BQ
GIAODI)C
VA
eAOT~O
HOC VISN CHINH TRI QUOC GIA
HO CHI MINH
NGUYEN HUU THAO
VjN
DUNG
HOC
THUYET
GIA
TRI
-
LAO
BONG
cuA cAc
MAc
BE
su
DUNG
co
Hl~u
QUA
NGUON
LAO
BONG
c}
Nlltfc
TA
HI~N

day
h\
cong
trlnh
nghien
cuu
cua
rieng
tOi.
Cac
s6
li<$u
neu
trong
lu~n
an
la trung thlfc,
nhfi'ng ke't
lu~n
khoa
hQC
CUa
lu~n
an
chu'a tung
du'<jc
cong
b6
trong ba't ky cong trlnh
nao

hi~p
qu6c
UNICEF: Quy Nhi dBng
Lien
hi~p
qu6c
UNESCO:
Cd
quan
van
h6a,
khoa
hQc
va
giao
dl;lc
Lien
hi~p
qu6c
WB: N
gan
hang
the"
gioi
OECD:
T6
chuc h9p hie va
phat
tri8n kinh
te"

Ttvc
tltuytt gia tri
-lao
d{jng cua C.Mac. 6
1.1.1.
H9C
thuye't
gh'i
tri- lao d9ng cua C.Mac - st; ke' thua va phat
tricSn.
6
1.1.2.
Gia tri-lao d9ng
ph~m
trii trung tam trong kinh
te'
h~mg
h6a.
11
1.1.3.
Cac
nhan
t6
anh
httdng
d6n
lttqng
gia
tri
hang

~9ng.
1.2.2. Quy
lu~t
gia tri-can
CU
khoa
hQC
CUa
nhfi'ng cong
Cl;J
dieu
tie"t
41
nen
san
xufrt
hang
h6a.
1.2.3.
St;
dln
thie"t
v~n
dl;}ng
h9c thuye"t
gia
tri - lao d9ng
43
ciia C.
Mac

V~n
dl;}ng
h9c thuye"t gia tri lao
d<)ng
ciia
C.Mac
trong kinh 58
te"
thi trttong
hi~n
d~i.
Chtio'ng
2:
Th\fc
tr~ng
su
d\)Dg
ngu'on lao d()ng
trong
qua
trlnh
v~n
d\)Dg
63
hQc
thuy~t
gbi
trj
- lao d()ng ctia C. Mac
lJ

sue lao d9ng. 74
2.2. Nguyen nllan, bai
ll(Jc
kinlt nghi?m. 90
2.2.1.
Nguyen nhan
tac
d<)ng
rum
httlmg
~n
hi~u
qua
slt
d~g
ngu'on
lao
d<)ng.
~
2.2.2.
Bai
h<;>c
kinh
nghi~m.
93
2.3. Nllilng vtfn
dl
dijt ra tit tlll/c
trr,mg
sii

Mac
di
sii'
dvng
co
hi~u
qua
ngu'on lao
d<}ng
0'
nlioc
ta.
3.1. Nllilng quan diim cd ban. 119
3.1.1.
Vt3
sv
phu
hqp
giii'a ngu'On
lao
d<?ng
qua
khu
vdi
ngu'On 119
lao
d<?ng
s6ng.
3 .1.2. Phat buy
n<)i

125
tri€n
nhanh
va b'€n vii'ng.
3.1.4.
Bdi
mdi,
hoan
thit$n
va
ddng
b<?
cac
chinh
sach
kinh
te.
130
3.2. Cdc giai
phdp
cd
ban
di
sii
d11-ng
co
hifu
qua ngudn lao di}ng. 135
3.2.1.
Nang

khoa
h9c c6ng
ngh~
cao.
3.2.4.
Si't
d~ng
h~p
ly
ngu'on
lao
d<)ng
theo huang" toan
d~ng
lao
d<)ng",
144
3.2.5.
Phat
tri€n thi tru'ong lao
dqng
theo co che' thi trttong. 148
3.2.6.
Giao
dt;1c
dao
t~o
theo httdng
nang
cao

mai mai vdi con nguoi
va
xa ht)i;
bdi
trong ba't
ell'
xa
ht)i nao, con ngu'oi muon tan
t~i
d~u
phai co san
ph~m
d~
thoa man nhu c'au, do
v~y
phai tie'n
hanh
lao dt)ng san xua't
d~
t~o
ra ciia cai
do.
Tuy
nhien, trong l!ch
sti'
co
nhi~u
quan
di~m
khac

lao
d<)ng trong
ciu
thanh
gia
tri
hang
boa,
thlfc
tqng
stl'
dl}ng,
nguyen
nhan,
bai
hqc-
kinh
nghi~m
va
xu hu'dng
v~n
d<)ng ciia
cac
nguon
lao
d<)ng
ke
ca
ke"t
ciu

