74

BăGIỄOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HCM

OĨNăTHăHOĨNGăGIANG

PHỂNăTệCHăCỄCăNHỂNăTăTỄCăNG
NăHIUăQUăHOTăNGăăăăăăăă
KINHăDOANHăCAăCỄCăNHăTMCPă
NIểMăYTăăVITăNAM

Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng
Mưăs:ă60340201

LUNăVNăTHCăSăKINHăT
NGIăHNGăDNăKHOAăHC:ă
PGS.TSăTRNGăTHăHNG
TP.ăHăChíăMinhăậ Nmă2014

75

MC LC

TRANG PH BÌA
LIăCAMăOAN
MC LC
DANH MC VIT TT

1.2.3.2 Ri ro tín dng : 17
1.2.3.4 Quy mô ngân hàng : 18
1.2.3.5 T l vn ch s hu : 18
1.3 MÔ HÌNH NGHIÊN CUăCỄCăNHỂNăTăNHăHNGăNăHIUă
QUăHOTăNGăKINHăDOANHăCAăCỄCăNHăTMCP : 19
1.3.1 Gii thiu mô hình hi quy d liu bng : 19
1.3.2 Xây dng mô hình : 20
KTăLUNăCHNGă1 21
CHNGă2ăPHỂNăTệCHăHIUăQUăHOTăNGăKINHăDOANHăCAă
CÁC NH TMCPăNIểMăYTăăVIT NAM 22
2.1 TÌNH HÌNH KINH TăVĨăHIUăQUăHOTăNGăKINHăDOANHă
CAăCỄCăNGỂNăHĨNGăTMCPăANGăNIểMăYTăăVITăNAMă: 22
2.2 MÔ HÌNH NGHIÊN CUăTHCăNGHIMăCỄCăNHỂNăTăTỄCăNGă
NăHIUăQUăHOTăNGăKINHăDOANHăCAăCỄCăNHăTMCPăANGă
NIểMăYTăăVITăNAMă: 30
2.2.1.ăMôăhìnhănghiênăcuă: 30
2.2.2.ăDăliuănghiênăcuă: 31
2.2.3ăLngăhoáăcácăbină: 32

77

2.2.3.1. Bin đo lng hiu qu hot đng kinh doanh ca ngân hàng – bin ph
thuc : 32
2.2.3.2. T l lm phát : 33
2.2.3.3 T l tng trng GDP thc: 33
2.2.3.4 Thu sut hiu qu: 34
2.2.3.5 Chi phí qun lý : 34
2.2.3.6 Ri ro tín dng: 35
2.2.3.7 Quy mô ngân hàng : 36
2.2.3.8 T l vn ch s hu : 36

79 LIăCAMăOAN

Tôi xin cam đoan lun vn thc s vi đ tài “ Phân tích các nhân t v mô tác đng
đn kt qu kinh doanh ca các ngân hàng TMCP niêm yt  Vit Nam “ là công
trình nghiên cu đc lp ca riêng cá nhân tôi. Các ni dung và kt qu nghiên cu
có tính đc lp riêng, không sao chép trong bt k tài liu nào ; các s liu, các
ngun trích dn trong lun vn đc chú thích ngun gc rõ ràng, minh bch
Tôi xin cam đoan và hoàn toàn chu trách nhim v kt qu lun vn ca mình.

Tp. H Chí Minh, ngày….tháng….nm2014
Tác gi
oƠnăThăHoƠngăGiang

81

DANHăMCăBNGăBIU

Bng 2.1 Chi phí qun lỦ ca các ngân hàng 25
Bng 2.2 Li nhun trc thu 28
Bng 2.3 nh ngha các bin và mi tng quan k vng 37
Bng 2.4 Bng tóm tt thng kê mô t các bin 38
Bng 2.5 Ma trn tng quan gia các bin đc lp 41
Bng 2.6 Kt qu mô hình hi quy 42 82

