B
B
G
G
I
I
Á
Á
O
OD
D
C
CV
V
À
À
I
IH
H
C
CK
K
I
I
N
N
H
HT
T
C
C
H
H
Í
ÍM
M
I
I
N
N
H
H N
N
G
G
U
U
Y
Y
N
G
GC
C
A
A
O
ON
N
N
N
G
GL
L
C
C
N
N
G
G
Â
Â
N
NH
H
À
À
N
N
G
GT
T
H
H
N
T
T
R
R
Ê
Ê
N
N
A
AB
B
À
À
N
NT
T
P
L
L
U
U
N
NV
V
N
NT
T
H
H
C
CS
Thành ph H Chí Minh – nm 2012
- i - B
B
G
G
I
I
Á
Á
O
OD
D
C
CV
N
G
G
I
IH
H
C
CK
K
I
I
N
N
H
H
C
C
H
H
Í
ÍM
M
I
I
N
N
H
H N
N
G
G
U
U
Â
Â
N
N
G
GC
C
A
A
O
ON
N
N
N
G
GL
L
A
AN
N
G
G
Â
Â
N
NH
H
À
À
N
N
G
GT
T
H
H
M
MT
T
R
R
Ê
Ê
N
N
A
AB
B
À
À
N
N
Chuyên ngành: Qun tr Kinh doanh
Mã s: 60340102 L
L
U
U
N
NV
V
N
NT
T
H
H
C
C
G
G
I
IH
H
N
N
G
GD
D
N
N
N
N
H
HC
C
Ô
Ô
N
N
G
GK
K
H
H
I
I Thành ph H Chí Minh – nm 2012
LIăCAMăOAN
Tôi xin cam đoan đơy lƠ công trình nghiên cu ca riêng tôi. Các s liu, kt
qu đc trình bày trong lun vn lƠ trung thc vƠ cha tng đc ai công b trong
bt k công trình nghiên cu nào.
Vi t cách lƠ tác gi ca lun vn nƠy, tôi xin cam đoan rng lun vn tt
nghip này hoàn toàn không sao chép li t các nghiên cu trc, các ý tng và
nhn đnh trong bài vit đu xut phát t chính kin bn thân tác gi. Nu có s đo
vn vƠ sao chép thì tôi xin hoƠn toƠn chu trách nhim trc hi đng khoa hc.
TP.H Chí Minh, ngƠy 12 tháng 12 nm 2012
Ngi thc hin lun vn
NguynăAnăCng
- iv -
tranh bng cht lng sn phm hay dch v, kh nng đáp ng khách hàng và cht
lng ngun nhân lc. Vì vy, ba yu t - nng lc Sáng to, nng lc áp ng
khách hàng vƠ nh hng đƠo to có vai trò to ra li th cnh tranh cho các
NHTM và đc chp nhn có tác đng đn Kt qu kinh doanh.
Kt qu nghiên cu góp phn giúp các NHTM trên đa bàn TP.HCM nhn
dng các yu t vô hình có th to nên nng lc cnh tranh ct lõi và t đó có th
tip tc nuôi dng và phát trin chúng đ to nên li th cnh tranh cho t chc
mình. - vi -
MC LC
TRANGăBỊAăPH i
1.3.1. Kt qu hot đng kinh doanh 19
1.3.2. Ngun nng lc cnh tranh ct lõi 20
1.3.2.1. Nng lc Marketing 20
1.3.2.2. nh hng hc hi 23
1.3.2.3. nh hng kinh doanh 24
1.3.2.4. Nng lc sáng to 25
1.4. MỌăHỊNHăNGHIểNăCU 26
CHNGă2:ăPHNGăPHỄPăNGHIểNăCU 27
2.1. THITăKăNGHIểNăCU 27
2.1.1. Phng pháp nghiên cu 27
2.1.2. Qui trình nghiên cu 27
2.2.ăNGHIểNăCUăNHăTệNHăVÀăKTăQU 29
2.3.ăGIăTHUYTăNGHIểNăCU 36
2.4.THANG OăNGHIểNăCU 39
2.4.1. Thang đo kt qu hot đng kinh doanh 39
2.4.2. Thang đo nng lc ch đng 39
2.4.3. Thang đo nng lc mo him 40
2.4.4. Thang đo nng lc sáng to 40
2.4.5. Thang đo đnh hng hc hi 41
2.4.6. Thang đo phn ng cnh tranh 42
2.4.7. Thang đo đáp ng khách hàng 42
2.4.8. Thang đo thích ng môi trng 43
2.4.9. Thang đo cht lng quan h 43
2.5. THUăTHPăDăLIUăVÀăPHNGăPHỄPăPHỂNăTệCH 44
2.5.1. Thu thp d liu 44
2.5.2. Phng pháp phơn tích d liu 44
CHNGă3:ăKTăQUăNGHIểNăCU 45
3.1.ăNGHIểNăCUăNHăLNG 45
- viii -
- ix -
DANH MC CH VIT TT
NHTM Ngơn HƠng Thng mi
TCTD T chc Tín dng
NH Ngân hàng
