B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHệ MINH
…………………
TRN TH NGC BệCH
TÁC NG CA GIÁ TR CM NHN N S
THA MÃN CA KHÁCH HÀNG V DCH V
KIM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHệNH
LUN VN THC S KINH T
CHUYÊN NGÀNH : QUN TR KINH DOANH
MÃ S : 60340102
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC: TS. BỐI TH THANH
Thành Ph H Chí Minh – Nm 2014
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn “Tác đng ca giá tr cm nhn đn s tha mãn
ca khách hàng v dch v kim toán báo cáo tài chính” là kt qu ca quá trình
hc tp, nghiên cu khoa hc nghiêm túc và đc s hng dn khoa hc ca
TS.Bùi Th Thanh. Các s liu th hin trong ni dung lun vn đc thu thp t
thc t có ngun gc tin cy, đc x lý trung thc và khách quan.
Tác gi
5
1.6 Kt cu ca đ tài ………………………………………………………….
5
CHNG 2: C S Lụ THUYT VÀ MÔ HỊNH NGHIÊN CU ……
6
2.1 Giá tr cm nhn ……………………………………………………………
6
2.1.1 Khái nim …………………………………………………………….
6
2.1.2 o lng giá tr cm nhn …………………………………………
9
2.2 S tha mãn ca khách hàng ……………………………………………….
10
2.2.1 Khái nim …………………………………………………………….
10
2.2.2 o lng s tha mãn ca khách hàng ……………………………….
11
2.3 Mi quan h gia giá tr cm nhn và s tha mãn ca khách hàng ………
12
2.4 Dch v kim toán Báo cáo tài chính………………………………………
13
2.4.1 Khái nim dch v kim toán Báo cáo tài chính…………………………
13
2.4.2 c đim, vai trò ca dch v kim toán Báo cáo tài chính……………
14
2.5 Các nghiên cu có liên quan ………………………………………………
17
2.5.1 Mô hình nghiên cu ca Roig và cng s ………………………………
17
2.5.2 Mô hình nghiên cu ca Neringa Invanauskiene ……………………
Tóm tt chng ……………………………………………………………
36
40
CHNG 4: KT QU NGHIÊN CU …………………………………….
41
4.1 Mô t mu kho sát ………………………………………………………….
41
4.2 ánh giá s b thang đo bng h s tin cy Cronbach’s Alpha ……………
42
4.3 Kt qu phân tích nhân t khám phá EFA …………………………………
47
4.4 Phân tích hi quy tuyt tính ………………………………………………….
49
4.4.1 Phân tích tng quan……………………………………………………
50
4.4.2 Xây dng phng trình hi quy tuyn tính ……………………………
4.4.2.1 ánh giá và kim đnh đ phù hp ca mô hình ……………………
52
52 4.4.2.2 Xác đnh tm quan trng ca các bin ………………………………
4.4.2.3 Dò tìm s vi phm các gi đnh cn thit trong hi quy tuyn tính….
4.5 Kim đnh gi thuyt…………………………………………………………
4.6 Tho lun kt qu nghiên cu………………………………………………
Tóm tt chng………………………………………………………………
54
KTL: Kim toán đc lp
KTV : Kim toán viên
VAA : Hi k toán và kim toán Vit Nam
VACPA: Hi kim toán hành ngh Vit Nam
VN : Vit Nam
DANH MC CÁC BNG BIU Trang Bng 3.1: Thang đo thành phn giá tr cht lng
32
Bng 3.2: Thang đo thành phn giá tr hình nh
33
Bng 3.3: Thang đo thành phn giá tr nhân s
33
Bng 3.4: Thang đo thành phn giá tr cm xúc
34
Bng 3.5: Thang đo thành phn giá tr tính theo giá c
34
Bng 3.6: Thang đo thành phn s tha mãn
35
Bng 4.1: Thng kê nu ngu nhiên
42
Bng 4.2: Kt qu Cronbach’s Alpha ca thang đo giá tr cht lng
Trang Hình 2.1: Mô hình nghiên cu ca Neringa Invanauskiene
19
Hình 2.2: Mô hình nghiên cu ca Karin Boonlertvanich
21
Hình 2.3: Mô hình nghiên cu đ ngh
26
Hình 3.1: Quy trình nghiên cu
28
Hình 4.1: Biu đ phân tán Scatterplot
55
Hình 4.2: Biu đ tn s Histogram
56
TÓM TT
Nghiên cu này đc thc hin nhm mc đích: đo lng giá tr cm nhn
ca khách hàng v dch v kim toán; đo lng s tha mãn ca khách hàng v
dch v kim toán; xem xét và so sánh tác đng ca các thành phn ca giá tr cm
nhn đn s tha mãn ca khách hàng v dch v kim toán báo cáo tài chính.
