B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH
NGUYN TH QUYÊN
GII PHÁP NÂNG CAO HIU QU HUY NG VN TI
CÁC NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM TRÊN A
BÀN TNH BÌNH DNG LUN VN THC S KINH T
TP. H CHÍ MINH – Nm 2013 B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH NGUYN TH QUYÊN
GII PHÁP NÂNG CAO HIU QU HUY NG VN TI
CÁC NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM TRÊN A
BÀN TNH BÌNH DNG
CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
Mã s: 60340201
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC
PGS.TS.TRN HUY HOÀNG
LI CAM OAN
Tôi là Nguyn Th Quyên, xin cam đoan lun vn thc s kinh t này là do chính tôi
nghiên cu và thc hin. Các thông tin, s liu đc s dng trong lun vn là trung thc và
chính xác.
Ngi vit
NguynTh Quyên
DANH MC HÌNH V
Hình 1.1 S đ chc nng trung gian tín dng 3
Hình 1.2 S đ chc nng trung gian thanh toán 5
DANH MC BIU
Biu đ 2.1 th biu din tình hình huy đng vn phân theo loi hình
ngân hàng 30
Biu đ 2.2 th biu din tình hình huy đng vn phân theo đi tng
gi tin 32
Biu đ 2.3 th biu din tình hình huy đng vn phân theo loi tin t 34
i
LI M U
1. Lý do chn đ tài
Vn đ huy đng vn sao cho hiu qu luôn là vn đ khin các nhà qun tr
ngân hàng phi đau đu, nht là trong tình hình chính tr và kinh t th gii có
nhiu bt n nh hin nay đã tác đng đn tâm lý ngi gi tin và gây nhng nh
4. Phng pháp nghiên cu
Lun vn s dng hai phng pháp: Phng pháp đnh tính và phng pháp
đnh lng, phng pháp đnh tính: Mô t - gii thích, đi chiu - so sánh, phân
tích - tng hp và phng pháp đnh lng: S dng phn mm SPSS 20 và phn
mm Stata 11.
5. Ý ngha thc tin ca đ tài
Huy đng vn hiu qu là mt trong nhng vn đ đc các nhà qun tr
ngân hàng quan tâm hàng đu hin nay. Lun vn t vic nghiên cu trên c s lý
thuyt v hot đng huy đng vn cho đn vic ng dng vào thc t hot đng
huy đng vn ti ngân hàng thng mi Vit Nam, đã đa ra nhng gii pháp
nhm nâng cao hiu qu công tác huy đng vn ti ngân hàng thng mi Vit
Nam. Do đó, lun vn có ý ngha thc tin đi vi hiu qu huy đng vn và hot
đng kinh doanh ca ngân hàng thng mi Vit Nam.
6. Ni dung kt cu ca lun vn
Chng 1: Lý lun v hiu qu huy đng vn ca ngân hàng thng mi Vit Nam.
Chng 2: Thc trng hiu qu huy đng vn ti các ngân hàng thng mi Vit
Nam trên đa bàn tnh Bình Dng.
Chng 3: Gii pháp nâng cao hiu qu huy đng vn ti các ngân hàng thng
mi Vit Nam trên đa bàn tnh Bình Dng.
DANH MC CÁC KÝ HIU, CÁC CH VIT TT
VCB: Ngân hàng thng mi c phn Ngoi thng Vit Nam
ACB: Ngân hàng thng mi c phn Á Châu Vit Nam
BIDV: Ngân hàng u t và Phát trin Vit Nam
Sacombank: Ngân hàng thng mi c phn Sài Gòn Thng Tín Vit Nam
NH: Ngân hàng
NHTW: Ngân hàng Trung ng
1.1.1.2. Bn cht ngân hàng thng mi
Ngân hàng thng mi là mt loi hình doanh nghip và là mt đn v
kinh t. Ngân hàng thng mi hot đng trong mt ngành kinh t, có c cu, t
chc b máy nh mt doanh nghip bình đng trong quan h kinh t vi các
doanh nghip khác, phi t ch v kinh t và phi có ngha v đóng thu cho nhà
nc nh các đn v kinh t khác.