d
nude
take
ca
tru'dc ma:t
va
lau
dai.
Hon nua,
vi~c
phan tich mt)t each co
h~
thong
h<;>c
thuye't gia tri-lao dt)ng
ciia
C.Mac, nha't Ia nhung nhan
to
ca'u thanh
lu'<;Jng
gia
tri
hang
hoa
la lao dt)ng
qua
khu
Va
lao dt)ng song; tren
CO

tri-lao dt)ng trong
Vi~c
ho~ch
d!nh
cac
chfnh sach kinh te,
cac
don
b~y
kinh te,
t~o
cac
dt)ng ltfc tang tru'dng kinh te.
E>ay
chinh
la
nhung
va'n
d~
d~t
ra
dO'i
void~
tai: "V{ln
d~:~ng
hf)C
thuytt
gia
trj-
lao df)ng

da c6
nhi~u
cong
trlnh
khoa h9c, nghien ctlu, chuyen khao, bai vie't,.lien quan de'n
nh~n
thuc va
v~n
d\}ng
h9c thuye't
gia
tti-lao dt)ng ciia C.Mac theo
nhi~u
phu'ong
di~n
khac nhau: Nhflng nguyen ly
v'e
himg h6a-ti'en
t?
trong tac
phdm
"Tu
ban"
cua
C.
Mac
va y nghfa
thiJi
sf! cua chung, ciia GS.TS.
B6

Cao
Duy
H~;
Cdch
tiip
ctJ_n
mdi
ve
nang
sufit va
vi~c
ling
df:tng
vao Vi?t Nam, ciia GS. TS.
Nguy~n
E)inh Phan;
Phdt
huy
nqi
lf!c
di
xay
df!ng va
phdt
triin
dfit nude, ciia
PGS.Vu
Huu
Ngo~n;
H9c

da
duqc
dang
tren
cac
t~p
chi
nhu:
T~p
chi
Lao
d(jng
va
xa
h(ji,
T~p
chi
C(jng
san,
T~p
chi
Thong
tin
khoa
hQc
xa
h(ji,
T~p
chi
nghien

lao
d(jng.
Tuy
nhien
chua
c6
slf
t~p
hqp,
phan
tich
m(jt
each
h~
thong,
toan
di~n
vi~c
v~n
dqng
hQc
thuyet
gia
trj-lao
d(jng
ciia
C.Mac
d€
sii'
dqng

n(>i
dung
cot
loi,
lao
d(>ng
t~o
ra
gia
trL
nham
v~ch
ra
cac
quap
di€m
va
giai
phap
co
ban
d€
sii'
dqng
c6
hi~u
qua
ngu<sn
lao
d(jng

C.Mac
vatU
tht,tc
tr~ng
sti'
d!Jng nguBn
lao
d()ng trong
thai
gian
qua, IDIJC
dich
nghien
CUu
cua
lu~n
an
la
tim kie'm
cac
quan
di~m
va
gia_i
phap
d~
sti'
d!Jng c6
hi~u
qua

cua
vi~c
v~n
dJJng nhfi'ng
lu~n
di~m,
nguyen
ly
co
ban
trong
h<;>c
thuye't
gia
tri-
lao
d<)ng
cua
C.Mac,
co
sa
ly
lu~n
d€
sti'
d!Jng c6
hi~u
qua
nguBn
lao

d(),
phan
b6,
xu httong
v~n
d()ng. Tu d6,
rut
ra
nguyen
nhan, bai
h<;>c
kinh
nghi~m
d6i voi
vi~c
sU'
d!Jng ngu6n lao d()ng trong
v~n
d!Jng
h<;>c
thuyet
gia
tri-lao d()ng
cua
C.Mac
(J
Vi~t
Nam.
Ba
la:

nhu'
vi~c
nang
cao
chat
lu'<Jng,
s6ltt<jng
cua
nguBn lao d()ng
nh~m
sti' d!Jng
d~t
hi~u
qua
kinh
te
cao.
4.
Dol
tli(/ng va
ph~m
vi
nghien
CUll
4.J.Doz
tlif/ng
nghien
cuu
B6i
tu'<Jng

ban
c~u
thanh
lu'<Jng
gia
trj
hang
h6a, trong
h9c
thuye"t
gia
trj - lao
dt)ng ctia
C.Mac.
4.2.
Pht;zm
vi nghien cuu
BS
dam
bao
tfnh logfch, tfnh
h~
th6ng,
lu~n
an gioi
h~n
trinh bay nt)i
dung
c6t
lOi

hi~u
qua
ngu5n lao dt)ng
CJ
nu'dc ta.
5. Cd
si'J
ly
lu~n,
ngu'on
tti
li~u,
phtidng
phap
nghien cuu.
- Cd
Sd
lj
lzt4n
di
nghien
CUu
cua lzt4n
{m:
Chti ngh1a duy
v~t
bi~n
chung
va chti
ngh1a duy

