B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
INH VN TIN NGHIÊN CU CÁC NHÂN T NH HNG N
CU TRÚC TÀI CHÍNH CÁC CÔNG TY NIÊM YT
TRÊN SÀN HOSE
LUN VN THC S KINH T TP. H CHÍ MINH - NM 2011
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
Các gii pháp đc nêu ra trên c s lý lun và kt qu nghiên cu thc tin ca tác
gi.
Ngi cam đoan
INH VN TIN
Hc viên cao hc khóa 17- Trng i Hc Kinh T Tp. HCM
I MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH MC HÌNH V BNG BIU
PHN M U 1
CHNG 1: Lụ THUYT VÀ CÁC BNG CHNG THC NGHIM V CÁC
NHÂN T NH HNG N CU TRÚC TÀI CHÍNH 4
1.1 Các lý thuyt v cu trúc vn 4
1.1.1 Lý thuyt điu chnh th trng 4
1.1.2 Tâm lý tránh ri ro ca nhà qun lý nh hng quyt đnh v cu trúc
vn 5
1.1.3 Báo hiu vi th trng thông qua t l n 6
1.1.4 Cu trúc vn di góc đ kim soát doanh nghip 8
1.2 Mt s bng chng thc nghim v các nhân t nh hng đn cu trúc vn 9
1.2.1 Ti các nc phát trin 9
1.2.2 Ti các nc đang phát trin 11
1.2.2.1 Nghiên cu ca Samuel G. H. Huang và Frank M. Song (2002) 11
1.2.2.2 Nghiên cu ca Jean J.Chen (2003) 16
III 2.5 Xây dng mô hình đo lng tác đng ca các nhân t đn cu trúc tài chính các
công ty trên Hose 41
2.6 ánh giá tác đng ca các nhân t đn cu trúc tài chính t kt qu hi quy 48
2.6.1 Tác đng ca các nhân t đn TL 48
2.6.2 Tác đng ca các nhân t đn SL 49
2.6.3 Tác đng ca các nhân t đn LL 51
KT LUN CHNG 2: 52
CHNG 3: GII PHÁP XÂY DNG CU TRÚC TÀI CHÍNH HP LÝ CHO CÁC
CÔNG TY TRÊN SÀN HOSE 53
3.1 ng dng mô hình kinh t lng đ xây dng cu trúc tài chính hp lý cho các
công ty niêm yt trên Hose 53
3.1.1 Cách thc thc hin 53
3.1.2 iu kin thc hin 55
3.1.3 Nhng thun li và khó khn khi ng dng mô hình kinh t lng đ
hoch đnh cu trúc tài chính ti các công ty trên sàn Hose 55
3.2 Nâng cao hiu qu công tác qun tr tài chính 57
3.3 Gii pháp h tr xây dng cu trúc tài chính hp lý 58
3.3.1 Hoàn thin và phát trin th trng vn mt cách đng b 58
3.3.2 Thành lp các t chc đnh mc tín nhim chuyên nghip 60
3.3.3 Tng cng tính minh bch, hiu qu ca th trng chng khoán 60
3.3.4 n đnh nn kinh t v mô 61
3.4 Mt s gii pháp tái cu trúc tài chính cho các công ty trên Hose 62
Kt lun chng 3: 63
IV KT LUN 64
VCSH: VN CH S HU
CÁC BIN S DNG TRONG LUN VN:
DEPTA: KHU HAO/TNG TÀI SN
DIV: C TC TR TRONG NM/(LI NHUN SAU THU+KHU
HAO)
FAoverTA: TÀI SN C NH/ TNG TÀI SN
growthR: TC TNG TRNG DOANH THU
growthTA: TC TNG TRNG TÀI SN
LL: N DÀI HN/TNG NGUN VN
Log(R): Log (DOANH THU)
Log (TA): Log (TNG TÀI SN)
ROA: T SUT SINH LI TRÊN TNG TÀI SN
ROE: T SUT SINH LI TRÊN VN CH S HU
SL: N NGN HN/TNG NGUN VN
Tkn: (TÀI SN LU NG- HÀNG TN KHO)/N NGN HN.
TL: TNG N PHI TR
/TNG NGUN VN
DANH MC BNG BIU
Trang
Bng 1.1: Danh sách bin trong nghiên cu Samuel G. H. Huang và Frank M. Song 12
Bng 1.2: Kt qu nghiên cu ca Samuel G. H. Huang và Frank M. Song 14
Bng 1.3: Danh sách các bin trong nghiên cu ca Muhammad Mahmud, Gobind M.
