class="bi x1 y0 w1 h0"

Cuốn tài liệu này được xây dựng với sự hỗ trợ của nhân dân Mỹ thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa
Kỳ (USAID). Nội dung của cuốn tài liệu này do Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội và Trung tâm Nghiên cứu
Quốc tế về Phụ nữ chịu trách nhiệm và không nhất thiết phản ánh quan điểm của Cơ quan Phát triển Quốc
tế Hoa Kỳ hay Chính phủ Hoa Kỳ.

Bộ Tài liệu Hướng dẫn hành động này được xây dựng bởi nhóm biên tập của Viện
Nghiên cứu Phát triển Xã hội bao gồm Khuất Thu Hồng, Nguyễn Thị Vân Anh và
Khuất Thị Hải Oanh với sự hỗ trợ kỹ thuật của Ross Kidd, Laura Brady, Laura
Nyblade, và Anne Stangl, Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế về Phụ nữ (ICRW). Đây là
một trong các hoạt động của dự án “Tìm hiểu và Đối phó với kỳ thị và phân biệt đối
xử liên quan tới HIV /AIDS tại Việt Nam” với sự hỗ trợ tài chính của Chương trình
Cứu trợ khẩn cấp về phòng chống HIV/AIDS của Tổng thống Hoa Kỳ (PEPFAR)
thông qua tổ chức USAID/Pact International tại Việt Nam.
Bộ Tài liệu này được soạn thảo lần đầu tiên vào tháng 6/2008 thông qua một loạt
các hội thảo tư vấn và thử nghiệm với nhóm bạn tìnhcủa người sử dụng ma túy và
với nhóm lãnh đạo cộng đồng. Các bài tập sau đó được tiếp tục sử dụng trong các
hội thảo được tổ chức vào tháng 10/2008 và tháng 10/2009 với các đối tác thực
hiện chương trình PEPFAR, bao gồm các cán bộ của các trung tâm phòng chống
HIV/AIDS một số tỉnh và thành phố. Trong những cuộc hội thảo này, một loạt vấn
đề đã được nêu ra để thảo luận, như tình trạng kỳ thị, sử dụng ma túy, tình dục và
vấn đề của những người nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM). Các bài tập được
đưa ra thử nghiệm lần cuối trong các hội thảo được tổ chức vào tháng 3/2011, trong
đó bao gồm một hội thảo với những người sử dụng ma túy, và ba hội thảo với các
cán bộ y tế, lực lượng thực thi pháp luật và cán bộ của Cục phòng chống Tệ nạn
Xã hội, các trung tâm Chữa bệnh, Giáo dục Lao động xã hội, cán bộ của Trung
tâm phòng chống HIV/AIDS tại Hà Nội, Lào Cai, Hải Phòng, Quảng Ninh, Nghệ An,
Huế, thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, An Giang và các cán bộ của các tổ chức phi
chính phủ trong nước và quốc tế. Các đại biểu tham gia hội thảo đã chia sẻ những


A

B

 
Tại sao phải xây dựng Bộ Tài liệu Hướng dẫn giảm kỳ thị
đối với người nghiện chích ma túy? 7
Một số Thông tin cơ bản về Bộ Tài liệu Hướng dẫn 10
Bộ Tài liệu Hướng dẫn này để làm gì? 10
Bộ Tài liệu Hướng dẫn này dành cho ai? 10
Bộ Tài liệu Hướng dẫn được thiết kế như thế nào? 10
Các bài tập hay kế hoạch triển khai nội dung 11
Sử dụng Bộ Tài liệu Hướng dẫn như thế nào 13
Sử dụng bộ Tài liệu Hướng dẫn cho phương pháp
học tập cùng tham gia 13
Giúp học viên đi từ Nhận thức tới Hành động 13
Mẫu chương trình hội thảo (tham khảo) 14
Gợi ý một số bí quyết điều hành các hội thảo với
phương pháp cùng tham gia 15
 