te",
cac
bai
vie"t
trong
T~p
chi
Lao
dt)ng
va
Xa
ht)i,
Thong
tin
ly
lu~n,
T~p
chi
C()ng san,
Phat
triSn kinh
te',
Bao
Nhan
dan,
Bao
Sai
Gon giai ph6ng,
cac
tu'

tie"p
c~n
trlfc tiep
n()i
dung lao d()ng
t~o
ra
gia tri, tie'p thu c6
phe
phan,
ch9n
l9c nhii'ng
ket
qua
nghien
cU'u
tit
kinh te' h9c
hi~n
d~i
c6 lien quan
de"n
n()i dung
cua
d'e
tai.
4
6.
Bong gop moi
v~

M(Jt
la: Vfln
d'e
giai quye't
vi~c
lam
a nu'oc ta
hi~n
nay phai
du'<;1c
xem
xet
ca
hai ye'u
t6
la tu'
li~u
san xuflt va sue lao d()ng. Do d6, phai c6 quan
di~m
toan
di~n
trong
vi~c
sii'
dl;lng
ngu'On
lao d()ng, khong chi
ngu'On
lao d()ng
s6ng

tich
danh
gia,
rut
ra
nguyen
nhan
va
bai
h9c
kinh
nghi~m
tu
thlfc
tr~ng
sii'
dl;lng
ngu'On
lao d()ng a nu'oc ta, ciing nhu' xu hu'ong
v~n
d()ng
cua
chung,
d~
c6 ke'
ho~ch
phan
b6
m()t each
h</p

s6
ltt<;1ng,
ch[t
lu'<;1ng
ciing nhu'
v'e
chung
lo~i
san
ph~m
phai
da
d~ng
h6a
v'e
lao
d(}ng
Cl;l
th~,
nghia
la
phai md
r()ng
phan
cong
lao
d()ng
xa
h()i,
phat

cung
c[p
nhung
co
sa
ly
lu~n
va
thong tin,
tu'
li~u
din
thiet
nham
phl;lc
v1;1
t6t
cho
cong
tac nghien crru
khoa
h9c,
giang
d~y,
vi~c
quan
ly
va
sii'
dl;lng

5
Chu'dng 1
_,
, - ? ,
HOC THUYET GIA
TRI-
LAO
f>ONG
CUA C. MAC
Cd
Sd
LV
LU~N
TRONG
VU~C
SU
DUNG
NGUON
LAO
f>QNG
1.1. Nhung
nf}i
dung cd ban cua
hQc
thuye't gia
tri
- lao d()ng
cua
C.Mac
1.1.1.

tro
di, khai
ni~m
gia tri
dtt<;Jc
sii'
d1;1ng
r<)ng
rai trong
nhiۤu
nganh,
nhiۤu
b<)
mon khoa h9c,
nhfft
la trong khoa h9c kinh t€.
Theo trie't
hQC,
gia tri la nhung djnh nghia
vۤ
m~t
xa
h<?i
cua
cac
khach
th~
trong the' gioi xung quanh, nhung tac
d1;1ng
t:ich

hit';n
ttt<;sng,
khong phai ke't
cffu
don thu'an
tu
ben
trong
cua
ban than khach
th~.
rna do khach
th~
hi thu hut vao
ph'.J.m
vi t6n
t'.li
cua
xa
h<?i
va con ngu'oi

{ 14},
bi~u
thi
cac
quan
ht$
thr{c
ti~n

khong
th~
du'a
ra
m<?t
khai nit';m chung
vt§
gia trj cho
tfft
ca
cac
khoa
h9c;
k~
ca
ph'.J.m
vi hyp Ia linh
vr{c
kinh t€. Hon nua, do ljch
sii'
cua moi
thoi
d'.J.i
nh~n
thuc,
l<;Ji
:ich
kinh
t€
khac nhau, nen quan nit';m

kinh
t€
xa
h<)i.
6
Han m1a,
gan
voi
d6i
tttqng
nghien
cuu
ciia
tung
khoa
hQc
l~i
c6
each
sap
xe'p
h~
th6ng
cac
gia
trj
theo
m()t
s61Inh
vrfc nha't

van.
Hay
c6
th~
phan
chia
thanh:
"Cac
gia
tri
v~t
cha't
va
cac
gia
trj tinh th'an,
cac
gia
trj
ca
nhan
va
cac
gia
trj xa h()i,
cac
gia
tri
dan
t()c

