B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP HCM
NGUYN VN QUÝ
TÁC NG CA TH TRNG CHNG KHOÁN
TI TNG TRNG KINH T TI VIT NAM LUN VN THC S KINH T

PGS. TS PHAN TH BÍCH NGUYT
TP. H Chí Minh, nm 2012
LI CAM OAN

Tôi tên là : Nguyn Vn Quý
Sinh ngày : 23/04/1983
Ni sinh : Qung Bình
Tôi xin cam đoan rng đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi vi s
giúp đ tn tình ca ngi hng dn khoa hc là PGS. TS Phan Th Bích
Nguyt. Các ni dung và kt qu trong nghiên cu này là trung thc và cha
tng đc ai công b trong bt c công trình nào. S liu trong mô hình đc
chính tác gi thu thp, x lý và có ghi rõ ngun gc. Ngoài ra, trong lun vn
còn có s dng mt s trích dn t các nghiên cu khác có ghi rõ trong phn tài
liu tham kho và phn trích dn.
Nu có bt k s gian ln nào, tôi xin hoàn toàn chu trách nhim trc
Hi ng nhà trng.

TP. H Chí Minh, ngày 30 tháng 06 nm 2012

NGI CAM OAN


mình. Ngi đã đng hành cùng tôi trong sut quá trình hoàn thành khóa lun
này. Bên cnh nhng li đng viên, nhng góp ý chân thành, là nhng quan tâm
và là đng lc đ tôi hoàn thành khóa lun ca mình.

TÓM TT

Nghiên cu này kho sát thc nghim tác đng ca phát trin th trng
chng khoán ti tng trng kinh t Vit Nam trong giai đon t khi th trng
chng khoán Vit Nam thành lp đn ht nm 2011. D liu nghiên cu theo
quý, đc thu thp t S giao dch Chng khoán Tp. H Chí Minh và Tng cc
thng kê Vit Nam.  kho sát mi quan h này, phng pháp nghiên cu
đc s dng là kim đnh nghim đn v, kim đnh đng liên kt, kim đnh
nhân qu Granger, và phân tích phân rã phng sai. Kt qu cho thy, th trng
chng khoán Vit Nam trong giai đon nghiên cu đã có đóng góp tích cc ti
tng trng kinh t thông qua huy đng tit kim, phân b ngun lc hiu qu
và đa dng hoá ri ro. Tuy nhiên đóng góp ca th trng chng khoán cho tng
trng kinh t còn tng đi thp do th trng chng khoán Vit Nam còn tn
ti nhng hn ch nht đnh. Chính vì th, đ nâng cao hn na vai trò ca th
trng chng khoán trong tng trng kinh t, cn thit phi có nhng gii pháp
đ hoàn thin và phát trin th trng.


2.1.1 Các bin nghiên cu 20
2.1.2 D liu nghiên cu 22
2.1.3 Phng pháp nghiên cu 22
2.1.3.1 Kim đnh tính dng ca chui d liu 22
2.1.3.2 Kim đnh đng liên kt 23
2.1.3.3 Kim đnh mi quan h nhân qu 24
2.1.3.4 Phân tích phân rã phng sai 25
2.1.4 Mô hình nghiên cu 25
2.1.4.1 Nghiên cu v mi quan h gia tng trng kinh t và ch s chng
khoán VN-Index. 25
2.1.4.2 Nghiên cu v tác đng ca phát trin th trng chng khoán ti
tng trng kinh t. 25 2.2 KT QU NGHIÊN CU 26
2.2.1 Nghiên cu mi quan h gia tng trng kinh t vi ch s chng
khoán VN-Index. 26
2.2.1.1 Kim đnh nghim đn v 26
2.2.1.2 Kim đnh đng liên kt (cointegration test) gia tng trng kinh t
và th trng chng khoán. 27
2.2.1.3 Kim đnh mi quan h nhân qu gia tng trng kinh t và phát
trin th trng chng khoán. 27
2.2.1.4 Phân tích phân rã phng sai 29
2.2.2 Nghiên cu v tác đng ca phát trin th trng chng khoán ti tng
trng kinh t. 32
2.2.2.1 Kim đnh nghim đn v 32
2.2.2.2 Kim đnh đng liên kt 33
2.2.2.3 Kim đnh quan h nhân qu Granger 35
2.2.2.4 Phân tích phân rã phng sai 39
KT LUN CHNG II 42