Herani, A.W. Rajar, Wahid Farooqi 19
Bng 1.4: Kt qu nghiên cu ca Muhammad Mahmud, Gobind M. Herani, A.W.
Rajar, Wahid Farooqi 20
Bng 1.5: Tóm tt kt qu nghiên cu và thc nghim v cu trúc vn 21
Bng 2.1: Cu trúc tài chính các công ty niêm yt trên Hose t 2008-2010 23
Bng 2.2: Cu trúc n ngn hn trên tng tài sn 24
Bng 2.3: Cu trúc n dài hn trên tng tài sn 25
qua đó tác đng đn kh nng sinh li và giá tr c phiu. Do đó cn có mt nghiên cu
đy đ đ xem xét nhng nhân t nào thc s tác đng đn cu trúc tài chính các doanh
nghip Vit nam nhm giúp các doanh nghip xây dng cho mình mt cu trúc tài
chính hp lý cho tng giai đon phát trin, nâng cao hiu qu hot đng trong bi cnh
môi trng kinh t trong nc và th gii đy bin đng nh hin nay.
Ti các nc phát trin đã có nhiu nghiên cu v nhng nhân t tác đng đn
cu trúc tài chính doanh nghip. Gn đây các nc đang phát trin nh Trung quc,
Thái lan cng có vài nghiên cu v lnh vc này. nc ta còn quá ít các nghiên cu
v cu trúc tài chính doanh nghip. Mt s ch dng li cu trúc vn trong khi các
ngun vn khác nh tín dng thng mi gia các doanh nghip ngày càng đóng vai
trò quan trng trong cu trúc tài chính ca doanh nghip. Do đó tác gi đã chn nghiên
cu đ tài ắNghiên cu các nhân t nh hng đn cu trúc tài chính các công ty niêm
yt trên sàn Hose”.
2. Mc tiêu nghiên cu và câu hi nghiên cu ca đ tài
2.1 Mc tiêu nghiên cu:
- Xác đnh đc đim cu trúc tài chính ca các công ty niêm yt trên sàn Hose là
gì?
- Xác đnh các nhân t nh hng đn cu trúc tài chính các công ty niêm yt trên
sàn Hose.
2
- Xây dng mô hình kinh t lng đ c lng nhng nhân t nh hng đn
cu trúc tài chính ca các công ty niêm yt trên sàn Hose.
- xut các gii pháp và điu kin đ xây dng mt cu trúc tài chính hp lý
cho các công ty niêm yt trên sàn Hose.
2.2 Câu hi nghiên cu:
- Có nhng bng chng thc nghim trên th gii v các nhân t nh hng đn
cu trúc tài chính công ty hay không?
Chng 2: Các nhân t nh hng đn cu trúc tài chính các công ty niêm yt
trên sàn Hose.
Chng 3: Gii pháp xây dng cu trúc tài chính hp lý cho cho các công ty
trên sàn Hose.
6. ụ ngha công trình nghiên cu
V mt lý lun: Qua vic nghiên cu nhng bng chng thc nghim ca các
tác gi trên th gii, lun vn đã tóm tt đc nhng nhân t nh hng đn cu trúc
tài chính ca doanh nghip.
V mt thc tin:
Lun vn đã ch ra đc các nhân t nh hng đn cu trúc tài chính ti các
công ty niêm yt trên sàn Hose và mc đ nh hng ca chúng nh th nào.
Lun vn cng ch ra đc đc thù cu trúc tài chính ca các doanh nghip trong
mt s ngành.
Cung cp mt mô hình kinh t lng đ các nhà qun tr doanh nghip da vào đó xây
dng và qun tr mt cu trúc tài chính hp lý cho doanh nghip mình.