voi d. Duyring ve gia tri, Ph. Angghen cho ding:
Con
bay
giO
th1
xin
b~n
dQC
tl! do
chQn
lay
lo~i
gia tri nao rna m!nh thich
nhat
trong
nam
lo~i
gia
trj rna d. Duyring du'a ra cho chung ta: " gia trj san xuat, do
t1!
nhien rna ra;
hay
gia
tri phan phoi do slj htt hong ciia con ngu'oi
t~o
ra, va
n6
c6
di€m
d~c

ciia
cac
hQc
thuye't kinh
te'
" {55, 27 5}.
Duoi
g6c
d()
khoa
hQc
kinh
te',
gia
trj
la
m()t trong nhung
ph~m
tru
co
ban, ion
t~i
gan
Hen voi nhung
co
sd ly
lu~n
kinh te' nha't djnh,
nhat
la trong

doi
l~p
nhau.
)l
Quan
ni~m
d'au
tien
ve
gia
trj
la
ciia
nha
kinh
te'
hQC
Xenophon
(444-
346
TCN).
Ong
cho
rang
gia
tri
la
m()t
cai
g1

trj chi
du'<;Jc
bi~u hi~n
trong
trao
d6i
san
ph§:m.
E>e'n
thoi
Trung
C6,
vdi
quan
di~m
d~
cao
vai
tro ctia
lao
d()ng,
Thomas
D'
Aquin (1224 - 1275)
cho
dng,
gia
ca
san
xua't

(1623 - 1687), ong
da
khAng djnh
gia
trj do lao d()ng
t~o
ra, dBng thai chi ra
each
xac
djnh
d~i
luqng
gia
trj va cho
ding
phai la'y
nang
sua"t
lao dt)ng trung
binh trong
nhi~u
nam
d~
lo~i
tru tinh
tr~ng
ngftu nhien.
Ong
da
neu

tri
ctia
W.Petty
v~n
con
nht1ng khie'm
khuye't
nha't
djnh;
chAng
h~n
theo
ong
"lao
d()ng
va
da't
dai
la
co
sd
tt,t
nhien
ctia
gia
ca
mqi
v~t
ph£m";
nguon

sanh
vdi
lao
d()ng
t~o
ra
ti~n
t~.
Ong
giai
thich:
Gia
tri
hang
h6a
chinh
la
st,t
phan
anh
gia
tri
ti~n
t~.
cung
nhu'
anh
sang
cua
m~

quye't
djnh;
ong
da
nh'am
l~n
lao
d()ng -
nguon
g6c
ctia
gia
trj -
vdi
lao
dqng
cq
th~
t~o
ra
gia
tri
sti'
dqng.
F.
Quesnay
thUQC
tru'dng
phai
Trqng

do lao dt)ng san
xuat
t~o
ra.
8
Robert
Jacques
Turgot (1727 - 1771), la ngttoi
benh
vlfc cho ly
lu~n
chu
quan va
da
dtta
ra
hai
lo~i
gia
trj.
Theo
d6,
gia
trj chu quan Ia slf danh
gia
v~t
ph~m.
dlfa
vao
y

gia
toan
di~n
bon ve lao
d()ng
t~o
ra
gia
trj.
Theo
ong:
t[t
ca
cac
lo~i
lao d()ng san
xu[t
deu
t~o
ra gia
tri,
lao d()ng Ia thu'oc do cu6i cung cua gia trj. Ong
da
d~
c~p
cac
nhan t6 tac
d()ng de'n
gia
ca

nh~n
xet: "Chfnh
A.
Smith
da
ngay
tho roi vao
m¢t
mau
thuin
thu'ong xu yen

"
Quan
digm
ve
gia trj
cua
David Ricardo (1772 - 1823) la do lao d()ng
t~o
ra, khong chi trong san
xu[t
hang h6a gian don rna ngay
ca
trong nen san
xu[t
tu'
ban chu nghia {76, 5}.
Theo
ong,

du'QC
h~n
che'
cua
A.Smith, kh£ng djnh r6 bon ve
c[u
thanh
lu'Qng
gia
trj khong chi
c6 lao
d()ng s6ng rna con c6
ca
lao d()ng qua khu. D.Ricardo cho
r~ng:
Gia trj
cua
cac
hang
h6a
bie'n d6i khong chi c6 lao
d<)ng
trlfc tie'p dung vao
vi~c
san
XUfft
ra chung, rna con
CO
ca
lao

d()ng s6ng c'an thie't,
ho~c
la d b9
ph~n
lao d()ng
v~t
h6a; nghia
la
htqng gia tri
khong
nhfi'ng chi c6 lao d()ng
hi~n
t~i,
rna con c6
ca
lao d()ng
qua
khu
.
.E>6i
vdi nha kinh te'
h<;>c
Jean
Baptiste
Say
(1767 - 1823)
l~i
phil djnh
gia
tri do lao d()ng

cang
cao. Nghia la, theo ong cua cai
cang
nhi'eu thi
gia
tri
cang
IOn,
ong
da
l!y
tlf nhien thay the' cho lao d()ng,
th~m
chi
con
cho
ding
tham gia vao
vi~c
san
xu!t
t~o
ra
gia
tri la lao d()ng,
d!t
dai va ttt
ban trong ly thuye't
"ba
nhan t6" ciia ong.

