LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn này hoàn toàn do tôi thc hin. Các đon trích dn và s liu
s dng trong lun vn đu đc dn ngun và có đ chính xác cao nht trong phm vi
hiu bit ca tôi. Lun vn này không nht thit phn ánh quan đim ca Trng i hc
Kinh t TP. H Chí Minh hay Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright.
Tác gi lun vn
Võ Ngc Hoàng Vy
1
LI CM N
Trân trng cm n Quý Thy Cô Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright đã tn tình
giúp đ tôi trong sut quá trình hc tp ti trng và thc hin lun vn “Thm đnh
Kinh t - Tài chính D án Nhà máy X lý Khí Cà Mau”. c bit, lun vn này s không
th hoàn thành nu không có s hng dn tn tình ca Thy Nguyn Xuân Thành và
Thy David O. Dapice. Xin gi đn hai Thy li cm n sâu sc nht!
Ngoài ra, tôi cng mun gi li cm n đn Ban qun lý Khí ca Tng Công ty Khí Vit
Nam, Tng Công ty Du Vit Nam, Trung tâm Nghiên cu và Phát trin Ch bin Du
khí, Nhà máy m Cà Mau, Nhà máy X lý Khí Dinh C và các đng nghip đã cung
cp s liu đ tôi thc hin lun vn này. Trân trng cm n các Anh/Ch cùng khoá hc
MPP3, các Thy phòng Tin hc và Cán b Th vin ca Chng trình Ging dy Kinh t
Fulbright đã luôn h tr tôi trong quá trình thc hin lun vn.
Chân thành cm n!
TP. HCM, ngày 27 tháng 4 nm 2012
Hc viên
Võ Ngc Hoàng Vy
2
TÓM TT
Phát trin ngành công nghip nng lng sch là vn đ rt quan trng đi vi Vit Nam
trong quá trình tin hành công nghip hóa – hin đi hóa. Nng lng t khí t nhiên và
khí đng hành ngày càng đc s dng ph bin và ngun cung ch yu tp trung ti khu
vc Nam B. Các sn phm chính là khí khô cung cp cho các nhà máy đin và đm, khí
du m hóa lng (LPG) dùng làm cht đt cho các h gia đình và kinh doanh,
LI CAM OAN i
LI CM N ii
TÓM TT iii
MC LC iv
DANH MC CÁC KÝ HIU, T VIT TT viii
DANH MC CÁC BNG BIU x
DANH MC TH, HÌNH V, S xi
DANH MC PH LC xii
CHNG 1. GII THIU 1
1.1. Bi cnh chính sách 1
1.2. Vn đ chính sách 2
1.3. Mc tiêu và câu hi nghiên cu 2
1.4. Phm vi nghiên cu 3
1.5. Thu thp d liu 3
1.6. B cc lun vn 3
CHNG 2. PHNG PHÁP LUN VÀ KHUNG PHÂN TÍCH 4
2.1. Quan đim phân tích d án 4
2.1.1. Quan đim kinh t 4
5
2.1.2. Quan đim tài chính 4
2.2. Mt s ch tiêu đánh giá d án 4
2.2.1. Giá tr hin ti ròng 4
2.2.2. Sut sinh li ni ti 5
2.2.3. H s an toàn tr n 5
2.3. Phân tích kinh t 6
2.3.1. So sánh kch bn có và không có d án 6
2.3.2. Nhn dng chi phí và li ích kinh t 7
2.3.2.1. Chi phí kinh t 7
2.3.2.2. Li ích kinh t 7
2.3.3. Xác đnh mc giá kinh t cho đu vào ca d án 7
CHNG 4. PHÂN TÍCH KINH T 26
4.1. Xác đnh phí thng ngoi hi và các h s chuyn đi 26
7
4.1.1. Phí thng ngoi hi 26
4.1.2. H s chuyn đi 26
4.2. Kt qu kinh t 27
4.3. Phân tích đ nhy 28
4.4. Phân tích kch bn 30
4.5. Phân tích ri ro bng mô phng Monte Carlo 31
CHNG 5. PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH 33
5.1. Báo cáo thu nhp 33
5.2. Báo cáo ngân lu tài chính 33
5.3. Kt qu tài chính 33
5.4. Phân tích đ nhy 35
5.4.1. Bin thiên ca NPV theo chi phí đu t thc 35
5.4.2. Bin thiên ca NPV theo giá khí t lô B&52 36
5.4.3. Bin thiên ca NPV theo giá LPG37
5.5. Phân tích kch bn 37