4
CHNG 1: LÝ THUYT VÀ CÁC BNG CHNG THC NGHIM V CÁC
NHÂN T NH HNG N CU TRÚC TÀI CHÍNH
1.1 Các lý thuyt v cu trúc vn
Cu trúc tài chính là s kt hp gia n ngn hn, n trung dài hn và vn c
phn thng đ tài tr tài sn ca doanh nghip còn cu trúc vn là s kt hp gia n
ngn hn thng xuyên, n trung dài hn và vn c phn thng. Nh vy, thc cht
cu trúc tài chính là cu trúc vn kt hp vi n ngn hn không thng xuyên. Nghiên
cu cu trúc tài chính s da trên nn tng nghiên cu lý thuyt v cu trúc vn. đo
lng cu trúc tài chính ngi ta thng s dng t s n/vn c phn hoc tng
ca các c phiu ca công ty. Các nhà qun lý phát hành vn c phn khi h tin rng
chi phí ca nó là thp mt cách phi lý và mua li c phn khi h tin rng chi phí ca nó
là cao mt cách phi lý. Mô hình th hai ca điu chnh th trng không đòi hi rng
th trng thc s không hiu qu. Không yêu cu các nhà qun lý d đoán thành công
lãi c phiu. Gi đnh ch đn gin là các nhà qun lý tin rng h có th điu chnh th
trng c phiu. Trong mt nghiên cu ca Graham và Harvey (2001), các nhà qun lý
tha nhn rng h c gng điu chnh th trng c phiu, và hu ht trong s h đã
phát hành c phiu ph thông đu cho rng khi phát hành c phiu h đu cân nhc k
càng vic c phiu ca h đc đnh giá là cao hay thp.
Baker và Wurgler (2002) cung cp bng chng cho thy vic điu chnh th
trng c phiu có nh hng lâu dài đi vi cu trúc vn ca công ty. H xác đnh
mt thc đo điu chnh th trng c phiu là giá tr th trng c phiu chia cho giá
tr s sách c phiu. H nhn thy rng nhng thay đi đòn by có liên quan mnh m
và tích cc đn phng pháp điu chnh th trng ca h, vì vy h kt lun rng: Cu
trúc vn ca công ty là kt qu tích ly ca các n lc trong quá kh đ điu chnh th
trng c phiu.
1.1.2 Tâm lý tránh ri ro ca nhà qun lý nh hng quyt đnh v cu trúc vn
Mt s mô hình lý thuyt da trên gi thuyt rng các nhà qun lý-ch s hu
công ty đu không a thích ri ro. Do vy, t l n công ty s ph thuc vào mc đ
không a thích đó. Mt d án càng nhiu nguy c ri ro thì ngi ch càng mun tham
gia đóng góp đu t ít đi. Nhìn chung, vic tng t l n ca công ty s cho phép các
nhà qun lý nm gi đc mt s lng c phn ln hn nhng có nhiu ri ro hn. S
lng c phn này càng ln thì càng làm gim li ích ca ngi qun lý do tâm lý
6
mun tránh ri ro ca h. Nhng vi nhng d án có cht lng cao hn thì s gim
sút v li ích này đi vi nhà qun lý cng s ít hn. Vì th, trong điu kin cân bng
đt đc, nhà qun lý ca nhng công ty có cht lng cao hn s có xu hng tng
nghip s đc hiu là thuc loi B (cht lng thp vi t l n thp). Nu mt công
ty t th hin là mình thuc loi A, công ty này không th phát hành n nhiu hn
NPV ca d án đu t dành cho loi A, nu không công ty s b phá sn. Tng t nh
vy, nu công ty thuc loi B, công ty cng s không vay n nhiu hn NPV ca d án
loi B. iu này s to nên trng thái cân bng vi điu kin là các công ty không có
đng lc nào đ báo hiu sai lch ra th trng. Nu ngi qun lý công ty loi A báo
hiu rng công ty thuc loi B, h s vay n ít hn, do đó s không có đ vn đ đ
đu t cho d án loi A. Li ích thu v ca h s ít hn so vi trng hp h báo hiu
mt cách chính xác loi hình doanh nghip mình. Nu ngi qun lý công ty loi B báo
hiu rng công ty thuc loi A, khi đó s n cn phi đi vay s ln hn so vi NPV ca
d án loi B và tình trng phá sn s xy ra. Ngi qun lý công ty loi B s báo hiu
trung thc nu li ích cn biên thu đc t vic báo hiu sai nh hn chi phí phá sn.