cll'u
v'e
gia tri-lao d()ng, ngttoi
d'au
tien dtta ra khai
ni~m
"Thoi gian lao d9ng xa h9i
c'an
thiet"
d~
xac djnh
ltt<;1ng
gia
tri.
Song ong da sai
I'am
khi cho ding san
ph~m
xa h9i
g'om
hai b9
ph~n:
m9t la ph'an cua cong
nhl'm
hay tfen lttong, hai la
ph'an
l<;ji
nhu~n
cua nha ttt ban va
~ia

hang
h6a nao d6, c6 slf llfa
ch<;>n
ciia con ngttoi,
dtt<;Jc
thi trttong thti' thach va xa h9i thua
nh~n
- trd thanh gia trj. Nhtt
v~y
theo
ong
gia
tri do con ngttoi nghi ra .
.E>i€m
qua
cac
quan nit$m
v'e
gia tri, chung to rang lich
sti'
khong chi
d~t
ra
yeu
c'au c'an phai tie'p
tt,IC
nghien
CUu
ph~m
tru gia trj rna

ltt<;Jng,
hinh
thai
bi~u
hi~n
va
quy
lu~t
gia
tri
va
d~c
bi~t
la
v~n
dt;~ng
h<;>c
thuye't
gia
trj-lao
d9ng
trong
xay
dlfng
va
phat
tri~n
kinh te' thj tru'ong
hi~n
nay.

yeu
c'au doi hoi
khach
quan
d6.
{IJ~Giti
tri -
lao
dqng, ph{lm tru trung tam trong ./dnh
tt
hang hoa
Lao
d9ng
t~o
ra
gia
trj
la
m9t
ph~m
tn) trll'u
tu'<;Jng,
lao d()ng
hao
phi chi
trd thanh
gia
tri
khi
d~t

v~n
dt;~ng
quy
lu~t
gia
trj-gia
ca
la
di'eu
hi~n
nhien.
Trong
lu~n
an, phu'ong
phap
nghien cuu
la
tie'p
c~n
trlfc tie'p n()i
dung
c6t
loi
lao
d()ng
t~o
ra
gia
tri, chi r6
cac

nha't la
qua
trinh cong
nghi~p
h6a,
hi~n
d~i
boa
d
Vi~t
Nam.
'!
Vi
v~y,
vi~c
nghien cilu
h<;>c
thuye't
gia
trj-lao d()ng ctia
C.Mac
d€
v~n
dt;~ng
trong ph
at
tri~n
kinh te'
hang
boa

nhat
djnh trong ljch su,
d6
la
n()i
dung
h<;>c
thuye't
cua
C.Mac.
Cai
dang
th6ng trj
xa
h()i
Tu'
ban
la
san xua't
hang
h6a,
cho
nen
slf ph
an
tfch ctia
C.Mac
b~t
d'au
tu

hang
h6a.
Ong
vie't:
"Trong
nhung
xa
hQi
do phu'ong thuc san
xu!t
tu' ban chu nghia
chi
phoi,
th1
ciia cai
bi~u hi~n
ra
la m9t
dO'ng
hang h6a k.h6ng
fo,
con
tUng
hang
h6a
ffiQt
th}
bi~U hi~n
ra
la

hang
h6a
la do:
M9t la: Chii nghia tu' ban ra doi tren
co
sd
m9t
n~n
san
xu!t
hang
h6a
phat
tri~n
cao,
va
chi trong thoi gian
r!t
ngiin
da
t~o
ra
mQt
khoi lu'qng cua cai
b{ing
t!t
ca
cac phu'dng thuc san
xu!t
tru'oc c9ng

boa),
cai
dang
"thong
tri"
nen
san
xwlt
tu'
ban
chu
nghia,
c6 y
nghia
quan
trQng
trong
xay
dqng,
phat
tri&n
kinh
t€,
lam
sang
to
ban
chit
cua
chii

to du'qc
CO
sd
kboa
hQC
CUa
no.):
1.2.l.l.Gid
trj trao
ddi-
chcing
qua
chlla
sdn phdm cua lao
df)ng.
B€
nghien
cti'u
thqc
th€
(chit)
ciia
gia
tri,
d~i
lu'qng
gia
tri;
C.Mac
di

sang
to
.
thqc
th€
gia
tri
hang
boa
la
lao d()ng.
Bay
chfnh
la
n¢i
dung,
co
sd
khoa
h<;c
d€
nghien
cuu
cac
v!n
de
khac
trong kinh t€
hang
n6i