Mô hình nghiên cu dc trên nhng lý thuyt v giá tr cm nhn, s tha
mãn ca khách hàng, các nghiên cu đã đc kim đnh trong nc và quc t.
Nghiên cu đnh lng vi mu 300 khách hàng đ đánh giá thang đo và phân tích
mô hình hi quy. Phn mm SPSS 17.0 đc s dng đ x lý, phân tích d liu.
t vic s dng sn phm, dch v ln hn so vi k vng mong mun ca h.
Tuy nhiên, thc t khách hàng thng so sánh gia chi phí và li ích theo cm
nhn ca h. Các nghiên cu thc nghim cho thy rng giá tr cm nhn và s
tha mãn ca khách hàng có mi tng quan vi nhau (Olsen, 2002, 2005;
Anderson, Jain và Chintagunta, 1993; Sweeney và cng s 1999; Parasuraman
2
và Grewal, 2000). Nghiên cu ca Karin Boonlertnich (2012) trong lnh vc
ngân hàng đã cho thy rng giá tr cm nhn là yu t d báo tt và tác đng
trc tip đn s tha mãn ca khách hàng.
Bên cnh đó, trong nc cng có các nghiên cu đánh giá s tha mãn ca
khách hàng trong lnh vc tài chính nh: s tha mãn ca khách hàng v dch v
ti ngân hàng HSBC ( Tin Hòa, 2007), s tha mãn ca khách hàng ti ngân
hàng BIDV (Hoàng Xuân Bích Loan, 2008), nghiên cu giá tr ca khách hàng
trong ngành ngân hàng (Bo Trung, 2013).
Trong bi cnh kinh t Vit Nam hin nay, cho thy rng vai trò ca dch
v kim toán là cung cp các báo cáo minh bch, rõ ràng, nhm to nim tin cho
các t chc, doanh nghip thuc khi nhà nc và khi t nhân đ thu hút mnh
m s đu t. Vn đu t là mch máu ca nhng nn kinh t đang phát trin
nh Vit Nam. Các báo cáo tài chính minh bch s thu hút nhà đu t đu t vn
vào Vit Nam. Sau cuc khng hong tài chính toàn cu, cnh tranh trong th
trng vn toàn cu tr nên rt quan trng. Các báo cáo tài chính và môi trng
kim toán trong sch, cht ch và đt yêu cu quc t s là c s quan trng đ
thu hút ngun đu t nc ngoài và m ra th trng quc t cho các doanh
nghip Vit Nam.
Tuy nhiên, theo ng Vn Thanh- Ch tch Hi K toán và Kim toán Vit
Nam (Báo kim toán 28/03/2014), cht lng dch v kim toán hin cng cha
đt đc nh mong mun, dn ti 2 h ly: các nhà đu t cha tuyt đi tin
tng vào Báo cáo tài chính đã đc kim toán; bn thân các Báo cáo tài chính
ca doanh nghip không bo đm đc tính chính xác và không ít trng hp
ch đ đt mc đích nào đó ch không vì mc đích khách quan tin cy v thông
đc y quyn trc tip quyt đnh, đánh giá và làm vic vi các kim toán viên
ca công ty kim toán.
1.4 Phng pháp nghiên cu
Nghiên cu giá tr cm nhn tác đng đn s tha mãn ca khách hàng v
dch v kim toán Báo cáo tài chính, đc thc hin thông qua hai phng pháp
ch yu là nghiên cu đnh tính và nghiên cu đnh lng.