Hot đng ca ngân hàng thng mi là hot đng kinh doanh. hot
đng kinh doanh, các ngân hàng thng mi phi có vn (vn dc cp nu là
ngân hàng công, đc c đông đóng góp nu là ngân hàng c phn…). Phi t
ch v tài chính (t ly thu nhp đ bù đp chi phí); c bit hot đng kinh
doanh cn đt đn mc tiêu tài chính cui cùng là li nhun, hot đng kinh
doanh ca ngân hàng thng mi cng không nm ngoài xu hng đó.
Hot đng kinh t ca ngân hàng thng mi là hot đng kinh doanh tin
t và dch v ngân hàng. ây là lnh vc “đc bit” vì trc ht nó liên quan trc
tip đn tt c các ngành, liên quan đn mi mt ca đi sng kinh t-xã hi và
2
mt khác, lnh vc tin t ngân hàng là lnh vc “nhy cm”, nó đòi hi mt s
tôn trng và khéo léo trong điu hành hot đng ngân hàng đ tránh nhng thit
hi cho xã hi.
Tóm li, ngân hàng thng mi là loi hình đnh ch tài chính trung gian
hot đng kinh doanh trong lnh vc tin t và dch v ngân hàng. ây là loi
đnh ch tài chính trung gian quan trng vào loi bc nht trong nn kinh t th
trng, góp phn to lp và cung ng vn cho nn kinh t, to điu kin và thúc
đy nn kinh t xã hi phát trin.
1.1.1.3. H thng ngân hàng thng mi Vit Nam
Ngân hàng thng mi quc doanh: c thành lp bng 100% vn ngân
sách nhà nc. Thuc loi này gm:
- Ngân hàng Nông nghip và phát trin nông thôn Vit Nam
- Ngân hàng Phát trin nhà ng bng sông Cu Long
dùng ca xã hi.
Chc nng trung gian tín dng đc minh ha qua s đ sau đây:
Thu nhn Cp
Tin gi, tit kim Tín
Phát hành k phiu Dng
Trái phiu
Hình 1.1: S đ chc nng trung gian tín dng
Chc nng “ Trung gian tín dng” là chc nng c bn đc hiu theo 2 khía
cnh sau đây:
Ngân hàng thng mi ch là ni trung gian đ chuyn vn tin t t ni
tha sang ni thiu. Các ch th tham gia gm nhng ngi gi tin vào ngân
hàng thng mi và nhng ngi vay tin t ngân hàng không có mi liên h
kinh t trc tip nào. H không chu trách nhim và ngha v gì cho nhau c. Tt
c đu thông qua ngân hàng thng mi, ngha là ngân hàng thng mi có trách
nhim hoàn tin cho ngi gi. Còn ngi đi vay phi có trách nhim tr n cho
ngân hàng.
Công ty
Xí nghip
T chc
kinh t
Cá nhân
Ngân
hàng
thng
mi
Công ty
Xí nghip
hàng thng mi.
Ngân hàng thng mi đng ra là trung gian đ thc hin các khon giao
dch thanh toán gia các khách hàng, gia ngi mua, ngi bán,… đ hoàn tt
các quan h kinh t thng mi gia h vi nhau, là ni dung thuc chc nng
trung gian thanh toán ca ngân hàng thng mi.
5
Lnh Giy
Tr tin Báo
Qua tài khon Có Hình 1.2: S đ chc nng trung gian thanh toán
Nhim v c th ca chc nng này gm:
- M tài khon tin gi giao dch cho các t chc và cá nhân.
- Qun lý và cung cp các phng tin thanh toán cho khách hàng.
- T chc và kim soát quy trình thanh toán gia các khách hàng.
1.2. Hot đng huy đng vn ca NHTM
1.2.1. Khái nim ca vn huy đng
Vn huy đng là tài sn bng tin ca các t chc và cá nhân mà ngân
hàng đang tm thi qun lý và s dng vi trách nhim hoàn tr, vn huy đng là
ngun vn ch yu và quan trng nht ca bt k ca mt ngân hàng thng mi
nào.