t1,t
nhien
ciia chung, thoa
man
du'qc
m<)t
nhu
diu
nao
do ciia
con ngu'oi
thong
qua
trao d6i,
mua
ban.
Tu
djnh ngh1a
nay
cho
th!y
khong
phai
bitt
ky
v~t
phffm
nao
ciing la
hang

mua
ban.
Hai
hang
boa
co
gia
tri
sii'
dl;lng
khac
nhau, nhu'ng co thg trao
doi
ngang
bang
du'qc
vdi
nhau, bdi
chung
co
digm
chung
.deu
la
san
phffm ciia
lao
d<)ng,
la
slf

d<)ng
ciia con ngu'oi, tuc
la
m0t
slf
chi
ph(
ve
sue
lao
d<)ng
ciia con ngu'oi,
khong
kg de'n h'inh thuc ciia slj chi phi
do"
[50, 66]. Nhu'
v~y,
t!t
ca
nht1ng
san
phffm du'di
goc
d<)
la ke't
qua
eli
a
que!
tr'inh san

nht1ng tinh thg ciia
cua
cai, thlfc thg
xa
h<)i
chung
cho
tat
ca
cac
v~t
ffy
deu
la
nht1ng
gia
trj-nht1ng
gia
tri
hang
boa.
Co
sd
chung
dam
bao
cho
qua
tr'inh
trao

lao
d<)ng
ke't tinh
trong
hang
hoa.
Gia
trj
hang
boa
la
do
lao
d<)ng
ciia ngu'oi
san
xuat
hang
hoa
t~o
ra.
V~t
phffm
nao
khong
phai
la
san
phffm
cua

Gia
tri
khong
co
m<)t
nguyen
tii'
v~t
ch!t
nao
ca
13
nen
chung ta
khong
thS narn
Iffy
va
nh1n
tha'y
du'<Jc.
Hon
nfi'a,
gia tri
la
m¢t
ph~rn
tru ljch su, n6 chi t6n
t~i
trong di'eu

hQi,
quan
h~
san xua't,
la
quan
h~
gifi'a ngu'oi
voi ngu'oi thong
qua
v~t
rna
hang
h6a
la
moi gioi.
Gia
tri
luon c6 tinh
v~t
h6a, n6 phai
du'<JC
ke't tinh vao trong rn9t san
ph~m
nha't djnh.
Vi
v~y,
lao d9ng
dang
tiep

v'e
lu'<Jng
cho
qua
tdnh
trao d6i, la co so
de
tinh toan so sanh voi nhau trong trao d6i.
Gia tri
hang
h6a
la lao
d¢~g
cua
ngu'oi san xua't
hang
h6a
ket
tinh trong
hang
h6a, nen
lu<Jng
gia tri
hang
h6a
chinh Ia
lu<Jng
lao d9ng tieu hao
dS
san

h6a hay
v~t
cha't
h6a
o trong d6.
Lli<;lng
cua
cai "thlfc thS
t~o
ra
gia tri"
chua
dlfng o trong do chinh
bang
lu<Jng
lao d¢ng
hao phi dS san xua't ra
hang
h6a
d6.
Khi n6i
lu'<Jng
gia
tri
hang h6a la
lu'<Jng
lao
d<)ng
hao phi cung
c'an

nhfi'ng
hanh vi rnua ban
di~n
ra,
bu<)c
ngu'oi
ban va ngu'oi
mua phai tinh den lao d¢ng hao phi,
lam
co sd
dS
xac djnh cac ti
l~
trao
d6i
gifi'a
cac gia
tq
stl'
d\}ng
khac nhau thl hao phi lao
d<)ng
ket tinh vao trong san
ph~rn
a'y
rnoi trd thanh lao d¢ng
trUu
tli<;lng
~0
ra gia

nhu'ng di'eu
ki~n
san xuat,
tdnh
d()
ky
thu~t
khac
nhau, ngu'oi tich
ct;tc,
ngu'oi lu'oi bie'ng, ngu'oi
kbeo
leo,
ngu'oi
V\}ng
v'e

, nghJa la
cang
keo
dai thoi
gian san
xuat
bao nhieu
cang
c6 gia tri
hang
h6a nhi'eu
bay
nhieu.

din
thie"t
la
thoi gian lao d()ng
doi hoi d€ san
xuat
ra m()t
gia
tri
sti'
dvng nao d6 trong nht1ng dieu
ki~n
san
xuat
binh thu'ong ciia
xa
h()i, voi m()t trlnh
d()
thanh
th~o
trung binh va m()t
cu'ong
d()
trung binh trong xa h()i d6 " {50 - 67}.
Tu
vit$c
phan
tich
tren
day

M<)t
m~t,
hang
h6a
bi€u
hi~n
ra
ben
ngoai
Ia
cac
gia
tri sti' dl}ng,
tuc
la
n<)i
dung
v~t
chat
ciia
cua
cai,
khong
k€
hinh
thai
xa
h<)i
ciia
cua

ay
d~u
Ia
nhung
gia
trj",
san
ph§:m
cua
lao
d<)ng.
Lttqng
gia
tri con tuy thu()c vao tfnh
chat
ciia lao d()ng,
ne"u
tinh
chat
lao
d()ng
khac
nhau thllu'qng lao d()ng hao phi cilng
khac
nhau;
cho
nen
din
phan
bi~t,

la
lao d()ng c6 kie'n thuc
cao
doi hoi trlnh
d<)
thanh
th~o
kheo
leo
tay
nghe,
15
phai qua tntong, lop dao
te;to
b6i du'ong. Khi tfnh tmin,
so
sanh
lu'<;fng
gia trj
d~
trao d6i c6
th~
quy
v~
m<?t
don
vj
chung, d6 la lao d¢ng gian don.
Tht,tc
ti~n

lao d¢ng
c6
tfnh
cha"t
phuc
te;tp
nhat.
Vit%c
phan chia lao d¢ng phuc
te;tp
va lao d¢ng gian don khong phai
di~n
ra
trt,fc
tie'p, rna la sau lung
nht1ng
ngu'oi san xuat,
vit%c
quy d6i lao
d¢ng phuc
t~p
thanh lao d¢ng gian don do
t~p
quan lau ngay, quen dan
te;to
ra. Hon
nt1a,
tht,fc
ti~n
trao d6i

sue san
xua"t
cua lao d()ng d cac giai
doe;tn
phat
tri~n
khac nhau; khi
n~n
san
XUat
chu'a phat
tri~n,
cong
Cl.J
lao
dQng
COn
tho
SO,
may
IDOC,
trang thie't
hi
le;tc
h~u.
sue san xuat cua lao
dQng
con thffp, thl hao
phllao
d()ng trong

h6a
d6 la mau
thu~n
git1a lao d()ng
Cl.J
th~
Va
lao d()ng
trtiU
tu'<;fng,
lao dQng
tu'
nhan
Va
lao
d()ng
xa
h()i,
lao
d()ng phuc
te;tp
va lao d()ng
gian
don rna
hau
nhu'
tat
ca
cac
nha

h6a-
Cf/ng hitn
quan
trr;mg
cua C.Mdc trong kinh
tt
hang h6a.
Van
d~
hang
boa,
m6i
quan
h~
giua
hai
thUQC
tfnh
ghi
tri sll'
d~ng
va
ghi tri
da
du'qc
nhi~u
nha
kinh te'
hQc
d~

lao dQng
cua
C.Mac
chinh
la
tinh chfft
hai
m~t
cua
lao
d9ng
san
xua't
hang
boa,
no
da
pha
tan
du'<;Jc
dam
"may
mu th'an
bi"
che
d~y
trong
hang
h6a.
Ong

nh~n
thuc
cua
khoa
kinh te'
chinh
tri
xoay
xung
quanh,
cho
nen
d
day,
no c'an
phai
du'<;Jc
xem
xet
m<?t
each
tu'ong
t~n
hon
nua"
{50, 71}. ,
Sd
dT
tinh chfft hai
m~t

d~
khac
trong
kinh
te'
hang
h6a.
- Lao dt)ng
Cf:i
thi-
co
sJ
ly luqn
mJ
r9ng phan cong lao dt)ng
xa
hr)i
Lao
d<)ng
c~
thS
la
lao
d<)ng
du'qc biSu
hi~n
du'di h'inh
thuc
c~
thS

lao
dQng
nao,
sll'
d~ng
tu'
li~u
lao
dQng
nao,
phu'ong
thuc
ho~t
d<)ng
ra
sao?
Chinh
nho
cac
d~c
tru'ng
tren,
trong tht,tc te'
chong
ta
c6
thS
phan
bi~t
YO

m6i
qua
tr'inh
lao
d9ng
c~
thS
d~u
t~o
ra
m<?t
gia
tri
sll'
d~ng
nhat
djnh.
17
Do gia
tti
sit
dt,mg
la
ph~m
t:rU
vinh
vi~n
nen lao d()ng
c1,1
th€

lam
sang to lao d()ng
cl)
th€ cling chfnh
la
nghien
cU'u
co sa
khoa
h9c
ctia ph an cong lao d()ng trong kinh te' thj tru'ong
hi~n
nay.
Lao
dr)ng
qt
thi
duqc xem xet tren cdc
mc;it
sau day:
Thli nhat: D6
la
lao
d()ng c6 ich, san
xuff't
ra
gia
tri
su
d1,1ng.