A1. Những ấn tượng và cảm xúc ban đầu về người
sử dụng Ma túy 32
A2. Các câu chuyện - Chia sẻ về nghiện ma túy 36
A3. Chúng ta biết gì về những người sử dụng ma túy? 38
A4. Kiến thức cơ bản về nghiện ma túy 40
A5. Sử dụng ma túy và nghiện ma túy - Tại sao
và Như thế nào? 42
A6. Nghiện ma túy là gì? (Tóm tắt nhanh) 47
A7. Mong muốn từ bỏ ma túy nhưng rất khó - Tại sao? 52

B15. Sử dụng ma túy và lây truyền HIV 157
B16. Tác động của nghiện/chích ma túy tới đại dịch HIV 163
 
C1. Phân tích bối cảnh - Ma túy đã trở thành một vấn đề
trong cuộc sống như thế nào? 173
C2. Tìm kiếm những điều tốt đẹp trong mỗi con người 178
C3. Lực kéo - Lực đẩy 183
C4. Đối phó với ma túy trong gia đình 189
C5. Gia đình có thể làm gì? 192
C6. Cộng đồng hành động chống lại nghiện ma túy 196
C7. Tìm kiếm các giải pháp và hành động để đối phó với
kỳ thị và phân biệt đối xử với người nghiện ma túy 200
C8. Các chiến lược đối phó với kỳ thị 204
C9. Tìm hiểu về quyền 208
C10. Đối phó với sự kỳ thị bằng biểu hiện cương quyết 218
C11. Một số vấn đề trong giao tiếp giữa cán bộ y tế và
bệnh nhân là người nghiện chích ma túy nhiễm HIV 224
C12. Lập kế hoạch hành động 228
 
Phụ lục 1. Những câu hỏi thường gặp về nghiện ma túy
và HIV 235
Phụ lục 2. Tìm hiểu về quyền con người 247
Phụ lục 3: Tranh về kỳ thị 251




 
 
       

trình phòng chống HIV/AIDS.
Ở Việt Nam, sử dụng ma túy bị coi là “tệ nạn xã hội” và người sử dụng ma túy bị xử
phạt vi phạm hành chính. Gia đình và cộng đồng lên án những người nghiện chích
ma túy cho rằng họ đã hủy hoại gia đình và làm ảnh hưởng xấu đến xã hội. Việc bị
lên án là “tệ nạn xã hội” càng khiến những người sử dụng ma túy bị cô lập nhiều hơn.
Những người cung cấp dịch vụ vì thiếu kiến thức về nghiện ma túy thường có thành
kiến với những người sử dụng ma túy như là những khách hàng hay gây khó dễ,
và có những hành vi không nhất quán, không đáng tin cậy trong việc giữ đúng lịch
khám hay tuân thủ điều trị, và thường làm rối các hoạt động dịch vụ. Họ thường bị
coi là “đáng” bị nhiễm HIV hơn những bệnh nhân HIV khác. Một số cán bộ y tế có
thể đối xử với bệnh nhân là người nghiện chích ma túy một cách không công bằng
hoặc thiếu thiện cảm, ví dụ như để họ phải chờ lâu, sử dụng ngôn từ mang tính
xúc phạm, bàn tán về họ, không tuân thủ nguyên tắc bảo mật thông tin, và cung
cấp dịch vụ chăm sóc kém chất lượng. Như vậy, sự kỳ thị đã tạo ra một rào cản lớn
ngăn người nghiện chích ma túy tiếp cận tới dịch vụ xét nghiệm và điều trị HIV cũng
như dịch vụ điều trị các bệnh LTQĐTD.
Những người thực thi pháp luật và các cán bộ ở trung tâm cai nghiện cũng thường
có cách nhìn tương tự. Họ coi những người sử dụng ma túy là những đối tượng
nguy hiểm, khó lường và không đáng tin. Trong quan điểm của họ, những người

