B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
……§§§……§§§……§§§…….
H TH HU
XÂY DNG K TOÁN QUN TR
TRONG DOANH NGHIP SN XUT
TI THÀNH PH H CHÍ MINH LUN VN THC S KINH T TP. H Chí Minh – Nm 2011
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
……§§§……§§§……§§§…….
H TH HU
XÂY DNG K TOÁN QUN TR
TRONG DOANH NGHIP SN XUT
TI THÀNH PH H CHÍ MINH
CHUYÊN NGÀNH : K TOÁN – KIM TOÁN
MÃ S: 60.34.30
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các t vit tt
Danh mc các bng và s đ
PHN M U
1. Tính thit thc ca đ tài
2. Mc tiêu nghiên cu
3. Phm vi nghiên cu
4. Phng pháp nghiên cu
5. Ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài
6. Kt cu ca đ tài
CHNG 1: TNG QUAN V K TOÁN QUN TR 1
1.1 TNG QUAN V K TOÁN QUN TR 1
1.1.1 nh ngha k toán qun tr 1
1.1.2 Mc tiêu ca k toán qun tr 3
1.1.3 Yêu cu ca k toán qun tr 3
1.1.4 Chc nng thông tin ca k toán qun tr 4
1.1.5 Ni dung ch yu ca k toán qun tr 5
1.1.5.1 Lp d toán ngân sách phc v chc nng hoch đnh 5
1.1.5.2 H thng tính giá thành phc v chc nng t chc điu hành 8
1.1.5.2.1 K toán chi phí sn xut và tính giá thành sn phm theo chi phí
thc t 8
1.1.5.2.2 K toán chi phí sn xut và tính giá thành sn phm theo chi phí
thc t kt hp vi chi phí c tính 9
1.1.5.2.3 K toán chi phí sn xut và tính giá thành sn phm theo chi phí
2.2.2 Tình hình vn dng k toán qun tr trong các doanh nghip sn xut ti
TP.HCM 36
2.2.2.1 Tình hình thc hin chc nng hoch đnh 38
2.2.2.2 Tình hình thc hin chc nng t chc điu hành 38
2.2.2.3 Tình hình thc hin chc nng kim soát 39
2.2.2.4 Tình hình thc hin chc nng ra quyt đnh 41
2.3 MT S NGUYÊN NHÂN DN N CHA XÂY DNG MÔ HÌNH K
TOÁN QUN TR TRONG DOANH NGHIP SN XUT TI THÀNH PH
H CHÍ MINH 43
2.3.1 Cha có quan đim chính thng v ni dung và phng pháp k toán qun
tr nc ta 43
2.3.2 Trình đ qun lý ca nhà qun tr doanh nghip còn hn ch 44
2.3.3 Trình đ chuyên môn ca nhân viên k toán qun tr còn hn ch 44
2.3.4 Cha ng dng khoa hc k thut 44
KT LUN CHNG 2 46
CHNG 3: XÂY DNG MÔ HÌNH K TOÁN QUN TR TRONG DOANH
NGHIP SN XUT TI THÀNH PH H CHÍ MINH 47
3.1 XÂY DNG MÔ HÌNH T CHC B MÁY K TOÁN QUN TR 47
3.2 NI DUNG CH YU K TOÁN QUN TR TRONG CÁC DOANH
NGHIP SN XUT THÀNH PH H CHÍ MINH 54
3.2.1 Báo cáo k toán qun tr phc v chc nng hoch đnh 55
3.2.2 Báo cáo k toán qun tr phc v chc nng t chc điu hành 56
3.2.3 Báo cáo k toán qun tr phc v chc nng kim soát 56
3.2.4 Báo cáo k toán qun tr phc v chc nng ra quyt đnh 57
3.3 CÁC GII PHÁP H TR XÂY DNG K TOÁN QUN TR TRONG
DOANH NGHIP SN XUT TI THÀNH PH H CHÍ MINH 59
Q: Quyt đnh
QLDN: Qun lý doanh nghip
SP: Sn phm
SXC: Sn xut chung
KTQT: K toán qun tr
TNHH: Trách nhim hu hn
TSC: Tài sn c đnh
TP.HCM: Thành ph H Chí Minh
TT: Thông t
VL: Vt liu DANH MC CÁC BNG