sit
d1,1ng
phong
phu, tfft
ye"u
c'an c6 nhi'eu
chung
lo~i
lao
d()ng
c1,1
th€. Voi
t:u'
each d6,
duong
nhien
xa
h()i c'an
phai
md
r<)ng
phan
c6ng
lao d()ng,
phat
tri~n
nhi'eu
nganh
nghe
moi,

c6
cac
ye"u
to
san
xu!t
cau
thanh
tu'dng
ling
d~
lao
d<)ng
c1,1
th€ c6
th~
di~n
ra
m<?t
each
nhip nhang, blnh thu'ong va
c6
hit%u
qua
cao.
Thli hai:
Lao
d<)ng
Cl,l
th€ voi

bat
ky
hlnh thai kinh
te
Xa
h{)i
nao,
}a
m{)t
Slf
tat
ye'u
tt,t
nhien,
vinh
ci'tu.
Nghia
la
xa
h()i
nao
cling c'an
den
lao d()ng
c1,1
th~
d~
san
xua't
ra

ra
san
ph§:m
d~
ban.
Vl
v~y,
lao
d<)ng
c1,1
th~
t~o
ra
gia
tri
su
d1,1ng
kh6ng
phai
cho
chfnh
ban
than
ngl10i
san
xu!t
rna
la
cho
ngu'0i

c'au
ctia xa h9i
d~
san xua't ra
nhfi'ng
gia trj
SU
dt,mg
phil
h<;jp
VOi
nhu
c'a_u
thl.
lao
d<)ng
Cl;J
th~
moi
du'<;jc
thua
nh~n.
E>ay
chinh la each giai quye't mau
thu~n
ctia san xua't hang h6a, mau
thu~n
gifi'a
lao
d<}ng

th~
di~n
ra khi ke't
h<;jp
voi cac
ye'u
t6
ctia llfc
ltt<;1ng
tt! nhien
va
dlfa vao
llfc
ltt<;1ng
tlf
nhien. Boi lao
d<)ng
khong phai
la
ngu<sn
g6c
duy nha't
cua
nhung
gia
tri su
dl;}ng,
mu6n co
cua
cai

n~n
san xua't
Xa
hQi
d~
CO
du'<;jC
ffiQt
CO
ca'u
lao
d<)ng
Cl;J
th~
tttong ung,
nhAm
san
x~a't
ra chting
lo~i
san
ph~m
dap ung nhu
c'au
xa
h<)i.
Hon
nfi'a,
mu6n c6
nhi~u

du
cac hang h6a
c6
gia
tri
su
dl;lng
khac nhau, song
chung
l~i
c6
th~
trao d6i
du'<;jc
ngang
bAng
voi nhau. Sd di
nhu'
v~y
boi chung
deu
c6 cai chung bj che
Ia'p,
"~n
chua" ben trong -
Ia
san
ph§:m
cua lao
d<)ng

Lao
d<)ng
truu tu'qng - lao
d9ng
xa
hQi
cua
nhung ngttoi
san
xuat
hang
hoa, lao dQng noi chung khong
phl;l
thUQC
vao
hl.nh
thuc
Cl;J
th~
CUa
no. Khac
VOi
lao dQng
Ct.}
th~,
lao dQng truu
tu'<;Jng
khong
CO
Slf

de"n
hinh thuc
Cl.,l
th6 cua
n6
nhu' the' nao. Nghia la du'oi g6c
d<)
lao
d<)ng
trii'u
tu'<Jng
t~o
ra gia tri hang boa la stf
dBng
nhat
v~
chat, khong con
phan
bi~t
v~
m~t
sinh ly
giii'a
cac
lo~i
lao
d<)ng
CI;I
th6 khac nhau.
Lao

t~p
th6, lao
d<)ng
xa
h<)i,
nhu'ng trong gia tri, n6
d'eu
bi6u
hi~n
thanh
mQt
b<)
ph~n
cua toan
b<)
lao
d<)ng
xa
h<)i
n6i chung:}ao
d<)ng
ciia nhung
ngu'oi
san xua't hang h6a.
Lao
d<)ng
trii'u
tu'<Jng
khong phai la
m<)t

bang boa,
tfnh
chat
Xa
h<)i
cua lao
d<)ng
du'QC
b<)c
1<)
ra khi trao d6i hang h6a.
St!
bang nhau ciia hang h6a
v'e
m~t
gia
trj
c6
nghia
Ia
Stf
bang nhau
v'e
lao
d<)ng
da hao phi d6 san xuat
ra
hang h6a d6. Lao
d<)ng
t:rUu

ra gia
tri
sii'
di;Ing;
d6ng thoi d6 cung la lao
d<)ng
trii'u tu9ng,
t~o
ra gia
tQ
hang h6a.
Do
d6, chi khi
ke"t
thuc
m<)t
qua trinh lao
d<)ng
CI;I
th6
t~o
ra
san phim, moi c6 hang h6a
c6
gia
tri
sii'
di;Ing.
Vi
v~y