nghiện chích ma túy đáng bị hạn chế một số quyền. Họ không tin tưởng rằng người
nghiện chích ma túy có thể cai nghiện và trở về với cuộc sống bình thường, và họ
cho rằng kỳ thị người nghiện chích ma túy là một cách để đối phó với nghiện ma túy.
Bị kỳ thị ở khắp nơi khiến những người sử dụng ma túy thường kỳ thị bản thân mình
(“tự kỳ thị”), họ chấp nhận sự lên án của xã hội. Sự kỳ thị làm cho họ cảm thấy cô
đơn, bị khinh thường và bị gia đình và cộng đồng chối bỏ. Sự kỳ thị làm cho họ
mất hết lòng tự tôn - họ thấy tuyệt vọng và tự nghi ngờ về bản thân. Họ cảm thấy
việc từ bỏ ma túy và quay trở về với cuộc sống bình thường là điều không thể làm
nổi. Những người nghiện ma túy cho rằng mọi người không tin tưởng ở họ, vì vậy
họ lẩn tránh gia đình, cộng đồng, gia nhập nhóm những người sử dụng ma túy và


Các nhà lãnh đạo chương trình phòng chống AIDS quốc gia đã nhận thấy rằng hình
sự hóa việc sử dụng ma túy đã làm suy yếu những nỗ lực dự phòng HIV, nên đã
nỗ lực tạo một môi trường thuận lợi hơn, trong đó quyền của những người nghiện
chích ma túy được nhìn nhận đồng thời kêu gọi giảm kỳ thị, phân biệt đối xử với
họ, để nhóm cư dân này có thể tiếp cận tới các dịch vụ dự phòng và chăm sóc một
cách dễ dàng và hiệu quả hơn.
Bộ tài liệu Hướng dẫn Hành động này được xây dựng nhằm hỗ trợ những nỗ lực
đó, cụ thể là:
a) Giúp những người làm việc trong phòng chống HIV/AIDS, cán bộ y tế, cán bộ
thực thi luật pháp, cán bộ trung tâm cai nghiện, và người dân cộng đồng có
thêm hiểu biết về nghiện ma túy, về cuộc sống của những người nghiện chích
ma túy, và về tác động của sự kỳ thị và việc thiếu hiểu biết về quyền sẽ góp
phần làm gia tăng sự lây truyền HIV như thế nào;
b) Nâng cao nhận thức về kỳ thị và phân biệt đối xử đối với những người nghiện
chích ma túy, sự hỗ trợ cũng như trách nhiệm trong hoạt động đối phó với sự
kỳ thị và phân biệt đối xử.
c) Giúp những người làm việc với người nghiện chích ma túy, kể cả các cán bộ y
tế, cán bộ thực thi luật pháp, cán bộ trung tâm cai nghiện, và người dân cộng
đồng bắt đầu suy nghĩ về những kế hoạch khả thi nhằm giảm sự kỳ thị và phân
biệt đối xử - trong công việc và trong cuộc sống, ví dụ như trong hoạt động tư
vấn, xét nghiệm, hoăc đối xử với bệnh nhân, học viên, thành viên gia đình/cộng
đồng là người nghiện chích ma túy.
Một trong những mục đích chủ yếu của bộ Tài liệu này là nhằm giúp những người
nghiện chích ma túy vượt qua được tình trạng bị đặt ngoài lề xã hội, cải thiện mối
quan hệ với gia đình và cộng đồng, khẳng định được quyền của mình và bảo vệ
bản thân và những người khác khỏi lây nhiễm HIV và các bệnh LTQĐTD, và tiếp
cận tốt hơn tới các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Trong khi tất cả những người sử
dụng ma túy và nghiện ma túy nói chung đều bị kỳ thị và phân biệt đối xử, bộ Tài
liệu này tập trung chủ yếu vào nhóm nghiện chích ma túy vì họ có thể đối diện với

nghiện chích ma túy và cách làm thế nào để thay đổi.