Bng 1.1: S KHÁC NHAU C BN CA K TOÁN QUN TR VÀ K TOÁN
TÀI CHÍNH
Bng 2.1: PHN CÂU HI GN LC
Bng 2.2: PHN THÔNG TIN CHUNG
Bng 2.3: PHN NI DUNG K TOÁN QUN TR DOANH NGHIP Ã ÁP
DNG
Bng 2.4: NGUYÊN NHÂN DOANH NGHIP CHA XÂY DNG MÔ HÌNH
K TOÁN QUN TR PHN M U
1. Tính thit thc ca đ tài
T chc ng dng k toán qun tr không phi là vn đ mi trên th gii và
Vit Nam hin nay. Tuy nhiên, các doanh nghip Vit Nam nói chung và các
doanh nghip sn xut TP.HCM nói riêng thng chú trng đn k toán tài chính
mà không quan tâm đn k toán qun tr. tn ti và thích ng vi nn kinh t th
trng, các doanh nghip luôn phi tìm cách đi phó vi nhng cnh tranh khc lit
t các doanh nghip khác. K toán qun tr ngày càng đóng vai trò quan trng là
mt công c qun lý đc lc, phc v cho vic qun lý, kim soát và ra quyt đnh
ca nhà qun tr trong các doanh nghip. K toán qun tr cung cp các thông tin v
hot đng ni b ca doanh nghip, nên không có khuôn mu chung cho tt c các
loi hình doanh nghip. Vì th tôi chn đ tài “ Xây dng k toán qun tr trong
doanh nghip sn xut ti TP.HCM” làm ni dung nghiên cu, hy vng đóng góp
kin thc c th hn h tr cho các nhà qun lý thành công hn trong môi trng
cnh tranh khc lit.
2. Mc tiêu nghiên cu
Nghiên cu thc trng vic ng dng k toán qun tr trong các doanh
nghip sn xut ti TP.HCM, thông qua kt qu kho sát đánh giá thc trng s
dng k toán qun tr, đa ra mt s nguyên nhân dn đn cha xây dng mô hình
k toán qun tr đ s dng và xác đnh nhu cu thông tin ca nhà qun lý. T c s
đó, xây dng mô hình k toán qun tr cho các doanh nghip sn xut ti TP.HCM,
thit k các mu báo cáo k toán qun tr.
3. Phm vi nghiên cu
tài nghiên cu v k toán qun tr trong các doanh nghip sn xut ti
Tác gi hy vng đ tài s góp phn giúp các doanh nghip sn xut
ti TP.HCM xây dng mô hình k toán qun tr, trong khi thông t
53/TT-BTC, hng dn áp dng k toán qun tr trong các doanh
nghip còn chung chung, cha xây dng cho các loi hình doanh
nghip c th, dn đn các doanh nghip khá lúng túng khi áp
dng.
6. Kt cu ca đ tài:
Ngoài phn m đu và kt lun, lun vn gm ba phn chính:
CHNG 1: TNG QUAN V K TOÁN QUN TR
CHNG 2: THC TRNG K TOÁN QUN TR TRONG CÁC DOANH
NGHIP SN XUT TI THÀNH PH H CHÍ MINH
CHNG 3: XÂY DNG MÔ HÌNH K TOÁN QUN TR TRONG
DOANH NGHIP SN XUT TI THÀNH PH H CHÍ MINH
trong đi ng qun lý ca t chc.”[9]
Khác vi k toán tài chính, k toán qun tr cung cp thông tin nhm tha mãn
nhu cu ca các nhà qun tr doanh nghip, là nhng ngi mà các quyt đnh và hành
đng ca h quyt đnh s thành công hay tht bi ca doanh nghip đó. Thông tin
không đy đ, các nhà qun tr s gp khó khn trong vic qun lý điu hành. Còn nu
2
thông tin không chính xác, các nhà qun tr s ra quyt đnh kinh doanh sai lm, nh
hng đn kt qu hot đng kinh doanh ca doanh nghip. Thông tin không kp thi
dn đn các vn đ không đc gii quyt kp thi.