Nghiên cu đnh tính:
c thc hin bng phng pháp tho lun tay đôi có tham kho ý kin
chuyên gia. Mc đích ca nghiên cu đnh tính nhm khám phá và b sung các
yu t thuc v giá tr cm nhn nh hng đn s tha mãn ca khách hàng v
dch v kim toán Báo cáo tài chính, đng thi phát trin thang đo nhng yu t
này.
Nghiên cu đnh lng:
Nghiên cu đc thc hin thông qua kho sát bng bng câu hi. Mc
đích ca nghiên cu đnh lng là nhm đánh giá, kim đnh thang đo và mô
hình nghiên cu giá tr cm nhn tác đng đn s tha mãn ca khách hàng v
dch v kim toán Báo cáo tài chính. Thông tin thu thp đc x lý bng phn
mm SPSS trong đó h s tin cy Cronbach’s Alpha và phân tích nhân t khám
phá (EFA - Exploratory Factor Analysis) đc s dng đ đánh giá đ tin cy,
giá tr hi t và phân bit ca các thang đo các khái nim nghiên cu, trên c s
đó sàng lc thang đo các khái nim đt yêu cu. Các thang đo các khái nim đt
yêu cu đc đa vào phân tích hi quy bi đ kim đnh mc đ phù hp và
mc đ gii thích ca mô hình hi quy.
5
1.5 Nhng đóng góp ca đ tài nghiên cu
V mt lý thuyt
H thng hóa lý thuyt v giá tr cm nhn và s tha mãn ca khách hàng.
gì nhn đc và nhng gì h đã b ra; đng thi, cht lng, giá c, danh ting
ca sn phm, dch v và phn ng cm xúc (làm cho khách hàng cm xúc nh
th nào) là nhng thành phn có quan h vi giá tr cm nhn.
Theo Philip Kotler (2009) xem giá tr dành cho khách hàng là chênh lch
gia nhng giá tr mà khách hàng nhn đc t vic s hu và s dng sn
phm vi chi phí b ra đ có đc sn phm. Trong đó:
Giá tr nhn đc bao gm: giá tr sn phm, giá tr dch v, giá tr nhân s,
giá tr hình nh.
Chi phí b ra bao gm: giá tin, phí tn công sc, phí tn tinh thn và phí
tn thi gian.
Tuy nhiên, khách hàng thng không xét đoán nhng giá tr sn phm và
chi phí b ra này mt cách hoàn toàn v mt đnh lng mà h xét đoán theo
cm nhn (Gronroos, 1996).
Theo Sheth và cng s (1991), giá tr cm nhn gm nm thành phn: giá
tr chc nng, giá tr tri thc, giá tr xã hi, giá tr cm xúc và giá tr điu kin.
Trong đó:
Giá tr chc nng đ cp đn li ích kinh t mà khách hàng cm nhn đc
bt ngun t nhng thuc tính ni bt nh giá c, s đáng tin cy và các tính
nng tin ích ca các sn phm và dch v;
Giá tr tri thc đ cp đn li ích thu đc thông qua cung cp s mi l,
sáng to ca khách hàng nhm đáp ng nhu cu phát trin tri thc;
7
Giá tr xã hi đ cp đn li ích xã hi, đó là khách hàng đc ghi nhn,
đc đ cao, hoc đc gia nhp vào các mi quan h xã hi, Sheth đánh giá
rng giá tr xã hi đóng vai trò quan trng trong s đánh giá ca khách hàng v
sn phm dch v.
Giá tr cm xúc đ cp đn các giá tr liên quan đn cm xúc hay trng thái
tình cm vui, bun khi mua đc sn phm, dch v, cng nh n tng ca
khách hàng trong quá trình tiêu dùng sn phm, dch v.
Giá tr điu kin đ cp đn các tin đ kinh t, xã hi (bao gm các chi phí
mãn ca ngi mua đi vi sn phm, dch v đc cung cp.
Danh ting đc Dodds và cng s (1991) và Zeithaml (1988) đnh ngha
nh là uy tín, v th ca mt sn phm, dch v đc cm nhn bi ngi mua,
da vào hình nh ca nhà cung cp.
Giá c tin t đc Jacoby và Olson (1977) đnh ngha nh là giá ca mt
sn phm, dch v đc hình dung bi ngi tiêu dùng, hay theo Sweeney và
Soutar (2001) là nhng li ích nhn đc t sn phm, dch v nh gim đc
chi phí cm nhn trong ngn hn và dài hn.
