B GIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNHăPH H CHÍăMINH



BCH TH HNGăVỂN

BTăCỂNăXNGăTHÔNGăTINăVÀăCHÍNHă
SÁCHăC TC CAăCÁCăDOANHă
NGHIPăNIểMăYTăTRểNăTH TRNG
CHNGăKHOÁNăVIT NAM LUNăVNăTHCăSăKINHăT

TP H ChíăMinh,ănmă2014

B GIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNHăPH H CHÍăMINH


Hc viên cao hc
Bch Th Hng Vân
-MC LC -
Trang
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc bng biu
Danh mc các hình v
CHNGăI: GII THIU 1
1.1 Gii thiu 1
1.2 Bi cnh nghiên cu ca đ tài 1
1.3 Tính cn thit ca đ tài nghiên cu 3
1.3.1 V mt lý lun 3
1.3.2 V mt thc tin 5
1.4 Mc tiêu và câu hi nghiên cu ca đ tài 6
CHNGăII:ăTNGăQUANăCÁCăNGHIểNăCUăTRCăỂY 9
2.1 Tng quan v c s lý thuyt 9
2.1.1 C tc và chinh sách c tc 9
2.1.1.1 C tc 9
2.1.1.2 Chính sách c tc 10
2.1.2 Mt s yt t c bn tác đng đn chính sách c tc 11
2.1.2.1 Các yu t bên trong 11
2.1.2.2 Các yu t bên ngoài 12
2.1.3 Bt cân xng thông tin 13
2.1.3.1 Khái nim 13

Ph lc
DANHăMCăBNGăBIU


Trang
Bng 4.1 Tng hp nhng ngành trong d liu nghiên cu 34
Bng 4.2 Mô t mu nghiên cu 35
Bng 4.3 H s tng quan 38
Bng 4.4 Kim đnh Kruskal Wallis cho các sàn chng khoán 38
Bng 4.5 Kim đnh Kruskal Wallis cho các nm 40
Bng 4.6 Kim đnh Kruskal Wallis cho ngành 41
Bng 4.7 Kim đnh Kruskal Wallis cho các doanh nghip 42
Bng 4.8 Mô hình hi quy các nm 2008- 2013 44
Bng 5.1: Din bin chi tr c tc các ngành 51 DANHăMCăCÁCăHÌNHăV


cn nh chi phí đi din và thông tin bt cân xng liên quan đn chính sách c tc,
nhng rào cn này xut phát ch yu t xung đt li ích gia nhà qun lý và các c
đông. Thông tin bt cân xng trong th trng chng khoán xy ra khi mt hoc
nhiu nhà đu t s hu thông tin cá nhân v giá tr ca công ty trong khi các nhà đu
t khác không đc thông tin. Ngoài ra Modigliani & Miller (1961), Bhattacharya
(1979), Miller và Rock (1985), John và Williams (1985) cng đã nghiên cu v thông
tin bt cân xng trong mi quan h vi chính sách c tc.
K tha nhng mô hình thc nghiêm nghiên cu trc đây, bài nghiên cu
này tác gi tin hành kim đnh mi quan h gia chính sách chi tr c tc và thông
tin bt cân xng ti các doanh nghip niêm yt trên th trng chng khoán Vit Nam
1.2 Bi cnhănghiênăcu caăđ tài:
Sau hn 12 nm hot đng, din bin th trng chng khoán và các doanh
nghip niêm yt trên sàn giao dch chng khoán Hà Ni và H Chí Minh đang din ra
vi mt s hin trng nh sau:
 Giáăcăphiuărtă thpă : Nu nh trong nhng ngày đu tiên khi th
trng chng khoán thành lp (nm 2000), thì giá các c phiu niêm yt trên sàn luôn
gi  mc trên mnh giá (tc trên 10 nghìn). Trong đó, đa s là nhng mã có mnh
2

giá vài chc nghìn, thm chí mnh giá hn 100 nghìn cng không ít. Tuy nhiên cho
đn thi đim hin ti có ti 166/311 mã có giá bng hoc di mnh giá chim
53.37%
1
. áng chú ý, th trng còn xut hin nhng c phiu có mc giá thp khó
tng tng, cha đn 1.000 đng, ví d nh: Công ty c phn Nha Tân Hóa (VKP)
có thi đim ri xung mc 600 đng/c phiu
 Côngă tyă bă cnhă báoă tngă kă lc:ă Trong nhng ngày gn đây, th
trng chng khoán luôn phi đi mt vi nhng thông tin không my kh quan.
iu khin nhiu nhà đu t quan tâm nht trong bi cnh hin nay có th nó là vic
các công ty niêm yt liên tc b ri vào tình trng cnh báo do thua l nng trong nm