Vit Nam, đnh ngha k toán qun tr đc ban hành trong Lut k toán Vit
Nam s 03/2003/QH ngày 17/06/2003 : “ K toán qun tr là vic thu thp, x lý, phân
tích và cung cp thông tin kinh t, tài chính theo yêu cu qun tr và quyt đnh kinh
t, tài chính trong ni b đn v k toán.”
Nm 2006, B tài chính ban hành thông t s 53/2006/TT-BTC ngày
12/06/2006 hng dn áp dng k toán qun tr trong doanh nghip. Ngoài vic nhc
li đnh ngha v k toán qun tr ca Lut k toán, Thông t còn chi tit: “K toán
qun tr nhm cung cp các thông tin v hot đng ni b ca doanh nghip, nh : Chi
phí ca tng b phn (trung tâm chi phí), tng công vic, sn phm; Phân tích, đánh
giá tình hình thc hin vi k hoch v doanh thu, chi phí, li nhun; qun lý tài sn,
vt t, tin vn, công n; phân tích mi quan h gia chi phí vi khi lng và li
nhun; la chn thông tin thích hp cho các quyt đnh đu t ngn hn và dài hn; lp
d toán ngân sách sn xut, kinh doanh;… nhm phc v vic điu hành, kim tra và
ra các quyt đnh kinh t. K toán qun tr là công vic ca tng doanh nghip, Nhà
nc ch hng dn các nguyên tc, cách thc t chc và các ni dung, phng pháp
k toán qun tr ch yu to điu kin thun li cho doanh nghip thc hin.” Và
“Vic t chc h thng thông tin k toán qun tr không bt buc phi tuân th đy đ
các nguyên tc k toán và có th đc thc hin theo nhng quy đnh ni b ca doanh
thit k và cung cp thông tin phù hp.
ra quyt đnh, các nhà qun lý phi tng hp và sàng lc các ngun thông
tin đó. iu này s to nên áp lc công vic cho các nhà qun tr và các quyt đnh
đa ra nhiu khi không còn hiu qu do không đáp ng đc tính kp thi.
Thông tin cung cp t k toán s giúp các nhà qun tr gim bt áp lc công
vic và ra các quyt đnh kp thi, hiu qu hn vì: thông tin k toán đc phn ánh
mt cách có h thng v tình hình tài chính cng nh tình hình hot đng ca công ty
và đc k toán x lý trc khi báo cáo cho nhà qun lý. K toán qun tr cung cp
thông tin v mt tài chính và phi tài chính mt cách c th, t m giúp cho các nhà
qun tr: lp k hoch qun lý, t chc thc hin k hoch, điu hành các hat đng
hàng ngày và đa ra các quyt đnh đúng đn đ doanh nghip hot đng ngày càng
hiu qu hn.
Các thông tin cung cp phi tha mãn các yêu cu sau:
4
Thích hp: Thông tin phi phù hp vi mc đích mà nhà qun
tr mun rút ra t thông tin
y đ: Nhà qun tr phi đc cung cp tt c các thông tin
mà h cn, đ có th đa ra nhng quyt đnh đúng, kp thi.
Chính xác: Thông tin cung cp cho nhà qun tr phi chính xác
Rõ ràng: Ni dung thông tin cung cp phi trình bày và truyn
đt rõ ràng
áng tin cy: Thông tin cung cp cho các nhà qun tr phi
đm bo đáng tin cy v cht lng ca ni dung thông tin
Truyn đt: Thông tin phi đc cung cp đúng và đ cho
ngi cn s dng
úng lúc: Thông tin phi đc cung cp kp thi
Chi phí: Thông tin đc cung cp phi có giá tr s dng, li
cp các thông tin v tình hình thc hin k hoch, các hot đng bt
thng … t đó giúp các nhà qun tr thy đc nhng vn đ cn
điu chnh, thay đi nhm hng hot đng ca t chc theo đúng mc
tiêu đã đ ra.