VN Vit Nam
NHNN Ngơn HƠng NhƠ nc
WTO World Trade Organization (T chc Thng mi Th gii)
NH TMCP Ngân HƠng Thng Mi C Phn
IO Industrial Organization economics – IO (trng phái kinh t
hc t chc công nghip)
DN Doanh nghip
MHKD Mô hình kinh doanh
VRIN Giá tr (Value), Him (Rare), Khó bt chc (Inimitable), Khó
thay th (Non-substitutable)
- x -
LI M U
1. VNă NGHIÊN CU
Cnh tranh lƠ mt hin tng gn lin vi kinh t th trng, ch xut hin
trong điu kin ca kinh t th trng. NgƠy nay, hu ht các quc gia trên th gii
đu tha nhn cnh tranh lƠ môi trng to đng lc thúc đy sn xut kinh doanh
phát trin vƠ tng nng sut lao đng, hiu qu ca các t chc, lƠ nhơn t quan
trng lƠm lƠnh mnh hóa các quan h xư hi. Kt qu cnh tranh s xác đnh v th,
quyt đnh s tn ti vƠ phát trin bn vng ca mi t chc. Vì vy, các t chc
đu c gng tìm cho mình nhng ngun lc phù hp đ chin thng trong cnh
tranh.
Ging nh bt c loi hình đn v nào trong kinh t th trng, các ngân hàng
thng mi (NHTM) trong kinh doanh luôn phi đi mt vi s cnh tranh gay gt,
không ch t các NHTM khác, mà t tt c các t chc tín dng (TCTD) đang cùng
hot đng trên thng trng vi mc tiêu lƠ tng th phn tín dng cng nh m
rng cung ng các sn phm dch v ngân hàng cho nn kinh t.
H thng NHTM Vit Nam (VN) trên đa bàn TP.HCM chuyn sang mô hình
hot đng theo c ch th trng hn 20 nm qua, tuy nhiên, s cnh tranh ca các
ngân hàng (NH) trên thng trng cha đúng ngha (hoc b can thip quá mc,
hoc là b buông lng) và các NHTM cha có nhn thc đúng đn v cnh tranh.
Thc tin hot đng ca các NHTM trên đa bàn TP.HCM trong thi gian gn đơy
cho thy – có nhng vn đ thc tin mà các NH cn phi quan tâm, c th:
Trong thi gian qua, các NH đư có chú trng đn công tác qun tr ri ro
nhng cha thc s tr thành công c hu hiu phc v qun tr điu hành. Tình
trng vay mn vi lãi sut lên xung tht thng trên th trng tin t liên NH
trong thi gian qua suy cho cùng đu bt ngun t vic các NH cha qun tr tt tài
sn và thanh khon. Do s yu kém t qun tr tài sn N, tài sn Có và s thiu ht
- 2 -
Trc nhng vn đ thc tin trong cnh tranh đư nêu nh trên, đ có th tn
ti và phát trin, các NHTM VN trên đa bàn TP.HCM cn phi nhn thc – cnh
tranh bng cht lng dch v, công tác kinh doanh. Do đó, các NHTM cn phi
nơng cao nng lc cnh tranh ca mình đ tn ti và phát trin bn vng. Mt khác,
đ nơng cao nng lc cnh tranh, các NHTM phi có ngun lc phù hp đ to ra
li th cnh tranh. Vì vy, mt vn đ cp bách cho các NHTM VN trên đa bàn
TP.HCM là h phi nhn dng các ngun lc có th to nên nng lc cnh tranh ct
lõi (gi tt lƠ nng lc ct lõi) vƠ đánh giá tác đng ca các nng lc ct lõi đi vi
kt qu hot đng kinh doanh, t đó nuôi dng và phát trin nhng nng lc ct lõi
nhm đem li li th cnh tranh cho mình mt cách bn vng và nơng cao nng lc
cnh tranh trên th trng ni đa và tng bc trên th trng quc t.