1.2.2. c đim ca vn huy đng
1.2.3.1. Tin gi không k hn
Tin gi không k hn là loi tin gi mà ngi gi tin (ch tài khon)
đc s dng mt cách ch đng và linh hot, không b ràng buc v thi gian.
Tin gi không k hn phc v nhu cu giao dch, thanh toán cho ch tài
khon nh tr tin hàng hóa, dch v, rút tin mt t ATM, chuyn tin….
Tin gi không k hn là loi ngun vn huy đng có chi phí s dng vn
(chi phí tr lãi) thp. Chính vì vy các ngân hàng nên tp trung huy đng ngun
vn này, thì hot đng kinh doanh ca ngân hàng mi có hiu qu cao. Do vy,
tin gi không k hn phi đc s dng cho vay ngn hn.
1.2.3.2. Tin gi đnh k (tin gi có k hn)
Tin gi đnh k là loi tin gi mà ngi tin ch có th rút ra khi đáo
hn, tuy nhiên trong trng hp bình thng, các ngân hàng vn cho khách hàng
rút vn trc hn vi điu kin ch đc hng lãi theo lãi sut không k hn.
• c đim:
- Tin gi đnh k có đc đim là s n đnh tng đi, do đó các ngân hàng
thng mi thng s dng đ cho vay trung và dài hn.
- Tin gi đnh k có chi phí s dng vn khá cao. Ngi gi tin có k hn
nhm mc đích hng lãi, do đó lãi sut hp dn, lãi sut cao là đòn by, là công
c đ thu hút ngun vn này.
1.2.3.3. Phát hành chng t có giá
Phát hành k phiu, chng ch tin gi có k hn, chng ch tit kim và
phát hành trái phiu là nhng phng pháp hu hiu đ các ngân hàng huy đng
vn có k hn. ây là ngun vn n đnh nht ca ngân hàng thng mi.
• c đim ca ngun vn này:
- Tính n đnh chc chn, nhng ngi s hu k phiu, chng ch tin gi tit
kim ch đc hoàn vn khi đáo hn. ây là đc đim ni bt ca loi ngun vn
này.
- Lãi sut thng cao hn lãi sut tin gi đnh k, do đó hp dn hn đi vi
khách hàng.
7
Vn ca ngân hàng thng mi đc chia làm hai loi: Vn ch s hu và
N. Vn ch s hu chim mt t trng nh trong tng ngun vn ca ngân hàng
nhng có th s dng lâu dài, hình thành nên trang thit b, nhà ca cho ngân
hàng và đc bit là đc dùng đ đm bo kh nng thanh toán ca ngân hàng.
N chim phn ln trong ngun vn ca ngân hàng thng mi, nó là
ngun vn hot đng chính đi vi mi ngân hàng. Cho nên hu ht các khon
n ca ngân hàng thng mi đu liên quan đn chi phí huy đng vn
.
Chi phí huy đng vn ca ngân hàng bao gm chi phí tr lãi và chi phí phi
tr lãi. Trong tng s chi phí vn huy đng thì chi phí tr lãi là ch yu. Ngoài ra
còn có các chi phí khác nh: Chi phí bo him tin gi, chi phí qun lý, d tr
bt buc, d tr thanh toán, chi phí cho hot đng marketing, qung cáo đ thu
hút khách hàng gi tin, chi phí đ m các qu tit kim, chi phí mua máy móc
thit b, và các chi phí khác liên quan đn hot đng huy đng vn.
Chi phí tr lãi mà ngân hàng tr cho khách hàng là chi phí tr lãi da trên
lãi sut danh ngha, lãi sut ngân hàng công b cho khách hàng. Chi phí này ph
thuc vào rt nhiu yu t nh k hn, loi tin gi, mc tiêu gi tin ca khách
hàng, chin lc kinh doanh ca ngân hàng trong tng thi k, tin ích kèm
theo Tuy nhiên, lãi sut thc t ca tng ngun vn huy đng đi vi ngân
hàng là cao hn bi vì ngoài chi phí tr lãi, ngân hàng còn phi b ra nhiu loi
chi phí khác na, chi phí phi tr lãi. Vì vy ch tiêu chi phí huy đng vn/ tng
vn huy đng đc chia nh ra làm hai ch tiêu khác. ó là:
- Chi phí tr lãi/ tng vn huy đng, cho thy đ huy đng đc mt
đng vn thì ngân hàng cn phi tr bao nhiêu tin da trên lãi sut công b cho
khách hàng.