DANHăMCăăTH

kh nng đi phó vi các cú sc mang tính tiêu cc và đóng góp tích cc vào s n
đnh ca h thng tài chính quc gia. Do đó, các nhà nghiên cu, các nhà qun tr,
các nhà đu t và các nhà lp pháp cng rt quan tâm đn hiu qu hot đng kinh
doanh ngân hàng và các yu t nh hng đn hiu qu hot đng kinh doanh ngân
hàng đ đánh giá đúng thc trng kinh t ca ngành ngân hàng và đng thi đa ra
đc các quyt đnh phù hp.
Trc yêu cu đi mi ca nn kinh t th trng, ca đt nc trên đà hi nhp
kinh t quc t thì hot đng ngân hàng cng không ngng phát trin. Tuy nhiên,
hin nay vi tình hình kinh t ngày càng khó khn thì vic duy trì đc mt kt qu
kinh doanh tt cng là mt thách thc ln đi vi c h thng ngân hàng. Trên th
gii, nhiu nghiên cu thc nghim đư đc thc hin đ tìm hiu các yu t nh
hng đn hiu qu hot đng kinh doanh ngân hàng, trong đó thng đc đo
lng thông qua các ch tiêu v hiu qu hot đng kinh doanh nh ROA. Nhìn
2

chung, các kt qu trc đây ch ra rng các nhân t nh hng đn hiu qu hot
đng kinh doanh ca ngân hàng bao gm các đc đim ni ti ca mt ngân hàng (
thng đc th hin thông qua các ch s tài chính ) và các yu t kinh t v mô
nh tc đ tng trng tng sn phm quc ni thc t hàng nm, lm phát và lưi
sut thc… Ti Vit Nam, hu ht các nghiên cu đu mi ch chú trng xem xét s
nh hng ca các nhân t ni ti đn hiu qu hot đng kinh doanh ca ngân
hàng, mà cha làm rõ s nh hng đó đi vi các bin kinh t v mô.
Nhn thy đc tm nh hng quan trng đó bài nghiên cu Phân tích các
nhân t tác đng đn hiu qu hot đng kinh doanh ca ngân hàng TMCP
niêm yt  Vit Nam đư đc thc hin. Thông qua phng pháp nghiên cu đnh
lng, tác gi s dng các mô hình ph bin đ đánh giá các yu t kinh t v mô
cng nh các yu t ni ti có nh hng đn hiu qu hot đng kinh doanh ca
các ngân hàng TMCP Vit Nam trong giai đon t nm 2004-2013.
2.ăMcătiêuănghiênăcuă:
Mc tiêu nghiên cu ca lun vn tp trung nghiên cu vào các vn đ :

4.ăPhngăphápănghiênăcuă:ă
4.1 Phng pháp nghiên cu đnh tính :
Nghiên cu đư s dng s liu thng kê thông qua thu thp d liu sng có,
tin hành lp bng biu, v đ th, biu đ đ d dàng so sánh và đánh giá ni dung
cn tp trung nghiên cu.
Bên cnh đó, lun vn cng s dng phng pháp suy din đ lp lun và
gii thích đc đim ca tng ch tiêu trong quá trình phân tích s liu cn nghiên
cu.
4.2. Phng pháp nghiên cu đnh lng :
4

Phng pháp nghiên cu đnh lng : Trong phm vi đ tài tác gi xác đnh
mô hình nghiên cu và s dng chng trình Eview 7.0 đ nhn din các nhân t
thông qua giá tr, đ tin cy, kim đnh mô hình nhm xác đnh các mc đ nh
hng ca các nhân t v mô và các nhân t ni ti có tác đng đn hiu qu hot
đng kinh doanh ca các ngân hàng TMCP đang niêm yt ti Vit Nam.
5.ăụănghaăkhoaăhcăvƠăthcătinăđătƠiănghiênăcuă:
Trc tiên, đ tài s cung cp nhiu thông tin sâu rng hn v các yu t có
nh hng đn hiu qu hot đng kinh doanh ca ngân hàng cho các nhà qun tr
ca ngân hàng, các c đông hin hu và các nhà đu t tim nng. Da trên kt qu
này, các nhà qun lỦ ngân hàng s cân nhc các yu t trong quá trình ra quyt đnh
và xây dng v chính sách qun lỦ hiu qu nhm giúp ngân hàng đt đc li
nhun cao hn, góp phn nâng cao hiu qu hot đng ca mình.
Cung cp các bng chng thc nghim v s nh hng ca các yu t v
mô, cng nh là các nhân t ni ti có tác đng đn hiu qu hot đng kinh doanh
ca ngân hàng đ các cp qun lỦ có c s thc hin các chính sách phù hp.
 xut các gii pháp nhm nâng cao, ci thin các ch s tài chính có nh
hng đn hiu qu hot đng kinh doanh ca ngân hàng.
 xut các gii pháp hoàn thin khung chính sách trong vic điu hành và
qun lý h thng ngân hàng  khía cnh v mô nhm mc tiêu nâng cao hiu qu 6