1.3 Tínhăcn thit ca đ tài:
1.3.1 V mtălýălun:
C tc thng đc đnh ngha là vic phân phi thu nhp cho các c đông
tng ng vi t l s hu ca h. Chính sách c tc bao hàm chính sách thanh toán,
qun lý theo đui trong vic quyt đnh kích thc và mô hình phân phi tin mt cho
các c đông theo thi gian. Chính sách c tc là mt trong nhng chính sách quan
trng đi vi bt c doanh nghip nào
Thông tin bt cân xng là mc đ thông tin không phn ánh kp thi, chính
xác, đy đ v th trng và din bin ca nó. Theo ngha hp nó hàm ý có s khác
bit đáng k v khi lng và cht lng thông tin đã đc tích ly đn thi đim xác
đnh gia các đi tng liên quan (các đi tng cùng gii quyt mt vn đ, cùng
tham gia mt th trng). Ngha là, mt bên giao dch có các thông tin liên quan trong
khi bên kia không có hoc không có đy đ.
Thông tin bt cân xng xy ra có th do ngun thông tin khác nhau, thi đim
nhn tin khác nhau và trình đ nhn thc, ng x vi thông tin khác nhau. Nguyên
nhân là do nhng hn ch ca th trng làm cho tc đ truyn tin chm, kh nng
tip nhn và x lý thông tin kém. Ngc li thông tin bt cân xng là nguyên nhân
dn đn th trng kém hiu qu.
Thông tin bt cân xng va là khách quan va là ch quan. Tính khách quan là
do cp đ hiu qu ca th trng gây ra nhng hn ch v truyn ti và cp nht
thông tin vào trong giá c. Tính ch quan là do s thiu n lc cng nh cha quan
tâm đu t tìm kim khai thác thông tin ca các đi tng là cá nhân, t chc, doanh
nghip tham gia th trng.

2

4

Lý thuyt thông tin bt cân xng (Bt cân xng thông tin ) ln đu tiên xut
hin vào nhng nm 1970 và đã khng đnh v trí ca mình trong nn kinh t hc hin

Th trng chng khoán Vit Nam là mt trong nhng th trng mi nht và
tr trên th gii, k t khi thành lp t nm 2000 đn nay, TTCK Vit Nam đã tri
qua rt nhiu thng trm. T 100 đim t lúc khai trng th trng nm 2000 thì đn
ngày 12/03/2007 th trng đã to đnh vi 1.170,67 đim và sau đó lao dc to đáy
235 đim vào 19/2/2009. ng thi t đó ti nay th trng đi vào giai đon khó
khn vi nhiu din bin thng trm và phc tp.Biu đ di đây th hin tng quát
s bin đng ca ch s VN- Index ca TTCK Vit Nam qua tng giai đon.
Bên cnh đó nhà đu t bit rt ít thông tin v các các công ty niêm yt và các
chính sách trong thi gian ti. Phn ln các nhà đu t ch có th tip cn các thông
tin v các công ty thông qua các website ca các công ty chng khoán, các c quan
chc nng và là các thông tin đc các công ty đã cân nhc cn thn và công b ra th
trng mt cách ch đng và có tính toán.
Hìnhă1.1:ăDinăbinăthătrngăchngăkhoánăVităNam trongăgiaiăđonătă
nmă2003ăđnănmă2013