5.6. Phân tích ri ro bng mô phng Monte Carlo 39
5.7. Phân tích phân phi 40
CHNG 6. KT LUN VÀ KIN NGH CHÍNH SÁCH 42
6.1. Kt lun 42
6.2. Kin ngh chính sách 43
6.3. Hn ch ca lun vn 44
8
TÀI LIU THAM KHO 45
PH LC 48
•
9
DANH MC CÁC KÝ HIU, T VIT TT
Trung tâm Nghiên cu và Phát trin Ch
bin Du Khí
UBND y ban Nhân dân
USD United States Dollar ng đô la M
VAT Value Added Tax Thu giá tr gia tng
VND Vietnamese Dong Vit Nam ng
WACC Weight Average Cost of
Capital
Chi phí vn bình quân trng s
11
DANH MC CÁC BNG BIU
Bng 3.1: Nhu cu s dng khí ca khu vc Tây Nam B 11
Bng 4.1: Kt qu tính toán CF 26
Bng 4.2: Ngân lu kinh t tóm tt 27
Bng 4.3: Kt qu phân tích đ nhy mt chiu 28
Bng 4.4: Giá tr hoán chuyn 29
Bng 4.5: Kt qu phân tích đ nhy hai chiu 29
Bng 4.6: Kt qu phân tích kch bn tng hp 30
Bng 5.1: Ngân lu tài chính tóm tt 34
Bng 5.2: Kt qu tài chính ca d án trên quan đim tng đu t và ch đu t 35
Bng 5.3: Kt qu bin thiên ca NPV theo chi phí đu t thc 36
Bng 5.4: Kt qu bin thiên ca NPV theo giá khí mua t lô B&52 36
Bng 5.5: Kt qu bin thiên ca NPV theo giá LPG37
Bng 5.6: Kt qu phân tích kch bn38
Bng 5.7: Kt qu phân tích phân phi 40
•
12
DANH MC TH, HÌNH V, S
th 3.1: Ngun cung khí Tây Nam B khi không qua GPP Cà Mau 12
th 3.2: Ngun cung khí Tây Nam B khi qua GPP Cà Mau 13
GII THIU
Bi cnh chính sách
Vit Nam đang đt đc tc đ tng trng kinh t khá nhanh, kèm theo đó là nhu cu s
dng nng lng cng tng mnh. Do vy, vic phát trin ngành công nghip nng lng
là vn đ quan trng và cp bách. Mt trong nhng ngun nng lng có tim nng di
dào là khí t các m du và m khí t nhiên. Khí là ngun đu vào quan trng cho nhiu
nhà máy đin và đm ti Vit Nam, đc bit là khu vc Nam B. Tuy nhiên, trên thc t,
vic sn xut khí ni đa hin đang phi đi phó vi mt s vn đ sau:
Th nht, hin ti khu vc Tây Nam B ch có lô PM3 đang hot đng và cung cp khí
cho các nhà máy in Cà Mau 1, 2 và nhà máy m Cà Mau (t 2012). D kin sau nm
2014 lô B&52 s cung cp khí cho các nhà máy in Ô Môn và nhà máy in Cà Mau 2
(khi lô PM3 cung cp không đ). Hai lô khí này s đc cung cp theo nhng đng ng
và trm phân phi riêng bit, nên s rt khó điu phi hiu qu cân đi cung cu khí nu
nhu cu ca các nhà máy thay đi khi bo trì, gp s c hay vào mùa thp đim.
Th hai, các nhà máy đin và đm Cà Mau ch cn thành phn khí metan trong khí t
nhiên, nhng hin ti cha có nhà máy x lý đ tách thành phn khí. Trong khi đó, LPG
và Condensate là hai thành phn có giá tr kinh t cao li cha đc tách ra, nên vic s
dng nh hin ti cha tn dng ti đa giá tr ca khí. ng thi, theo kt qu thm
lng, khí t hai lô PM3 và B&52 đu có tr lng LPG và Condensate rt ln. LPG là
khí du m hóa lng, ch yu đc dùng cho nhu cu dân dng, thng mi di hình
thc các bình gas, còn Condensate đc dùng đ pha ch xng thng phm. Giai đon
2009-2011, lng cung LPG t GPP Dinh C và Nhà máy Lc Du Dung Qut ch đt
15
khong gn 500.000 tn/nm trong khi nhu cu hàng nm đt khong 1,09 triu tn/nm
và đc d báo s tng cao trong thi gian ti. bù đp lng thiu ht, Vit Nam phi
nhp khu LPG t các nc lân cn nh Thái Lan, Singapore, Malaysia và Trung Quc.