CHNGă1
TNGăQUAN CỄCăNHỂNăT TỄCăNG NăHIUăQUăHOTă
NG KINH DOANH CAăCỄCăNGỂNăHĨNG TMCP

1.1 Hiuăquăhotăđng kinhădoanhăcaăngơnăhƠngăthngămi :
1.1.1 Kháiănimăhiuăquăhotăđng kinhădoanhăcaăngơnăhƠngăthngămi:
Hiu qu hot đng kinh doanh ca các NHTM là mt phm trù kinh t, phn
ánh trình đ s dng các ngun lc đư có đ đt đc kt qu cao nht vi tng chi
phí thp nht.
Hiu qu hot đng kinh doanh ca NHTM đc đo lng mt cách tng
quát thông qua t l gia li nhun đi vi tng tài sn và vn ch s hu. Li
nhun phn ánh kh nng sinh li ca NHTM, nó đc quyt đnh bi mc lưi thu
đc t các khon cho vay và đu t, bi ngun thu t hot đng dch v, bi quy
mô, cht lng và thành phn ca các tài sn có.
Hiu qu hot đng kinh doanh ca các NHTM quyt đnh trc tip ti vn
đ tn ti và phát trin ca mi ngân hàng. Khi NHTM hot đng có hiu qu thì
NH mi có kh nng tng vn, m rng quy mô hot đng kinh doanh ca mình và
to ra đc li nhun ngày càng cao, tích lu đc nhiu và có điu kin nâng cao
cht lng phc v đ thu hút khách hàng và to ra hiu qu ngày càng tng. Chính
vì vy các NHTM coi hiu qu là mc tiêu quan trng hàng đu ca hot đng kinh
doanh.
Vic phân tích hiu qu hot đng kinh doanh ca NHTM đc thông qua
các t s và phi đc xem xét qua nhiu thi k khác nhau đ thy đc xu hng
phát trin và quy lut vn đng ca chúng, ngoài ra vic nghiên cu còn phi da


phiu ( EPS ), thu nhp trên tng tài sn ( ROA ) và thu nhp trên vn ch s hu (
ROE ).
(1) T l thu nhp lãi cn biên : o lng mc chênh lch gia thu t lưi và
chi tr lưi ngân hàng. T l này thng rt đc các ngân hàng theo dõi vì nó giúp
cho các ngân hàng có th d báo trc kh nng sinh li thông qua hot đng kim
soát cht ch tài sn sinh li và theo đui các ngun vn có chi phí thp.
(2) T l thu nhp ngoài lãi cn biên : o lng mc chênh lch gia ngun
thu ngoài lưi, ch yu là ngun thu phí t các dch v vi các chi phí ngoài lưi mà
ngân hàng phi chu ( gm tin lng, chi phí sa cha, bo hành thit b và chi phí
tn tht tín dng ).

(3) Thu nhp trên mi c phiu : o lng trc tip thu nhp ca các c
đông tính trên mi c phiu hin hành.
(4) T l sinh li trên tng tài sn (ROA) đo lng hiu qu hot đng ca
ngân hàng trong vic s dng tài sn đ to ra li nhun sau khi đư loi b tác đng
ca thu.