9
- Chi phí phi tr lãi/ tng vn huy đng, cho thy mt đng vn huy đng
đc ngân hàng b ra chi phí là bao nhiêu cho vic qun lý, ct gi, bo qun,
Tóm li, chi phí huy đng vn/ tng vn huy đng đc dùng đ đánh
lch thu chi lãi trc thu chi khác cao và chi phí tr lãi nh. Ch tiêu chênh lch
thu, chi lãi/ chi phí tr lãi cao cng có th do chí phí tng và thu
nhp trc thu
nhp khác và chi khác gim, tuy nhiên tc đ tng ca chi phí chm hn tc đ
gim ca thu nhp đó.
1.3.2.3. Quy mô vn huy đng / chi phí tin lng
Trc tiên, đ đánh giá hiu qu huy đng vn ca ngân hàng thông qua
ch tiêu này, cn phi đánh giá ch tiêu quy mô vn huy đng ca mt cán b huy
đng vn.
Ch tiêu này đc tính bng tng s vn mà ngân hàng huy đng đc
trong mt thi k t khách hàng cá nhân chia cho tng s lao đng trong hot
đng hiu qu huy đng vn ca ngân hàng trong thi k đó.
Quy mô vn huy đng
=
Tng s vn huy đng
1 cán b huy đng vn Tng s lao đng huy đng vn
Ch tiêu này cho thy trong mt thi k nht đnh, mt lao đng ca ngân
hàng huy đng đc bao nhiêu vn, hay nói cách khác ch tiêu này cho bit nng
sut huy đng vn ca lao đng hot đng hiu qu huy đng vn trong ngân
hàng.
Ch tiêu này tng cho thy nng sut hiu qu huy đng vn ca ngân
hàng tng lên khi ngun vn huy đng tng nhanh hn s lao đng hot đng huy
11
đng vn làm cho ch tiêu này tng lên. Tuy nhiên cng phi xem xét ti s gim
ca ngun vn huy đng và s lng lao đng hot đng hiu qu huy đng vn
ca ngân hàng qua các nm. Bi ch tiêu này vn tng nu s gim xung ca
ngun vn huy đng đc chm hn so vi s gim xung ca lao đng hot
đng huy đng vn.
Ch tiêu ngun vn huy đng trên mt lao đng hot đng huy đng vn
huy đng đó cng cn phi có s n đnh v thi gian. Chng hn nh nu ngân
hàng huy đng đc mt ngun vn ln đáp ng đc yêu cu tín dng nhng
li không đánh giá đc kh nng n đnh ca ngun vn đó s làm nh hng
đn hot đng ca ngân hàng, to cho ngân hàng nhng ri ro khó lng trc
đc. Ngc li, nu ngân hàng ch huy đng đc ngun vn nh nhng n
đnh v thi gian s làm cho vic đu t ca ngân hàng t ngun vn đó đem li
li nhun cao cho ngân hàng.
Ch tiêu này đc đánh giá qua mc đ tng gim vn huy đng. Nu vn
huy đng tng đu qua các nm, có tc đ gia tng n đnh, đu đn thì vn đó
đc coi là có hiu qu trong vic huy đng.
1.3.2.5. Cân đi gia ngun vn huy đng và cho vay
Hiu qu công tác huy đng vn còn đc đánh giá thông qua mi quan
h cân đi vi nhu cu cho vay. Bi mt trong các chc nng chính ca ngân
hàng thng mi là chc nng trung gian tín dng. Ngân hàng thng mi thc
hin huy đng các ngun vn nhàn ri trong nn kinh t và s dng s vn huy
đng đc đ đu t, cho vay, góp phn đy nhanh tc đ luân chuyn vn trong
nn kinh t, đáp ng nhu cu vn cho sn xut kinh doanh, tiêu dùng, góp phn
phát trin kinh t xã hi và đem li li nhun cho ngân hàng.