Bộ Tài liệu được thiết kế thành các chương khác nhau, bao gồm Chương Giới thiệu
và tiếp theo là 3 chương khác, bao gồm:
Chương A: Tìm hiểu về nghiện ma túy
Chương B: Kỳ thị và phân biệt đối xử đối với những người sử dụng ma túy
Chương C: Tiến tới Hành động
11

Các chương A, B, and C được xây dựng dành cho các nhóm đối tượng đích khác
nhau, bao gồm người dân cộng đồng, cán bộ y tế, cán bộ các tổ chức phi chính
phủ, và các cán bộ thi hành công vụ.

Mỗi bài tập trong tài liệu hướng dẫn này được xây dựng như một kế hoạch triển khai
từng phần nội dung bao gồm sự mô tả chi tiết từng bước tiến hành để điều hành
một bài tập như thế nào.
Mỗi kế hoạch theo phần được sắp xếp như sau:
 Thảo luận, động não theo vòng, động não sử dụng các
tấm bìa nhỏ, đóng vai, v.v
 Chia thành các nhóm Rì rầm hoặc các nhóm nhỏ, gợi ý
cách chia nhóm và nhiệm vụ của nhóm.



Ghi lại điểm quan trọng mà người điều hành/giảng viên
cần chú ý trong bài tập này, hoặc đưa ra gợi ý về cách
điều hành bài tập.
 Liệt kê những đối tượng đích của bài tập này
 Điều mà học viên sẽ biết hoặc có thể thực hiện sau khi
kết thúc bài tập

từ phía học viên. Chúng có thể giúp bạn xác định được
vấn đề mà bạn cần đưa ra để thảo luận, nếu như học
viên chưa nêu vấn đề đó ra.
 Trình tự báo cáo của các nhóm về kết quả thảo luận
của nhóm về vấn đề đưa ra.
 Là những câu hỏi bổ sung và thảo luận tiếp theo sau
khi các nhóm báo cáo kết quả nhằm giúp hiểu sâu hơn
vấn đề. Tiến trình thảo luận giúp các học viên liên hệ với
những điều họ đã học tập được với bối cảnh cụ thể ở
địa phương mình.
 Những điểm chính cần được nhấn mạnh vào cuối
phần bài tập. Phần tóm tắt này rất quan trọng, vì vậy
bạn cần đảm bảo dành đủ thời gian cho phần tóm tắt
này. Phần này bắt đầu từ việc tóm tắt các ý kiến của
học viên, sau đó bổ sung thêm các ý kiến mà học viên
chưa đề cập tới.
13


Bộ Tài liệu là một tập hợp các bài tập lựa chọn được thiết kế để sử dụng một cách
linh hoạt đối với các nhóm đối tượng khác nhau. Bạn có thể lựa chọn những bài tập
phù hợp với đối tượng tham gia, hoặc phù hợp mục đích sử dụng, hoặc với thời
gian bạn thiết kế cho hội thảo/ tập huấn. Bạn có thể sử dụng các bài tập này theo
bất kỳ thứ tự nào và kết hợp với bất kỳ bài tập nào, miễn là phù hợp với mục đích
sử dụng của Bạn.
Bạn có thể sử dụng các bài tập này đối với một nhóm đối tượng đích thuần nhất
(ví dụ, nhóm cán bộ y tế hay nhóm sử dụng ma túy), hoặc với nhóm đối tượng hỗn
hợp. Bạn có thể sử dụng bộ Tài liệu để thiết kế một hội thảo 5 ngày hoặc một cuộc
họp dân cư trong vài giờ, hoặc xây dựng một phần nội dung ngắn triển khai một
tuần một lần trong vòng vài tuần (ví dụ đối với một nhóm hỗ trợ của người nghiện


Hội thảo 3 ngày dành cho Cán bộ y tế
   
Sáng Giới thiệu
Sử dụng ma túy và
nghiện ma túy - Tại
sao và Như thế nào?
(A5)
Cai nghiện và Tại sao
bỏ ma túy lại rất khó
khăn (A7)
Khi trong gia đình có
người nghiện ma túy
(A9)
Chúng ta biết gì về
người sử dụng ma
túy? (tổng quan)
Bài tâp làm rõ các giá
trị (A12)
Tệ nạn xã hội và
những hệ quả của sự
kỳ thị (B10)
Tìm kiếm những điều
tốt đẹp trong mỗi con
người (C2)
Tìm hiểu về quyền
(C7)
Lo sợ về người
nghiện chích ma
túy và điều này ảnh