Vi ý tng mun đóng góp vƠo công vic nhn dng vƠ đánh giá các nng
lc ct lõi ca các NHTM trong nc trên đa bàn thành ph TP.HCM nên đ tài
nghiên cu này mun làm rõ vn đ nghiên cu nh sau:
Ngun lc nào to nên nng lc ct lõi và chúng có tác đng nh th nào đn
kt qu hot đng kinh doanh ca các NHTM VN trên đa bàn TP.HCM?
Vi ý tng nh trên, tên đ tài nghiên cu là:
“NNGă LC CNH TRANH CT LÕI CA NGÂNă HÀNGă THNGă
MI VIT NAM TRÊNăA BÀN TP.H CHÍ MINH”
2. MC TIÊU NGHIÊN CU
Da vào lý thuyt ngun lc doanh nghip, lý thuyt nng lc đng và lý
thuyt cnh tranh đư đc hình thành và phát trin trên th gii trong nhng nm
gn đơy, đ tƠi đư ng dng h thng lý thuyt trên đ đóng góp mt phn vào vic
giúp các NHTM trên đa bàn TP.HCM xác đnh các nng lc cnh tranh ct lõi và
đánh giá tác đng ca chúng đi vi kt qu hot đng kinh doanh ca doanh
nghip. góp phn vào công vic trên, đ tài nghiên cu này cn đt đc ba mc
tiêu nh sau:
- 4 -
D liu th trng sau khi đc tng hp s đc phân tích thng kê bng
phn mm SPSS 16.0, vi mt s phng pháp đc s dng nh sau: lp tn sut,
phơn tích đ tinh cy Crobach alpha, phân tích nhân t EFA, phân tích hi qui bi.
4. IăTNG NGHIÊN CU
iătng nghiên cu ca đ tƠi lƠ: Nng lc cnh tranh ct lõi;
Khách th nghiên cu: Các NHTM VN, gm có: ngơn hƠng thng mi
c phn (NH TMCP) vƠ ngơn hƠng thng mi quc doanh (NH TMQD);
Phm vi nghiên cu: các NHTM VN trên đa bàn TP.HCM
iă tng kho sát: chuyên gia phơn tích vƠ Ban Lưnh đo ca các
NHTM VN trên đa bàn TP.HCM
.
5. ÝăNGHAăTHC TIN
ánh giá tác đng ca nng lc cnh tranh ct lõi s giúp ích cho các NHTM
nhn thy tm nh hng ca chúng đi vi kt qu hot đng kinh doanh. Trên c
s đó, các NHTM có th d dƠng hn trong vic nhn dng vƠ đu t phát trin các
ngun lc to nên nng lc ct lõi cng nh duy trì các li th cnh tranh vt tri
trong kinh doanh; t đó bin chúng thƠnh vn hóa doanh nghip ca đn v mình đ
mi thƠnh viên đu hiu rõ vai trò và trách nhim ca mình trong vic duy trì và
phát trin nhng li th cnh tranh này.
6. TÌNH HÌNH NGHIÊN CUăLIểNăQUANăNă TÀI
Liên quan đn đ tài nghiên cu nng lc cnh tranh ca h thng NHTM,
hin nay đư có rt nhiu đ tƠi đi sơu vƠo lnh vc này, nh: nng lc cnh tranh ca
NHTM sau khi VN gia nhp WTO; ánh giá nng lc cnh tranh ca NHTM trên
đa bàn TP.HCM; Các gii pháp nng lc cnh tranh ca NHTM trên đa bàn
TP.HCM. Tuy nhiên, hng nghiên cu v nng lc cnh tranh ca các NHTM da
trên vic phân tích các ngun lc vô hình, nh: nng lc marketing, nng lc sáng
to, đnh hng kinh doanh vƠ đnh hng hc hi trong lnh vc ngân hàng thì
cha có mt đ tài nào thc hin nghiên cu. Trong quá trình nghiên cu, tác gi đư
- 6 -
NHTM trong bi cnh Vit Nam thc hin cam kt vi WTO v m ca hoàn toàn
th trng dch v ngân hàng.
Nh vy, đ tài nghiên cu đánh giá tác đng ca nng lc cnh tranh ct lõi
đn kt qu hot đng kinh doanh ca các NHTM trên đa bàn TP.HCM đi theo xu
hng phân tích v nng lc ch đng, nng lc mo him, nng lc sáng to, đnh
hng hc hi (đƠo to), phn ng cnh tranh, đáp ng khách hàng, thích ng môi
trng và cht lng quan h là không b trùng lp vi các đ tài khác.
