
Làm việc
với nhóm dễ


t
u
ệ
Người cao
tuổi
Trẻ < 1
tuổi
Nam
Nữ
Trẻ < 5 tuổi
Người
trưởng thành
N
g
ư
ờ
i

d
â
n

t
ộ
c

t
h
i

dân tộc thiểu số;…)

Nhóm kết hợp cả 2 yếu tố trên.
16
Làm việc với các nhóm dễ bị
Làm việc với các nhóm dễ bị
tổn thương (1)
tổn thương (1)

Trẻ em

Năng lực quyết định kém hơn người lớn.

Huy động các em vào NC/chương trình YTCC là rất
quan trọng do các đặc điểm phát triển sinh học khác
với người lớn.


Lý tưởng: thỏa thuận đồng ý tham
gia của cả trẻ em và cha mẹ/người
giám hộ.

Sử dụng thỏa thuận tham gia nghiên
cứu “bị động”.
17
Làm việc với các nhóm dễ bị
Làm việc với các nhóm dễ bị
tổn thương (2)
tổn thương (2)


tổn thương (4)

Nhóm có vấn đề về trí tuệ:
 Lý tưởng: thỏa thuận đồng ý tham gia của
người giám hộ và/hoặc của đối tượng.

Nhóm sống trong bệnh viện, nhà tù, nhà
dưỡng lão…:

Tại các cơ sở này người làm việc có quyền lực
rất lớn so với đối tượng.
 Từ chối tham gia vào NC/chương trình có thể dẫn
đến những hậu quả bất lợi cho họ.
20
Vai trò và hoạt động
Vai trò và hoạt động
của Hội đồng đạo đức
của Hội đồng đạo đức
(HĐĐĐ)
(HĐĐĐ)

Tôn trọng
Tôn trọng
con người
con người

Làm việc có
Làm việc có
lợi/thiện
lợi/thiện

có chuyên môn về vấn đề NC.

Trao đổi giữa bên trong và bên ngoài tổ chức.

Chia sẻ/đồng thuận các quyết định liên quan
đến NC dựa trên các nguyên tắc, qui định,
hướng dẫn.

Là cầu nối với các nhà NC.
Làm vi c trên nguyên t c t ng tác/c ng tác ệ ắ ươ ộ
Làm vi c trên nguyên t c t ng tác/c ng tác ệ ắ ươ ộ
không đ i đ uố ầ
không đ i đ uố ầ
23
Yêu cầu đối với các thành viên
Yêu cầu đối với các thành viên
của HĐĐĐ
của HĐĐĐ
Hãy là m t thành viên ch đ ng,tích c cộ ủ ộ ự
Hãy là m t thành viên ch đ ng,tích c cộ ủ ộ ự

Đọc kỹ các bản đăng ký xét duyệt trước khi họp.

Năm chắc các Qui định phù hợp.

Tham gia tích cực vào thảo luận.

Có tinh thần xây dựng để tạo điều kiện cho NC tốt
được triển khai.


Tuân thủ và chấp hành các quyết định của
HĐĐĐ trong cả quá trình

Tôn trọng đồng nghiệp và đối tượng NC.