Tuy nhiên, lng nhp khu trong nhng nm gn đây ngày càng tr nên khan him và
không n đnh do nh hng dao đng giá và chính sách xut khu ca các nc trong
khu vc. Bên cnh đó, vi lng Condensate hin đang đc sn xut t Nhà máy Lc
Du Dung Qut, Kho Cng Th Vi, Cát Lái và Nam Vit Oil, thì sn lng xng thng
tin th cp khác, có điu chnh phù hp vi thc t, đng thi so sánh vi d án tng t
đã thc hin. T các s liu đu vào, lun vn phân tích kinh t, tài chính (có xét lm
phát), phân phi và phân tích ri ro đ đánh giá mc đ kh thi ca d án.
Thu thp d liu
D liu đc s dng trong lun vn đc thu thp t nhiu ngun khác nhau. Các thông
s v mô đc ly ngun t các báo cáo ca Qu Tin t Quc t (IMF). Nhng thông s
tính chi phí vn tài chính ca d án đc ly t các trang thông tin ca th trng Hoa K
có điu chnh phù hp vi Vit Nam. Giá các sn phm đu ra và nguyên liu đu vào
da trên d báo giá ca t chc uy tín trong ngành nng lng và khai khoáng là Wood
Mackenzie. Các thông s liên quan đn cung cu đc ly ngun t các t chc nh PV
Gas, Trung tâm Nghiên cu và Phát trin Ch bin Du Khí (PV Pro), Tng Công ty Du
Vit Nam. Các thông s khác đc ly t Thuyt minh Báo cáo u t D án GPP Cà
Mau và mt s d án khác.
B cc lun vn
Lun vn gm có 6 chng. Chng 1 gii thiu bi cnh chính sách, vn đ chính sách,
mc tiêu, câu hi, phm vi nghiên cu, thu thp d liu và b cc lun vn. Chng 2
trình bày phng pháp lun và khung phân tích kinh t và tài chính. Chng 3 mô t s
17
liu. Chng 4 tính toán và phân tích kt qu kinh t. Chng 5 tính toán và phân tích kt
qu tài chính. Chng 6 đa ra kt lun và kin ngh chính sách.
18
PHNG PHÁP LUN VÀ KHUNG PHÂN TÍCH
Chng này trình bày quan đim phân tích, mt s ch tiêu đ đánh giá d án và khung
phân tích chi phí - li ích đ thm đnh tính kh thi v kinh t, tài chính và xã hi ca d
án GPP Cà Mau.
Quan đim phân tích d án
Quan đim kinh t
D án s đc đánh giá chi phí và li ích trên tng th nn kinh t. Giá kinh t s đc s
dng đ đnh giá các nhp lng và xut lng ca d án; Ngoài ra, phân tích kinh t đòi
hi phi điu chnh các vn đ liên quan đn thu.
mt ch tiêu quan trng thng đc s dng kt hp vi NPV đ la chn hoc bác b
d án. D án s đc la chn nu IRR ln hn sut sinh li yêu cu.
i vi phân tích kinh t, sut sinh li ni ti kinh t ln hn sut sinh li yêu cu ca
nn kinh t thì d án đc chn.
i vi phân tích tài chính, sut sinh li ni ti tài chính ln hn sut sinh li yêu cu
ca d án thì d án s đc xây dng trên quan đim tng đu t. Công thc:
Trong đó:
B
t
, C
t
là li ích và chi phí kinh t (tài chính) vào nm t
r là sut chit khu kinh t (tài chính)
n là thi gian t khi xây dng cho đn khi d án kt thúc hot đng
20
Tuy nhiên, có nhng trng hp d án có nhiu hoc không có IRR, nên NPV vn là ch
tiêu quan trng nht và IRR là ch báo mang tính cht tham kho.
H s an toàn tr n
H s an toàn tr n (DSCR) đc tính bng cách ly tin mt sn có đ tr n chia cho
ngân lu n. ây là ch tiêu thng đc ngân hàng dùng đ đánh giá kh nng tr n
ca d án. Tiêu chun đ đánh giá là DSCR phi ln hn hoc bng 1. Tuy nhiên, đ đm
bo an toàn cho vn vay, ngân hàng thng yêu cu DSCR cn ln hn 1,2 (Nguyn
Xuân Thành, 2007). Ngoài ra, ch tiêu này s không cn thit khi NPV tài chính ca d
án âm, vì khi đó ngân hàng s không cho vay nên không cn xét đn DSCR.
Phân tích kinh t
Mt d án công mun đc thc hin phi có ý ngha đi vi nn kinh t, do đó, phân
tích kinh t là vic cn làm đu tiên trong thm đnh d án.
So sánh kch bn có và không có d án
Khi không có GPP Cà Mau, PV Gas mua khí t các m khí, vn chuyn vào b và bán
cho các nhà máy đin và đm thông qua các trung tâm phân phi khí.
đc điu chnh theo hàm lng ngoi thng do d án nhp khu máy móc 100% t
nc ngoài. Chi phí xây dng kinh t s tính theo chi phí xây dng tài chính có điu
chnh lng lao đng ph thông. Theo kho sát các d án đm và đin ti Cà Mau, lc
lng lao đng ph thông tham gia trong quá trình xây dng d án ch yu là lao đng
ngi Trung Quc. Do đó, lun vn gp khó khn trong vic điu tra mc lng ca
nhóm lao đng này trc khi tham gia d án đ tính chi phí lng kinh t cho lao đng
ph thông. Vì vy, lun vn gi đnh h s lng kinh t đi vi lao đng gin đn là
0,55 và t l chi phí lng lao đng gin đn so vi tng chi phí xây dng là 15%
(Nguyn Xuân Thành và đ.t.g, 2010).
Th hai, lun vn điu chnh giá kinh t đi vi chi phí hot đng ca d án. Vic xây
dng d án GPP Cà Mau không làm gim lng tiêu th ca các nhà máy đin và đm
hin ti mà ch có ch m phi tng thêm ngun cung đ bán nên ch có tác đng tng
thêm. Do đó, giá kinh t ca khí là giá cung ti m khí (chi phí sn xut biên dài hn)
cng vi chi phí vn chuyn vào b qua đng ng dn khí. Ngoài ra, lun vn còn điu
chnh mt s chi phí khác nh chi phí bo trì có CF bng vi CF ca chi phí thit b do
vic bo trì ch yu xut phát t các thit b đó; Chi phí nc và hóa cht chim t trng
rt nh trong d án và không tác đng ln đn cung cu trên th trng, nên lun vn gi
đnh chi phí tài chính bng chi phí kinh t. Lao đng tham gia trong quá trình vn hành
nhà máy ch yu là lao đng k nng, nên không có s khác bit gia lng tài chính và
lng kinh t.
Th ba, thu thu nhp doanh nghip là khon chuyn giao nên loi b khi chi phí kinh
t.
23
Xác đnh mc giá kinh t cho đu ra ca d án
Nh đã trình bày, d án to ra ba sn phm là LPG, Condensate và khí khô. LPG và
Condensate là hàng ngoi thng và hin đang đc nhp khu t nc ngoài. Do đó,
lun vn xác đnh mc giá kinh t ca LPG và Condensate thông qua giá nhp khu vào
Vit Nam có điu chnh hàm lng ngoi thng và CF tng ng cho giá sn phm ti
cng nhp khu (giá CIF) và chi phí vn chuyn, còn thu nhp khu là khon chuyn
giao nên không đc tính trong giá kinh t. Trong đó, hàm lng ngoi thng ca giá
Lun vn s dng công thc WACC trc thu vì ngân lu tài chính ca d án đã đc
tính toán li ích lá chn thu ca n vay. Ngoài ra, r
E
đc tính theo mô hình đnh giá tài
sn vn (CAPM) gián tip thông qua th trng khí ca Hoa K và điu chnh c cu n
và thu sut theo d án GPP Cà Mau.
Chi phí và li ích tài chính
Chi phí tài chính
Chi phí tài chính cng gm hai khon mc chính nh trong chi phí kinh t là chi phí đu
t và chi phí hot đng. Lãi và n vay là ngân lu ra khi phân tích trên quan đim ch
đu t. Ngoài ra, thu là khon ngân lu ra ca d án nên là chi phí tài chính ca d án.
Li ích tài chính
D án đem li ba ngun doanh thu chính là doanh thu t bán khí khô, LPG và
Condensate.
Công thc tính doanh thu tài chính = giá tài chính * sn lng bán
Giá tài chính ca khí khô đc tính da trên giá du FO ti th trng Singapore cng chi
25