Ngun: fpts.com.vn
6

Và vì th bt cân xng thông luôn làm cho nhà đu t đa ra các quyt đnh
sai lm và cng t đó nh hng đn nhiu đn các quyt đnh ca nhà qun lý; trong
đó có các quyt đnh v chính sách c tc.
Xut phát t các vn đ lý lun và thc tin đó, ngi vit đã quyt đnh la
chn đ tài nghiên cu là “Bt cân xng thông tin và chính sách c tc ca các
doanh nghip niêm yt trên th trng chng khoán Vit Nam” làm lun vn tt
nghip.
1.4 Mcătiêuăvàăcơuăhiănghiênăcu caăđ tài:
Nh đã trình bày  trên, mc tiêu nghiên cu ca đ tài nhm ti là: (1)
Nghiên cu v nh hng ca thông tin bt đi xng đi vi chính sách c tc ti các
công ty niêm yt trên th trng chng khoán Vit Nam. (2) Xác đnh mt s yu t
tài chính khác có nh hng ti chính sách c tc ti các công ty niêm yt trên th

đó các s liu đc tng hp li đ đa ra ý kin, nhn đnh cho nghiên cu này.
- Thu thp các ch tiêu tài chính v t l chi tr c tc ca các doanh nghip; mc đ
chi tr c tc trong thi gian này; thu nhp trên vn c phn; quyt đnh t l chi tr
c tc; din bin thu nhp trong giai đon 2008 – 2013 và tng ng vi các nhóm
ngành cn nghiên cu
Ngoài ra, lun vn còn s dng các phng pháp nh phân tích, so sánh đ có
nhng đánh giá toàn din hn v các nhân t nh hng đn bt cân xng thông tin
và chính sách c tc ca th trng chng khoán Vit Nam
Bàiănghiênăcuănàyăđcătrìnhăbàyănhăsau:
 Chng II trình bày tng quan c s lý thuyt ca bài nghiên cu và tng
quan nhng nghiên cu trc đây, t đó đa ra các c s nn tng v gi thit nghiên
cu ca mô hình

3
S đc trình bày chi tit  chng 3: Phng pháp nghiên cu và ph lc ca lun vn
8

 Chng III trình bày d liu và mu nghiên cu, đng thi trình bày nhng
bin s dng và phng pháp đo lng nhng bin này và cui cùng trình bày
phng pháp nghiên cu đc s dng
 Chng IV trình bày kt qu nghiên cu thc nghim và tho lun
 Chng V trình bày kt lun chính và nhng kin ngh
sau:
- Ngày công b: Là ngày hi đng qun tr công ty công b trên phng tin
thông tin đi chúng v quyt đnh tr c tc ti các c đông. Ni dung công b bao
gm s c tc trên mi c phiu đc nhn, ngày ghi s, ngày không hng quyn,
ngày tr c tc và phng thc thanh toán.
- Ngày ghi s (ngày đng ký cui cùng): Là ngày cht danh sách các c đông
hin hành có quyn nhn c tc ca công ty. Vào cui ngày này, công ty s lp danh
sách các c đông hin hành có quyn nhn c tc ca đt chi tr vào ngày công b
trc đó. đc nhn c tc, các c đông phi có tên trong danh sách này.Ngày
khóa s thng đc n đnh trc ngày tr c tc mt thi gian nht đnh.
10

- Ngày không hng quyn (ngày không có c tc): Bt đu t ngày này, nhà
đu t nào mua c phiu thì s không có quyn nhn c tc ca đt chi tr đã công
b. Ngày này thng đc n đnh trc ngày khóa s mt thi gian nht đnh,
thng tùy thuc vào thi gian hoàn tt giao dch thanh toán bù tr trên th trng
chng khoán.Và vào ngày này, giá c phiu d kin s st gim mt khon bng vi
s tin c tc vì giá tr này đc rút ra khi doanh nghip.
- Ngày chi tr: Thng t hai đn bn tun sau ngày ghi s, công ty thc hin
chi tr c tc cho các c đông. Vào ngày này, mi c đông s nhn đc phn c tc
ca mình thông qua tài khon lu ký hoc nhn trc tip ti tr s ca công ty.
2.1.1.2 Chínhăsáchăc tc:
a) Kháiănim:
Chính sách c tc là chính sách n đnh mc li nhun ca công ty đc đem
ra phân phi nh th nào. Li nhun s đc gi li đ tái đu t cho công ty hay
đc tr cho các c đông. Li nhun gi li cung cp cho các nhà đu t mt ngun
tng trng li nhun tim nng trong tng lai, trong khi đó c tc cung cp cho h
mt phân phi hin ti. Chính sách c tc hay còn gi là chính sách phân phi là mt
trong ba quyt đnh tài chính quan trng trong mt doanh nghip và nó có liên h mt
thit vi hai chính sách tài chính còn li là chính sách tài tr và chính sách đu t.