7. B CC LUNăVN
Ngoài phn m đu, ni dung chính ca lun vn đc trình bày gm 04
chng nh sau:
Chng 1: C s lý thuyt và mô hình nghiên cu
Phn này gii thiu v c s lý thuyt v cnh tranh, ngun lc, nng lc cnh
tranh ct lõi và mô hình nghiên cu.
Chng 2: Phng pháp nghiên cu
Chng nƠy trình bƠy phng pháp nghiên cu ca đ tài và kt qu nghiên
cu đnh tính v vic điu chnh thang đo.
Chng 3: Kt qu nghiên cu
Trình bày kt qu nghiên cu, bao gm - kt qu kim đnh thang đo vƠ kt
qu kim đnh mô hình cng nh các gi thuyt nghiên cu đư đ ra.
Chng 4: xut ý kin xây dng vƠ nuôi dng nng lc cnh tranh ct lõi
Phn này trình bày ý kin đóng góp ca đ tài da trên kt qu nghiên cu,
nhm xây dng và nuôi dng nng lc ct lõi.
Cui cùng là kt lun ca đ tài nghiên cu. - 8 -
tt vi khách hàng, chính quyn, …).
Ngun lc doanh nghip là gì?
Là s tng hòa gia các ngun lc vô hình và ngun lc hu hình nhm đt
đc mc tiêu (doanh thu hay th phn) mà doanh nghip đ ra.
Nng lc tim tàng
Nng lc tim tàng là kh nng kt hp các ngun lc ca mt doanh nghip
đ hoàn thành các mc tiêu mong mun.
Nng lc tim tàng là kt qu ca s tng tác phc hp qua li ln nhau gia
các ngun lc hu hình vƠ vô hình đc xác lp trên c s phát trin, chuyn giao,
trao đi hoc chia s v thông tin và kin thc gia nhng ngi lao đng ca mt
công ty.
Nng lc tim tàng tr nên ht sc quan trng khi nó đc kt hp trong
nhng cách thc đc đáo, duy nht và to ra các li th cnh tranh có giá tr chin
lc và có th tn ti đa đn nng lc cnh tranh cho doanh nghip.
1.1.2. Nng lc cnh tranh ct lõi
1.1.2.1. Cnh tranh
Cnh tranh, hiu theo cp đ doanh nghip, là vic đu tranh hoc giành git t
mt đi th v th phn, khách hàng hay ngun lc. Tuy nhiên, bn cht ca cnh
tranh ngày nay, không phi là tiêu dit đi th, mà chính là doanh nghip phi to ra
giá tr gia tng cao hn đi th nhm đ tha mãn tt nht các đòi hi ca khách
hàng mc tiêu và t đó khách hƠng có th la chn mình mƠ không đn vi đi th
cnh tranh (Micheal Porter, 1996).
1.1.2.2. Nng lc cnh tranh
Trong quá trình nghiên cu v cnh tranh, ngi ta đư s dng khái nim v
nng lc cnh tranh. Nng lc cnh tranh đc xem xét các góc đ khác nhau nh
nng lc cnh tranh quc gia, nng lc cnh tranh doanh nghip… Trong phm vi
ca lun vn nƠy, ch yu đ cp đn đn nng lc cnh tranh ca doanh nghip.
- 10 -
cnh tranh cho doanh nghip; nó đc cu thành bi nhiu yu t và chu tác đng
ca môi trng kinh doanh.
1.1.2.3. Nng lc cnh tranh ct lõi
Nng lc cnh tranh ct lõi, gi tt lƠ nng lc ct lõi là nhng nng lc cnh
tranh mà doanh nghip có th thc hin tt hn nhng nng lc khác trong ni b
ca công ty, nng lc đó mang tính trung tơm đi vi kh nng cnh tranh ca
doanh nghip.
C.K.Prahalad và Gary Hamel (1990) đư đa ra hình tng mt cái cây vi b
r lƠ nng lc ct lõi, thân và cành và sn phm ct lõi. Nng lc ct lõi là s hp
nht, gom t tt c công ngh và chuyên môn ca doanh nghip vào thành mt trng
đim, mt mi nhn nht quán. Nhiu ý kin cho rng, doanh nghip nên xác đnh
và tp trung vào ba hoc bn nng lc ct lõi đ to ra li th cnh tranh ca riêng
mình, tuy nhiên, điu nƠy thng rt d b xói mòn bi nhng hƠnh đng bt chc
ca đi th. Mt khác, nng lc ct lõi là nng lc cnh tranh nên cng chu s tác
đng bi nhng thay đi ca môi trng kinh doanh. Do đó, các nng lc ct lõi
phi có s khác bit (Prahalad & Hamel 1990).
S khác bit ca nng lc ct lõi đc th hin ch - Giá tr mà nó to ra có
tính bn vng và có kh nng thích ng vi nhng thay đi ca môi trng kinh
doanh đ to ra li th cnh tranh cho doanh nghip - điu nƠy có ngha lƠ, nng lc
ct lõi đnh dng và kt hp li các ngun lc ca doanh nghip đ thích ng vi
nhng bin đng ca môi trng kinh doanh. Vì vy, các nng lc ct lõi có s
khác bit không d dàng bt chc, rt tn kém đ to ra nó, nht lƠ khi các nng
lc ct lõi đó có tính cht nng đng, không ngng bin hóa (John Kay 1993).
Vy, nng lc cnh tranh ct lõi là nhng kh nng tích hp và đnh dng li
nhng tim nng ca doanh nghip đ đáp ng vi thay đi ca môi trng kinh
doanh (Teece & ctg 1997); kh nng đó đem li li ích cho khách hàng, to ra li
th cnh tranh và đem li hiu qu kinh doanh cho doanh nghip (Eisenhardt &
Martin 2000).
- 12 -
có th bán sn phm vi giá cao hn. Tuy nhiên, th trng có tính cnh tranh và do
giá tr mà mi cá nhơn đánh giá sn phm khác nhau nên doanh nghip bao gi
cng bán vi giá thp hn so vi giá tr mƠ ngi tiêu dùng đt ra đ có th đ li
mt chút “thng d cho ngi tiêu dùng”.
Khi áp lc cnh tranh trên th trng càng ln thì thng d cho ngi tiêu
dùng cƠng cao vƠ ngc li. Doanh nghip có th lƠm tng giá tr gia tng ca sn
phm bng cách gim chi phí sn xut (C) hay làm cho sn phm tr nên hp dn
hn trong con mt ca ngi tiêu dùng thông qua các mu thit k đp, tng cng
các chc nng vƠ cht lng sn phm (ngha lƠ, lƠm tng V). Mt khi ngi tiêu
dùng đánh giá v giá tr sn phm cao hn, h s sn lòng mua vi giá cao hn (P
tng). Nh vy, kh nng sinh li ca doanh nghip s tng khi doanh nghip có th
to giá tr gia tng thêm cho sn phm bng cách gim chi phí (gim C) và/hoc to
s khác bit cho sn phm hay dch v (tng V).
1.1.3.3. Chui giá tr
Mi doanh nghip là mt chui giá tr đc tp hp t mt lot các hot đng
to giá tr khác nhau t sn xut, marketing, nghiên cu và phát trin (R&D), ngun
nhân lc, … cho ti c s h tng ca doanh nghip, và có th chia thành hai nhóm:
các hot đng c bn và các hot đng h tr. Các hot đng trong chui giá tr to
xut, nh đó chi phí sn xut gim (gim C);
Nng lc Marketing có th to ra giá theo nhiu cách khác nhau. Thông qua
vic cung cp phng tin đ khách hàng mua sn phm, thúc đy h mua hàng và
đnh v nhãn hiu sn phm, marketing có th lƠm tng giá tr sn phm trong mt
ngi tiêu dùng (tng V), nh đó doanh nghip có th bán hàng vi giá cao hn.
Marketing còn giúp tìm hiu nhu cu khách hàng và thông tin th trng đ thit k
sn phm đáp ng nhu cu khách hàng và có tính cnh tranh trên th trng.
nh hng hc hi liên quan đn vic đƠo to ngun nhân lc, bo đm
ngun nhân lc có đ k nng vƠ kin thc ngành ngh, t đó to điu kin cho
nhân viên có th làm vic vi hiu qu cao, kt qu là chi phí sn xut gim (gim
C). S nng đng, sáng to ca ngun nhân lc góp phn to ra sn phm dch v
khác bit, lƠm tng giá tr sn phm dch v (tng V). nh hng hc hi (đƠo to)
còn đm bo các nhơn viên đc hun luyn, đc khuyn khích vƠ đc tng
thng đy đ cho công vic to giá tr cho sn phm ca doanh nghip.
nh hng kinh doanh h tr cho toàn b các hot đng ca doanh nghip,
góp phn tng cng hiu qu ca tt c các hot đng to giá tr khác trong doanh
nghip.