Vì c hai loi hình doanh nghip đu có xu hng phi báo hiu trung thc, nhng
ngi bên ngoài s suy lun đuc cht lng ca tng doanh nghip da trên t l n
ca h. Poitevin (1989) s dng mt mô hình khác trong đó n cng đc dùng đ báo
hiu vi th trng. Trong mô hình này, có mt công ty ln lâu nm và mt công ty
mi gia nhp th trng vi c cu tài chính ca mi công ty đã có sn. Có hai loi
công ty mi gia nhp: mt loi có chi phí thp và mt loi chi phí cao. Trong trng thái
cân bng, phân bit đc hai loi công ty mi. Loi hình công ty s đc suy lun t
vic quan sát chính sách tài chính ca công ty. Nu chính sách tài chính đó nht quán
vi loi hình chi phí thp, các nhà đu t s đng ý tài tr cho công ty. Nu các chính
sách tài chính khác đc áp dng, nhà đu t s suy lun đó là công ty có chi phí cao
và s không đu t vào đó. Công ty ln, lâu nm trên th trng s ch đu t bng vn
c phn vì vn đó đc đnh giá tng đi chính xác bi th trng (vì chi phí cn biên
cng nh giá tr ca công ty đã đc th trng bit trc). Công ty mi gia nhp có
8
chi phí thp s đc tài tr mt phn nh vay n. Mc n đc la chn sao cho nu
các công ty là mc tiêu b thôn tính nhng thôn tính không thành công thng có t l
n trong cu trúc vn cao hn. Theo Israel (1991), cu trúc vn doanh nghip nh
hng đn vic phân b dòng tin gia nhng c đông có quyn b phiu và các ch
n không có quyn b phiu. Tác gi này cho rng khi sc mnh đàm phán ca các c
đông ca công ty là mc tiêu thôn tính đang b gim sút, công ty này s hành đng ti
u là phát hành thêm n, và phn li ích tng thêm do thôn tính mà c đông công ty
thu đc s nh đi. Nghiên cu này cng chng minh rng nu phi tn kém hn đ
thôn tính đc công ty mc tiêu thì công ty mc tiêu này s có t l n cao hn, nhng
công ty cng s thu đc li ích ph tri cao hn nu vic thôn tính thc s xy ra.
Tóm li, các công ty mc tiêu thôn tính nhìn chung có t l n cao, và điu này s dn
ti mt phn ng tích cc v giá c phiu ca h. Ngoài ra, t l n nhìn chung có
quan h t l nghch vi xác sut thành công ca công cuc mua bán thôn tính.
1.2 Mt s bng chng thc nghim v các nhân t nh hng đn cu trúc
vn
1.2.1 Ti các nc phát trin
Nghiên cu ca Murray Z.Fran và Vidhan K. Goyal, phát hành 14/03/2003, vi
ta đ: ắnhân t nào có tm quan trng đáng tin cy quyt đnh nên cu trúc vn”.
Nghiên cu này xem xét tm quan trng tng đi ca nhiu yu t quyt đnh t l
đòn by ca các công ty đi chúng ca M. D liu đc ly t trung tâm nghiên cu
giá c an ninh ca M (CRSP) t nm 1950 đn nm 2000. Nghiên cu cng nhm làm
rõ ng dng ca 3 lý thuyt sau đây trong thc tin các doanh nghip M gm: lý
thuyt đánh đi, lý thuyt trt t phân hng và lý thuyt điu chnh th trng.
Bin ph thuc đc s dng đ đo lng đòn by chính trong nghiên cu này
là t l n vay (gm tng n vay ngn hn và dài hn) chia cho tng ca n vay và vn
c phn.
10
Các nhân t đc đa vào xem xét có tác đng đn đòn by hay không bao
hành c phn hn vay n. Lm phát k vng trong tng lai tng, ngay t bây gi các
doanh nghip đã bt đu vay n đ tránh trng hp trong tng lai khi lm phát tng,
chi phí s dng đòn by s tng.
1.2.2 Ti các nc đang phát trin
1.2.2.1 Nghiên cu ca Samuel G. H. Huang và Frank M. Song (2002)
Nghiên cu ca Samuel G. H. Huang và Frank M. Song (2002), vi ta đ: xác
đnh cu trúc vn, bng chng t Trung quc. Mc đích ca bài nghiên cu này là xác
đnh các yu t quyt đnh cu trúc vn trong các công ty Trung quc đc lit kê và
điu tra liu các công ty các nn kinh t phát trin ln nht và nn kinh t chuyn đi
có nhng tính nng đc đáo nào. C th bài nghiên cu s tr li cho 2 câu hi sau đây:
Mt là, các quyt đnh đòn by tài chính đc thc hin trong các công ty niêm
yt ca Trung quc có khác vi các công ty trong nhng nn kinh t ni mà quyn s
hu t nhân là ph bin và c ch th trng đã đc thc thi lâu nm.
Hai là, các yu t nh hng đn cu trúc vn các nc khác có nh hng
tng t trên các công ty Trung quc hay không.