Lập kế hoạch và tiến hành tổ chức hội thảo cùng với một người điều hành
khác, và thay nhau thực hiện vai trò điều hành;

Một người điều hành có thể hướng dẫn thực hiện bài tập trong khi người kia
ghi lại các ý kiến lên giấy khổ to và giúp chuẩn bị các bước tiến hành cụ thể;

Cùng nhau lên kế hoạch thực hiện hội thảo từ trước và quyết định xem ai sẽ là
người dẫn chính cho bài tập nào;

Hỗ trợ nhau. Nếu một người gặp khó khăn, người kia có thể trợ giúp;

Cuối ngày hội ý với nhau về hoạt động trong ngày và lên kế hoạch cho ngày
hôm sau.


Đến địa điểm hội thảo khoảng một giờ trước khi bắt đầu để chuẩn bị sẵn sàng
mọi thứ và chào đón đại biểu khi họ tới;

Nếu các đại biểu đã đến trong khi bạn đang chuẩn bị, không nên chỉ làm việc
mình mà để mặc họ, cần chào đón họ và làm cho họ cảm thấy thoải mái, giúp
họ ghi danh, v,v
Hội thảo 2 ngày dành cho các cán bộ thi hành công vụ
  
Sáng Giới thiệu
Người ta nói gì, sợ gì và làm gì đối
với người sử dụng ma túy (B1)
Sử dụng ma túy và Nghiện ma túy
- Tại sao và Như thế nào? (A5)

là gì? Bạn cần phải làm gì để đảm bảo đạt mục đích của từng bài tập? Bạn cần
đưa những ví dụ nào trong trường hợp nhóm không hiểu rõ ý của bạn? Bạn
cần đưa thêm những thông tin nào/ ý tưởng nào để tóm tắt bài tập.


Thiết kế một trò chơi hay bài hát để khởi động, xây dựng ý thức chung và giúp
học viên cảm thư giãn và vui vẻ;

Yêu cầu học viên đưa ra những mong đợi của họ về hội thảo và giải thích mục
đích hội thảo - hội thảo sẽ làm gì và sẽ không làm gì.

Thống nhất nội qui lớp học, như: bảo mật thông tin, tham gia tích cực, lắng
nghe, tắt điện thoại, v.v.


Giải lao giữa giờ giúp học viên nghỉ ngơi và nạp năng lượng với đồ ăn nhẹ,
nước uống;

Làm việc với bộ phận phục vụ để đảm bảo đồ giải khát được đưa đến đúng lúc;


Bắt đầu bằng việc giải thích cho học viên về bài tập. Ví dụ, “ Bài tập đầu tiên là
“Gọi tên vấn đề qua tranh vẽ”. Từng cặp sẽ xem một trong những tranh vẽ này
và thảo luận về những biểu hiện của sự kỳ thị mà chúng ta thấy qua bức tranh”

Giải thích trình tự các bước của bài tập và giúp học viên tiến hành theo từng
bước một. Ví dụ, hướng dẫn :”hãy chia thành từng cặp”, và sau đó để họ thực
hiện việc ghép cặp. Sau đó, giải thích bước tiếp theo :”từng cặp chọn một bức




Chia thành các nhóm nhằm mục đích trộn lẫn các học viên, để họ có cơ hội làm
việc với những người khác nhau. Thay đổi thành viên của từng nhóm khi thực
hiện từng bài tập;

Để đạt được mục đích này, chọn nhóm một cách ngẫu nhiên. Quyết định số
lượng học viên cho mỗi nhóm và chia lớp theo số lượng học viên dự định cho
mỗi nhóm để có được số lượng nhóm. Sau đó đếm số để phân nhóm, hoặc gọi
theo tên gọi (ví dụ, các loại hoa quả - xoài, cam, chuối, dừa Xoài, v.v) để hình
thành các nhóm theo số hoặc tên gọi.