13
Nu ngun vn ngân hàng huy đng không đáp ng đ nhu cu cho vay
đi vi nn kinh t, ngân hàng s không phát huy ht kh nng sinh li và không
đt đc hiu qu kinh doanh nh mong mun. Bên cnh đó, ngân hàng còn phi
gánh chu nhng thit hi do vic b mt khách hàng t tay các ngân hàng bn và
nhng chi phí c hi không đáng có. Nu ngân hàng huy đng đc mt lng
ln ngun vn tin gi nhng không s dng ht ngun vn này, ngân hàng phi
tr các chi phí lãi và phi lãi cho khon vn b đóng bng mà không có khon thu
nào đ bù đp li.
Mt s ch tiêu phn ánh tính cân đi gia ngun vn tin gi huy đng và
cho vay có th k đn nh sau:
Tài sn có sinh li bình quân Ngun vn tr lãi bình quân • Tng quan v thu nhp và chi phí
Chênh lch thu
nhp lãi =
cho vay và chi phí lãi
huy đng vn
Thu nhp lãi -
cho vay Chi phí lãi
huy đng
vn
1.4. Nhng nhân t nh hng đn hiu qu huy đng vn
Nghip v huy đng vn là mt trong nhng nghip v kinh doanh truyn
thng ca các ngân hàng. Nó có ý ngha quan trng vi hot đng ca bt c
ngân hàng thng mi nào vì nó cung cp vn cho hot đng kinh doanh ca
ngân hàng. Do đó đ nghip v này mang li hiu qu cao nht thì bên cnh vic
tìm ra các gii pháp đ nâng cao hiu qu huy đng vn, các ngân hàng thng
mi cng phi xem xét ti các nhân t nh hng đn hiu qu huy đng vn, đ
tìm cách đa ra nhng gii pháp khc phc và hn ch chúng.
1.4.1. Nhóm nhân t khách quan
• Môi trng cnh tranh
c đc đm bo và n đnh thì ngun tin vào ra ca các ngân hàng cng n
đnh, s vn huy đng đc ca ngân hàng ngày càng tng lên và c hi đu t
cho vay ca ngân hàng cng đc m rng do lòng tin ca các nhà đu t vào
nn kinh t. Nu nn kinh t suy thoái, thu nhp dân c bin đng thì lòng tin v
đng tin ca dân chúng b gim sút. Khi đó hiu qu huy đng vn ca ngân
hàng không nhng b gim xung mà lng tin dân c đã ký gi vào ngân hàng
cng có nguy c b rút ra. Và nh vy ngân hàng s gp khó khn trong công tác
huy đng vn, qun lý d tr và cng c nim tin cho khách hàng.
• Vn hoá - xã hi, tâm lý khách hàng
Khách hàng ca ngân hàng bao gm nhng ngi có vn gi ti ngân
hàng và nhng đi tng s dng vn đó. V môi trng xã hi các nc phát
16
trin, khách hàng luôn có tài khon cá nhân và thu nhp đc chuyn vào tài
khon ca h. Nhng các nc kém phát trin, nhu cu dùng tin mt thng
ln hn. khon mc tin gi tit kim có hai yu t quan trng tác đng vào là
thu nhp và tâm lý ca ngi gi tin. Thu nhp nh hng đn ngun vn tim
tàng mà ngân hàng có th huy đng trong tng lai.
Yu t tâm lý nh hng đn s bin đng ra vào ca các ngun tin. Tâm
lý tin tng vào tng lai ca khách hàng có tác dng làm n đnh lng tin gi
vào, rút ra và ngc li nu nim tin ca khách hàng v đng tin trong tng lai
s mt giá gây ra hin tng rút tin hàng lot vn là mi lo ngi ln ca mi
ngân hàng. Mt khác, mt đc đim quan trng ca đi tng khách hàng là mc
đ thng xuyên ca vic s dng các dch v ngân hàng. Mc đ s dng càng
cao, ngân hàng càng có điu kin m rng vic huy đng vn ca mình.
• Ý thc tit kim ca dân c:
Hot đng huy đng vn ca ngân hàng ch yu đc hình thành t vic
huy đng các ngun tin t nhàn ri trong dân c. ây là lng tin nhàn ri ch