Tác gi cng nêu lên đc đim ni bt ca nn kinh t Trung quc khi tin hành
nghiên cu. Có 2 đc tính ni bt: mt là, Trung quc đang trong quá trình chuyn đi
t mt nn kinh t ch huy sang nn kinh t th trng. Th hai là, hu ht các công ty
Trung quc đc lit kê là doanh nghip nhà nc và nhà nc vn duy trì kim soát
ngay c khi các công ty tr thành công ty đi chúng.
D liu nghiên cu đc ly t hn 1000 công ty niêm yt ca Trung quc thi
gian t nm 1994 đn nm 2000.
Các bin đc dùng đo lng cu trúc vn theo giá tr s sách gm LD, TD, TL.
Khi thay th vn ch s hu theo giá tr s sách bng giá tr th trng thì đòn by
đc đo lng theo giá tr th trng, ký hiu là MLD, MTL, MTD. 12
Bin quy mô công ty: tác gi chn bin gii thích đi din cho quy mô công ty
là doanh thu ch không phi tài sn. Vì gia doanh thu và tài sn có mi tng quan
cht ch nên đ ngn chn hin tng đa cng tuyn, tác gi ch chn mt bin đa vào
nghiên cu. Trong nghiên cu này, tác gi chn bin doanh thu và loi b bin tài sn.
Do nh hng ca bin doanh thu lên đòn by có dng phi tuyn nên tác gi dùng hàm
Logarit c s 10 ca doanh thu đ đo lng tác đng đn đòn by.
Bin c hi tng trng: đã có nhiu tác gi s dng các ch s khác nhau đ
đo lng c hi tng trng khác nhau. Wald (1999) s dng trung bình 5 nm tng
trng doanh s bán hàng. Titnam và Wessels (1988) s dng t l đu t vn chia cho
quy mô tng tài sn cng nh chi phí nghiên cu và phát trin chia cho doanh s đ
làm bin c hi tng trng. Rajan và Zingales (1995) s dng giá tr th trng tng
tài sn chia cho giá tr s sách ca tng tài sn và Booth et al (2001) s dng t l giá
tr th trng vn ch s hu chia cho giá tr s sách ca vn ch s hu đ đo lng
các c hi tng trng. Tác gi bài nghiên cu này cho rng tng trng doanh s bán
hàng là kinh nghim tng trng trong quá kh, trong khi giá tr th trng tng tài sn
chia cho giá tr s sách tng tài sn thì tt hn. Trong nghiên cu này, tác gi đã chn
giá tr th trng tng tài sn chia cho giá tr s sách tng tài sn đ đi din cho bin
c hi tng trng.
Tác gi s dng phng pháp bình phng bé nht đ xem xét các nhân t tác
đng đn đòn by. Kt qu nghiên cu cho thy các nhân t nh hng đn đòn by
các công ty Trung quc nh sau: du + ch tng quan thun, du - ch tng quan
nghch, b trng là không có nh hng.
-
-
-
C hi tng trng trong tng lai
-
-
-
Tc đ tng trng doanh thu
+
+
+
T l c phn c đông cp qun lý
T l s hu ca c đông t chc
+
+
TL tng quan nghch mnh m vi li nhun, tm chn thu không phi t n.
TL tng quan thun vi ri ro kinh doanh, quy mô công ty, t l s hu ca c đông
t chc. TL không có mi tng quan vi thu sut thu TNDN và t l c phn ca c
đông cp qun lý. TL tng quan thun vi tc đ tng trng doanh thu nhng li
tng quan nghch vi [giá tr th trng tng tài sn/giá tr s sách tng tài sn]. iu
này đc lý gii nh sau: các công ty có tc đ tng trng cao trong quá kh đã s
dng nhiu đòn by đ tài tr cho tng trng ca chúng. Trong khi t l [giá tr th
trng tng tài sn/giá tr s sách tng tài sn] đo lng c hi tng trng trong tng
lai. Các công ty có c hi phát trin ti sáng trong tng lai thích đ đòn by thp vì
không mun chia s li ích cho ch n nu s dng nhiu n.
giá tr th trng ca đòn by thp hn nhiu so vi giá tr s sách.
Các công ty Trung quc có t l n dài hn thp hn so vi vn c phn.
Nguyên nhân là do giá tr th trng ca vn c phn cao hn so vi giá tr
s sách nên các công ty thích phát hành vn c phn hn là tài tr t n.