Về việc quyết định số kích cỡ của nhóm, bạn cần suy nghĩ về những điều sau:
a) Chia nhóm lớn (từ 5-9 người) - sự tham gia của từng người sẽ ít hơn,
nhưng thời gian dành cho báo cáo của từng nhóm sẽ nhiều hơn;
b) Chia nhóm nhỏ (từ 2-4 người) - sự tham gia cá nhân sẽ nhiều hơn, nhưng
thời gian dành cho báo cáo của từng nhóm sẽ ngắn hơn;


Một số hoạt động nhóm có thể được thực hiện bằng cách chia thành các nhóm “rì
rầm” (nhóm 2 người), như vậy có thể đảm bảo ai cũng có cơ hội phát biểu ý kiến.

Sau khi các nhóm đã hoàn thành hoạt động của mình, các nhóm sẽ báo cáo kết
quả. Có một vài cách khác nhau để thực hiện báo cáo nhóm.

Báo cáo lần lượt: mỗi nhóm chỉ đưa ra một ý kiến, và các nhóm khác lần lượt
theo vòng tròn đưa ra một ý kiến của mình cho tới khi tất cả các nhóm không
còn ý kiến nào khác. Nhóm sau đưa ra một ý kiến mới, khác với ý kiến của
nhóm trước. Phương pháp này giúp tất cả các nhóm có sự tham gia đóng góp
ý kiến một cách công bằng và tránh sự trùng lắp ý kiến.




Bạn tóm tắt ý chính dựa trên những điểm sau:
a) Những ý kiến học viên đã đưa ra trong quá trình thực hiện bài tập;
b) Những điểm khác chưa được học viên đề cập tới (những điểm này sẽ
được liệt kê ở phần cuối của bài tập);

Nếu bạn có thời gian chuẩn bị, bạn hãy viết các ý chính lên một tờ giấy khổ to,
sử dụng các từ khóa, sau đó giải thích rõ hơn;

Phần tóm tắt cần ngắn gọn và đơn giản, không quá 10 phút.

Kiểm tra năng lượng của nhóm thường xuyên trong hội thảo và xử lý nếu thấy
không khí trong nhóm trầm xuống:

Quan sát ngôn ngữ cơ thể của học viên. Họ có ngáp không? Họ trông có buồn
chán không? Có tỏ vẻ mệt không?

Hỏi:” Các bạn thấy thế nào? Đã cần phải khởi động hoặc nghỉ giải lao một lúc
không?”

Khi mọi người cảm thấy mệt mỏi, thay đổi hoạt động để mọi người tham gia
nhiều hơn (ví dụ, chia làm các nhóm rì rầm, hoặc thực hiện hoạt động trong tư
thế đứng), chơi trò chơi khởi động, hoặc giải lao ngắn;

Sử dụng năng lượng của bạn khi điều hành - trao đổi với mọi người bằng một
giọng khỏe khoắn, tích cực sử dụng ngôn ngữ cơ thể - để giúp duy trì năng
lượng cho nhóm.

Thay đổi không gian lớp, sắp xếp các ghế ngồi cho phù hợp với hoạt động của bạn,

Kết thúc đúng thời gian. Không nên kéo dài thời gian vào cuối ngày.


Vào cuối cuộc hội thảo, hãy để các học viên xây dựng kế hoạch hành động áp
dụng những điều họ đã học hỏi được từ hội thảo.

Hãy khuyến khích học viên suy nghĩ về những điều họ có thể làm từ góc độ cá
nhân hay nhóm để đối phó với sự kỳ thị.


Tổ chức đánh giá hoạt động vào cuối mỗi ngày;

Phát cho học viên bảng hỏi 1 trang (ví dụ, những điều bạn thích, không thích,
những điều đã học được, những vấn đề cần thảo luận thêm) và yêu cầu học
viên điền ý kiến của họ vào bảng hỏi. Điều này giúp xác định vấn đề cần đưa ra
và giúp bạn hoàn thiện các hoạt động của hội thảo đang thực hiện và cho các
hội thảo tiếp theo.