Tng thu nhp ngoài lưi – Tng chi phí ngoài lưi

Tng tài sn có

Nói cách khác, ROE đánh giá li ích mà c đông (ch s hu ngân hàng) có
đc t ngun vn b ra. T l này càng cao th hin vic s dng vn ca ngân
hàng trong đu t, cho vay càng hiu qu. Các nhà qun tr ngân hàng luôn mun
tng ROE đ tho mưn yêu cu ca c đông thông qua nhiu bin pháp nh kim
soát ri ro có hiu qu, hn ch khon vay xu…
(6) H s thu nhp hot đng cn biên :

=

Li nhun sau thu
Vn ch s hu
ROE =

Tng doanh thu hot đng – Tng chi phí hot đng

Tng tài sn có
Thu nhp hot
đng cn biên
10

S dng các ch tiêu trên đây đ so sánh gia các thi k, so sánh vi các
NHTM khác, so sánh vi mc bình quân hoc so sánh vi d kin s cho thy hiu
qu hot đng kinh doanh là cao hay thp, nng lc tài chính ca các ngân hàng 
mc đ nào.
1.2 Tngăquanăcácănghiênăcu văcácănhơnăt tácădng đnăhiuăqu hotăđngă
kinh doanh caăcácăngân hàng TMCP :
Sau nghiên cu ngn ca Short ( 1979), Bourke (1989 ) thì đư có rt nhiu tác

Tác gi đư s dng c 2 bin ROA và ROE đ đo lng. Nhóm các bin ni ti
đc tác gi s dng trong bài nghiên cu ca mình bao gm : t l vn ch s hu
trên tng tài sn, t l chi phí trên thu nhp, n xu trên tng d n, tc đ tng
trng tín dng, thu nhp t lưi trên tng thu nhp. Tác gi còn s dng thêm các
nhóm bin v mô đ gii thích nh thu sut hiu qu, tc đ thay đi dân s hng
nm, tc đ tng trng GDP, lưi sut Libor 6 tháng, vn hóa th trng chng
khoán và t l tp trung ngân hàng. Kt qu nghiên cu  các bin v mô cho thy,
mc dù nh hng ca thu và t l tp trung ngân hàng là tiêu cc đn hiu qu
hot đng kinh doanh ca ngân hàng nhng GDP và vn hóa th trng chng
khoán li là tích cc. Còn tc đ thay đi dân s hng nm và lưi sut Libor 6 tháng
thì không có nh hng.
Deger Alper và Adem Anbar (2011) đư nghiên cu s nh hng ca các
nhân t ni ti và các nhân t v mô có nh hng đn hiu qu hot đng kinh
doanh ca 10 ngân hàng thng mi đang niêm yt ti s giao dch chng khoán
Istanbul Exchange  Th Nh K trong khon thi gian t 2002 đn 2010. Bin ph
thuc đc chn đ đi din cho hiu qu hot đng kinh doanh là ROA và ROE.
Các bin ni ti đc chn đ gii thích s nh hng gm quy mô, vn ch s
12

hu, d n cho vay khách hàng, tin gi ca khách hàng, tính thanh khon và cu
trúc thu nhp – chi phí. Các bin đi đin cho các yu t kinh t v mô , bài nghiên
cu đư s dng tc đ tng trng tng sn phm quc dân thc t hàng nm, lm
phát và lưi sut thc.
Tóm li, kt qu các nghiên cu trc đây có th khác nhau do vic chn
mu và môi trng nghiên cu khác nhau, nhng qua đó có th nhn đnh, phân loi
các yu t tác đng đn hiu qu hot đng kinh doanh ca các ngân hàng, gm 2
nhóm yu t là các yu t ni ti và các yu t v mô bên ngoài.
1.2.1 Chătiêuăphnăánh hiuăquăhotăđngăkinhădoanhăcaăngơnăhƠng :
Li nhun trên tng tài sn (ROA) và li nhun trên vn ch s hu (ROE)
đc s dng rng rưi trong các nghiên cu ca Vong và Chan (2009), Demirguc-