Giá c hành vi đc Zeithaml (1988) xác đnh là giá c (phi tin t) đ đt
đc mt dch v, bao gm thi gian và n lc đc s dng đ tìm kim sn
phm, dch v.
Giá tr cm nhn ca khách hàng là giá tr đc cm nhn tính theo đn v
tin t ca li ích v mt k thut, kinh t, dch v và xã hi mà khách hàng có
th nhn đc so vi giá mà h tr cho mt sn phm, đt trong vic xem xét giá
c và chào hàng ca các nhà cung cp sn có (Anderson, Jain và Chintagunta
1993).
9
Nhn thc ca ngi mua v giá tr là miêu t s cân đi gia cht lng
sn phm hoc li ích mà h cm nhn đc t sn phm và chi phí mà h phi
tr cho sn phm đó (Monroe, 1990).
Nh vy, có khá nhiu khái nim v giá tr cm nhn ca khách hàng
nhng các khái nim đu hng đn chung mt ý ngha đó là: Giá tr cm nhn
là s khác bit gia giá tr mà ngi tiêu dùng có đc t vic s hu cng nh
s dng mt sn phm và phí tn đ có đc sn phm đó.
2.1.2 o lng giá tr cm nhn ca khách hàng
Hin nay, có nhiu hc gi trên th gii s dng các thang đo khác nhau đ
đo lng giá tr cm nhn ca khách hàng. Mt s tiêu biu trong đó nh:
- Sheth, Newman và Gross (1991) đo lng giá tr cm nhn bng thang đo
gm 5 yu t là: giá tr chc nng, giá tr có điu kin, giá tr tri thc, giá tr xã
hi, giá tr cm xúc.
Theo Ste và Wilton (1998) thì s tha mãn là phn ng ca ngi tiêu
dùng đi vi vic c lng s khác nhau gia nhng mong mun trc đó và
s th hin thc s ca sn phm hay dch v nh là mt s chp nhn sau khi
dùng nó.
Theo Parasuraman và cng s (1998); Spreng và cng s (1996), thì s
tha mãn ca khách hàng là phn ng ca khách hàng v s khác bit cm nhn
gia s mong đi và kinh nghim đã bit.
Nh vy, s tha mãn ca khách hàng đc din gii vi nhiu cách khác
nhau nhng đu th hin mt ý ngha đó là s biu hin phn ng ca khách
hàng khi so sánh gia k vng h mong đi và li ích cm nhn đc. S tha
mãn ca khách hàng tr thành mt mc tiêu quan trng trong vic nâng cao cht
11
lng dch v, gi vng s trung thành, nâng cao nng lc cnh tranh ca t
chc, doanh nghip.
2.2.2 o lng s tha mưn ca khách hàng
Theo quan đim ca Zeithaml và Bitner (2000) cho rng, s tha mãn
khách hàng là mt khái nim tng quát nói lên s tha mãn ca khách hàng khi
s dng dch v và b tác đng bi nhiu yu t. Trong khi đó, giá tr cht lng
ch tp trung vào các thành phn chi tit ca dch v.
Theo Cronin và Taylor (1992) cho rng giá tr cht lng là tin đ ca s
tha mãn và là nhân t ch yu nh hng đn s tha mãn. Theo Bachelet
(1995) thì s tha mãn là phn ng mang tính cm xúc ca khách hàng v mt
sn phm hay dch v da trên nhng kinh nghim cá nhân.
Theo Spreng, MacKenzie và Olshavsky (1996), s tha mãn ca khách
hàng đc xem là nn tng trong khái nim ca marketing v vic tha mãn nhu
cu và mong c ca khách hàng.
Theo Bernd Stauss và Patricia Neuhaus (1997), mc tha mãn ca khách
hàng đc phân thành ba loi và chúng có s tác đng khác nhau đn nhà cung
cp dch v: tha mãn tích cc, tha mãn n đnh, tha mãn th đng và đng
thi cng khng đnh rng mc đ tha mãn nh hng rt ln đn quyt đnh
đó. S tha mãn và giá tr cm nhn có tng quan cao vi nhau (Olsen, 2002,
2005). ôi khi s tng quan này là cao đn mc nhiu nhà nghiên cu đt câu
hi rng liu giá tr cm nhn và s tha mãn có cùng mt khái nim (Churchill
và Surprenant, 1982). Theo Wang và cng s (2004), Gerpott (2001) thì cho
rng giá tr cm nhn là yu t nh hng quan trng đn s tha mãn ca khách
hàng.