Tóm tắt các điểm chính của kết quả đánh giá vào buổi sáng hôm sau.

Không nên cay cú hoặc khó chịu về những nhận xét đánh giá tiêu cực; hãy cố
học hỏi từ những góp ý của học viên;

Tổ chức đánh giá sau hội thảo;

Thảo luận là hoạt động chủ chốt, vì vậy, là người điều hành bạn cần điều hành tốt
cuộc thảo luận, đưa ra những câu hỏi phù hợp, lắng nghe một cách tích cực, tóm
tắt ý kiến, và khuyến khích mọi người tham gia. Dưới đây là một số lời khuyên
gợi ý:
21

c) Tóm tắt lại ý kiến của người phát biểu để kiểm tra xem bạn đã hiểu đúng ý
của họ chưa.


Tóm tắt phát biểu mà một người đưa ra bằng lời của mình:”Điều tôi vừa nghe
được là bạn muốn … ”.

Mục đích của việc tóm lại ý kiến là để người phát biểu thấy bạn coi trọng những
điều họ nói, để giúp làm rõ hơn ý kiến đó, và giúp những người khác bổ sung
ý kiến của họ.

Tóm tắt ý giúp bạn và cả lớp đảm bảo việc đã hiểu đúng ý của người nói. Và
cũng giúp người ghi lại ý kiến một cách rõ ràng và ngắn gọn.

Tóm tắt ý kiến có thể dẫn tới việc đặt tiếp câu hỏi, ví dụ:”Các bạn khác có đồng
ý với ý kiến đó không?”
22

Tại một số hội thảo bạn sẽ thấy một số đại biểu có xu hướng lấn át. Hãy tìm cách
để những người khác cùng tham gia và làm cho đại biểu đó nói ngắn gọn hơn.

Dùng nội qui lớp học để khuyến khích mọi người đóng góp ý kiến;

Cảm ơn sự tham gia của người hay phát biểu và nói rằng:”Tôi muốn lắng nghe
ý kiến của tất cả mọi người”.

Chia thành các nhỏm rì rầm (hai người) khiến ai cũng phải nói.

Dùng phương pháp lấy ý kiến lần lượt theo vòng tròn, từng người một phát biểu.


kiến như thế nào;

Chia nhóm thành các cặp và phát các tấm giấy nhỏ và bút viết bản cho từng cặp.

Giải thích nhiệm vụ - “Bạn hãy viết lên tấm giấy - mỗi tấm một ý. Bạn có thể
kiểm tra các tấm giấy ghi ý kiến của các cặp khác đã được gắn lên tường để
tránh trùng lắp ý kiến”.
 
Động não bằng
cách sử dụng
các tấm giấy
nhỏ
Từng cặp thảo luận và viết ý kiến lên tấm giấy nhỏ (cách làm sẽ giải
thích kỹ hơn trong bài tập). Gắn các tấm giấy ghi ý kiến lên tường,
gợi mở động não nhanh các ý tưởng/ý kiến, sau đó những ý kiến
này sẽ được “nhóm lại”, sắp xếp ưu tiên và thảo luận.
Động não quay
vòng
Dùng các tấm giấy khổ to, mỗi tấm ghi một chủ đề thảo luận và gắn
lên các chỗ khác nhau trong phòng họp. Chia nhóm và các nhóm sẽ
đến từng tấm giấy với chủ đề khác nhau và ghi nhanh lại các ý kiến
và sau đó tiếp tục chuyển tới chủ đề khác.
Nghiên cứu
trường hợp
Sử dụng câu chuyện về môt tình huống có thật trong đó người
nghiện chích ma túy đối mặt với sự kỳ thị và phân biệt đối xử để đưa
ra làm chủ đề thảo luận và giải quyết vấn đề.
Đóng vai theo
cặp
Các học viên làm việc theo từng cặp và đóng vai những tình huống