T l lm phát là t l phn trm mc tng ca mc giá trung bình hin ti so
vi mc giá trung bình  thi đim gc.
Theo các nghiên cu trc đây ca Athanasoglou và cng s (2005 ) cho
thy rng t l lm phát cng là mt yu t quan trng có nh hng đn hiu qu
hot đng kinh doanh ca ngân hàng. Lm phát nh hng đn giá tr thc s ca
chi phí và doanh thu. Mi quan h gia lm phát và hiu qu hot đng kinh doanh
có th là mt tác đng tích cc hoc tiêu cc. Vong & Chan (2009) cho rng tác
đng ca lm phát đi vi hot đng ngân hàng còn ph thuc vào vic lm phát đó
có đc d kin trc hay bt ng. Nu lm phát đc d đoán đy đ và lưi sut
đc điu chnh cho phù hp thì lm phát đó s nh hng tích cc . Còn nu lm
phát bin đng bt ng thì các ngân hàng s chm chp trong vic điu chnh lưi
sut ca h. T đó s có mt kh nng là chi phí ngân hàng có th tng nhanh hn
14

doanh thu ca ngân hàng và li nhun s b st gim, hiu qu hot đng cng s
st gim. Các nghiên cu nh Molyneux và Thornton (1992), Athanasoglou và
cng s (2005), đu cho thy mt mi quan h tích cc gia lm phát và li
nhun ngân hàng. Nhng vn có s tn ti cho rng lm phát ít có nh hng đn
li nhun .
1.2.2.2 TcăđătngătrngăGDPăthcă:
Tng trng kinh t đc hiu là s gia tng GDP ca nn kinh t trong mt
thi k nht đnh, thng là trong mt nm. S gia tng này đc đánh giá trên hai
góc đ: S tuyt đi và s tng đi. Xét trên góc đ s tuyt đi, tng trng kinh
t đc phn ánh thông qua quy mô GDP tng thêm. V s tng đi, tc đ tng
GDP cho thy tng trng kinh t là nhanh hay chm. Tng trng kinh t thng
chu nh hng ca các nhân t:
Các nhân t đnh lng: Bao gm các nhân t nh hng đn tng cu (AD)
nh chi cho tiêu dùng (C), chi đu t (I), chi tiêu ca Chính ph (G) và chi qua hot
đng xut nhp khu (NX); cng nh các nhân t làm bin đng tng cung (AS)
gm: vn (K), lao đng (L), tài nguyên (R), khoa hc - công ngh (T).

Trên góc đ ngi np thu: Thu là khon đóng góp bt buc mà mi t
chc, cá nhân phi có ngha v đóng góp cho nhà nc theo lut đnh đ đáp ng
nhu cu chi tiêu cho vic thc hin các chc nng , nhim v ca nhà nc.
Trên góc đ kinh t hc : Thu là mt bin pháp đc bit, theo đó, nhà nc
s dng quyn lc ca mình đ chuyn mt phn ngun lc t khu vc t sang khu
vc công nhm thc hin các chc nng kinh t – xư hi ca nhà nc.
16

T các đnh ngha trên ta có th rút ra đc mt s đc trng chung ca thu
là:
Th nht, ni dung kinh t ca thu đc đc trng bi các mi quan h tin
t phát sinh di nhà nc và các pháp nhân, các th nhân trong xư hi.
Th hai, nhng mi quan h di dng tin t này đc ny sinh mt cách
khách quan và có ý ngha xư hi đc bit- vic chuyn giao thu nhp có tính cht bt
buc theo mnh lnh ca nhà nc.
Th ba, xét theo khía cnh pháp lut, thu là mt khon np cho nhà nc
đc pháp lut quy đnh theo mc thu và thi hn nht đnh.
T các đc trng trên ca thu , ta có th nêu lên khái nim tng quát v thu
là: Thu là mt khon đóng góp bt buc t các th nhân và pháp nhân cho nhà
nc theo mc đ và thi hn đc pháp lut quy đnh nhm s dng cho mc đích
công cng.
Thu sut đc xem là mt bin có tác đng trc tip đn hiu qu hot đng
kinh doanh ca ngân hàng. Dietrich and Wanzenried (2009), trong nghiên cu ca
mình  th trng Thu S đư cho rng vic đánh thu vi mt t l thu sut cao s
dn đn phn li nhun sau thu là thp. Kt qu này cng phù hp vi các kt qu
nghiên cu ca Demirguc-Kunt và Huizinga (1999), vic duy trì mt mc thu sut
có hiu qu cao hn s gây nên mt tác đng tiêu cc đn li nhun hay hiu qu
hot đng kinh doanh ca ngân hàng.
1.2.3ăNhómăcácăyuătăniătiă:ă
1.2.3.1 Chi phí qunălỦ: