B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
TNG DUY SUM NÂNG CAO NNG LC CNH TRANH CA
NGÂN HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRIN VIT NAM
CHI NHÁNH BN TRE N NM 2015 LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh – Nm 2012
LI CM N
Tôi xin bày t lòng bit n sâu sc đn Quý Thy, Cô khoa Qun tr kinh
doanh và Vin ào to Sau đi hc trng i hc Kinh t Thành ph H Chí
Minh đã trang b cho tôi nhng kin thc quý báu, giúp tôi tip cn t duy khoa
hc, phc v cho công tác và cuc sng.
Xin chân thành cm n Tin s Hunh Thanh Tú đã tn tình hng dn tôi
thc hin lun vn này. Trong quá trình nghiên cu, thc hin lun vn, di s
hng dn rt bài bn và khoa hc ca Thy, tôi đã hc hi đc nhng kin thc
và phng pháp nghiên cu khoa hc và b ích.
Vô cùng cm n gia đình, bn bè, ban lãnh đo và cán b nhân viên Ngân
hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam – Chi nhánh Bn Tre cùng Quý chuyên
gia đang công tác trong ngành ngân hàng và Quý khách hàng đã giúp đ, h tr tôi
trong vic thu thp s liu, phát phiu thm dò ý kin, phng vn chuyên gia to
điu kin cho tôi hoàn thành tt nghiên cu ca mình.
Trong quá trình thc hin, mc dù ht sc c gng đ hoàn thin lun vn, trao
đi và tip thu các ý kin đóng góp ca Quý Thy, Cô, Quý chuyên gia và bn bè,
tham kho nhiu tài liu song cng không th tránh khi sai sót. Rt mong nhn
đc nhng thông tin đóng góp, phn hi quý báu t Quý Thy, Cô và bn đc.
Trân trng cm n.
TP. HCM, tháng 10 nm 2012
Ngi vit,
Tng Duy Sum
1.1.2.1. Li th cnh tranh 6
1.1.2.2. Nng lc cnh tranh ca ngân hàng thng mi 6
1.2. C s đánh giá nng lc cnh tranh ca ngân hàng thng mi – Mô hình
các nhân t môi trng kinh doanh ca Michael Porter 8
1.2.1. Phân tích nng lc cnh tranh ca ngân hàng thng mi theo mô hình
Michael Porter 8
1.2.2. Các ch tiêu đánh giá nng lc cnh tranh ca ngân hàng thng mi 13
1.2.2.1. Sn phm dch v 13
1.2.2.2. Ngun nhân lc 14
1.2.2.3. Mng li hot đng 15
1.2.2.4. Nng lc tài chính 15
1.2.2.5. Nng lc công ngh 17
1.2.2.6. Nng lc qun tr điu hành 18
1.2.2.7. Uy tín, thng hiu 18 1.2.3. Tác đng ca các nhân t bên ngoài đn nng lc cnh tranh ca ngân
hàng thng mi 19
1.2.3.1. Tác đng ca các nhân t thuc môi trng vi mô 19
1.2.3.2. Tác đng ca các nhân t thuc môi trng v mô 21
1.3. S cn thit nâng cao nng lc cnh tranh ca NHTM Vit Nam 23
1.4. Bài hc kinh nghim nâng cao nng lc cnh tranh ca NHTM Trung
Quc 25
KT LUN CHNG 1 27
CHNG 2: THC TRNG NNG LC CNH TRANH CA BIDV BN
TRE 28
2.1. Khái quát đa bàn hot đng ca BIDV Bn Tre 28
2.1.1. Tình hình kinh t - xã hi trên đa bàn tnh Bn Tre 28
2.1.2. Thc trng h thng ngân hàng trên đa bàn tnh Bn Tre 28
2.2. Gii thiu v BIDV Bn Tre 28
2.5.1.1. Áp lc t khách hàng 60
2.5.1.2. Áp lc t nhà cung cp 61
2.5.1.3. Áp lc cnh tranh t các đi th 61
2.5.1.4. Áp lc xut hin đi th tim nng 62
2.5.1.5. Áp lc t sn phm dch v thay th 63
2.5.2. Tác đng ca các nhân t thuc môi trng v mô 63
2.5.2.1. Môi trng chính tr - pháp lut 63
2.5.2.2. Môi trng kinh t 65
2.5.2.3. Môi trng khoa hc công ngh 66
2.5.2.4. Môi trng vn hóa - xã hi 67
2.5.3. Ma trn các nhân t bên ngoài 67
KT LUN CHNG 2 70
CHNG 3: MT S GII PHÁP NÂNG CAO NNG LC CNH TRANH
CA BIDV BN TRE N NM 2015 71
3.1. Quan đim và mc tiêu xây dng gii pháp 71
3.2. nh hng phát trin ca BIDV Bn Tre đn nm 2015 71 3.2.1. nh hng phát trin kinh t - xã hi tnh Bn Tre đn nm 2015 71
3.2.2. Xu hng phát trin ngành ngân hàng tnh Bn Tre đn nm 2015 71
3.2.3. Mc tiêu phát trin ca h thng BIDV đn nm 2015 72
3.2.4. Mc tiêu phát trin ca BIDV Bn Tre đn nm 2015 72
3.3. Mt s gii pháp nâng cao nng lc cnh tranh ca BIDV Bn Tre đn
nm 2015 72
3.3.1. Gii pháp đa dng hóa và nâng cao cht lng sn phm dch v 72
3.3.2. Gii pháp m rng và nâng cao hiu qu mng li hot đng 77
3.3.3. Gii pháp nâng cao uy tín, thng hiu 78
3.3.4. Gii pháp nâng cao cht lng ngun nhân lc 81
3.3.5. Gii pháp nâng cao nng lc qun tr điu hành 83
3.3.6. Gii pháp tng cng nng lc tài chính 84
NLCT: nng lc cnh tranh
NQH: n quá hn
POS: đim chp nhn th
SACOMBANK: Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thng Tín
TA2: án h tr k thut trong tiu d án hin đi hoá ngân hàng
và h thng thanh toán BIDV do WB tài tr
TDND: tín dng nhân dân
TCTD : t chc tín dng
TMCP: thng mi c phn
VIETINBANK: Ngân hàng TMCP Công thng Vit Nam
VNtopup: dch v np tin đin thoi di đng qua tài khon ngân hàng
WB: Ngân hàng Th gii
WTO: T chc Thng mi Th gii DANH MC CÁC BNG
Trang
Bng 2.1: ánh giá sn phm dch v ca BIDV Bn Tre
và các đi th 41
Bng 2.2: ánh giá ngun nhân lc ca BIDV Bn Tre
và các đi th 43
Bng 2.3: ánh giá mng li hot đng ca BIDV Bn Tre
và các đi th 46
Bng 2.4: ánh giá nng lc tài chính ca BIDV Bn Tre
và các đi th 48
Bng 2.5: ánh giá nng lc công ngh ca BIDV Bn Tre
và các đi th 51
Bng 2.6: ánh giá nng lc qun tr điu hành ca BIDV Bn Tre
và các đi th 53
Bng 2.7: ánh giá uy tín, thng hiu ca BIDV Bn Tre
kinh t ngày càng sâu rng, thúc đy quá trình quc t hóa sn xut và phân công
lao đng.
Trong bi cnh chung ca nn kinh t th gii và đng hành cùng tin trình
phát trin kinh t đt nc, ngành ngân hàng Vit Nam đã chuyn bin tích cc, rõ
nét theo c ch th trng có tính cnh tranh cao và hi nhp quc t, to đng lc
mnh m thúc đy hot đng ngân hàng ngày càng tng trng v quy mô và loi
hình hot đng, thích ng nhanh hn vi nhng tác đng t bên ngoài, t đó đóng
góp nhiu hn vào s phát trin ca nn kinh t, góp phn chuyn dch mnh m c
cu kinh t theo hng công nghip hóa - hin đi hóa. Tuy nhiên, h thng chính
sách, pháp lut v tin t và hot đng ngân hàng hin cha đáp ng đc yêu cu
đi mi trit đ, sc cnh tranh và hiu qu kinh doanh ca h thng ngân hàng
Vit Nam còn hn ch.
Trong bi cnh cnh tranh ngày càng khc lit, trên đa bàn tnh Bn Tre có
s xut hin ngày càng nhiu chi nhánh ca các ngân hàng thng mi c phn
thành lp và đi vào hot đng, phát trin mng li vi tc đ nhanh chóng và cnh
tranh gay gt trên mi lnh vc hot đng ngân hàng đ tìm kim li nhun và giành
th phn do đó các ngân hàng thng mi nhà nc hin hu trc nay trên đa bàn,
trong đó có Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam – Chi nhánh Bn Tre
2 (gi tt là BIDV Bn Tre) khó duy trì li nhun mong đi và b chia s bt th phn
nên càng gia tng áp lc cnh tranh gay gt trong lnh vc hot đng ngân hàng trên
đa bàn. Do vy, đ đng vng trên thng trng và phát trin trc các đi th
hin đang cnh tranh quyt lit trên đa bàn trong vic tìm kim tng khách hàng,
tng đng li nhun thì vic tìm ra gii pháp nâng cao nng lc cnh tranh đ có th
tn ti và phát trin bn vng là vn đ sng còn ca các ngân hàng thng mi trên
đa bàn nói chung và BIDV Bn Tre nói riêng.
Là ngi lao đng ti BIDV Bn Tre, vi mong mun nng lc cnh tranh
ca BIDV Bn Tre ngày càng mnh m đ hot đng kinh doanh ngày càng hiu
Tre các ngân hàng: Agribank, BIDV, MHB, Sacombank và Vietinbank.
4. PHM VI NGHIÊN CU
- V không gian: đa bàn tnh Bn Tre.
- V thi gian:
+ Thi gian nghiên cu: giai đon 5 nm t nm 2007 đn nm 2011.
+ Thi gian kho sát: t tháng 6 đn tháng 9 nm 2012.
+ Thi gian ng dng: t thi đim hoàn thành đ tài nghiên cu (d kin
tháng 11/2012) tr đi.
5. PHNG PHÁP NGHIÊN CU
Phng pháp nghiên cu s dng ti chng 1 ca đ tài là phng pháp
din gii, phân tích, tng hp lý thuyt v cnh tranh, nng lc cnh tranh ca ngân
hàng thng mi, c s đánh giá nng lc cnh tranh và các nhân t nh hng đn
nng lc cnh tranh ca ngân hàng thng mi. Chng 2 ca đ tài s dng
phng pháp kho sát ý kin khách hàng và chuyên gia, tính toán thng kê, so sánh,
phân tích kt hp vi tng hp s liu có liên quan trong giai đon 5 nm (2007 –
2011) đ đánh giá thc trng nng lc cnh tranh ca BIDV Bn Tre và tác đng
ca các nhân t thuc môi trng bên ngoài đn nng lc cnh tranh ca BIDV Bn
Tre. Chng 3 ca đ tài s dng phng pháp thu thp thông tin, phân tích, tng
hp đ đ xut gii pháp nhm nâng cao nng lc cnh tranh ca BIDV Bn Tre.
6. KT CU CA LUN VN
Ngoài phn m đu và kt lun, lun vn gm 3 chng:
4 - Chng 1: C s lý thuyt v nng lc cnh tranh ca ngân hàng thng
mi;
- Chng 2: Thc trng nng lc cnh tranh ca BIDV Bn Tre;
- Chng 3: Mt s gii pháp nâng cao nng lc cnh tranh ca BIDV Bn
Tre đn nm 2015.
7. Ý NGHA KHOA HC VÀ THC TIN
Theo nhà kinh t hc Michael Porter (M) thì “Cnh tranh (kinh t) là giành
ly th phn. Bn cht ca cnh tranh là tìm kim li nhun, là khon li nhun cao
hn mc li nhun trung bình mà doanh nghip đang có”.
Nh vy, cnh tranh chính là s ganh đua gia các ch th kinh t vi nhau
thông qua các hành đng, s phn đu và kh nng áp dng nhng bin pháp đ
giành đc li th trên thng trng, sao cho có th có đc u th v danh ting,
th phn, li nhun so vi đi th.
Theo Giáo s, Tin s Tôn Tht Nguyn Thiêm – Giám đc chng trình
đào to MBA thuc Vin qun tr kinh doanh Brussels UBI (B) ti Vit Nam thì
“Cnh tranh trên thng trng phi là cnh tranh lành mnh, cnh tranh không
phi đ dit tr đi th ca mình mà là đ mang li cho khách hàng nhng giá tr
gia tng cao hn hoc/và mi l hn đ khách hàng la chn mình ch không phi
đi th ca mình”.
Ngày nay, hu nh tt c các nc trên th gii đu tha nhn cnh tranh và
xem cnh tranh không ch tác đng thúc đy s phát trin mà còn là yu t quan
trng lành mnh hóa các quan h kinh t - xã hi, to đng lc cho nn kinh t th
trng. Vì vy, khái nim tng quát v cnh tranh có th đc hiu nh sau: “Cnh
tranh là cuc đu tranh sinh tn din ra gay gt, quyt lit gia các ch th tham gia
th trng, theo đó các ch th kinh t huy đng tng lc (ni lc và ngoi lc) ca
mình trên c s s dng các công c cnh tranh nhm giành đc u th trên
thng trng đ đt đc mc tiêu cui cùng là li nhun”.
6 1.1.2. Nng lc cnh tranh ca ngân hàng thng mi
1.1.2.1. Li th cnh tranh
Li th cnh tranh là s hu ca nhng giá tr đc thù, có th s dng đc
đ “nm bt c hi”, đ kinh doanh có lãi. Nói đn li th cnh tranh là nói đn li
th mà mt doanh nghip đang có và có th có, so vi các đi th cnh tranh ca h.
Theo Giáo s Michael Porter, li th cnh tranh là nhng gì làm cho doanh
ch đc tính bng các tiêu chí v công ngh, tài chính, nhân lc, t chc qun tr
doanh nghip… mà nng lc cnh tranh ca doanh nghip gn lin vi u th ca
sn phm mà doanh nghip đa ra th trng. Nng lc cnh tranh ca doanh
nghip gn vi vi th phn mà nó nm gi, cng có quan đim đng nht nng lc
cnh tranh ca doanh nghip vi hiu qu sn xut kinh doanh…
Nng lc cnh tranh còn có th đc hiu là kh nng tn ti trong kinh
doanh và đt đc mt s kt qu mong mun di dng li nhun, giá c, li tc
hoc cht lng các sn phm cng nh nng lc ca nó đ khai thác các c hi th
trng hin ti và làm ny sinh th trng mi.
Theo báo cáo v kh nng cnh tranh toàn cu (1997) ca Din đàn Kinh t
Th gii (WEF) do các giáo s đi hc Harvard nh Michael Porter, Jeffrey Shach
và mt s chuyên gia ca WEF nh Cornelius, Mache Levison tham gia xây dng
thì nng lc cnh tranh đc hiu là kh nng, nng lc mà doanh nghip có th
duy trì v trí ca nó mt cách lâu dài và có ý chí trên th trng cnh tranh, bo đm
thc hin mt t l li nhun ít nht bng t l đòi hi tài tr nhng mc tiêu ca
doanh nghip, đng thi đt đc nhng mc tiêu ca doanh nghip đt ra.
i vi ngân hàng thng mi, nng lc cnh tranh mang tính đc thù bi
NHTM đc xem là mt doanh nghip đc bit do sn phm dch v kinh doanh
ca nó mang tính đc bit, đó là tin t. Tính cht doanh nghip đc bit ca NHTM
có th nhn thy qua phn gii thích t ng v ngân hàng thng mi và hot đng
ngân hàng ti điu 4 Lut các TCTD (ph lc 1). Nh vy, khái nim v ngân hàng
thng mi có th hiu và nhìn nhn di góc đ sau: đó là mt doanh nghip hot
đng trong lnh vc kinh doanh tin t, thc hin giao dch trc tip vi các cá
nhân, t chc vi ni dung ch yu là nhn tin gi đ cho vay, thc hin chit
khu, bo lãnh… và cung ng dch v ngân hàng cho các đi tng trên.
8 Tuy nhiên, dù là doanh nghip đc bit nhng ngân hàng thng mi cng
tn ti vi mc đích cui cùng là li nhun. Do vy, khái nim v nng lc canh
kh nng cnh tranh, k nng cn thit đ có các li th cnh tranh trong ngành,
thông tin hình thành nên các c hi mà doanh nghip cn nm bt, phng hng
s dng ngun lc, mc tiêu ca ch doanh nghip, nhà qun lý và các cá nhân
trong doanh nghip và quan trng nht là to áp lc buc các doanh nghip phi đu
t và đi mi.
Áp dng mô hình viên kim cng ca Michael Porter nêu trên cho trng
hp ngành ngân hàng, 4 nhóm nhân t trong mô hình đc xác đnh nh sau:
(a) iu kin v yu t sn xut: bao gm các yu t th hin nng lc cnh
tranh ca bn thân NHTM nh nng lc tài chính, cht lng ngun nhân lc ca
ngân hàng, nng lc qun tr điu hành ca ban lãnh đo ngân hàng, kh nng ng
dng công ngh, s đa dng và cht lng sn phm dch v ca ngân hàng, mng
li rng khp, uy tín thng hiu Các nhân t này đc chn lc phù hp vi
đc đim ca NHTM.
Mang đc trng ca NHTM là doanh nghip đc bit kinh doanh tin t vi
nhng đc đim chính nh:
- Lnh vc kinh doanh ca ngân hàng có liên quan trc tip đn tt c các
ngành, các mt ca đi sng kinh t - xã hi. Do đó, NHTM cn có h thng sn
phm đa dng, mng li hot đng rng và liên thông vi nhau đ phc v mi đi
tng khách hàng và bt k v trí đa lý nào; NHTM phi xây dng đc uy tín,
to đc s tin tng đi vi khách hàng vì bt k mt s khó khn nào ca NHTM
cng có th dn đn s suy sp ca nhiu ch th có liên quan.
- Lnh vc kinh doanh ca ngân hàng là dch v, đc bit là dch v có liên
quan đn tin t. ây là mt lnh vc rt nhy cm. Do đó, nng lc đi ng nhân
viên ngân hàng là yu t quan trng nht th hin cht lng ca sn phm dch v
ngân hàng. Yêu cu đi vi đi ng nhân viên ngân hàng là phi to đc s tin
tng vi khách hàng bng kin thc, phong cách chuyên nghip, s tinh thông
nghip v, kh nng t vn và đôi khi c yu t hình th.
Dch v ca ngân hàng phi nhanh chóng, chính xác, thun tin, bo mt và
đc bit quan trng là có tính an toàn cao, do đó đòi hi ngân hàng phi có c s h
trng sn phm dch v mi. Phân tích các yu t nh di đây có th thy đc
nhu cu sn phm dch v ngân hàng trong tng lai gn s ngày càng tng cao:
11 - S bin đi v c cu dân c, s tng dân s (đc bit là khu vc đô th), s
tng lên ca các khu công nghip, khu đô th mi dn đn s doanh nghip và cá
nhân có nhu cu s dng dch v ngân hàng tng lên rõ rt.
- Thu nhp bình quân đu ngi đc nâng lên, qua đó các dch v ngân
hàng cng s có nhng bc phát trin tng ng.
- Các hot đng giao thng quc t ngày càng phát trin làm gia tng nhu
cu thanh toán quc t qua ngân hàng.
- S lao đng di c gia ni (trong nc và nc ngoài) tng lên nên nhu cu
chuyn tin cng nh thanh toán qua ngân hàng có chiu hng tng cao.
Ngoài ra, th trng tài chính càng phát trin thì khách hàng càng có nhiu s
la chn. Các yêu cu ca khách hàng đi vi sn phm dch v ngân hàng s ngày
càng cao hn c v cht lng, giá c, tin ích ln phong cách phc v. ây chính
là áp lc buc các NHTM phi đi mi và hoàn thin mình hn nhm đáp ng nhu
cu ca khách hàng và nâng cao kh nng cnh tranh ca bn thân ngân hàng.
(c) Chin lc công ty, cnh tranh, cu trúc ngành: bao gm môi trng kinh
doanh, h thng pháp lý cho hot đng ca NHTM, các điu kin thành lp NHTM,
các h tr ca Nhà nc v c ch chính sách đi vi NHTM
NHTM là mt doanh nghip kinh doanh tin t nên rt nhy cm vi s phát
trin và nhng bin đng ca nn kinh t. Vì vy rt cn có mt h thng lut pháp
rõ ràng và hiu qu đ to điu kin cho các NHTM hot đng thun li, an toàn.
Do đc thù kinh doanh, NHTM chu chi phi bi nhng vn bn pháp lut quy đnh
hot đng ca NHTM, các quy đnh đc chia thành các nhóm chính nh sau:
- Các quy đnh c th v tng lnh vc kinh doanh ca ngân hàng nh: tín
dng, tin gi, thanh toán xut nhp khu, kinh doanh ngoi t, k toán, ngoi hi
- Các quy đnh v an toàn trong hot đng ngân hàng bao gm: các yêu cu
k hoch đu t hiu qu trong mt th trng tài chính - tin t vng mnh.
Tóm li, da trên mô hình các nhân t môi trng kinh doanh ca Michael
Porter, đ thun li trong vic phân bit tính cht ca các nhóm nhân t, vic phân
tích nng lc cnh tranh ca NHTM đc da trên 2 nhóm chính:
13 - Nhóm nhng nhân t bên trong (nhóm (a) theo mô hình Michael Porter):
th hin các ch tiêu đánh giá nng lc cnh tranh ca ngân hàng thng mi, xut
phát t nhng đc đim riêng ni ti bn thân tng ngân hàng thng mi.
- Nhóm nhng nhân t bên ngoài tác đng đn nng lc cnh tranh ca ngân
hàng thng mi (bao gm nhóm (b), (c) và (d) theo mô hình Michael Porter): môi
trng kinh doanh ca ngành ngân hàng; các điu kin v cu sn phm dch v
ngân hàng; các ngành h tr và có liên quan ngành ngân hàng.
1.2.2. Các ch tiêu đánh giá nng lc cnh tranh ca NHTM:
Da trên nhng đc đim ca ngân hàng thng mi đã nêu trên, nng lc
cnh tranh ca các NHTM đc th hin qua các ch tiêu đánh giá c th nh sau:
Hình 1.2: Các ch tiêu đánh giá nng lc cnh tranh ca NHTM
1.2.2.1. Sn phm dch v
Sn phm dch v ca ngân hàng là nhân t trc tip tác đng đn quyt đnh
la chn ngân hàng ca khách hàng. Các NHTM phát huy kh nng cnh tranh ca
mình không ch bng nhng sn phm dch v c bn mà còn th hin tính đc
Sn phm
dch v
Ngun nhân lc
Mng li
hot đng
Nng lc
tài chính
phát trin mng li nhm tng th phn và phc v tt khách hàng. Bên cnh vic
phát trin đi ng lao đng v s lng, cn xem xét đn mi tng quan vi h
thng mng li và hiu qu kinh doanh đ đánh giá nng sut lao đng ca cán b
nhân viên ngân hàng.
- Cht lng: Cht lng ngun nhân lc th hin qua:
+ Trình đ vn hóa ca đi ng lao đng: trình đ hc vn và các k nng h
tr nh ngoi ng, tin hc, kh nng giao tip, thuyt trình, ra quyt đnh, gii quyt
vn đ Tiêu chí này khá quan trng vì nó là nn tng th hin kh nng ca ngi
lao đng trong ngân hàng có th hc hi, nm bt công vic đ thc hin tt k
nng nghip v.