Cung cp thông tin cho quá trình ra quyt đnh: ra quyt đnh là chc
nng c bn nht ca nhà qun tr. Ra quyt đnh chính là la chn
phng án thích hp nht. có đc quyt đnh đúng đn kp thi
phi có thông tin nhanh chóng, phù hp, chính xác đó chính là thông
tin ca k toán qun tr.
Tóm li, k toán qun tr có vai trò nh là công c phc v cho vic cung
cp thông tin cho các chc nng qun tr nh: hoch đnh, kim tra đánh giá tình
hình thc hin các mc tiêu, các quá trình hot đng sn xut kinh doanh, t đó có
nhng quyt đnh hp lý đ điu hành hot đng ngày càng đt hiu qu hn.
1.1.5 Ni dung ch yu ca k toán qun tr
T nhng phân tích v chc nng thông tin ca k toán qun tr, có th thy
ni dung ch yu ca k toán qun tr trong doanh nghip bao gm nhng phn sau
đây:
1.1.5.1 Lp d toán ngân sách phc v chc nng hoch đnh [3]
Lp d toán ngân sách là mt công c làm cho quá trình lp k hoch đc hiu
qu và cung cp mt phng tin đ theo dõi các hot đng có vn hành theo k
hoch hay không.
6
Các b phn trong doanh nghip trc tip chu trách nhim lp d toán ngân
sách ca b phn mình. D toán cp nào do cp đó lp.
S đ 1.1 Trách nhim, trình t lp d toán ngân sách [3]
cp trung gian
Nhà qun tr
cp c s
Nhà qun tr
cp c s
Nhà qun tr
cp c s
Nhà qun tr
cp c s
7
Các d toán ngân sách gm: d toán tiêu th, d toán sn xut, d toán
tn kho thành phm cui k, d toán chi phí nguyên vt liu trc tip, d toán chi
phí nhân công trc tip, d toán chi phí sn xut chung, d toán chi phí bán hàng
và chi phí qun lý doanh nghip, d toán tin, d toán kt qu hot đng kinh
doanh, bng cân đi k toán d toán.
D toán tiêu th sn phm là quan trng nht, nó chi phi toàn b các d
toán khác. Công vic đu tiên ca quá trình lp d toán là lp d toán tiêu th sn
phm.
Sau khi d toán tiêu th sn phm đc lp, nó quyt đnh khi lng sn
phm cn sn xut đ đáp ng cho nhu cu tiêu th. Tip theo, d toán sn xut s
đc lp làm c s cho vic lp d toán chi phí nguyên vt liu trc tip, chi phí
nhân công trc tip và chi phí sn xut chung. Các d toán này s tác đng đn vic
lp d toán tin.
1.1.5.2 H thng tính giá thành phc v chc nng t chc điu hành
1.1.5.2.1 K toán chi phí sn xut và tính giá thành sn phm theo chi phí
thc t [4]
Mc tiêu mô hình k toán chi phí sn xut và tính giá thành sn phm theo chi
phí thc t gn lin vi quy trình tp hp, phân b chi phí sn xut thc t đ tính giá
thành thc t sn phm nhm:
Cung cp thông tin cho vic lp báo cáo tài chính
Cung cp thông tin phc v cho hoch đnh, kim soát và ra quyt đnh
chi phí trong ni b doanh nghip
D toán tiêu th sn
phm
D toán tn kho
thành phm cui k
D toán sn xut
D toán chi phí bán
hàng và qun lý doanh
nghip
D toán chi phí
Mô hình k toán chi phí sn xut và tính giá thành sn phm theo chi phí thc t
ch có đc sau khi kt thúc quá trình sn xut, giá thành sn phm th hin chi phí
sn xut trong quá kh, rt phù hp vi thông tin theo yêu cu ca k toán, nguyên tc
k toán, chun mc k toán chung khi lp và trình bày báo cáo tài chính. Tuy nhiên,
trong thi đi ngày nay, khi môi trng sn xut kinh doanh, công ngh sn xut thay
đi nhanh chóng, mô hình k toán trên đang đng trc đòi hi, áp lc ci tin cp
bách v k thut x lý thông tin, chi phí, giá thành đ đáp ng tt hn nhu cu thông
tin phc v cho nhà qun tr chi phí.