Theo nghiên cu ca Karin Boonlertvanich (2012) v đánh giá nh hng
ca giá tr cm nhn ca khách hàng đn s tha mãn ca khách hàng trong lnh
13
vc tài chính đã ch ra giá tr cm nhn là mt yu t d báo tt và tác đng trc
tip đn s tha mãn ca khách hàng.
2.4 Dch v kim toán Báo cáo tài chính
2.4.1 Khái nim dch v kim toán Báo cáo tài chính
Theo Phillip Kotler (2003), dch v là mi hành đng và kt qu mà mt
bên có th cung cp cho bên kia và ch yu là vô hình và không dn đn quyn
s hu mt cái gì đó. Sn phm ca nó có th hay không th gn lin vi mt
sn phm vt cht.
Theo Zeithaml và Bitner (2000), dch v là nhng hành vi, quá trình, cách
thc thc hin mt công vic nào đó nhm to giá tr s dng cho khách hàng
làm tha mãn nhu cu và mong đi ca khách hàng.
Theo Alvin A. Arens & James K. Loebbecke (1999), dch v kim toán
Báo cáo tài chính là vic các chuyên gia, các kim toán viên thu thp và đánh
giá các bng chng v các thông tin có th đnh lng đc ca mt đn v c
th nhm mc đích xác nhn và báo cáo v mc đ phù hp gia các thông tin
trên Báo cáo tài chính vi các chun mc đã đc thit lp.
Theo đnh ngha ca Liên đoàn quc t các nhà k toán (IFAC), dch v
kim toán Báo cáo tài chính là vic các kim toán viên đc lp kim tra và trình
bày ý kin ca mình v Báo cáo tài chính.
Theo Chun mc kim toán Vit Nam (200/11), dch v kim toán Báo cáo
tài chính là mt hot đng đc trng ca kim toán, vi mc tiêu c th là đa ra
vic phân tích, đánh giá, đnh hng và điu hành hot đng sn xut kinh
doanh.
15
+ Kim tra, đánh giá Báo cáo tài chính, qun tr và đa ra nhng kin ngh
và t vn cn thit cho qun lý và điu hành hot đng sn xut kinh doanh có
hiu qu.
c đim ca dch v kim toán báo cáo tài chính
- Tính đc trng
Tính đc trng ca dch v kim toán Báo cáo tài chính là mc đ tha
mãn ca các đi tng s dng kt qu kim toán Báo cáo tài chính v tính
khách quan và đ tin cy vào ý kin kim toán ca kim toán viên; đng thi
tho mãn mong mun ca đn v đc kim toán v nhng ý kin đóng góp ca
kim toán viên, nhm nâng cao hiu qu hot đng kinh doanh, trong thi gian
đnh trc vi giá phí hp lý.
- Tính vt tri
Tính vt tri ca dch v kim toán Báo cáo tài chính th hin nng
lc, uy tín, trình đ chuyên môn ca Công ty kim toán và kim toán viên.
Chính đc đim này là c s đ cho các đn v s dng dch v kim toán xem
xét và đánh giá đ quyt đnh s dng dch v kim toán Báo cáo tài chính.
- Tính cung ng
Tính cung ng ca dch v kim toán đc xem xét di ba góc đ, và
đây cng đc xem nh là các tiêu chun c bn đ đánh giá cht lng kim
toán:
+ Mc đ ngi s dng thông tin tha mãn đi vi tính khách quan và
đ tin cy ca kt qu kim toán.
+ Mc đ đn v đc kim toán tha mãn v ý kin đóng góp nhm mc
đích nâng cao hiu qu hot đng kinh doanh.
+ Báo cáo kim toán đc lp và phát hành theo đúng thi gian đã đ ra
trong hp đng kim toán và chi phí dch v kim toán mc hp lý.
- Tính tha mãn nhu cu và to ra giá tr