2.1.2 Mt s yu t căbnătácăđng tiăchínhăsáchăc tc:
V mt lý thuyt, khi các nhà qun tr cân nhc la chn mt chính sách c tc
cho công ty mình thì h phi xem xét các yu t c bn sau:
2.1.2.1 Cácăyu t bênătrong:
Nhu cu thanh khon: Chi tr c tc là dòng tin đi ra. Vì vy, kh
nng thanh khon ca doanh nghip ph thuc vào các tài sn có tính thanh khon
cao, nht là tin mt.
Tính n đnh ca li nhun: Mt doanh nghip có lch s li nhun
n đnh thng sn lòng chi tr c tc cao hn doanh nghip có thu nhp không n
đnh.
Các c hi tng trng vn: Thông thng, các doanh nghip tng
trng nhanh thng có nhu cu đ tài tr các c hi đu t hp dn mi. Vì vy, h
12

thng gi li phn ln li nhun và tránh bán c phn mi ra công chúng va tn
kém va bt tin.
2.1.2.2 Cácăyu t bênăngoài:
Các hn ch pháp lý ngn cm các c tc làm suy yu vn: Khi n
đnh chính sách c tc ca mình thì các doanh nghip đu phi cân nhc các hn ch
sau nh các nguyên tc v mt pháp lý nh:
- Hn ch suy yu vn: tc là doanh nghip không th dùng vn (gm mnh
giá c phn thng và thng d vn) đ chi tr c tc.
- Hn ch li nhun ròng: tc là c tc phi đc chi tr t li nhun ròng hin
nay và thi gian qua, nhm ngn cn các ch s hu thng rút đu t ban đu và
làm suy yu v th an toàn ca các ch n ca doanh nghip.
- Hn ch mt kh nng thanh toán: tc là không th chi tr c tc khi doanh
nghip mt kh nng thanh toán (n nhiu hn tài sn), nhm đm bo quyn u tiên
ca ch n đi vi tài sn ca doanh nghip.
Các khon gii hn trong hp đng trái phiu công ty và các tha
thun tài tr khác: Các điu khon hn ch này có th gii hn tng mc c tc ca

nghip. Ri ro loãng giá, tc quyn li ca ch s hu theo phn trm b loãng, xut
hin khi doanh nghip phát hành c phn mi vì có th có c đông không mua hoc
không th mua theo t l tng ng. Vì vy, có vài doanh nghip la chn chi tr c
tc thp đ tránh ri ro loãng giá (vì tránh đc phát hành c phn mi do cn vn).
Ngoài ra, trong thc t còn rt nhiu yu t khác nh hng đn s la chn chính
sách c tc nh: cu trúc c đông, hình thc s hu, quy mô doanh nghip, kh nng
to li nhun, đc đim phát trin ca doanh nghip, lãi sut ngân hàng…
2.1.3 Btăcơnăxngăthôngătin:
2.1.3.1 Kháiănim:
Bt cân xng thông tin (Bt cân xng thông tin ) là tình trng xut hin trên th
trng khi mt bên nào đó (bên bán hoc bên mua) s hu mt lng thông tin đy
đ hn v đc tính sn phm. Chng hn ngi bán s hu mt thông tin đc bit nào
14

đó mà ngi mua không có, do đó ngi mua có th s đa ra mt quyt đnh mà nu
có đc thông tin đó, có th h s không đa ra quyt đnh này.
Vic thiu thông tin to ra nhng vn đ trong các giao dch th hai mt:
- La chn đi nghch: Do thông tin bt cân xng to ra trc khi giao dch.
Hin tng thiu thông tin ca mt trong hai bên s dn đn các quyt đnh kinh t
trái ngc nhau.
- Ri ro đo đc do thông tin bt cân xng. Sau khi din ra giao dch.ây là
hu qu ca mt bên sau khi xy ra giao dch.
Thông tin bt cân xng gây nh hng nghiêm trng đn doanh nghip trong
vic huy đng vn đu t, gây ra nhng tác đng tiêu cc đn th trng chng
khoán. Vic thiu thông tin t các t chc này s làm cho nhà đu t hiu không thu
đáo tình hình sn xut kinh doanh ca doanh nghip, hot đng mua bán chng
khoán, xu hng th trng… dn đn nhng quyt đnh đu t không chính
xác.Quyn li ca nhà đu t b nh hng có th dn đn s đ v th trng chng
khoán.
Lý thuyt bt cân xng thông tin đc nghiên cu đu tiên vào nhng nm