1.1.5.2.2 K toán chi phí sn xut và tính giá thành sn phm theo chi phí
thc t kt hp vi chi phí c tính [4]
Mc tiêu ca mô hình này nhm:
Cung cp thông tin v chi phí mt cách kp thi, hu ích và hiu qu đ
phc v cho nhà qun lý đa ra các quyt đnh kinh t.
Chi phí sn xut thc t
đu vào
(Chi phí sn xut thc t
d dang đu k + Chi phí
sn xut thc t phát sinh
trong k)
Chi phí sn xut thc
t đu ra
(Giá thành thc t sn
phm + Chi phí sn
xut thc t d dang
cui k)
Giúp nhà qun lý có th kim soát chi phí sn xut mt cách kp thi
Cung cp thông tin giúp vic đánh giá thành qu ca các nhà qun lý và
ngi lao đng mt cách d dàng
Làm đn gin các th tc k toán hàng tn kho và giá thành sn phm
11
Giá thành đnh mc là nhng chi phí đc đnh trc đi vi chi phí nguyên,
vt liu trc tip, chi phí nhân công trc tip và chi phí sn xut chung. Nó thng
đc trình bày nh giá thành đn v sn phm hoàn thành.
Trong h thng k toán chi phí sn xut và tính giá thành theo chi phí đnh mc,
các d liu đnh mc s thay th tt c các d liu thc t. Nhân viên k toán ghi chép
riêng bit các chi phí thc t đ so sánh vi chi phí đnh mc, tìm nguyên nhân chênh
lch và đa ra các bin pháp x lý. Quá trình này, đc gi là phân tích các chênh
lch, là mt công c kim soát chi phí hiu qu.
Mc dù khi thc hin mô hình k toán chi phí sn xut và tính giá thành sn
phm theo chi phí đnh mc s tng chi phí cho vic cài đt và duy trì h thng k
toán, nhng nó s tit kim chi phí cho doanh nghip bng cách giúp doanh nghip
gim đc các lãng phí và nâng cao hiu qu.
1.1.5.3 Phc v chc nng kim soát
1.1.5.3.1 Phân tích bin đng chi phí phc v chc nng kim soát hot đng
[3]
Chi phí đnh mc là tiêu chun đ đo lng thành qu kim soát chi phí. Trong
doanh nghip, đnh mc đc lp cho c giá và lng ca các yu t đu vào cn thit
đ sn xut sn phm.
Khi so sánh chi phí thc t vi chi phí đnh mc ta có đc nhng chênh lch
gi là các bin đng. Các bin đng này đc tính toán và báo cáo cho các nhà qun tr
v c yu t lng và giá ca chi phí nguyên vt liu trc tip, chi phí nhân công trc
tip và chi phí sn xut chung.
o “Bin đng lng” mô hình trên đc gi là “Bin đng nng sut”:
(h1r0-h0r0)
Trong đó: h là s gi lao đng, q là đn giá lao đng, 1 là thc t, 0 là đnh mc
i vi khon mc bin phí sn xut chung:
o “Bin đng giá” mô hình trên đc gi là “Bin đng chi tiêu”:
(h1r1-h1r0)
o “Bin đng lng” mô hình trên đc gi là “Bin đng nng sut”:
(h1r0-h0r0)
Trong đó: h là s gi lao đng trc tip, s gi máy….
q là đn giá lao đng trc tip, s gi máy….
1 là thc t, 0 là đnh mc
Bin đng giá
Bin đng lng
Tng bin đng