Quy mô c phiu trên S giao dch Chng khoán TP. H Chí Minh 63
Chng ch qu niêm yt trên S giao dch Chng khoán TP. HCM 64
2. Công ty chng khoán 64
3. Qu đu t và công ty qun lý qu 65
Giao dch ca khi ngoi trên sàn HSX 66
4. Quy mô huy đng vn qua th trng chng khoán 67
Ph lc 2: T l giá tr giao dch chng khoán mt s nc trên th gii 70
Ph lc 3: T l chu chuyn mt s nc trên th gii 71
Ph lc 4: La chn đ tr ti u cho VNI theo phng pháp VAR 71
Ph lc 5: La chn đ tr ti u cho TT theo phng pháp VAR 72
Ph lc 6: La chn đ tr ti u cho CMR theo phng pháp VAR 72
Ph lc 7: La chn đ tr ti u cho STR theo phng pháp VAR 73
Ph lc 8: La chn đ tr ti u cho TR theo phng pháp VAR 73
Ph lc 9: DANH MC QU VÀ CÔNG TY QUN LÝ 74
Ph lc 10: DANH MC CÔNG TY NIÊM YT S GIAO DCH CHNG
KHOÁN TP. H CHÍ MINH 76 DANH MC HÌNH

Hình 1.1: Quá trình tác đng ca th trng tài chính ti tng trng kinh t . 8

DANH MC BNG

Bng 2.1 Kim đnh tính tng các bin TT và VNI 26
Bng 2.2 Kim đnh đng liên kt gia các bin TT và VNI 27
Bng 2.3 Kim đnh nhân qu Granger gia hai bin TT và VNI 28


- ADF Test: Augmented Dickey – Fuller Test – Kim đnh DF
m rng
- DF Test: Dickey – Fuller Test – Kim đnh DF
- GDP: Tng sn phm quc ni
- PP Test: Philips and Perron Test – Kim đnh PP
- VAR: Vector Autoregressive model – Mô hình vector t hi quy
- VN-Index: Ch s giá trung bình chng khoán trên th trng
Vit Nam
- HSX: S giao dch Chng khoán Thành Ph H Chí Minh
- HNX: S giao dch Chng khoán Hà Ni

1
LI M U
1. Tính cp thit, ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài
Tng trng kinh t là yu t quan trng nht quyt đnh phúc li kinh t
ca ngi dân và s giàu có ca mi quc gia, chính vì th con đng tng
trng đã tr thành mt trong nhng câu hi trung tâm ca kinh t hc. Vic
tìm hiu các nhân t tác đng ti tng trng kinh t t lâu đã đc quan tâm
nhiu nht và dai dng nht. Theo dòng thi gian, nghiên cu v tng trng
kinh t và ngun gc ca nó đã tri qua nhng giai đon thng trm khác nhau
trong lch s kinh t hc. T th k XVII tr v trc, dng nh nn kinh t
th gii không h tng trng, mc thu nhp trong dài hn hu nh không tng.
Trong bài lun v dân s nm 1798, Thomas Robert Malthus đã gii thích rng

Mt hng mi trong vic tìm hiu ngun gc tng trng kinh t, đó là
nghiên cu vai trò, tác đng ca th trng tài chính nói chung và th trng
chng khoán nói riêng ti tng trng kinh t. Vai trò ca h thng tài chính
trong tng trng kinh t đc xem xét vi các nghiên cu ca Walter Bagehot
(1873) và John Hicks (1969) khi các tác gi khng đnh rng phát trin ngành tài
chính giúp cho quá trình công nghip hóa  Anh xy ra nhanh hn. S tranh
lun xung quanh vai trò ca th trng tài chính trong nn kinh t bt đu gay
gt vi nghiên cu ca Schumpeter (1912), ngi cho rng trong mt h thng
tài chính hot đng tt, các ngân hàng giúp to điu kin thun li cho tng
trng kinh t bng cách nâng cao s đi mi công ngh thông qua vic nhn ra
và tài tr ca ch doanh nghip vi c hi thành công tt nht bng các sn
phm cng nh tin trình sn xut mi
2
. Tng t, Levine và Zervos (1998), và
Khan và Senhadji (2000) cng nhn mnh rng s thành lp th trng chng
khoán đã đóng mt vai trò quan trng trong phát trin th ch ngân hàng, đc
bit trong th trng các nn kinh t mi ni.
Trái ngc vi nhng quan đim ca Bagehot, Hicks, và Schumpeter,
nhiu hc gi cho rng h thng tài chính là không quan trng trong tng trng
kinh t. Ví nh, Nobel Laureates, Gerald Meier và Dudley Seers (1984), và
Stern (1989) đã không tán thành nhiu vai trò ca tài chính (hoc h thng tài 1
Northm D.C (1994), Institutions and Productivity in History, St Luois, MO: Washington University.
:8089/eps/eh/papers/9411/9411003.pdf

2
Xem thêm: Abu Nurudeen, (2009), “Does stock market development raise economic growth? Evidence form
Nigeria”, The review of Finance and Banking, 01(01), pp 15 – 26

s ni dung sau:
Th nht: Tng quan mt s nghiên cu thc nghim v mi quan h
gia phát trin th trng chng khoán và tng trng kinh t. 3
Trang 03, Th tng Nguyn Tn Dng. “Hoàn thin th ch kinh t th trng đnh hng Xã hi Ch ngha,
thúc đy c cu li nn kinh t, chuyn đi mô hình tng trng”, Thanh niên, S 03 (5855), th ba 03/01/2012.
4
Th hai: Xây dng các bin và mô hình nghiên cu đ xem xét tác đng
ca phát trin th trng chng khoán ti tng trng kinh t Vit Nam giai
đon t nm 2000 đn nm 2011.
Th ba: Trên c s kt qu nghiên cu, tác gi gi ý mt s chính sách
phù hp vi ni dung nghiên cu.
3. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu ca lun vn này là th trng chng khoán Vit
Nam và tng trng kinh t.
Phm vi nghiên cu:
- i din cho th trng chng khoán Vit Nam là S giao dch Chng
khoán Tp. H Chí Minh.
- Giai đon nghiên cu là t ngày 28 tháng 7 nm 2000 đn Q4 nm 2011.
4. Phng pháp nghiên cu
 hoàn thành khóa lun này và gii quyt các yêu cu đt ra trong bài
nghiên cu. Tác gi s dng phng pháp phân tích đnh tính đ đánh giá s b
vn đ nghiên cu và tp trung đi sâu phân tính đnh lng thông qua k thut
phân tích chui thi gian. Các phng pháp phân tích chui thi gian trong
nghiên cu này là phân tích nghim đn v đ xác đnh tính dng ca chui d 6
CHNG I: NGHIÊN CU THC NGHIM V VAI TRÒ
CA TH TRNG CHNG KHOÁN TRONG TNG
TRNG KINH T
1.1 Mi quan h gia th trng chng khoán và tng trng kinh t.
Mi quan h gia phát trin th trng tài chính nói chung và phát trin
th trng chng khoán nói riêng vi tng trng kinh t t lâu đã có nhng
quan đim khác nhau. Nhng nhìn chung, mi quan h gia chúng là mt mi
quan cht ch và mang tính hai chiu.
Th nht: Tng trng kinh t nh hng đn th trng chng khoán.
Kinh t tng trng, quy mô sn lng quc gia tng, điu này cho thy
các doanh nghip trong nn kinh t đang hot đng hiu qu, làm gia tng giá tr
thu nhp ca c đông và có th gia tng c tc nhn đc. Do vy giá chng
khoán có xu hng tng kéo theo s gia tng ca ch s toàn th trng. S gia
tng th trng chng khoán kéo theo s quan tâm ngày càng nhiu hn ca nhà
đu t, t đó doanh nghip cng s d dàng huy đng đc vn vi chi phí tt
hn và thông qua đó giá tr vn hóa th trng và thanh khon th trng cng
s đc ci thin.
Th hai: Th trng chng khoán tác đng ti tng trng kinh t.
Khi th trng chng khoán phát trin, thu hút s tham gia đông đo ca
nhà đu t thì quá trình huy đng vn ca doanh nghip din ra d dàng và
thun li. Li th ca ngun vn c đông so vi ngun vn vay là ngun tài tr
vô hn, doanh nghip không chu áp lc chi tr n gc và lãi vay nên có th n

th trng ca ngun vn hin ti do th trng chng khoán quyt đnh trong
khi chi phí thay th ngun vn hin ti là giá ca ngun vn nu nó đc bán đi
trong ngày hôm nay. Nu giá ca ngun vn hin ti ln hn chi phí thay th
ngun vn hin ti, th trng chng khoán đnh giá ngun vn cao hn chi phí
thay th ca nó do k vng vào kh nng sinh li ca doanh nghip trong tng
lai. Trong trng hp này, các nhà qun lý có th tng giá tr c phiu bng
cách tng cng đu t thông qua huy đng thêm vn, đào to nhân lc mi,
mua trang thit b, dây chuyn sn xut mi… Ngc li, nu giá ca ngun
vn hin ti nh hn chi phí thay th ngun vn hin ti, tc là th trng đánh
8
giá vn hin hu thp hn chi phí nhm thay th s vn đó. Trong trng hp
này, đu t s không đc khuyn khích bi nhà qun lý s không nhn thy
nhân t kích thích nào thay th ngun vn hin ti khi đã khu hao ht.
Mi liên kt khác, dù ít trc tip hn, gia giá c phiu và chi đu t là
da trên mô hình tân c đin. Mô hình này gi đnh rng trc ht công ty xác
đnh nhu cu vn da trên giá c lao đng, vn và doanh thu mong đi sau đó
xác đnh t l đu t tùy thuc vào thi gian mong mun thu hi vn. Nh vy
s k vng v doanh thu và sn lng đu ra là nhng nhân t chính nh hng
đn đu t. u t là đng c
quan trng nht ca tng trng
kinh t trong dài hn nên vic
tng gim đu t s có tác đng
trc tip đn tng trng kinh t
và nh hng gián tip đn th
trng chng khoán.
Vai trò ca trung gian tài
chính tác đng ti tng trng


D


dàng giao d

ch hàng hóa, d

ch v

.

Tng trng
9
nhng nghiên cu v lý thuyt đn thun đn nhng nghiên cu đnh lng
chuyên sâu. Nghiên cu ca Gurley và Shaw (1955) kt lun rng th trng tài
chính đóng góp vào phát trin kinh t thông qua nâng cao tích ly vn vt cht
(physical capital accumulation). Phn ln các tài liu v mi liên h gia th
trng tài chính và tng trng kinh t là thiu bng chng mãi ti các nghiên
cu ca Goldsmith (1969), Shaw (1973) và Mckinnon (1973) đã cho thy bng
chng thc nghim phát trin th trng tài chính tng quan đáng k vi mc
thu nhp bình quân đu ngi
5
. Và gn đây là Ghani (1992), King và Levine
(1993a, b), Degegorio và Giudotti (1995), Rousseau và Wachtel (1998), Beck
(1999b), và Levine (2000) cng cho thy mi liên kt gia thc trng phát trin
ngành tài chính quc gia và tng trng kinh t. Lý lun c bn là chc nng

Hai nghiên cu quan trng bi Levine và Zervos (1996, 1998a) cho thy
hiu qu rõ ràng ca phát trin th trng chng khoán ti tng trng kinh t.
c bit, các tác gi ch ra s gia tng mc vn hóa th trng có th ci thin
kh nng huy đng vn và phân tán ri ro ca nn kinh t. Thanh khon là mt
ch báo quan trng khác ca phát trin th trng chng khoán, nó có tng
quan nghch vi chi phí giao dch. Sau cùng là t l chu chuyn có th là mt
ch báo mc đ ca chi phí giao dch.
S dng d liu 47 quc gia t nm 1976 đn nm 1993, Levine và
Zervos thy rng thanh khon th trng chng khoán tng quan rõ ràng và có
ý ngha đi vi tng trng kinh t c trong hin ti ln tng lai, vi tích ly
vn và tng trng sn xut. Sau các ch báo th trng chng khoán và ngân
hàng trong phân tích hi quy, c phát trin ngân hàng và thanh khon th trng
chng khoán là các d báo tt ca tng trng kinh t, tích ly vn và tng
trng sn xut. Các tác gi kt lun rng th trng chng khoán cung cp các
dch v khác vi các dch v đc cung cp bi ngân hàng. Tuy nhiên, loi dch
v c th nào thì không đc gii thích. Levine và Zervos cng cho thy tính
bin đng ca th trng chng khoán là tng quan vô ngha vi tng trng.
Tng t, kích thc th trng, mc đ hi nhp th trng cng không liên
kt mnh m vi tng trng kinh t, tích ly vn và tng trng sn xut.
Trc đó, trong nghiên cu ca mình Levine (1991) cng đã tìm thy mi
quan h rõ ràng gia th trng chng khoán và tng trng kinh t.
Filer (1999) đã kho sát mi quan h gia tng trng kinh t và th
trng chng khoán và cho thy mi tng quan xác thc gia phát trin th
trng chng khoán vi hot đng kinh t.
11
Spears (1991) đã nói rng, trong các giai đon ca phát trin, trung gian
tài chính đem li tng trng kinh t. Th trng chng khoán làm thun tin


mà có th d dàng, nhanh hn và r hn đ có th chuyn giao d án đó cho các
nhà đu t thích hp (Bencivenga và Smith, 1991).
Trong mt nghiên cu đc thc hin bi Ngân hàng th gii (1995), kt
qu cho thy phát trin th trng chng khoán không ch đn thun theo sau
phát trin kinh t, mà còn cung cp các phng tin d báo tng trng vn
trong tng lai, sn xut và thu nhp bình quân đu ngi. Kt lun ca ngân
hàng th gii là gia tng trong ngành ngân hàng và phát trin th trng chng
khoán dn ti gia tng thu nhp bình quân đu ngi.
Hamid Mohtadi và Sumit Agarwa (2006), nghiên cu mi quan h gia
phát trin th trng chng khoán và tng trng kinh t cho 21 th trng mi
ni trong sut 21 nm t 1977 đn 1997. Kt qu th trng chng khoán và
tng trng kinh t có mi liên h tích cc trc tip và gián tip thông qua bùng
n hành vi đu t t nhân. Trong vai trò trc tip, thanh khon th trng chng
khoán có nh hng quan trng ti tng trng kinh t. Vi vai trò gián tip,
kích thc th trng chng khoán nh hng đn đu t và qua đó nh hng
ti tng trng kinh t. Các tác gi đ ngh t l giá tr giao dch chng khoán là
không phi thc đo hiu qu ca th trng chng khoán. iu này có th đc
bit trong các quc gia đang phát trin, ni mà th trng chng khoán d bay
hi cao, gây ra ch báo giá tr giao dch chng khoán sai lch.
 Belgium, Stijn Van Nieuwerburgh và Ludo Cuyvers (2005) s dng d
liu giai đon t nm 1830 đn nm 2000 đ kho sát mi quan h trong dài hn
gia phát trin th trng tài chính và phát trin kinh t thông qua các ch báo
phát trin th trng chng khoán. Bng chng mnh m cho thy th trng
chng khoán gây ra tng trng kinh t, đc bit là trong giai đon t nm 1873
đn nm 1935.
Ti Nepal, Surya Bahadur và Suman Neupane (2006), th trng chng
khoán Nepalese đóng vai trò quan trng trong tng trng kinh t.
13


(2008), các tác gi t hi rng liu thc s có mi liên kt gia thành qu th
14
trng chng khoán và tng trng kinh t  Nigeria. Phát hin cho thy tn ti
mi tng quan trong dài hn gia th trng chng khoán và tng trng kinh
t. Gn đây, Abu Nurudeen (2009) kho sát li mi quan h gia phát trin th
trng chng khoán và tng trng t. Kt qu cho thy phát trin th trng
chng khoán đóng góp tích cc cho tng trng kinh t. Alajekwu Udoka
Bernard và Achubu Austin A (2012) s dng d liu trong 15 nm t nm 1994
đn nm 2008 đ nghiên cu vai trò ca phát trin th trng chng khoán ti
tng trng kinh t. Kt qu nghiên cu cho thy t l chu chuyn có mt tng
quan rt mnh vi tng trng kinh t. Cng th, vn hoá th trng chng
khoán cng có mi tng quan chn chn vi t l chu chuyn chng khoán.
Nghiên cu này bao hàm thanh khon có khuynh hng kích thích tng trng
kinh t  Nigeria và vn hoá th trng nh hng ti thanh khon th trng.
F.T.Kolapo và A O. Adaramola (2012), nghiên cu tác đng ca th trng vn
Nigerian ti tng trng kinh t trong giai đon t 1990 – 2010, tác gi cho thy
th trng vn Nigeria và tng trng kinh t có mi liên kt trong dài hn
thông qua kim đnh đng liên kt. Kim đnh nhân qu Granger cho thy mi
quan h hai chiu gia GDP và giá tr giao dch và quan h mt chiu t vn
hoá th trng ti GDP.
Cng kho sát mi quan h gia phát trin th trng chng khoán, phát
trin ngân hàng vi tng trng kinh t, mt nghiên cu bi Boopen Seetanah,
Rojid Sawkut, Vinesh Sannasee và Binesh Seetanah (2010) s dng d liu 27
quc gia đang phát trin t nm 1991 đn nm 2007. Kt qu cho thy phát trin
th trng chng khoán là mt thành phn quan trng ca tng trng, nhng
vi mt mc đ liên quan thp hn khi so sánh vi các thành phn khác ca
tng trng, đc bit vi phát trin ngân hàng. áng chú ý là phát trin th

t d liu đc thu thp t 05 quc gia (Belgium, France, Portugal, Netherlands
và United Kingdom) trong khong thi gian t nm 1995 đn nm 2008. Kt
qu nghiên cu cho thy phát trin th trng chng khoán và tng trng kinh
t có mi quan h trong dài hn. Nghiên cu cng khám phá thanh khon th
trng chng khoán giúp ci thin kinh t trong tng lai. Tuy nhiên, mi liên
kt tích cc gia phát trin th trng chng khoán và tng trng kinh t cho
mt vài quc gia mà  đó th trng chng khoán là thanh khon và hot đng

Trích đoạn Kim đ nh nghi mđ nv Kim đ nh qua nh nhân qu Granger Công ty ch ng khoán Liên kt qu ct

---