nhng điu không chc chn, h có khuynh hng làm theo đám đông vì ngh rng
đám đông luôn đúng. ây cng là nguyên nhân dn đn cuc khng hong đi vi th
trng.(Cuc khng hong tài chính Châu Á 1997).
- Các tin đn tht thit đc tung ra trên các din đàn chng khoán, trên các
sàn giao dch chng khoán, hoc đc truyn ming. Do nhà đu t cha có kinh
nghim, k nng đ kim chng ngun thông tin, đng thi do c ch thông tin ca
doanh nghip còn yu kém, chm chp nên dn đn gây tâm lý hoang mang cho nhà
đu t, nh hng đn giá c c phiu trên th trng.
- Các c quan truyn thông cung cp thông tin sai lch, không đy đ. ây
không phi là hin tng ph bin nhng khin cho các nhà đu t chuyên nghip
không my tin cy vào cht lng thông tin ca các c quan báo chí. Mt khác, v
ni dung thông tin do c quan truyn thông cung cp, ch yu vn là tin tc, din
16

bin th trng, cha có nhiu các thông tin nhn đnh phân tích mang tính đnh
hng cho nhà đu t và th trng. Ngoài ra còn nhiu hin tng khác v vic mt
s nhà đu t làm giá, to cung cu o trên th trng khin cho giá c bin đng
mnh. S thua thit thuc v các nhà đu t cá nhân, không có ngun tin ni b, khi
mun mua thì không th nào tìm đc ngun mua do các nhà đu t ln đã thâu tóm
toàn b, khi mun bán thì cng không th nào bán đc do th trng bão hòa
Mc dù đn nay cha có nhng nghiên cu đnh lng nhng có th khái quát
bc tranh toàn cnh tình trng bt cân xng thông tin trên th trng chng khoán
Vit Nam khá hn đn. iu này phù hp vi đánh giá ca các chuyên gia v tình
trng th trng chng khoán Vit Nam đang phát trin quá nóng, không phn ánh
thc cht giá tr ca doanh nghip và cung cu th trng.
Rõ ràng đ th trng phát trin hn na c chiu sâu và chiu rng, thu hút s
quan tâm nhà đu t trong nc cng nh nhà đu t nc ngoi, xng đáng là kênh
huy đng vn hiu qu nht ca nn kinh t, thì chúng ta phi loi b nhng tác đng
do tình trng bt cân xng thông tin gây nên, đây chính là ý ngha ca vic đánh giá
tình trng bt cân xng thông tin xây ra hin nay trên thi trng chng khoán Vit

ty mun tng chi tr c tc, ch có mt cách là phát hành thêm c phn mi (giá tr c
tc cn chi tr đùng bng giá tr c phn cn phát hành, MM đã b qua thu và chi
phí phát hành )M&M đã chng minh rng các c đông c nhn đc c tc tin mt
nhng đng thi cng chu mt khon l vn (t trng nm gi gim) đúng bng
lng c tc tin mt đó.Chính sách c tc không tác đng đn giá tr doanh nghip.
Vi lp lun ngc li, vi chính sách đu t cho trc, mt s gim sút trong
c tc đc cân đi bng mt s gim sút trong s lng c phn.Thay vì chi tr c
tc tin mt, thì bây gi công ty dùng lng tin mt đó mua li s c phn lu hành
trc đây. Kt qu cng tng t nh trên, các c đông c đã t b không nhn c
tc tin mt, nhng đc bù tr đúng bng lãi vn tng thêm t vic mua li c phn
ca công ty (t trng nm gi c phn ca c đông tng lên). S dch chuyn c tc
tin mt sang mua li c phn không nh hng đn giá tr ca c phn. Tuy nhiên,